Komunikacja miejska wydaje się bezpieczniejsza niż jazda autem czy poruszanie się pieszo po ruchliwych ulicach. Brak ryzyka potrącenia, brak stresu za kierownicą – siedzimy wygodnie i czekamy na swój przystanek. Ale czy rzeczywiście jesteśmy bezpieczni? Z mojego doświadczenia w kancelarii wiem, że wypadki nie omijają pasażerów autobusów, tramwajów czy metra. Co więcej, urazy bywają poważne – od złamań ręki po urazy twarzoczaszki.
Czy poszkodowany pasażer ma prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia? Oczywiście, że tak. Nie ma żadnych powodów, by ograniczać prawa osób poszkodowanych tylko dlatego, że wypadek miał miejsce w autobusie MPK, tramwaju ZTM czy innym środku komunikacji miejskiej. Pytanie brzmi: od kogo można się domagać zadośćuczynienia?
W tym artykule wyjaśnię, kto odpowiada za wypadek w komunikacji miejskiej, jakie roszczenia przysługują poszkodowanym i opowiem o sprawie, którą prowadziłem – dramatycznym wypadku pasażerki w autobusie MPK w Poznaniu.
Spis treści
- Kto odpowiada za wypadek w autobusie lub tramwaju?
- Sytuacja 1: Wypadek z winy innego kierowcy
- Sytuacja 2: Wypadek z winy kierowcy/motorniczego
- Sprawa z praktyki – poważny uraz w autobusie MPK
- Jakie roszczenia przysługują poszkodowanemu pasażerowi?
- FAQ – najczęstsze pytania
Kto odpowiada za wypadek w autobusie lub tramwaju?
Odpowiedź zależy od tego, kto jest sprawcą wypadku. W większości przypadków możemy wyróżnić dwie sytuacje:
Sytuacja 1: Wypadek z winy innego użytkownika ruchu (np. kierowcy samochodu)
Jeśli wypadek spowodował kierowca pojazdu osobowego, który:
- Nie ustąpił pierwszeństwa autobusowi/tramwajowi,
- Wjechał na torowisko, powodując gwałtowne hamowanie,
- Uderzył w bok autobusu,
to odpowiedzialność ponosi ubezpieczyciel OC sprawcy. Poszkodowany pasażer kieruje swoje roszczenie do ubezpieczyciela tego kierowcy.
Sytuacja 2: Wypadek z winy kierowcy autobusu/motorniczego
Jeśli wypadek spowodował kierowca autobusu lub motorniczy, który:
- Gwałtownie ruszył, zanim pasażerowie usiedli lub złapali poręcze,
- Gwałtownie zahamował bez powodu,
- Nieodpowiednio prowadził pojazd,
to odpowiedzialność ponosi przewoźnik (np. MPK, ZTM, ZNTK) lub jego ubezpieczyciel OC.
Sytuacja 1: Wypadek z winy innego kierowcy
Większość wypadków w komunikacji miejskiej wynika z winy innych uczestników ruchu.
Przykłady:
- Kierowca samochodu nie ustępuje pierwszeństwa – wjeżdża na skrzyżowanie i uderza w bok prawidłowo jadącego autobusu. Pasażerowie w autobusie dozają urazów w wyniku uderzenia.
- Kierowca wjeżdża na torowisko – tramwaj gwałtownie hamuje, pasażerowie przewracają się, doznając urazów.
- Kierowca cofa bez zachowania ostrożności – uderza w autobus, powodując jego gwałtowne zatrzymanie.
Kto ponosi odpowiedzialność?
W takich przypadkach odpowiedzialność ponosi sprawca wypadku – kierowca samochodu osobowego. Poszkodowany pasażer kieruje roszczenie do ubezpieczyciela OC sprawcy.
Podstawa prawna:
- Art. 436 § 1 KC – odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego za szkody wyrządzone przez ruch pojazdu (odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, niezależna od winy).
- Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych – obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Sytuacja 2: Wypadek z winy kierowcy/motorniczego
Zdarza się, że przyczyną wypadku jest kierowca autobusu lub motorniczy tramwaju. Takie sytuacje są rzadsze, ale bywają bardzo poważne w skutkach.
Przykłady:
- Gwałtowne ruszenie autobusu – kierowca rusza, zanim pasażerowie usiedli lub złapali poręcze. Pasażer traci równowagę i upada.
- Gwałtowne hamowanie bez powodu – kierowca nieodpowiednio reaguje na sytuację drogową, powodując upadek pasażerów.
- Zbyt szybka jazda, nieostrożna jazda – kierowca prowadzi pojazd w sposób stwarzający zagrożenie dla pasażerów.
Kto ponosi odpowiedzialność?
W takich przypadkach odpowiedzialność ponosi przewoźnik (np. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji, ZTM, ZNTK). Poszkodowany pasażer kieruje roszczenie do przewoźnika lub jego ubezpieczyciela OC.
Podstawa prawna:
- Art. 415 KC – odpowiedzialność za czyn niedozwolony (z winy).
- Art. 436 § 1 KC – odpowiedzialność posiadacza pojazdu mechanicznego (przewoźnik jako posiadacz autobusu/tramwaju).
Sprawa z praktyki – poważny uraz w autobusie MPK
Sam prowadziłem kiedyś sprawę poszkodowanej, która doznała bardzo poważnego urazu twarzoczaszki w autobusie MPK w Poznaniu. Sprawa pokazuje, jak dramatyczne mogą być skutki pozornie „zwykłego” wypadku w komunikacji miejskiej.
Przebieg zdarzenia
- Poszkodowana wsiadła do autobusu MPK.
- Zanim zdążyła usiąść lub chociaż złapać się barierek, kierowca nagle intensywnie ruszył.
- Poszkodowana nie zdołała utrzymać równowagi i uderzyła twarzą w metalowe barierki.
Skutki wypadku
W wyniku uderzenia doszło do:
- Połamania kości twarzy (złamania twarzoczaszki),
- Częściowej utraty węchu i smaku – trwały, nieodwracalny skutek,
- Utraty zmysłów (krótkotrwała utrata przytomności).
Uraz był na tyle poważny, że wymagał leczenia szpitalnego, operacji i długotrwałej rehabilitacji. Skutki – zwłaszcza utrata węchu i smaku – pozostały na stałe, drastycznie zmieniając jakość życia poszkodowanej.
Kto odpowiadał za wypadek?
Poszkodowana wystąpiła o zadośćuczynienie do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji w Poznaniu, dla którego pracował ten „narowisty” kierowca. MPK było ubezpieczone z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC w PZU S.A., więc ostatecznie to ubezpieczyciel musiał zapłacić przyznane w wyroku sądowym zadośćuczynienie i odszkodowanie.
Podstawa odpowiedzialności
- Art. 430 KC – pracodawca (MPK) odpowiada za szkody wyrządzone przez pracownika (kierowcę) przy wykonywaniu obowiązków.
- Art. 436 § 1 KC – posiadacz pojazdu (MPK) odpowiada za szkody wyrządzone przez ruch pojazdu.
- Wina kierowcy – gwałtowne ruszenie autobusu przed upewnieniem się, że pasażerowie są bezpieczni, stanowiło naruszenie zasad prowadzenia pojazdu.
Jakie roszczenia przysługują poszkodowanemu pasażerowi?
Poszkodowany pasażer autobusu, tramwaju czy metra ma prawo do pełnego zakresu roszczeń odszkodowawczych, takich samych jak w przypadku wypadku samochodowego.
1. Zadośćuczynienie za krzywdę (art. 445 § 1 KC)
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę niemajątkową – ból, cierpienie, dyskomfort psychiczny związany z urazem. Wysokość zależy od:
- Rodzaju i ciężkości obrażeń,
- Długości leczenia i rekonwalescencji,
- Trwałości skutków (np. utrata węchu, blizny, kalectwo),
- Wpływu na codzienne życie.
Przykład: W sprawie poszkodowanej z autobusu MPK zadośćuczynienie wyniosło kilkadziesiąt tysięcy złotych (dokładna kwota zależy od wyroku).
2. Odszkodowanie za szkody majątkowe (art. 444 § 1 KC)
Odszkodowanie obejmuje konkretne koszty:
- Koszty leczenia – szpital, zabiegi, operacje, rehabilitacja,
- Zakup leków – udokumentowany fakturami,
- Utracone zarobki – różnica między wynagrodzeniem a zasiłkiem chorobowym,
- Koszt opieki osoby trzeciej – jeśli ktoś musiał się opiekować poszkodowanym.
3. Renta (art. 444 § 2 KC)
Jeśli w wyniku urazu poszkodowany:
- Utracił zdolność do pracy (całkowicie lub częściowo), lub
- Zwiększyły się jego potrzeby (np. stała opieka medyczna, leki),
przysługuje renta miesięczna na pokrycie utraconych dochodów lub zwiększonych potrzeb.
4. Odszkodowanie w razie śmierci (art. 446 KC)
Jeśli wypadek spowodował śmierć pasażera, najbliższa rodzina może dochodzić:
- Zadośćuczynienia za śmierć bliskiego (art. 446 § 4 KC),
- Jednorazowego odszkodowania (art. 446 § 3 KC),
- Renty (art. 446 § 2 KC),
- Zwrotu kosztów pogrzebu (art. 446 § 1 KC).
FAQ – najczęstsze pytania
1. Czy pasażer autobusu/tramwaju ma prawo do odszkodowania?
Tak. Poszkodowany pasażer ma prawo do pełnego zakresu roszczeń – zadośćuczynienia, odszkodowania, renty.
2. Kto płaci odszkodowanie – przewoźnik czy ubezpieczyciel?
Zależy od przyczyny wypadku:
- Jeśli sprawcą jest inny kierowca – płaci ubezpieczyciel OC tego kierowcy.
- Jeśli sprawcą jest kierowca autobusu/motorniczy – płaci przewoźnik (lub jego ubezpieczyciel OC).
3. Czy mogę dochodzić odszkodowania, jeśli nie mam świadków?
Tak, ale będzie trudniej. Warto zabezpieczyć dowody: zdjęcia, monitoring z autobusu, protokół zdarzenia (jeśli sporządziła go służba bezpieczeństwa przewoźnika), dokumentację medyczną.
4. Ile wynosi zadośćuczynienie za uraz w autobusie?
Zależy od ciężkości urazu. Lekkie urazy: kilka–kilkanaście tysięcy zł. Poważne urazy (np. złamanie twarzoczaszki, utrata zmysłów): kilkadziesiąt tysięcy zł lub więcej.
5. Czy pasażer stojący w autobusie ma prawo do odszkodowania?
Tak. Pasażer stojący również ma prawo do odszkodowania, jeśli wypadek nastąpił z winy kierowcy (np. gwałtowne ruszenie/hamowanie).
Podsumowanie
Wypadki w autobusach, tramwajach i metrze zdarzają się częściej, niż mogłoby się wydawać. Poszkodowany pasażer ma pełne prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia – niezależnie od tego, że wypadek miał miejsce w komunikacji miejskiej, a nie w prywatnym aucie.
Od kogo można się domagać zadośćuczynienia? To zależy od tego, kto spowodował wypadek:
- Jeśli inny kierowca – zgłoś roszczenie do jego ubezpieczyciela OC.
- Jeśli kierowca autobusu/motorniczy – zgłoś roszczenie do przewoźnika (MPK, ZTM) lub jego ubezpieczyciela OC.
Z praktyki kancelarii wiem, że tego typu sprawy mogą być skomplikowane, ale warto dochodzić swoich praw. Jak pokazuje sprawa poszkodowanej z autobusu MPK, skutki wypadku mogą być dramatyczne – a zadośćuczynienie i odszkodowanie pomagają choć trochę złagodzić cierpienie i pokryć koszty leczenia.
A Państwo byliście kiedyś świadkiem wypadku w autobusie lub tramwaju? Podzielcie się swoją historią w komentarzach!
Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią.
Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/
Źródła:
Kodeks cywilny, art. 415, 430, 436, 444, 445, 446, 442¹; Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
BLOG O ODSZKODOWANIACH 