Pamiętam dokładnie ten dzień. Klient przyszedł do mnie z wyrokiem sądu I instancji. Ciężkie obrażenia, trwałe kalectwo, utrata zdolności do pracy. I wyrok: 10% odszkodowania z należnej kwoty. Dlaczego? Bo sąd uznał, że przyczynił się do szkody w 90%.

Przeczytałem uzasadnienie raz. Drugi raz. Trzeci. I poczułem coś, czego radca prawny nie powinien czuć – bezsilność. Ale potem przyszedł gniew. I determinacja.

Spis treści

1. Sprawa, która wszystko zmieniła
2. Dlaczego 90% było absurdem
3. Jak walczyliśmy w apelacji
4. Co poszło nie tak w I instancji
5. Lekcje z tej sprawy
6. Praktyczne wnioski

Sprawa, która wszystko zmieniła

Nie mogę podać szczegółów identyfikujących sprawę, ale mogę powiedzieć tyle: poszkodowany był klientem hurtowni budowlanej. Wszedł na teren magazynu – co faktycznie było zabronione tablicą na drzwiach. Tam doszło do wypadku, w wyniku którego doznał poważnych obrażeń ciała.

Sąd I instancji ustalił, że:

• Był zakaz wstępu dla klientów
• Poszkodowany go naruszył
• To główna przyczyna wypadku
• Ergo: 90% przyczynienia po stronie poszkodowanego

Brzmi logicznie? Na pierwszy rzut oka – tak. Ale gdy zaczęliśmy kopać głębiej, okazało się, że to kompletnie oderwane od rzeczywistości.

Dlaczego 90% było absurdem

Gdy zacząłem przygotowywać apelację, sporządziłem tabelę porównawczą. Z jednej strony wpisałem wszystkie „winy” poszkodowanego. Z drugiej – zaniedbania pracodawcy.

Po stronie poszkodowanego:

• Wszedł na teren objęty zakazem

I to właściwie wszystko. Jedna czynność. Nie ingerował w żadne konstrukcje, nie manipulował przy sprzęcie, nie ignorował poleceń pracowników. Po prostu wszedł tam, gdzie według tablicy nie powinien.

Po stronie pracodawcy:

• Magazyn był otwarty przez cały dzień pracy
• Klienci regularnie tam wchodzili
• Pracownicy wpuszczali ich samochodami
• Razem nosili towary z magazynu
• Inspekcja Pracy stwierdziła niewłaściwe składowanie
• Brak faktycznego zabezpieczenia dostępu
• Brak nadzoru nad strefą niebezpieczną
• Tolerowanie praktyki łamania zakazu

Patrząc na tę listę myślałem: jak można uznać, że jedna czynność poszkodowanego waży tyle samo co osiem zaniedbań profesjonalnego przedsiębiorcy?

Jak walczyliśmy w apelacji

W apelacji skupiliśmy się na trzech rzeczach:

1. Zakwestionowanie oceny dowodów

Sąd pominął kluczowe zeznania inspektora Inspekcji Pracy, który stwierdził: „Wydawało mi się że w dniu zdarzenia te blaty nie są stabilne w stosie w którym były ustawione” oraz „Inspekcja stwierdziła, że było niewłaściwe składowanie i dlatego wydano nakaz”.

Jak można to zignorować? To nie była opinia laika – to było stanowisko organu nadzoru, który zawodowo zajmuje się BHP.

2. Praktyka faktyczna vs. formalne zakazy

Wykazaliśmy w apelacji, że w tej hurtowni wszyscy łamali zakaz wstępu do magazynu – za cichym przyzwoleniem właścicieli. Zebrane zeznania świadków jednoznacznie to potwierdzały.

Argument był prosty: jeśli przez lata przedsiębiorca tolerował wchodzenie klientów do magazynu, to faktycznie zezwalał na to. A wtedy zachowanie poszkodowanego mieściło się w normie praktyki tego zakładu.

3. Katalog okoliczności z art. 362 k.c.

Sporządziliśmy szczegółową analizę wszystkich okoliczności, które zgodnie z orzecznictwem sąd powinien wziąć pod uwagę:

• Stopień winy: minimalny u poszkodowanego, znaczący u pracodawcy
• Profesjonalizm: poszkodowany to klient, pracodawca to profesjonalista
• Ciężar naruszonych obowiązków: jedno naruszenie vs. systemowe zaniedbania BHP
• Motywy: poszkodowany działał zgodnie z praktyka, nie ze złej woli

Co poszło nie tak w I instancji

Z perspektywy czasu widzę kilka błędów, które popełnił sąd pierwszej instancji:

Błąd nr 1: Formalizm zamiast faktów

Sąd skupił się na tym, że była tablica „Zakaz wstępu”. Ale nie wziął pod uwagę, że nikt tego zakazu nie egzekwował. To klasyczny przykład myślenia kategoriami „przepis mówi X”, podczas gdy życie pokazuje „ale wszyscy robią Y”.

Błąd nr 2: Uproszczony schemat przyczynowy

Sąd przyjął prosty schemat: zakaz → naruszenie → wypadek → 90% winy. Ale przecież między naruszeniem zakazu a wypadkiem jest jeszcze niewłaściwe składowanie, brak nadzoru, tolerowanie praktyki…

Błąd nr 3: Mechaniczne przeniesienie stopnia przyczynienia na obniżenie odszkodowania

Sąd ustalił 90% przyczynienia i automatycznie obniżył odszkodowanie do 10%. Tymczasem art. 362 k.c. wyraźnie mówi o „okolicznościach”, nie tylko o procentach.

Błąd nr 4: Pominięcie zeznań inspektora

To dla mnie najbardziej niezrozumiałe. Inspektor Pracy to profesjonalista, który zbadał miejsce wypadku, stwierdził naruszenia – i sąd to zignorował. Dlaczego?

Lekcje z tej sprawy

Ta sprawa nauczyła mnie kilku rzeczy, które teraz stosuję w każdej sprawie odszkodowawczej:

Lekcja 1: Nigdy nie akceptuj pierwszego wyroku bez walki

Nawet jeśli wyrok I instancji brzmi nieprzekonująco – zawsze jest szansa w apelacji. Sąd II instancji może spojrzeć na sprawę świeżym okiem.

Lekcja 2: Zbieraj WSZYSTKIE dowody na praktykę faktyczną

Świadkowie, zdjęcia, protokoły kontroli – wszystko, co pokazuje jak naprawdę wyglądało życie w danym zakładzie. To często ważniejsze niż formalne zakazy.

Lekcja 3: Nie daj się zastraszyć wysokimi procentami

Ubezpieczyciele i pracodawcy lubią rzucać: „90% pana wina!”. To taktyka. Wysokie procenty mają Cię zniechęcić. Nie daj się.

Lekcja 4: Opinia inspektora to złoto

Jeśli Inspekcja Pracy badała wypadek – zrób wszystko, by inspektor zeznawał w sądzie. Jego słowa mają ogromną wagę.

Lekcja 5: Rób tabele porównawcze

Wizualizacja pomaga. Gdy sędzia widzi tabelę: „1 naruszenie poszkodowanego vs. 8 zaniedbań pracodawcy” – robi to wrażenie.

Praktyczne wnioski

Co z tego wszystkiego wynika dla osób, które doznały urazu w wypadku?

Wniosek 1: Wysokie przyczynienie w I instancji to nie koniec

Wiele osób rezygnuje po pierwszym wyroku. To błąd. Apelacja może całkowicie zmienić proporcje.

Wniosek 2: Inspekcja Pracy to Twój sojusznik

Jeśli nie była powiadomiona o wypadku – zgłoś to sam. Ich kontrola może dostarczyć kluczowych dowodów.

Wniosek 3: Nie wierz w „oczywistą winę”

Ubezpieczyciele lubią sugerować: „To oczywiste, że pan zawinił”. Nic nie jest oczywiste. Każda sprawa wymaga szczegółowej analizy.

Wniosek 4: Dokumentuj praktykę, nie tylko przepisy

Jeśli w Twojej pracy czy zakładzie wszyscy łamią jakiś zakaz za przyzwoleniem szefa – dokumentuj to. Może się przydać.

Wniosek 5: Znajdź prawnika, który będzie walczył

Nie chodzi o agresję, ale o determinację. Prawnika, który nie odpuści po pierwszym negatywnym wyroku.

Epilog

Sprawa zakończyła się ugoda, ale mogę powiedzieć, że nauczyła mnie czegoś fundamentalnego: w prawie odszkodowawczym nic nie jest przesądzone do momentu prawomocnego wyroku.

Jeśli czujesz, że wyrok jest niesprawiedliwy – walcz. Jeśli ustalenia sądu są sprzeczne z faktami – apeluj. Jeśli procenty przyczynienia wydają się absurdalne – kwestionuj.

Bo czasem różnica między 90% a 10% przyczynienia to nie tylko różnica w kwocie odszkodowania. To różnica między sprawiedliwością a biurokracją.

FAQ

Czy zawsze warto składać apelację od wyroku o wysokim przyczynieniu?

W mojej ocenie – prawie zawsze. Szczególnie jeśli ustalenia I instancji są powierzchowne lub pomijają istotne okoliczności.

Ile czasu mam na złożenie apelacji?

Dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. To termin nieprzekraczalny, więc nie zwlekaj.

Co jeśli nie stać mnie na prawnika do apelacji?

Możesz wystąpić o zwolnienie z kosztów sądowych lub o przyznanie adwokata/radcy z urzędu.

Jak długo trwa postępowanie apelacyjne?

Od kilku miesięcy do roku, w zależności od sądu i skomplikowania sprawy.

Czy mogę w apelacji wprowadzić nowe dowody?

Tak, jeśli nie mogłeś ich zgłosić wcześniej lub jeśli są potrzebne do oceny zasadności środka zaskarżenia.

Najważniejsze wnioski

1. Wysokie przyczynienie w I instancji nie jest ostateczne
2. Katalog okoliczności z art. 362 k.c. to silne narzędzie obrony
3. Praktyka faktyczna może przeważyć nad formalnym zakazem
4. Inspekcja Pracy dostarcza kluczowych dowodów
5. Determinacja w apelacji często prowadzi do zmiany wyroku

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszam do kontaktu z kancelarią.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pytanie Czytelnika

„Dzień dobry, jakiś czas temu w Poznaniu potknąłem się o wystające płytę chodnikową. Mogę przysłać zdjęcia, co zrobiłem telefonem. Złamałem kość piszczelową z przemieszczeniem. Chciałbym się dowiedzieć, czy mogę dochodzić zadośćuczynienia i do kogo się zwrócić.”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! Tak, zdecydowanie możesz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia za złamanie kości piszczelowej spowodowane upadkiem na uszkodzonym chodniku. To jedna z najczęstszych sytuacji, w których odpowiada zarządca drogi – w tym przypadku najprawdopodobniej Miasto Poznań lub dzielnica. Wyjaśniam krok po kroku, jak to zrobić i na co zwrócić uwagę.

Do kogo się zwrócić?

Pierwsza kwestia – kto odpowiada za stan chodnika w Poznaniu?

W większości przypadków odpowiada Miasto Poznań, konkretnie:

• Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu (ZDM) – jeśli chodnik znajduje się przy drodze powiatowej lub gminnej
• Dzielnica/osiedle – w niektórych przypadkach odpowiedzialność może leżeć po stronie jednostki pomocniczej miasta

Ale nie musisz dokładnie ustalać, kto konkretnie odpowiada. Wystarczy, że zwrócisz się do Miasta Poznań (Urząd Miasta Poznania, ul. Plac Kolegiacki 17, 61-841 Poznań), a urzędnicy sami ustalą właściwą jednostkę i przekażą sprawę do odpowiedniego zarządcy drogi.

Na jakiej podstawie możesz dochodzić odszkodowania?

Art. 415 Kodeksu cywilnego (czyn niedozwolony):

„Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”

Zarządca drogi (Miasto Poznań) odpowiada za utrzymanie chodnika w stanie niepowodującym zagrożenia dla pieszych. Jeśli chodnik był uszkodzony (wystająca płyta) i to spowodowało Twój upadek – to zaniedbanie zarządcy, za które ponosi odpowiedzialność.

Za co możesz dochodzić świadczeń?

1. Odszkodowanie (art. 444 KC) – za szkody majątkowe:

• Koszty leczenia (wizyty lekarskie, zabiegi, operacje, materiały ortopedyczne)
• Leki i środki pomocnicze (kule, ortezy, itp.)
• Rehabilitacja i fizjoterapia
• Dojazdy do lekarza/szpitala/rehabilitacji
• Utracone zarobki (jeśli byłeś na zwolnieniu lekarskim lub nie mogłeś pracować)
• Opieka osoby trzeciej (jeśli potrzebowałeś pomocy w codziennych czynnościach)

2. Zadośćuczynienie (art. 445 KC) – za krzywdę niemajątkową:

• Ból i cierpienie (złamanie z przemieszczeniem to bardzo bolesny uraz)
• Dyskomfort życiowy (ograniczenia w poruszaniu się, codziennym funkcjonowaniu)
• Stres psychiczny i pogorszenie jakości życia
• Ewentualne trwałe następstwa (jeśli złamanie pozostawi trwałe ograniczenia ruchomości)

3. Renta (art. 444 § 2 KC) – jeśli złamanie spowodowało trwały uszczerbek:

• Jeśli całkowicie lub częściowo utraciłeś zdolność do pracy
• Jeśli zwiększyły się Twoje potrzeby (np. stała rehabilitacja, leki)

Ile można dostać?

Wysokość świadczeń zależy od:

• Ciężkości złamania (złamanie z przemieszczeniem to poważny uraz)
• Czasu leczenia (ile trwało noszenie gipsu, rehabilitacja)
• Komplikacji (np. nieprawidłowe zrośnięcie kości, zakażenie)
• Trwałych następstw (czy złamanie pozostawi trwałe ograniczenia)
• Wpływu na życie zawodowe i prywatne

Z naszego doświadczenia w kancelarii – zadośćuczynienia za złamania kości podudzia (piszczelowa, strzałkowa) wahają się:

• 15 000 – 35 000 zł przy złamaniach lekkich do średnich (bez komplikacji, pełne wyleczenie)
• 35 000 – 70 000 zł przy złamaniach ciężkich (z przemieszczeniem, wymagających operacji, długa rehabilitacja)
• 70 000 – 150 000 zł+ przy złamaniach z trwałymi następstwami (nieprawidłowe zrośnięcie, przewlekłe bóle, trwałe ograniczenie ruchomości)

Do tego dochodzi odszkodowanie za koszty leczenia i utracone zarobki.

Co zrobić krok po kroku?

1. Zbierz dokumentację medyczną

To fundament sprawy. Potrzebujesz:

• Dokumentację ze szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR) – karta wypadku, opis urazu, RTG
• Dokumentację z leczenia szpitalnego (jeśli byłeś hospitalizowany) – karta informacyjna leczenia szpitalnego, protokół operacji (jeśli była)
• Dokumentację ambulatoryjną – wizyty kontrolne u ortopedy, RTG kontrolne
• Dokumentację rehabilitacji – jeśli chodziłeś na fizjoterapię
• Zwolnienia lekarskie (L4) – jeśli byłeś niezdolny do pracy

Wszystko to będzie potrzebne do udowodnienia zakresu obrażeń i ich związku z upadkiem.

2. Zabezpiecz dowody upadku

To kluczowe! Świetnie, że zrobiłeś zdjęcia telefon. Potrzebujesz:

• Zdjęcia miejsca upadku – wystająca płyta chodnikowa, dokładna lokalizacja (adres, okolica)
• Zdjęcia z datą i godziną (jeśli masz metadane w zdjęciach) – to potwierdza, kiedy były zrobione
• Zdjęcia kontekstowe – pokazujące, że uszkodzenie było niebezpieczne i trudne do zauważenia

Jeśli masz świadków upadku – zdobądź ich dane kontaktowe (imię, nazwisko, telefon). Mogą złożyć zeznania w sprawie.

3. Zgłoś zdarzenie na policję (jeśli jeszcze nie zrobiłeś)

Chociaż nie jest to bezwzględnie konieczne, zgłoszenie na policję pomaga w sprawie, bo:

• Policja sporządzi notatkę urzędową dokumentującą zdarzenie
• Może przesłuchać świadków
• Może dokonać oględzin miejsca upadku

Jeśli minęło już trochę czasu od wypadku i nie zgłosiłeś tego wcześniej – to nie problem, ale dla przyszłości lepiej zgłaszać takie zdarzenia od razu.

4. Wystosuj zawiadomienie o szkodzie do Miasta Poznań

Złóż pisemne zawiadomienie o szkodzie do:

Urząd Miasta Poznania
Plac Kolegiacki 17
61-841 Poznań

W zawiadomieniu opisz:

• Datę, godzinę i miejsce upadku (dokładny adres)
• Okoliczności zdarzenia (potknąłeś się o wystającą płytę chodnikową)
• Doznanego obrażenia (złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem)
• Skutki (leczenie, rehabilitacja, zwolnienie lekarskie)

Załącz:

• Kserokopie dokumentacji medycznej
• Zdjęcia miejsca upadku
• Rachunki za leczenie (jeśli masz)

Ustaw termin na odpowiedź (np. 30 dni).

5. Nie przyjmuj pierwszej propozycji

Podobnie jak w sprawach komunikacyjnych – zarządcy dróg (miasta) często zaniżają pierwsze oferty. Typowe sztuczki:

• „To była Twoja wina, nie patrzyłeś”
• „Chodnik był w porządku”
• „Nie można przewidzieć takiego zdarzenia”
• Propozycja kilku tysięcy złotych „na pocieszenie”

Nie daj się zniechęcić. Złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem to poważny uraz, który daje prawo do znacznie wyższych świadczeń.

6. Rozważ opinię prywatną

Jeśli chcesz wzmocnić swoją pozycję, możesz zlecić:

• Prywatną opinię ortopedyczną – lekarz ortopeda opisze zakres urazu, przebieg leczenia i ewentualne trwałe następstwa
• Prywatną opinię techniczną (opcjonalnie) – ekspert od dróg może ocenić stan chodnika i potwierdzić, że był niebezpieczny

To kosztuje (kilkaset do kilku tysięcy złotych), ale może znacząco przyspieszyć sprawę i zwiększyć szansę na polubowne załatwienie.

7. Idź do sądu, jeśli to konieczne

Jeśli miasto odmawia lub oferuje śmiesznie niską kwotę – nie wahaj się wnieść pozwu. W sprawach o upadki na chodnikach orzecznictwo jest zróżnicowane (zależy od okoliczności), ale jeśli masz:

• Dokumentację medyczną potwierdzającą uraz
• Zdjęcia pokazujące uszkodzenie chodnika
• Ewentualnie świadków

→ Masz realne szanse na wygraną.

W postępowaniu sądowym:

• Sąd powoła biegłego ortopedę (oceni zakres urazu i skutki)
• Ewentualnie biegłego technika (oceni stan chodnika)
• Miasto może próbować argumentować, że to Twoja wina (nie patrzyłeś) – ale jeśli uszkodzenie było obiektywnie niebezpieczne, sąd stanie po Twojej stronie

Na co zwrócić uwagę – kluczowe kwestie

1. Związek przyczynowy

Musisz udowodnić, że:

• Upadłeś z powodu wystającej płyty chodnikowej
• Złamanie nastąpiło w wyniku tego upadku

To zazwyczaj nie jest problem, jeśli:

• Masz dokumentację medyczną ze szpitala/SOR potwierdającą uraz bezpośrednio po zdarzeniu
• Zdjęcia pokazują niebezpieczne uszkodzenie chodnika
• Ewentualnie świadkowie potwierdzają okoliczności

2. Stan chodnika

Miasto może próbować argumentować, że chodnik był w porządku. Dlatego zdjęcia są kluczowe. Powinny pokazywać:

• Wysokość/głębokość nierówności (im większa, tym lepiej dla Twojej sprawy)
• Brak oznaczeń ostrzegawczych (jeśli była dziura/wystająca płyta, powinna być oznaczona)
• Trudność zauważenia problemu (np. w słabo oświetlonym miejscu, zasłonięte liśćmi)

3. Wina poszkodowanego

Miasto może próbować przerzucić winę na Ciebie, mówiąc:

• „Nie patrzył Pan, gdzie idzie”
• „Każdy rozsądny pieszy zauważyłby przeszkodę”

Ale to słaby argument, jeśli:

• Uszkodzenie było obiektywnie niebezpieczne
• Trudne do zauważenia (np. wieczorem, w miejscu, gdzie nie spodziewa się przeszkody)
• Nie było oznaczeń ostrzegawczych

Sądy często przyjmują, że zarządca drogi odpowiada za bezpieczny stan chodnika, nawet jeśli pieszy nie zachował pełnej ostrożności.

4. Termin zgłoszenia

Roszczenia z tytułu upadku na chodniku przedawniają się:

• 3 lata od dnia, gdy dowiedziałeś się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej (art. 442¹ KC)

W Twoim przypadku – bieg terminu zaczął się w dniu upadku (wiedziałeś o szkodzie i zapewne domyślałeś się, że odpowiada zarządca drogi). Ale nie zwlekaj – im szybciej zgłosisz, tym lepiej.

Praktyczne wskazówki

1. Dokumentuj wszystkie koszty

• Rachunki za leki
• Faktury za prywatne wizyty lekarskie (jeśli były)
• Rachunki za rehabilitację/fizjoterapię
• Paragony za środki pomocnicze (kule, orteza)
• Bilety za dojazdy do lekarza/szpitala

2. Zapisuj przebieg leczenia Prowadź „dziennik zdrowia”:

• Kiedy byłeś na wizytach
• Jakie były zalecenia lekarzy
• Jak długo nosiłeś gips
• Kiedy zacząłeś rehabilitację
• Jakie masz dolegliwości (ból, ograniczenia ruchomości)

To pomoże później w uzasadnieniu wysokości zadośćuczynienia.

3. Zrób kontrolne zdjęcia miejsca upadku Jeśli to możliwe, zrób jeszcze raz zdjęcia miejsca upadku (zwłaszcza jeśli minęło trochę czasu). Pokaż, że uszkodzenie nadal istnieje i miasto nie naprawiło chodnika – to wzmacnia argument o zaniedbaniu zarządcy.

4. Nie podpisuj ugody bez analizy Jeśli miasto zaproponuje ugodę – nie podpisuj od razu. Skonsultuj z prawnikiem, czy kwota jest uczciwa. Podpisanie ugody to zazwyczaj koniec sprawy – nie będziesz mógł później dochodzić więcej, nawet jeśli okaże się, że skutki są cięższe niż sądziłeś.

Uwaga na typowe sztuczki miasta/ubezpieczyciela

Co ciekawe, w naszej praktyce spotykamy się z tymi samymi argumentami ze strony miast i ich ubezpieczycieli:

„Chodnik był w porządku, to Pan nie patrzył”

• Odpowiedź: Zdjęcia pokazują obiektywnie niebezpieczne uszkodzenie. Zarządca drogi odpowiada za stan chodnika.

„Nie można przewidzieć wszystkich uszkodzeń”

• Odpowiedź: Zarządca ma obowiązek regularnie kontrolować stan dróg i naprawiać uszkodzenia. Jeśli tego nie zrobił – to jego zaniedbanie.

„Nie mamy pieniędzy na odszkodowania”

• Odpowiedź: To nie Twój problem. Miasto ma obowiązek ubezpieczyć się od odpowiedzialności cywilnej.

„Powinien Pan iść innym chodnikiem”

• Odpowiedź: Absurd. Pieszy ma prawo korzystać z dowolnego chodnika, który powinien być bezpieczny.

Podsumowanie

• Tak, możesz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia – złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem to poważny uraz
• Zwróć się do Miasta Poznań – wyślij zawiadomienie o szkodzie do Urzędu Miasta
• Zbierz dokumentację medyczną – to podstawa sprawy
• Zabezpiecz dowody – zdjęcia miejsca upadku są kluczowe
• Nie przyjmuj niskiej oferty – zadośćuczynienie za taki uraz powinno być odpowiednio wysokie
• W razie odmowy – idź do sądu – masz realne szanse na wygraną

Jeśli miasto odmawia lub próbuje zaniżyć świadczenia – nie zniechęcaj się. W sprawach o upadki na chodnikach poszkodowani często wygrywają, jeśli mają solidną dokumentację i dowody niebezpiecznego stanu chodnika.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli Ty lub Twoi bliscy doznaliście urazu w wyniku upadku na chodniku lub innej niesprawnej infrastrukturze – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w odszkodowaniach za upadki na chodnikach.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sprawami upadków na chodnikach i odpowiedzialności zarządców dróg. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Pytanie Czytelnika

„Dzień dobry, A ja mam takie pytanie czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania z powodu braku notatki policyjnej, której ja nie mogę otrzymać ze względu na to że jestem osobą prywatną a jedynie instytucja może takową otrzymać. Ubezpieczyciel tłumaczy się że zwrócił się do komendy policji trzykrotnie i nie otrzymał tejże notatki, więc odmówił mi wypłaty odszkodowania z tego tytułu. Proszę o poradę”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! To klasyczny przykład sytuacji, z którymi spotykamy się w naszej kancelarii regularnie. Ubezpieczyciele często próbują przerzucać na poszkodowanych obowiązki, które leżą po ich stronie. Wyjaśniam krok po kroku, jak to wygląda prawnie.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty z powodu braku notatki?

Nie, nie może – przynajmniej nie w taki sposób. To kluczowa kwestia, którą warto zrozumieć.

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych , ubezpieczyciel ma obowiązek zbadać okoliczności zdarzenia i ustalić stan faktyczny. To znaczy, że to ubezpieczyciel – nie Ty – odpowiada za zgromadzenie materiału dowodowego potrzebnego do oceny zasadności roszczenia.

Czy policja może odmówić wydania dokumentacji?

Tutaj jest kolejny ważny punkt. Policja nie może odmówić wydania dokumentacji ubezpieczycielowi, jeśli ten zgłosi się z odpowiednim wnioskiem.

Podstawa prawna:

• Kodeksu postępowania karnego – umożliwia dostęp do akt postępowania karnego instytucjom, które mają w tym interes prawny
• Policja jest zobowiązana współpracować z ubezpieczycielami w ramach postępowań likwidacyjnych

Z naszego doświadczenia – jeśli policja rzeczywiście odmawia, to najczęściej dlatego, że:

1. Wniosek ubezpieczyciela był nieprawidłowo sformułowany
2. Sprawa jest objęta postępowaniem karnym i materiał jest niejawny (ale to rzadkość)
3. Ubezpieczyciel w ogóle nie wystąpił o dokumenty (i tylko się tym tłumaczy)

Co mówią przepisy o dostępie ubezpieczyciela do akt?

Kluczowym jest zapis ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który wprost stanowi, że:

„Zakład ubezpieczeń jest uprawniony do żądania od organów prowadzących postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności powstania szkody udostępnienia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.”

To znaczy, że ubezpieczyciel ma ustawowe prawo dostępu do materiałów zebranych przez policję. Jeśli policja odmawia, ubezpieczyciel może:

• Złożyć skargę na bezczynność
• Wystąpić z wnioskiem ponownie, precyzując zakres potrzebnych dokumentów
• W ostateczności – wystąpić na drogę sądową o zobowiązanie do wydania dokumentów

Co robić w Twojej sytuacji?

Masz kilka możliwości działania:

1. Wezwij ubezpieczyciela do wypłaty Złóż pisemne wezwanie, w którym:

• Przypomnisz o art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych
• Wskażesz, że to ubezpieczyciel ma obowiązek zdobyć dokumentację
• Zaznaczysz, że brak dokumentacji z policji nie może być powodem odmowy wypłaty, skoro to ubezpieczyciel nie dopełnił swoich obowiązków

2. Zgromadź inne dowody Nie czekaj biernie. Zbierz:

• Zdjęcia z miejsca zdarzenia
• Zeznania świadków
• Dokumentację medyczną (jeśli była obrażenia)
• Kosztorysy napraw
• Wszelkie inne dokumenty potwierdzające szkodę

W praktyce – sądy nie wymagają notatki policyjnej jako jedynego dowodu. Można udowodnić wypadek innymi środkami.

3. Idź do sądu

To jest kluczowe wyjście. Jeśli ubezpieczyciel odmawia wypłaty, powołując się na brak dokumentacji, którą sam powinien zdobyć – to ewidentne naruszenie Twoich praw.

W postępowaniu sądowym:

• Sąd może zobowiązać policję do wydania dokumentacji
• Możesz przedstawić inne dowody zdarzenia
• Ubezpieczyciel będzie musiał udowodnić, że rzeczywiście próbował zdobyć dokumentację (a często się okazuje, że wcale nie próbował zbyt intensywnie)

Co ciekawe, w naszej praktyce widzieliśmy sytuacje, gdzie ubezpieczyciel „tłumaczył się” brakiem dokumentów od policji, a po wniesieniu pozwu nagle okazywało się, że dokumenty jednak są dostępne.

Praktyczne wskazówki

1. Nie przyjmuj odmowy – brak notatki policyjnej to nie powód do odmowy odszkodowania
2. Dokumentuj wszystko – zachowaj korespondencję z ubezpieczycielem, zwłaszcza pisma o odmowie
3. Zbieraj dowody – nie polegaj tylko na policji, gromadź własny materiał dowodowy
4. Wezwij do zapłaty – daj ubezpieczycielowi szansę na polubowne załatwienie (to przyspieszy sprawę w sądzie)
5. Idź do sądu – jeśli ubezpieczyciel się uprze, to najszybsza droga do odszkodowania

Dodatkowo – jeśli ubezpieczyciel nieuzasadnienio opóźnia wypłatę, możesz dochodzić:

• Odsetek ustawowych za opóźnienie (od dnia zgłoszenia szkody)
• Kosztów postępowania sądowego
• Kosztów zastępstwa prawnego

Podsumowanie

• Ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty tylko dlatego, że brakuje notatki policyjnej
• To ubezpieczyciel ma obowiązek zdobyć dokumentację – nie Ty
• Policja nie może odmówić wydania dokumentów ubezpieczycielowi
• Sąd to najlepsze wyjście – zobowiąże policję do wydania dokumentów i rozstrzygnie sprawę

Jeśli ubezpieczyciel odmawia, pisz wezwanie do zapłaty, a jeśli to nie pomoże – składaj pozew. W sprawach odszkodowawczych zwlekanie tylko pogarsza sytuację.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli zmagasz się z odmową wypłaty odszkodowania lub ubezpieczyciel stawia nieuzasadnione warunki – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Pamiętam, jak w dzieciństwie śmieszyły mnie dowcipy o teściowych. Te z długą brodą, gdzie najłagodniejszy brzmiał: „Zięć zwraca się do teściowej: – Mamusiu, wychodzę. Kupić coś? – Mieszkanie sobie kup!”

Kto by pomyślał, że te humorystyczne stereotypy o relacjach zięć-teściowa znajdą swoje odzwierciedlenie w sprawach sądowych? A jednak – życie potrafi zaskoczyć.

Sprawa, która trafiła przed oblicze sądu

Dziennik Rzeczpospolita opisał sprawę zakończoną wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (sygn. akt V ACa 533/15). Chodziło o zadośćuczynienie po śmierci w wypadku samochodowym.

Po tragicznym zdarzeniu córka zmarłej kobiety, jej zięć oraz dwoje wnuków wystąpili z pozwem przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy wypadku. Każde z nich domagało się zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Ubezpieczyciel jednak zakwestionował uprawnienie zięcia do jakichkolwiek świadczeń. Argumentował, że mężczyzna nie należy do kręgu osób uprawnionych, gdyż nie wykazał, aby łączyła go z teściową szczególna więź emocjonalna – silniejsza niż w typowych relacjach tego rodzaju.

Co orzekł Sąd Apelacyjny?

Sąd Apelacyjny w Gdańsku podzielił stanowisko ubezpieczyciela i oddalił roszczenie zięcia. W uzasadnieniu wskazał, że przeżycia psychiczne powoda po śmierci teściowej nie wykraczały ponad typowy poziom. Relacje między tymi osobami nie były na tyle bliskie i wyjątkowe, aby uzasadniały przyznanie zadośćuczynienia w oparciu o art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego.

Sąd podkreślił kluczową zasadę: o zasadności roszczenia można mówić dopiero po przekroczeniu pewnego poziomu krzywdy doznanej wskutek śmierci osoby bliskiej. Nie każda więź rodzinna automatycznie uprawnia do zadośćuczynienia.

Kto może domagać się zadośćuczynienia za śmierć bliskiej osoby?

Art. 446 § 4 KC stanowi, że „Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

Przepis nie definiuje precyzyjnie, kto należy do „najbliższych członków rodziny”. W praktyce orzeczniczej przyjmuje się, że są to przede wszystkim:

• małżonek
• dzieci
• rodzice
• rodzeństwo

A co z zięciem lub synową? Z dziadkami, wnukami, konkubentami? Tutaj sprawa się komplikuje.

Szczególna więź emocjonalna – klucz do sukcesu

Osoby spoza podstawowego kręgu najbliższych mogą domagać się zadośćuczynienia, ale muszą wykazać szczególną intensywność więzi ze zmarłym. Nie wystarczy sama forma prawna pokrewieństwa czy powinowactwa.

Co to oznacza w praktyce? Trzeba udowodnić, że relacja wykraczała ponad typowy standard społeczny dla danego rodzaju więzi. Sąd nie domniemywa takiej bliskości – to powód musi ją wykazać.

Jakie dowody mogą pomóc?

W sprawach takich jak opisana zięć powinien przedstawić dowody na to, że:

• kontakty z teściową były częste i intensywne (codzienne wizyty, długie rozmowy telefoniczne)
• istniała faktyczna więź emocjonalna (wspólne spędzanie czasu, wzajemna troska, zaufanie)
• teściowa pełniła w jego życiu szczególną rolę (np. zastępowała zmarłą wcześniej matkę, pomagała w wychowywaniu dzieci, była autorytetem)
• jej śmierć spowodowała u niego cierpienie wykraczające poza normalny poziom żalu

Jakie konkretne dowody mogą być pomocne?

• zeznania świadków (rodziny, przyjaciół, sąsiadów)
• korespondencja (e-maile, SMS-y, wiadomości w mediach społecznościowych)
• zdjęcia dokumentujące wspólnie spędzany czas
• dowody na wspólne zamieszkiwanie lub codzienną opiekę
• dokumentacja medyczna potwierdzająca skutki psychiczne śmierci bliskiej osoby

Różnica między „osobą bliską” a „najbliższym członkiem rodziny”

Warto zaznaczyć pewien niuans prawny. Art. 23 KC, dotyczący ochrony dóbr osobistych, operuje pojęciem „osoby bliskiej”, które jest szersze niż „najbliżsi członkowie rodziny” z art. 446 § 4 KC.

W sprawach o zadośćuczynienie po wypadku śmiertelnym wymogi są zatem bardziej rygorystyczne. Nie każda osoba bliska zmarłego automatycznie otrzyma zadośćuczynienie – trzeba spełnić dodatkowe warunki i je udowodnić.

Wnioski praktyczne

Sprawa rozpatrzona przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku pokazuje, że:

1. Nie jest wykluczone, że zięć (lub synowa, konkubent, wnuk) otrzyma zadośćuczynienie za śmierć teściowej – ale musi wykazać szczególną bliskość tej relacji, znacznie odbiegającą od stereotypowych dowcipów.
2. Ciężar dowodu spoczywa na powodzie – sąd nie domniemywa szczególnej więzi, trzeba ją przekonująco udowodnić.
3. Dołączanie zięcia lub synowej do grona powodów „na wszelki wypadek”, bez odpowiedniego przygotowania podstawy faktycznej i dowodowej, może skończyć się jedynie obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej.
4. Przygotowanie sprawy wymaga staranności – zebranie odpowiednich dowodów, świadków, dokumentacji medycznej i psychologicznej może zadecydować o wyniku postępowania.

Życie pisze różne scenariusze

Czasem nawet te, gdzie zięć i teściowa łączyła wyjątkowa więź – daleko wykraczająca poza stereotypy znane z dowcipów. Ale żeby sąd to uznał, trzeba tę więź odpowiednio udowodnić. Prawo nie działa na zasadzie domniemania – wymaga konkretów, dowodów, przekonujących argumentów.

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych ze skutkiem śmiertelnym.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Kompleksową obsługę prawną w postępowaniu przedsądowym i sądowym
• Reprezentację przed ubezpieczycielami i w postępowaniach sądowych
• Wsparcie w gromadzeniu i zabezpieczaniu materiału dowodowego

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Dla mnie jako prawnika odpowiedź na to pytanie jest tak oczywista, że nawet nie przyszło mi do głowy, aby pisać o tym na blogu. Ale jak się okazuje, co dla prawnika jest jasne jak słońce, dla poszkodowanych wcale takie oczywiste nie jest. Zwłaszcza gdy sprawca wypadku – często nieubezpieczony – zaczyna dyktować warunki: „Zapłacę ci, jak naprawisz auto i pokażesz fakturę”.

Niedawno z takim właśnie pytaniem zwróciła się do mnie Czytelniczka:

„Witam. Miałam niedawno taką sytuację, iż należący do mnie pojazd został uszkodzony przez jednego Pana, który trafił kijem w mój samochód. Pan przyznał się do winy. Nie ma on niestety ubezpieczenia, tak więc odszkodowanie powinien mi zapłacić on. Przy czym sprawca wskazuje, iż zapłaci mi po przedstawieniu faktury za naprawę? Pytanie, czy w związku z tym muszę naprawić to auto. Są to drobne wgniecenia i przerysowania lakieru i w zasadzie jakbym otrzymała odszkodowanie, to bym tego teraz nie naprawiała?”

Odpowiedź jest krótka i jednoznaczna: Nie, nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie. To Ty decydujesz, co zrobisz z pieniędzmi.

Spis treści

1. Co mówi Kodeks cywilny o naprawieniu szkody?
2. Dlaczego to poszkodowany decyduje o sposobie naprawienia szkody?
3. Czy sprawca może żądać faktury za naprawę przed wypłatą odszkodowania?
4. Praktyczne konsekwencje dla poszkodowanych
5. Co zrobić, gdy sprawca odmawia wypłaty bez faktury?
6. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co mówi Kodeks cywilny o naprawieniu szkody?

Odpowiedź na pytanie „czy muszę naprawić auto?” daje art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego:

„Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.”

Ten przepis jest kluczowy i warto go dobrze zrozumieć. Co on oznacza w praktyce?

To poszkodowany decyduje o sposobie naprawienia szkody

Przepis wyraźnie mówi: „według wyboru poszkodowanego”. To nie sprawca, nie ubezpieczyciel, tylko poszkodowany ma prawo wyboru między:

1. Przywróceniem stanu poprzedniego – czyli naprawą auta i zwrotem poniesionych kosztów (na podstawie faktury)
2. Zapłatą odpowiedniej sumy pieniężnej – czyli otrzymaniem odszkodowania w wysokości odpowiadającej kosztom usunięcia szkody, bez obowiązku faktycznego naprawienia pojazdu

Dlaczego to poszkodowany decyduje o sposobie naprawienia szkody?

Z perspektywy praktyki prawniczej zasada ta wynika z podstawowej funkcji odszkodowania: ma ono wyrównać uszczerbek majątkowy poszkodowanego, a nie dyktować mu, jak ma gospodarować swoim majątkiem.

Przykład z życia wziętych

Pan Marek ma 15-letnie auto warte 8 000 zł. W wyniku wypadku powstały drobne wgniecenia i zarysowania lakieru na drzwiach. Koszt naprawy: 2 500 zł. Pan Marek ma kilka opcji:

1. Naprawić auto – wydać 2 500 zł i jeździć autem w idealnym stanie
2. Nie naprawiać – otrzymać 2 500 zł odszkodowania i jeździć autem z drobnymi uszkodzeniami, a pieniądze przeznaczyć np. na remont mieszkania, wakacje, spłatę kredytu
3. Naprawić taniej – znaleźć warsztat, który wykona naprawę za 1 800 zł, a pozostałe 700 zł zachować dla siebie

Każda z tych opcji jest legalna i zgodna z prawem. Pan Marek nie ma obowiązku tłumaczyć się sprawcy, dlaczego wybrał drugą lub trzecią opcję. To jego samochód, jego pieniądze, jego decyzja.

Dlaczego prawo daje poszkodowanemu swobodę wyboru?

1. Ochrona interesów poszkodowanego – poszkodowany może mieć ważniejsze potrzeby finansowe niż natychmiastowa naprawa drobnych uszkodzeń
2. Przywrócenie sytuacji sprzed szkody – odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy, a nie zmuszać do konkretnych działań
3. Wartość auta – zwłaszcza w przypadku starszych pojazdów, poszkodowany może uznać, że estetyczne uszkodzenia nie wpływają znacząco na wartość użytkową auta
4. Wolność dysponowania majątkiem – każdy ma prawo decydować, jak gospodaruje swoim majątkiem i otrzymanymi środkami

Czy sprawca może żądać faktury za naprawę przed wypłatą odszkodowania?

Nie, sprawca nie ma takiego prawa. I to z kilku powodów:

1. Brak podstawy prawnej

Kodeks cywilny nie uzależnia wypłaty odszkodowania od przedstawienia faktury za naprawę. Wręcz przeciwnie – art. 363 § 1 KC daje poszkodowanemu wybór sposobu naprawienia szkody.

2. Sprawca nie może dyktować warunków

Sprawca szkody jest zobowiązany do naprawienia szkody (art. 415 KC). To jego obowiązek wynikający z czynu niedozwolonego. Nie ma on prawa uzależniać wypłaty odszkodowania od spełnienia dodatkowych warunków, których nie przewiduje prawo.

3. Odszkodowanie to nie darowizna

Odszkodowanie to należność poszkodowanego, nie łaska sprawcy. Poszkodowany nie musi się tłumaczyć, co zrobi z pieniędzmi. Sprawca nie ma prawa ingerować w sposób wykorzystania odszkodowania.

4. Praktyczne konsekwencje takiego żądania

Gdyby sprawca mógł uzależniać wypłatę od faktury, poszkodowany:

• Musiałby najpierw wydać własne pieniądze na naprawę (czego może nie mieć)
• Mógłby zostać zmuszony do naprawy, której nie chce lub nie potrzebuje
• Straciłby swobodę wyboru przewidzianą w KC

Praktyczne konsekwencje dla poszkodowanych

Z powyższych rozważań wynikają bardzo praktyczne wnioski:

1. Możesz żądać odszkodowania bez naprawy auta

Jeśli sprawca mówi: „Zapłacę ci, jak naprawisz i pokażesz fakturę”, możesz mu odpowiedzieć: „Nie muszę naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie. Proszę o zapłatę według kosztorysu naprawy”.

2. Podstawą odszkodowania jest kosztorys, nie faktura

Do wyliczenia wysokości odszkodowania potrzebny jest:

• Kosztorys naprawy (wycena warsztatu lub rzeczoznawcy)
• Ewentualnie ekspertyza techniczna (w spornych przypadkach)

Nie jest potrzebna faktura za naprawę, jeśli wybierasz odszkodowanie w pieniądzu bez faktycznego naprawienia pojazzu.

3. Jeździsz uszkodzonym autem? To Twoje prawo

Nikt nie może Ci zarzucić, że po otrzymaniu odszkodowania jeździsz autem z drobnymi uszkodzeniami. To Twoja decyzja i Twoje prawo wynikające z art. 363 § 1 KC.

4. Co jeśli naprawisz taniej?

Jeśli otrzymałeś odszkodowanie 3 000 zł (według kosztorysu), a znalazłeś warsztat, który naprawił auto za 2 200 zł – pozostałe 800 zł zostaje Twoje. To nie jest niezgodne z prawem, to właśnie realizacja zasady „według wyboru poszkodowanego”.

Co zrobić, gdy sprawca odmawia wypłaty bez faktury?

Jeśli sprawca upiera się przy żądaniu faktury przed wypłatą odszkodowania, masz kilka opcji:

Opcja 1: Wyjaśnij sprawcy jego obowiązki

Napisz do sprawcy (najlepiej e-mailem lub listem, żeby mieć dowód):

„Zgodnie z art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego to ja, jako poszkodowany, decyduję o sposobie naprawienia szkody. Wybieram odszkodowanie w pieniądzu. Nie mam obowiązku przedstawiania faktury za naprawę. Wzywam Pana do zapłaty odszkodowania w kwocie [kwota] zł według załączonego kosztorysu naprawy, w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma.”

Dołącz kosztorys z warsztatu lub wycenę rzeczoznawcy.

Opcja 2: Wezwij sprawcę do zapłaty

Jeśli sprawca nadal odmawia, wyślij mu wezwanie do zapłaty (list polecony za potwierdzeniem odbioru):

„Wezwanie do zapłaty
Wzywam Pana/Panią do zapłaty odszkodowania w kwocie [kwota] zł z tytułu szkody komunikacyjnej z dnia [data] na moje konto: [nr konta], w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego wezwania. W razie braku zapłaty skieruję sprawę na drogę sądową.”

Opcja 3: Złóż pozew do sądu

Jeśli sprawca ignoruje Twoje wezwania, pozostaje droga sądowa. W pozwie powołaj się na:

• Art. 415 KC (czyn niedozwolony)
• Art. 363 § 1 KC (wybór sposobu naprawienia szkody)
• Kosztorys naprawy jako dowód wysokości szkody

Sąd bez problemu przyzna Ci odszkodowanie w pieniądzu, bez wymagania faktury za naprawę.

Opcja 4: Zgłoś sprawcę do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego

Jeśli sprawca nie ma ubezpieczenia OC (co w Twoim przypadku ma miejsce), możesz zgłosić szkodę do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG). UFG wypłaca odszkodowania za szkody wyrządzone przez nieubezpieczonych sprawców. Wypłata następuje na podstawie kosztorysu, nie faktury.

Więcej informacji: www.ufg.pl

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy muszę naprawić auto, żeby dostać odszkodowanie? Nie, to Ty decydujesz, czy chcesz naprawić auto, czy otrzymać odszkodowanie w pieniądzu i jeździć uszkodzonym pojazdem. Sprawca nie ma prawa uzależniać wypłaty od faktury za naprawę.

2. Co jeśli sprawca mówi: „Zapłacę ci, jak naprawisz i pokażesz fakturę”? Sprawca nie ma prawa stawiać takich warunków. Powołaj się na art. 363 § 1 KC i wyjaśnij, że wybierasz odszkodowanie w pieniądzu bez obowiązku naprawy.

3. Co jest podstawą do wyliczenia odszkodowania – kosztorys czy faktura? Podstawą jest kosztorys naprawy z warsztatu lub wycena rzeczoznawcy. Faktura za naprawę jest potrzebna tylko wtedy, gdy wybierasz naprawę auta i zwrot kosztów.

4. Czy mogę otrzymać odszkodowanie, a potem naprawić auto taniej i zachować różnicę? Tak, to jest dozwolone. Jeśli otrzymałeś odszkodowanie według kosztorysu 3 000 zł, a naprawiłeś za 2 200 zł, pozostałe 800 zł jest Twoje.

5. Co jeśli naprawię auto, a sprawca powie, że ceny w fakturze są zawyżone? Jeśli naprawiłeś auto i masz fakturę, sprawca może kwestionować jej wysokość tylko wtedy, gdy ceny są rażąco zawyżone w porównaniu z cenami rynkowymi. W praktyce rzadko się to zdarza.

6. Czy jeżdżąc uszkodzonym autem, naruszam jakieś przepisy? Nie, o ile uszkodzenia nie wpływają na bezpieczeństwo jazdy (np. nie działa kierunkowskaz, nie świeci reflektor). Drobne wgniecenia i przerysowania lakieru nie stanowią naruszenia przepisów.

7. Co jeśli sprawca nie ma pieniędzy, żeby zapłacić od razu? Możesz zaproponować sprawcy rozłożenie płatności na raty. Jeśli sprawca odmawia lub przestaje płacić, możesz wytoczyć mu pozew o całą kwotę + odsetki.

8. Co jeśli sprawca nie ma ubezpieczenia OC? Możesz zgłosić szkodę do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG), który wypłaca odszkodowania za szkody wyrządzone przez nieubezpieczonych sprawców.

---

Podsumowanie

Odpowiedź na pytanie „czy muszę naprawić auto, żeby dostać odszkodowanie?” jest krótka: nie musisz. To Ty, jako poszkodowany, decydujesz zgodnie z art. 363 § 1 KC, czy chcesz naprawić auto i otrzymać zwrot kosztów, czy wolisz otrzymać odszkodowanie w pieniądzu i jeździć uszkodzonym pojazdem. Sprawca nie ma prawa uzależniać wypłaty odszkodowania od przedstawienia faktury za naprawę. Jeśli to robi, jest to bezprawne i możesz dochodzić swoich praw zarówno w drodze polubownej, jak i przed sądem.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zachęcam do kontaktu z kancelarią w celu omówienia szczegółów Twojej sytuacji.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 363 § 1 (sposób naprawienia szkody)
• Kodeks cywilny, art. 415 (czyn niedozwolony)
• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Sprawa, która wciąż wraca

Kilka miesięcy temu do kancelarii przyszła pani Krystyna – kobieta po pięćdziesiątce, która straciła męża w wypadku samochodowym. Przyszła z decyzją ubezpieczyciela i pytaniem, które brzmiało mniej więcej tak: „Panie mecenasie, ja rozumiem, że oni liczą każdą złotówkę, ale czy mogą mi odjąć zasiłek z ZUS-u od odszkodowania za koszty pogrzebu? Bo to jakby płacili mi podwójnie, czy tak?”

Nie, pani Krystyno. Nie płaciliby podwójnie. To oni próbują NIE zapłacić w ogóle.

Ta rozmowa przypomniała mi, dlaczego tak bardzo fascynuje mnie prawo odszkodowawcze – bo to nie tylko paragrafy i wyroki. To ciągła walka z kreatywnością ubezpieczycieli, którzy próbują wymyślać coraz to nowe sposoby, żeby zapłacić mniej. A odliczanie zasiłku pogrzebowego to jeden z ich ulubionych trików.

I dziś chcę opowiedzieć, dlaczego to nie ma żadnych podstaw prawnych – co potwierdził sam Sąd Najwyższy.

Statystyka, która boli

Zacznijmy od liczb, bo one zawsze dobrze ilustrują skalę problemu. Około 3000 rodzin rocznie w Polsce musi walczyć z ubezpieczycielem o zwrot kosztów pogrzebu osoby bliskiej, która zginęła w wypadku komunikacyjnym. Trzy tysiące. To małe miasteczko.

I w większości tych spraw ubezpieczyciele stosują ten sam manewr: otrzymują faktury za pogrzeb (stypa, przewóz zwłok, trumna, odzież żałobna, nagrobek), przyznają jakieś odszkodowanie… ale odejmują od niego zasiłek pogrzebowy z ZUS-u.

Dlaczego? Bo „przecież ZUS już wypłacił na koszty pogrzebu, to po co my mamy płacić podwójnie?”.

Brzmi logicznie? Na pierwszy rzut oka – może. Ale prawo mówi coś zupełnie innego.

Co mówi prawo: Sąd Najwyższy rozstrzygnął sprawę

Problem odliczania zasiłku pogrzebowego „przetoczył się” przez polskie sądy i dotarł aż do Sądu Najwyższego. I w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 15 maja 2009 r. (sygn. akt III CZP 140/08) Sąd Najwyższy jasno stwierdził:

„Zasiłek pogrzebowy przewidziany art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (…) nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 § 1 k.c.”

Co to oznacza prostym językiem? Że ubezpieczyciel NIE MOŻE odliczyć zasiłku pogrzebowego od należnego odszkodowania.

To nie jest opinia jakiegoś sądu rejonowego, którą można ignorować. To uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego – czyli najwyższa możliwa wykładnia prawa w Polsce. Nie ma wyższej instancji. Nie ma apelacji. Kropka.

Dlaczego Sąd Najwyższy tak uznał?

Teraz najciekawsze: dlaczego SN tak orzekł? Bo można by pomyśleć, że skoro ZUS wypłaca zasiłek „pogrzebowy”, to znaczy, że na pogrzeb, więc… po co dwa razy płacić za to samo?

Otóż Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że celem zasiłku pogrzebowego nie jest pokrycie kosztów pogrzebu, ale pomoc osobom zmarłego. To subtelna, ale fundamentalna różnica.

Zasiłek pogrzebowy to świadczenie z systemu ubezpieczeń społecznych, które przysługuje uprawnionym osobom (np. rodzinie zmarłego) niezależnie od tego, czy ktoś inny ponosi odpowiedzialność za śmierć. To forma wsparcia państwa dla rodziny w trudnym momencie.

Natomiast odszkodowanie z art. 446 § 1 KC to zupełnie inna instytucja – to rekompensata za poniesione koszty, wypłacana przez sprawcę (lub jego ubezpieczyciela), który ponosi odpowiedzialność za śmierć osoby bliskiej.

Innymi słowy:

• Zasiłek pogrzebowy = pomoc państwa, niezależna od winy kogokolwiek
• Odszkodowanie za koszty pogrzebu = odpowiedzialność sprawcy za skutki jego działania

To dwie zupełnie różne instytucje prawne, które nie mają ze sobą nic wspólnego. Nie można ich „mieszać” i odliczać jednego od drugiego.

Z praktyki kancelarii wiem, że to rozróżnienie jest dla wielu osób – w tym dla ubezpieczycieli – trudne do zrozumienia. Ale prawo jest jasne.

Taktyka ubezpieczycieli: „spróbujmy, może się uda”

Co ciekawe, pomimo tej uchwały SN z 2009 roku, ubezpieczyciele wciąż próbują odliczać zasiłek pogrzebowy. Dlaczego? Bo wiedzą, że większość poszkodowanych rodzin nie ma pojęcia o tej uchwale. Nie mają prawników, nie czytają orzeczeń SN. Są w żałobie, w szoku, w stresie.

Ubezpieczyciel wysyła decyzję: „Koszty pogrzebu: 15 000 zł. Zasiłek pogrzebowy z ZUS: 7000 zł. Do wypłaty: 8000 zł”. I rodzina… przyjmuje. Bo brzmi to logicznie. Bo nie wiedzą, że mogą się odwołać. Bo nie mają siły walczyć.

To cyniczne? Moim zdaniem – tak. Ale to standardowa taktyka. Próbujemy, a nuż ktoś się nie odwoła.

I dlatego tak ważne jest, żeby o tym mówić. Żeby rodziny wiedziały, że mają prawo do pełnego odszkodowania, bez odliczeń.

Moja rada: walcz o swoje

Jeśli otrzymałeś decyzję od ubezpieczyciela, w której odliczył zasiłek pogrzebowy od odszkodowania za koszty pogrzebu, nie akceptuj tego. Masz trzy opcje:

1. Złóż odwołanie do ubezpieczyciela

Najpierw spróbuj na drodze reklamacji. Wyślij do ubezpieczyciela pismo, w którym powołaj się na uchwałę SN z 15 maja 2009 r. (sygn. III CZP 140/08) i zażądaj wypłaty pełnej kwoty kosztów pogrzebu, bez odliczeń. W wielu przypadkach ubezpieczyciel – widząc, że osoba jest świadoma swoich praw – zmieni decyzję.

2. Wytocz powództwo do sądu

Jeśli odwołanie nic nie da, idź do sądu. Powołaj się na wyżej wskazaną uchwałę. Sąd – związany wykładnią SN – przyzna Ci pełne odszkodowanie. To pewna sprawa.

3. Od razu idź z prawnikiem

Najlepszą strategią jest działanie prewencyjne: od samego początku zgłoś roszczenie z pomocą radcy prawnego lub adwokata. Ubezpieczyciel, widząc profesjonalną reprezentację, rzadziej próbuje „tricków” typu odliczanie zasiłku pogrzebowego.

Co wchodzi w koszty pogrzebu?

Skoro już mówimy o odszkodowaniu za koszty pogrzebu, warto przypomnieć, co właściwie można odzyskać. Art. 446 § 1 KC mówi o „kosztach pogrzebu”. W praktyce to:

• Trumna, odzież żałobna, kwiaty
• Przewóz zwłok (np. z miejsca wypadku do domu rodzinnego)
• Opłaty za usługi pogrzebowe (zakład pogrzebowy, krematorium, itp.)
• Stypa (racjonalna, nie przesadzona)
• Nagrobek (tu uwaga: nie każdy sąd przyzna koszty luksusowego nagrobka z granitu, ale prosty, godny nagrobek – tak)
• Msza żałobna, kondukty

Ważne: wszystko musi być udokumentowane fakturami. Bez faktur nie ma zwrotu. Więc zbieraj wszystko, co dostaniesz od zakładu pogrzebowego, restauracji (stypa), kamieniarza (nagrobek).

Refleksja: o co tu naprawdę chodzi?

Zastanawiam się czasem, co myślą sobie likwidatorzy szkód w ubezpieczalniach, którzy wystawiają takie decyzje. Przecież oni też są ludźmi. Niektórzy pewnie sami stracili bliskich. Rozumieją, co to znaczy organizować pogrzeb w stresie, żałobie, chaosie emocjonalnym.

A jednak wystawiają decyzje, w których odliczają zasiłek pogrzebowy, pomimo jasnej uchwały Sądu Najwyższego. Dlaczego? Bo taka jest procedura? Bo szef kazał? Bo „tak zawsze robiliśmy”?

Moim zdaniem, w sprawach śmierci osoby bliskiej powinna obowiązywać szczególna delikatność i uczciwość. Rodzina, która straciła kogoś bliskiego w tragicznych okolicznościach, nie powinna jeszcze walczyć z ubezpieczycielem o każdą złotówkę. Powinno być jasne: sprawiedliwe odszkodowanie, bez tricków, bez „prób”.

Ale to tylko moja refleksja. W rzeczywistości ubezpieczyciele działają w logice biznesowej: im mniej zapłacą, tym lepiej dla ich bilansu. I dlatego tak ważne jest, żeby poszkodowani znali swoje prawa.

Podsumowanie: nie daj się oszukać

Na koniec krótkie podsumowanie, które możesz sobie zapisać:

1. Zasiłek pogrzebowy z ZUS-u NIE jest odliczany od odszkodowania za koszty pogrzebu.
2. To potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 15 maja 2009 r. (sygn. III CZP 140/08).
3. Jeśli ubezpieczyciel próbuje odliczyć zasiłek – złóż odwołanie i powołaj się na tę uchwałę.
4. Jeśli odwołanie nie zadziała – idź do sądu. To pewna wygrana.
5. Najlepiej: działaj z prawnikiem od początku.

A jakie są Wasze doświadczenia? Zdarzyło Wam się walczyć o odszkodowanie za koszty pogrzebu? Ubezpieczyciel próbował odliczyć zasiłek z ZUS-u? Podzielcie się swoimi historiami w komentarzach – ciekawe, ilu z Was spotkało się z tym problemem.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Kilka miesięcy temu przyszła do mnie kobieta z 19-letnim synem. Chłopak jako 12-latek ucierpiał w wypadku komunikacyjnym – złamanie nogi, długa rehabilitacja, blizny. Rodzice wtedy nie dochodzili odszkodowania. „Byliśmy w szoku, walczyliśmy o jego zdrowie, nie myśleliśmy o pieniądzach” – tłumaczyła matka.

Teraz syn chciał samodzielnie wystąpić o zadośćuczynienie. I pojawił się strach: „Czy nie jest za późno? Przecież to było 7 lat temu…”.

Odpowiedziałem z ulgą: „Nie, jeszcze macie czas. Nawet całkiem sporo czasu”.

To właśnie wtedy po raz kolejny doceniłem mądrość polskiego ustawodawcy, który przewidział szczególną ochronę dla dzieci. Bo dziecko – zwłaszcza małe – nie może samo dochodzić swoich praw. I byłoby niesprawiedliwe, gdyby straciło roszczenie tylko dlatego, że rodzice w ferworze walki o jego zdrowie zapomnieli o formalności.

Podstawowe zasady przedawnienia – krótkie przypomnienie

Zanim przejdę do specyfiki małoletnich, przypomnę podstawy (pisałem o tym już wcześniej, ale warto powtórzyć):

3 lata – podstawowy termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych, liczony od momentu, gdy dowiedziałeś się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej

20 lat – wydłużony termin, gdy zdarzenie było przestępstwem (np. uszczerbek na zdrowiu trwający dłużej niż 7 dni)

Ale co z dziećmi? One często nawet nie rozumieją, że mają jakieś roszczenia. A rodzice? W szoku, w strachu o dziecko, często odkładają sprawy formalne „na później”.

I tu właśnie pojawia się specjalna ochrona.

Magiczne „2 lata po pełnoletności” – ochrona dla małoletnich

Kodeks cywilny w art. 442¹ § 4 mówi jasno:

„Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej nie może się skończyć wcześniej niż z upływem 2 lat od uzyskania przez nią pełnoletności.”

Co to oznacza w praktyce? Że dziecko ma zawsze minimum do 20. roku życia, żeby wystąpić z roszczeniem. Bez względu na to, kiedy wydarzył się wypadek.

Przykład 1: Wypadek w wieku 5 lat

Dziecko ma 5 lat, doznaje uszczerbku na zdrowiu w wypadku (przestępstwo – 20 lat przedawnienia).

Normalne przedawnienie upłynęłoby dopiero, gdy dziecko ma 25 lat (5 lat + 20 lat).

Ale nawet gdyby to był „zwykły” wypadek z krótszym terminem – dziecko i tak ma czas do 20. roku życia (18 lat + 2 lata).

Wniosek: dziecko ma czas do 25. roku życia (bo 20 lat z tytułu przestępstwa jest dłuższe niż 20 lat z tytułu małoletności).

Przykład 2: Wypadek w wieku 16 lat

Nastolatek ma 16 lat, uszkodzono mu rower w kolizji (szkoda w mieniu – 3 lata przedawnienia).

Normalnie przedawnienie upłynęłoby w wieku 19 lat (16 lat + 3 lata).

Ale dzięki ochronie małoletnich – ma czas do 20. roku życia (18 lat + 2 lata).

Wniosek: dziecko ma czas do 20. roku życia (2 lata dodatkowe „ratują” roszczenie).

Przykład 3: Wypadek w wieku 17 lat

Dziewczyna ma 17 lat, uszkodzono jej telefon w kolizji (szkoda w mieniu – 3 lata).

Normalnie przedawnienie: 17 lat + 3 lata = 20 lat.

Ochrona małoletnich: 18 lat + 2 lata = 20 lat.

Wniosek: terminy pokrywają się – tak czy siak ma czas do 20. roku życia.

Jak to działa w przypadku przestępstw? Kombinacja ochrony

Tu robi się naprawdę ciekawie. Gdy mamy do czynienia z przestępstwem (uszczerbek na zdrowiu, śmierć), dziecko ma podwójną ochronę:

1. 20 lat od zdarzenia (bo było przestępstwo)
2. Minimum do 20. roku życia (ochrona małoletnich)

Które zastosujemy? To, które daje dłuższy termin.

Przykład praktyczny: niemowlę w wypadku

Dziecko ma 6 miesięcy, doznaje poważnych obrażeń w wypadku spowodowanym przez pijanego kierowcę (przestępstwo).

Ochrona ze względu na przestępstwo: 0,5 roku + 20 lat = 20,5 roku życia

Ochrona małoletnich: 18 lat + 2 lata = 20 lat życia

Które zastosujemy? 20,5 roku (dłuższe).

Inny przykład: 10-latek potrącony na przejściu

Dziecko ma 10 lat, zostaje potrącone, leczenie trwa 2 miesiące (przestępstwo).

Ochrona ze względu na przestępstwo: 10 lat + 20 lat = 30 lat życia

Ochrona małoletnich: 18 lat + 2 lata = 20 lat życia

Które zastosujemy? 30 lat życia (dłuższe).

Co z rodzicami? Czy oni też mają wydłużony termin?

To ważne pytanie. Nie.

Ochrona dotyczy tylko roszczeń dziecka. Rodzice, którzy chcą dochodzić swoich własnych roszczeń (np. zwrot kosztów leczenia, opieki), mają standardowe terminy:

• 3 lata (jeśli nie było przestępstwa)
• 20 lat (jeśli było przestępstwo)

Ale rodzice mogą w imieniu dziecka dochodzić jego roszczeń – i wtedy dziecko korzysta z wydłużonego terminu.

Przykład z praktyki: rodzice kontra dziecko

Wypadek: dziecko 5-letnie + matka w aucie. Oboje ranni.

Roszczenia dziecka (zadośćuczynienie, koszty przyszłych operacji):

• Termin do 20. roku życia (minimum)
• Lub dłużej, jeśli 20 lat od zdarzenia jest późniejsze

Roszczenia matki (zadośćuczynienie, koszty leczenia):

• 3 lata od wypadku (jeśli bez przestępstwa)
• 20 lat od wypadku (jeśli przestępstwo)

Widzisz różnicę? Dziecko ma dodatkową ochronę. Matka – nie.

Moja rada: nie czekaj do pełnoletności, ale pamiętaj o opcji

Z doświadczenia wiem, że ta ochrona jest świetną siatką bezpieczeństwa. Ale to nie znaczy, że warto z niej świadomie korzystać i celowo odkładać sprawę na lata.

Dlaczego lepiej działać wcześniej?

1. Świeże dowody – dokumentacja medyczna, świadkowie, okoliczności wypadku
2. Lepsza pozycja negocjacyjna – ubezpieczyciel wie, że nie minie przedawnienie
3. Szybsze pieniądze – dziecko może potrzebować ich na leczenie, rehabilitację, terapię
4. Mniej stresu – im dłużej czekasz, tym bardziej sprawa się komplikuje

Ale jeśli z jakichś przyczyn nie dochodziliście roszczeń wcześniej (szok, brak świadomości, trudna sytuacja życiowa) – nie jest za późno. Dziecko ma szansę, gdy dorośnie.

Co zrobić, jeśli dziecko zbliża się do 20. roku życia?

Jeśli twoje dziecko (lub ty sam/sama jako osoba, która ucierpiała w dzieciństwie):

• Zbliża się do 20. roku życia
• Miało wypadek/szkodę jako małoletnie
• Nie dochodzono wtedy roszczeń lub były zaniżone

Działaj teraz!

1. Sprawdź dokładnie terminy – policz, czy ochrona małoletnich nadal działa
2. Zbierz dokumentację – szpital, policja, zdjęcia, świadkowie
3. Skonsultuj się z prawnikiem – nie ryzykuj samodzielnych obliczeń
4. Zgłoś roszczenie ubezpieczycielowi – to przerwie przedawnienie (o tym w kolejnym wpisie!)

Podsumowanie: dzieci mają dodatkowy czas z powodu

Ta szczególna ochrona to mądry przepis. Dziecko nie może ponosić konsekwencji tego, że jego rodzice w ferworze walki o jego życie i zdrowie nie pomyśleli o formalnej sprawie odszkodowawczej.

Zapamiętaj:

• Minimum do 20. roku życia (18 lat + 2 lata) dla małoletnich
• 20 lat od zdarzenia, jeśli było przestępstwo
• Stosujemy dłuższy termin z powyższych dwóch
• Rodzice nie mają tej samej ochrony – tylko dziecko

A jeśli jesteś rodzicem dziecka, które ucierpiało w wypadku – nie odkładaj sprawy na później. Ale jeśli z jakichś przyczyn to zrobiłeś – wiedz, że twoje dziecko ma jeszcze szansę, gdy dorośnie.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o praktyce kancelarii znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Dostałem ostatnio pytanie od Czytelniczki, które pokazuje, jak wiele niejasności budzi proces likwidacji szkody po wypadku. Sprawa dotyczyła komisji lekarskiej organizowanej przez zakład ubezpieczeń. Pytanie brzmiało: czy zgodzić się na badanie przez lekarza współpracującego z ubezpieczycielem? I co się stanie, jeśli odmówię?

To temat, który – choć dla mnie oczywisty – dla wielu poszkodowanych może być zupełnie nowy. Spróbuję więc wyjaśnić, jak to działa i dlaczego warto na taką komisję się stawić.

Spis treści

1. Czym jest komisja lekarska u ubezpieczyciela?
2. Czy ubezpieczyciel ma prawo skierować na badanie?
3. Czy lekarz ubezpieczyciela jest obiektywny?
4. Co się stanie, jeśli odmówię badania?
5. Praktyczne wskazówki – jak się przygotować?
6. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest komisja lekarska u ubezpieczyciela?

Komisja lekarska to badanie medyczne organizowane przez zakład ubezpieczeń w ramach procesu likwidacji szkody. Jej celem jest ocena stanu zdrowia poszkodowanego i ustalenie zakresu obrażeń oraz ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.

W praktyce wygląda to tak: ubezpieczyciel wyznacza termin wizyty u lekarza (najczęściej chirurga, ortopedy lub neurologa), który na podstawie badania oraz dokumentacji medycznej określa, jaki procent uszczerbku na zdrowiu doznał poszkodowany.

Co ciekawe, większość opinii sporządzanych jest zaocznie – wyłącznie na podstawie dokumentów. Dlatego, gdy ubezpieczyciel proponuje badanie naoczne, warto z tego skorzystać.

Czy ubezpieczyciel ma prawo skierować na badanie?

Tak, ma takie prawo – i to jest nawet jego obowiązek.

Zakład ubezpieczeń ma obowiązek ustalić okoliczności i skutki wypadku. Nie może biernie czekać, aż poszkodowany dostarczy wszystkie dokumenty – musi działać aktywnie.

Ocena stanu zdrowia wymaga wiedzy specjalnej, którą dysponują lekarze. Podobnie jak w przypadku uszkodzenia pojazdu konieczna jest wycena rzeczoznawcy, tak w sprawach o uszczerbek na zdrowiu potrzebna jest opinia medyczna.

Czy lekarz ubezpieczyciela jest obiektywny?

To pytanie, które pojawia się najczęściej – i nie bez powodu.

Każdego lekarza obowiązują normy prawne i etyczne przewidziane dla zawodu medycznego. Opinie powinny być sporządzane w sposób fachowy i bezstronny. Niemniej jednak praktyka pokazuje, że opinie lekarzy współpracujących z ubezpieczycielami często są bardziej konserwatywne niż te sporządzane przez biegłych wyznaczanych przez sąd.

Z mojego doświadczenia wynika, że gdy sprawa trafia do sądu i wyznaczany jest niezależny biegły, procent uszczerbku na zdrowiu ustalany jest zazwyczaj na wyższym poziomie niż w opinii ubezpieczyciela.

Dlaczego tak się dzieje? Lekarze współpracujący z ubezpieczycielami mogą – świadomie lub nie – dążyć do minimalizowania roszczeń. Nie oznacza to, że każda taka opinia jest wadliwa, ale warto mieć świadomość, że może być ona bardziej ostrożna w ocenie.

Co się stanie, jeśli odmówię badania?

Nie zalecam odmowy.

Po pierwsze, odmowa może zostać potraktowana przez ubezpieczyciela jako utrudnianie postępowania likwidacyjnego. Może to opóźnić wypłatę odszkodowania lub sprawić, że ubezpieczyciel uzna, iż nie ma podstaw do dalszego rozpatrywania sprawy.

Po drugie, badanie naoczne daje szansę na pełniejszą ocenę stanu zdrowia. Lekarz może zobaczyć nie tylko dokumenty, ale także rzeczywisty stan pacjenta – blizny, ograniczenia ruchowe, ból przy określonych ruchach. To może wpłynąć na wyższą ocenę uszczerbku.

Po trzecie, jeśli nie zgodzisz się na badanie, ubezpieczyciel i tak sporządzi opinię – ale zaocznie, na podstawie samych dokumentów. Taka opinia może być mniej korzystna, bo lekarz nie będzie miał pełnego obrazu sytuacji.

Praktyczne wskazówki – jak się przygotować?

Jeśli zostałeś skierowany na komisję lekarską, warto się do niej odpowiednio przygotować:

1. Zbierz pełną dokumentację medyczną – karty informacyjne z leczenia szpitalnego, wyniki badań (RTG, rezonans magnetyczny), zaświadczenia od lekarzy prowadzących.
2. Sporządź notatkę o swoich dolegliwościach – opisz, jakie objawy odczuwasz na co dzień (np. bóle, ograniczenia ruchowe, problemy ze snem). Lekarz może o to nie zapytać, ale warto mieć to na uwadze.
3. Bądź szczery i konkretny – nie bagatelizuj swojego stanu, ale też nie przesadzaj. Opisz uczciwie, jak wypadek wpłynął na Twoje życie.
4. Zanotuj przebieg badania – jeśli lekarz zadaje pytania lub przeprowadza testy (np. sprawdza zakres ruchów), zapamiętaj to. Może się przydać później, jeśli będziesz kwestionować opinię.
5. Zachowaj opinię – jeśli otrzymasz ją na miejscu lub pocztą, sprawdź, czy zawiera uzasadnienie. Jeśli uważasz, że jest wadliwa, możesz ją zakwestionować.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy mogę odmówić badania u lekarza ubezpieczyciela?

Tak, możesz odmówić, ale nie jest to zalecane. Odmowa może opóźnić postępowanie lub sprawić, że ubezpieczyciel sporządzi opinię zaocznie, która może być mniej korzystna.

Czy lekarz ubezpieczyciela jest obiektywny?

Każdego lekarza obowiązują normy etyczne i zawodowe, ale praktyka pokazuje, że opinie lekarzy współpracujących z ubezpieczycielami często są bardziej konserwatywne niż te sporządzane przez biegłych sądowych.

Co zrobić, jeśli nie zgadzam się z opinią lekarza?

Możesz zakwestionować opinię, przedstawiając dodatkowe dokumenty medyczne lub wnioskując o opinię innego specjalisty. W postępowaniu sądowym możesz również żądać wyznaczenia niezależnego biegłego.

Czy badanie naoczne jest lepsze niż opinia zaoczna?

Tak, badanie naoczne daje lekarzowi pełniejszy obraz Twojego stanu zdrowia. Może zobaczyć rzeczywiste ograniczenia i objawy, co często prowadzi do wyższej oceny uszczerbku.

Ile trwa badanie na komisji lekarskiej?

Zazwyczaj od 15 do 30 minut, w zależności od złożoności sprawy. Lekarz przeprowadzi wywiad, sprawdzi dokumentację i może wykonać proste testy (np. zakres ruchów).

Czy mogę zabrać ze sobą bliską osobę na badanie?

Tak, możesz poprosić kogoś o towarzystwo. Obecność drugiej osoby może być wsparciem, a także świadkiem przebiegu badania.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Pamiętam, jak klient powiedział mi kiedyś: „Panie mecenasie, ja tylko schodziłem ze schodów. Normalnie, jak każdy. A teraz leżę w szpitalu z 4 litrami płynu w plecach.”

To była sprawa, która nauczyła mnie, że schody – tak banalna część codzienności – mogą być śmiertelną pułapką. I że właściciel domu, który źle je wykona, poniesie za to pełną odpowiedzialność.

Dzisiaj opowiem Wam o schodach, które zamieniły wizytę urzędnika w wielomiesięczną gehennę. I o tym, dlaczego gładkie płytki terakotowe na zewnętrznych schodach to nie tylko zły pomysł – to zaproszenie do katastrofy.

Spis treści

1. Sprawa schodów- co się stało?
2. Co mówi prawo o bezpieczeństwie schodów?
3. Płytki łazienkowe na zewnątrz – dlaczego to absurd?
4. Kąt rozwarty i brak zadaszenia – gdy jeden błąd nie wystarczy
5. Eksperyment procesowy z wodą – jak udowodnić, że schody są niebezpieczne?
6. Obrona ubezpieczyciela: „To prywatny dom, nie gospodarstwo!”
7. Praktyczne wskazówki – jak zabezpieczyć schody?
8. FAQ

---

Sprawa schodów – co się stało?

30 października . Cały dzień pada deszcz. Krzysztof, pracownik Powiatowego Inspektoratu Weterynarii , udaje się do gospodarstwa rolnego pod Poznaniem, żeby doręczyć rolnikowi decyzję administracyjną dotyczącą chorób świń.

Wchodzi po schodach do budynku mieszkalnego – bez problemu. Rozmawia z rolnikiem, wręcza dokumenty. Wychodzi…

I wtedy się zaczyna.

Schodząc po mokrych od deszczu schodach, Krzysztof poślizguje się. Nogi „poszły” do góry, ciało uderzyło w kant schodów – na część lędźwiową kręgosłupa i pośladki. Ból był tak silny, że „na czworakach” wrócił do samochodu.

Co było dalej? Operacja, 4 litry płynów ustrojowych usuniętych z pleców, źle założony dren, kolejna operacja, 3 miesiące na zwolnieniu, włókniak 8×4 cm, który do dziś nie zniknął.

A wszystko przez schody.

---

Co mówi prawo o bezpieczeństwie schodów?

Kiedy po raz pierwszy zobaczyłem zdjęcia tych schodów w aktach szkody, pomyślałem: „To nie może być legalne.” I miałem rację.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury – biblia budowlana

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690) mówi jasno:

§ 291: „Budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane i wykonane w sposób niestwarzający niemożliwego do zaakceptowania ryzyka wypadków w trakcie użytkowania.”

Niemożliwego do zaakceptowania ryzyka. Tymczasem w Łopiszewie ludzie regularnie się przewracali na tych schodach. Krystian dowiedział się od sąsiadów rolnika, że nie był pierwszą osobą, która na nich „się połamała”.

§ 305 ust. 1: „W pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi […] należy stosować materiały niepowodujące niebezpieczeństwa poślizgu.”

Przepis mówi o „pomieszczeniach”, ale zasada jest uniwersalna – wszędzie tam, gdzie chodzą ludzie, nie może być ślisko. Zwłaszcza na schodach.

Co to znaczy w praktyce?

Schody muszą być:

• Antypoślizgowe – nawet gdy są mokre
• Zgodne z normami budowlanymi – kąt, szerokość stopni, wysokość
• Zabezpieczone przed czynnikami atmosferycznymi – zadaszenie, odpływ wody
• Oznakowane – jeśli są szczególnie niebezpieczne

Schody nie spełniały ŻADNEGO z tych warunków.

---

Płytki łazienkowe na zewnątrz – dlaczego to absurd?

Co zastosował rolnik?

Schody przed budynkiem mieszkalnym rolnika zostały wyłożone gładkimi, wypolerowanymi płytkami łazienkowymi typu gres. Bez jakiegokolwiek zabezpieczenia antypoślizgowego.

Gdy te płytki były suche – szło się po nich normalnie. Gdy były mokre – zachowywały się jak ślizgawka.

Obrona ubezpieczyciela: „To były płytki mrozoodporne!”

PZU w toku postępowania likwidacyjnego podniósł argument, który mnie rozbawił: „Schody wejściowe zostały wyłożone mrozoodpornymi płytkami typu gres – co sugeruje przeznaczenie do stosowania na zewnątrz budynków.”

Z mojego doświadczenia wiem, że ubezpieczyciele uwielbiają takie sofizmaty.

Tak, każdy rodzaj płytek typu gres ma właściwości mrozoodporne. Ale to NIE OZNACZA, że są antypoślizgowe i przeznaczone do stosowania na schodach!

Gdyby schody były wykonane z mrozoodpornych płytek metalowych, też byłyby mrozoodporne. Ale czy ktoś uznałby je za bezpieczne? Oczywiście, że nie.

Co powinno być na schodach zewnętrznych?

Według ekspertów budowlanych (znalazłem dziesiątki artykułów w Internecie, zanim przygotowywałem pozew), na zewnętrznych schodach i tarasach stosuje się:

• Kostki brukowe – naturalna struktura antypoślizgowa
• Płyty tarasowe z betonu – odporne na zmienne temperatury i wilgoć, antypoślizgowe
• Gres antypoślizgowy (R11-R13) – z karbowaną powierzchnią

Jak mówią eksperci: „Deszcz lub śnieg w połączeniu z powszechnie znanymi materiałami, jak terakota czy gres, najczęściej wykorzystywanymi do okładania powierzchni tarasów oraz schodów zewnętrznych, mogą przyczynić się do nieszczęśliwego w skutkach wypadku.”

Rolnik zastosował dokładnie ten zakazany materiał.

---

Kąt rozwarty i brak zadaszenia – gdy jeden błąd nie wystarczy

Jakby gładkich płytek było mało, rolnik popełnił jeszcze dwa kardynalne błędy.

Błąd nr 1: Schody pod kątem rozwartym

Schody zbudowane zostały średnio ok. 1,5 cm poniżej kąta prostego. Innymi słowy – lekko pochylone w dół, w kierunku podstawy schodów.

Rolnik zrobił to celowo, żeby woda spływała ze schodów w razie deszczu. Problem w tym, że ten „zabieg inżynieryjny” dodatkowo zwiększył ryzyko poślizgnięcia.

Wyobraźcie sobie: idziecie po mokrych, gładkich płytkach, które dodatkowo są pochylone. To jak iść po mokrej, nachylonej deskorolce.

Błąd nr 2: Zadaszenie jak lej

Schody przed budynkiem mieszkalnym rolnika nie miały żadnego zadaszenia. W całości były wyeksponowane na działanie czynników atmosferycznych.

Był tylko daszek nad drzwiami wejściowymi, który obejmował podest przy drzwiach, ale NIE obejmował schodów, na których doszło do wypadku.

Co gorsza – krawędź tego daszku znajdowała się tuż nad schodami i pełniła funkcję… leja. W razie deszczu woda ściekała z dachu wprost na najwyższe stopnie schodów.

Tam, gdzie się poślizgnął.

---

Eksperyment procesowy z wodą – jak udowodnić, że schody są niebezpieczne?

Kiedy przygotowywałem pozew, stanąłem przed dylematem: jak przekonać sąd, że schody są naprawdę niebezpieczne? Zdjęcia to jedno, ale sędzia na nich nie poczuje, jak ślisko.

Wtedy wpadłem na pomysł, który rzadko się stosuje w praktyce, ale jest niezwykle efektywny: eksperyment procesowy połączony z wizją lokalną.

Co zaproponowałem Sądowi?

Wniosek o przeprowadzenie wizji lokalnej w domu mieszkalnym należącym do rolnika połączonej z eksperymentem procesowym polegającym na:

1. Rozlaniu wody na schodach wejściowych położonych przed budynkiem mieszkalnym
2. Obserwacji spływania wody po schodach (czy wykorzystuje kąt rozwarty?)
3. Sprawdzeniu, jak ślisko jest na mokrych schodach

Dlaczego to działa?

Eksperyment odtwarza identyczne warunki, jakie panowały w dniu wypadku. 30 października 2008 r. na miejscu wypadku intensywnie padał deszcz. Wylanie wody na schodach pozwoli Sądowi zobaczyć na własne oczy, jak te schody się zachowują.

Z mojego doświadczenia wiem, że wizja lokalna to jeden z najpotężniejszych dowodów. Sędzia nie czyta opinii biegłego – on WIDZI problem. Staje tam, gdzie stał poszkodowany. Patrzy na te schody. I wtedy rozumie.

Czy eksperyment jest legalny?

Oczywiście! Kodeks postępowania cywilnego pozwala sądowi na przeprowadzenie oględzin i eksperymentu. To standardowy środek dowodowy, choć rzadko stosowany w sprawach odszkodowawczych.

Dodatkowo wnioskowałem (z ostrożności procesowej) o opinię biegłego z dziedziny budownictwa na okoliczność ustalenia, czy schody zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi normami. Ale szczerze? Wizja lokalna z eksperymentem wystarczyłaby.

Fakt, że schody są niebezpieczne, jest widoczny gołym okiem również dla laika.

---

Obrona ubezpieczyciela: „To prywatny dom, nie gospodarstwo!”

PZU stanęło przed problemem: jak odmówić wypłaty, skoro wyraźnie doszło do wypadku na schodach ubezpieczonego rolnika?

Argument: „To nie było w gospodarstwie rolnym”

Pozwany zakład ubezpieczeń kwestionował swoją odpowiedzialność, argumentując, że odpowiedzialność jest związana z posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego, a do zdarzenia doszło w prywatnym budynku mieszkalnym rolnika.

To brzmi logicznie, prawda? Dom to dom, gospodarstwo to gospodarstwo.

Dlaczego to bzdura?

Zgodnie z art. 55³ Kodeksu cywilnego: „Za gospodarstwo rolne uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą.”

Budynek mieszkalny, w którym rolnik odbierał decyzję administracyjną, stanowi zorganizowaną całość gospodarczą z innymi budynkami, urządzeniami i inwentarzem. Jest częścią gospodarstwa rolnego.

Czy rolnik powinien odbierać decyzję od urzędnika państwowego w chlewie? W oborze? Oczywiście, że nie. Dom mieszkalny to naturalne miejsce, gdzie prowadzi się sprawy administracyjne związane z prowadzeniem gospodarstwa.

Cel wizyty

Krzysztof udał się do rolnika jako pracownik Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w celu doręczenia decyzji administracyjnej dotyczącej chorób świń.

Cel wizyty był ściśle związany z prowadzoną przez rolnika działalnością rolniczą. Nie przyszedł na herbatkę. Przyszedł jako przedstawiciel państwa, kontrolujący gospodarstwo.

Dlatego wypadek miał związek z ubezpieczeniem OC rolników.

---

Po wypadku – taśmy antypoślizgowe w… połowie schodów

Co ciekawe, rolnik dopiero po wypadku umieścił na schodach taśmy antypoślizgowe.

Problem w tym, że umieścił je tylko na ostatnich stopniach schodów. Do wypadku doszło na najwyższych stopniach, na których do dnia składania pozwu nie było żadnych taśm.

To jak zamykanie stajni, gdy konie uciekły. I to jeszcze połowicznie.

---

Praktyczne wskazówki – jak zabezpieczyć schody?

Z praktyki wiem, że większość właścicieli domów nie zdaje sobie sprawy, jak niebezpieczne mogą być ich schody. Dlatego kilka prostych rad:

Rada nr 1: Sprawdźcie materiał

• Jeśli macie gładkie płytki na zewnętrznych schodach – ZMIEŃCIE JE
• Nawet jeśli są mrozoodporne, nie znaczy, że są bezpieczne
• Najlepsze materiały: kostka brukowa, płyty betonowe, gres R11-R13

Rada nr 2: Zastosujcie zabezpieczenia antypoślizgowe

• Taśmy antypoślizgowe na krawędziach stopni
• Karbowanie przodów płytek
• Plastry antypoślizgowe (dostępne w każdym markecie budowlanym)

Rada nr 3: Zadaszcie schody

• Idealne rozwiązanie: daszek nad całymi schodami
• Minimum: daszek nie może pełnić funkcji leja sprowadzającego wodę NA schody

Rada nr 4: Sprawdźcie kąt

• Schody powinny być pod kątem prostym do podłoża (90°)
• Jeśli są nachylone – to błąd budowlany

Rada nr 5: Regularnie czyśćcie

• Mech, liście, śnieg na schodach to dodatkowe ryzyko
• Zimą posypujcie piaskiem, nie solą (sól niszczy płytki)

---

FAQ

Czy właściciel domu odpowiada za wypadek gościa na schodach? Tak, jeśli schody były wadliwe i to przyczyniło się do wypadku. Odpowiedzialność oparta jest na art. 415 KC (czyn niedozwolony) lub art. 433 KC (wada nieruchomości).

Co jeśli poszkodowany sam się przyczynił – np. szedł za szybko? Sąd może zastosować art. 362 KC (przyczynienie się poszkodowanego) i zmniejszyć odszkodowanie. Ale samo przechodzenie po schodach w normalny sposób to NIE jest przyczynienie się.

Czy ubezpieczenie OC posiadacza nieruchomości pokryje taki wypadek? Tak, jeśli właściciel ma polisę OC w życiu prywatnym lub (jak w sprawie Krystiana) ubezpieczenie OC rolników. Dlatego warto mieć takie ubezpieczenie!

Ile czasu mam na zgłoszenie roszczenia? Roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ KC).

Co jeśli to był wypadek przy pracy ? Wtedy poszkodowany ma podwójne roszczenie – z ZUS (świadczenia z tytułu wypadku przy pracy) i z OC sprawcy (zadośćuczynienie i dodatkowe koszty). Jedno nie wyklucza drugiego.

Jak udowodnić, że schody były niebezpieczne? Najlepiej: zdjęcia (datowane!), świadkowie, ewentualnie wizja lokalna + eksperyment procesowy. Opinia biegłego budowlanego to dodatkowy atut.

---

Podsumowanie – schody to nie żart

Po tej sprawie zawsze zwracam uwagę na schody. W domach klientów, w urzędach, w sądach. I wiecie co? Większość z nich jest potencjalnie niebezpieczna.

Gładkie płytki, brak zabezpieczeń, śliskie krawędzie. A właściciele nawet nie zdają sobie sprawy, że mogą ponieść odpowiedzialność za wypadek.

Schody to nie był przypadek złego losu. To był wypadek, którego można było uniknąć. Gdyby rolnik zastosował odpowiednie płytki, zadaszył schody, nie robił kąta rozwartego – wyszedłby z tego domu o własnych siłach, a nie „na czworakach” z czterema litrami płynu w plecach.

Jeśli macie w domu podobne schody – zmieńcie je. Zanim ktoś się na nich połamie.

A jeśli już komuś coś się stało na Waszych schodach – nie liczcie, że ubezpieczyciel zapłaci od razu. Z mojego doświadczenia wiem, że będą szukać każdego argumentu, żeby odmówić. Nawet tak absurdalnego jak „to prywatny dom, nie gospodarstwo”.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 55³, art. 415, art. 433, art. 442¹, art. 362
• Kodeks postępowania cywilnego, art. 290
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690)

Pytanie Czytelnika

„A ja chciałbym zapytać, jak Pan radca prawny, zapatruje się na ustalanie stawek prac blacharskich i lakierniczych oszacowanych następująco: – lokalnie dla miejsca zamieszkania poszkodowanego (lub miejsca likwidacji szkody – choć w tym przypadku są to stawki konkretnego warsztatu) – oszacowane metodą Sheparda na bazie ponad 1000 warsztatów (jest to metoda wagowa – im warsztat dalej od wskazanego punktu tym ma mniejszy wpływ na obliczaną średnią), oczywiście 1000 warsztatów to kropla w rzeczywistej ilości zakładów ale to zawsze lepiej niż średnia z 5 czy 10 telefonów po warsztatach bo i takie kwiatki w opiniach biegłych widziałem.”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! To bardzo ciekawe pytanie, które dotyka sedna wielu sporów z ubezpieczycielami – jak ustalić „rynkową” stawkę warsztatową? Metoda Sheparda to jedno z podejść, ale jak każda metoda statystyczna ma swoje zalety i ograniczenia. Jako prawnik reprezentujący zarówno poszkodowanych, jak i warsztaty, widzę tę kwestię z różnych perspektyw. Postaram się wyjaśnić, jak to wygląda w praktyce prawnej i orzeczniczej.

Czym jest metoda Sheparda?

Dla czytelników, którzy mogą nie znać tego pojęcia – metoda Sheparda (Shepard’s method) to statystyczna metoda wagowa stosowana do szacowania lokalnych stawek warsztatowych. Polega na:

1. Zebraniu danych o stawkach z dużej liczby warsztatów (np. 1000)
2. Przypisaniu wag warsztatom – im dalej od miejsca szkody, tym mniejszy wpływ na średnią
3. Wyliczeniu średniej ważonej, która ma odzwierciedlać lokalny poziom cen

W teorii brzmi to sensownie – to bardziej zaawansowane podejście niż zwykła średnia arytmetyczna czy kilka telefonów do warsztatów.

Jak to wygląda z perspektywy prawnej?

Z punktu widzenia prawa cywilnego i orzecznictwa sądowego, kluczowa jest zasada pełnego odszkodowania (art. 361 § 2 KC):

„Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.”

W praktyce oznacza to, że odszkodowanie powinno pokryć rzeczywisty koszt naprawy, czyli cenę, którą poszkodowany musiałby zapłacić w lokalnym warsztacie. Nie chodzi o teoretyczną „średnią”, ale o realną możliwość przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody.

Metoda Sheparda – zalety i ograniczenia

Zalety:

1. Duża próba – 1000 warsztatów to znacznie więcej niż 5-10 telefonów (które rzeczywiście widziałem w opiniach biegłych)
2. Uwzględnienie lokalności – wagi przypisane według odległości mają sens, bo stawki w Warszawie są inne niż w małym mieście
3. Obiektywizm – metoda matematyczna eliminuje subiektywne wybieranie warsztatów „na okoliczność”
4. Weryfikowalność – można sprawdzić, jakie warsztaty weszły do próby

Ograniczenia (i tu zaczyna się problem):

1. Który warsztat? – Metoda daje „średnią”, ale poszkodowany nie naprawia auta w „średnim warsztacie”. Naprawia w konkretnym miejscu, które ma konkretną cenę.
2. Jakość usług – Średnia z 1000 warsztatów obejmuje zarówno ASO (Autoryzowane Stacje Obsługi), jak i małe warsztaty na obrzeżach. Czy to uczciwe traktować je jednakowo?
3. Aktualizacja danych – Jak często dane są aktualizowane? Stawki warsztatowe zmieniają się (szczególnie w czasach inflacji).
4. Dobór próby – Jakie warsztaty wchodzą do bazy? Czy to warsztaty gotowe naprawić konkretny typ pojazdu (np. premium)?
5. „Średnia” to fikcja – W praktyce żaden warsztat nie ma dokładnie takiej stawki jak wyliczona średnia. Zawsze będzie wyższa lub niższa.

Jak sądy podchodzą do wycen stawek?

Z naszego doświadczenia w kancelarii oraz analizy orzecznictwa – sądy nie przywiązują się sztywno do jednej metody. Oceniają:

1. Czy stawka jest realna i możliwa do osiągnięcia

Sąd sprawdza: czy za tę kwotę poszkodowany faktycznie może naprawić auto w lokalnym warsztacie? Jeśli biegły poda stawkę 80 zł netto/rbg (roboczogodzina), ale w okolicy wszystkie warsztaty biorą 120 zł – sąd to zakwestionuje.

2. Czy metodologia jest przejrzysta i weryfikowalna

Sądy preferują opinie, gdzie biegły jasno wskazuje:

• Jakie warsztaty uwzględnił
• Jak zebrał dane
• Czy można to zweryfikować

Metoda Sheparda spełnia ten wymóg – o ile biegły ujawni szczegóły próby.

3. Czy uwzględniono lokalny rynek

Sądy zgodnie orzekają, że stawki powinny być lokalne. Poszkodowany w Poznaniu nie musi jeździć do warsztatu w Białymstoku, żeby dostać niższą stawkę.

4. Czy uwzględniono rodzaj pojazdu

Auto premium (np. Mercedes, BMW, Audi) często wymaga naprawy w ASO lub specjalistycznym warsztacie. Średnia z 1000 warsztatów (gdzie większość to warsztaty uniwersalne) może nie odzwierciedlać realnych kosztów.

Problemy z metodą Sheparda w praktyce

Co ciekawe, w naszej praktyce spotykaliśmy się z przypadkami, gdzie metoda Sheparda była nadużywana przez ubezpieczycieli – nie jako rzetelne narzędzie, ale jako sposób na zaniżenie odszkodowania.

Typowe sztuczki:

1. „Średnia z regionu” – Ubezpieczyciel podaje średnią z województwa (np. wielkopolskie), która obejmuje zarówno Poznań, jak i małe miejscowości. Stawka wychodzi niska, bo warsztaty wiejskie obniżają średnią.
2. „Wszyscy warsztaty” – Do próby wchodzą warsztaty, które w ogóle nie mogą naprawić danego auta (np. stara Skoda vs nowe Porsche).
3. „Stara baza danych” – Dane sprzed 2-3 lat, nieaktualizowane, mimo że stawki wzrosły.
4. „Tylko warsztaty współpracujące” – Do próby wchodzą głównie warsztaty w sieci ubezpieczyciela, które mają zaniżone stawki.

Moja opinia jako prawnika

Metoda Sheparda może być użyteczna, ale tylko jeśli:

1. Dane są aktualne – nie starsze niż 6-12 miesięcy
2. Próba jest reprezentatywna – uwzględnia warsztaty zdolne naprawić dany pojazd
3. Lokalność jest właściwa – radius 20-30 km od miejsca szkody, nie całe województwo
4. Jest weryfikowalna – można sprawdzić, które warsztaty weszły do próby
5. Nie jest jedynym dowodem – porównana z innymi źródłami (np. rzeczywiste oferty warsztatów)

Ale fundamentalny problem pozostaje: Poszkodowany nie naprawia auta w „średnim warsztacie”. Naprawia w konkretnym miejscu. I jeśli ten warsztat ma stawkę 150 zł/rbg, to to jest rzeczywisty koszt naprawy, nie hipotetyczna średnia 100 zł/rbg.

Co w takim razie jest najlepsze?

Z perspektywy reprezentowania poszkodowanych i warsztatów – najlepsza jest kombinacja metod:

1. Stawka konkretnego warsztatu (najważniejsze)

Jeśli poszkodowany naprawił auto lub ma ofertę z warsztatu – to jest rzeczywisty koszt. Sąd powinien go uznać, jeśli:

• Stawka jest rynkowa (nie zawyżona)
• Warsztat jest odpowiedni dla danego pojazdu
• Oferta jest szczegółowa i wiarygodna

2. Porównanie z lokalnym rynkiem

Warto zebrać oferty z kilku lokalnych warsztatów (3-5) i pokazać, że stawka jest zbieżna. To prostsze i bardziej przekonujące niż skomplikowane modele statystyczne.

3. Cenniki warsztatowe (jeśli są publiczne)

Niektóre warsztaty (szczególnie ASO) mają jawne cenniki. To dobry punkt odniesienia.

4. Opinia biegłego (w razie sporu)

Jeśli sprawa trafia do sądu, biegły powinien zastosować metodę:

• Transparentną i weryfikowalną
• Uwzględniającą lokalny rynek
• Porównywalną z rzeczywistymi ofertami

Metoda Sheparda może być tu użyteczna – ale jako jedno z narzędzi, nie jako wyłączne kryterium.

Co jeśli biegły zastosuje metodę Sheparda i wyjdzie niska stawka?

Jeśli jesteś poszkodowanym/warsztatem i dostaniesz opinię biegłego z niską stawką wyliczoną metodą Sheparda – możesz ją zakwestionować. Argumenty:

1. Rzeczywista oferta warsztatu

Przedłóż ofertę z konkretnego warsztatu pokazującą wyższą stawkę. Argumentuj: „To jest rzeczywisty koszt naprawy, nie teoretyczna średnia.”

2. Dobór próby

Zakwestionuj, które warsztaty weszły do próby:

• Czy uwzględniono warsztaty zdolne naprawić dany pojazd?
• Czy nie są to głównie warsztaty „sieciowe” ubezpieczyciela?

3. Aktualność danych

Zapytaj biegłego, kiedy dane były zbierane. Jeśli są nieaktualne – zażądaj nowej opinii.

4. Lokalność

Zakwestionuj radius uwzględnionych warsztatów. Jeśli to całe województwo – argumentuj, że powinien być mniejszy obszar.

5. Opinia uzupełniająca

Wnioskuj o opinię uzupełniającą lub opinię prywatną (na własny koszt), pokazującą wyższe stawki.

Praktyczne wskazówki

Dla poszkodowanych:

1. Zbierz oferty – z 3-5 lokalnych warsztatów (żeby mieć punkt odniesienia)
2. Napraw auto – jeśli możesz, napraw auto i miej fakturę (to najlepszy dowód)
3. Nie daj się zastraszyć „średnią” – jeśli rzeczywisty koszt jest wyższy, dochodź go
4. Konsultuj z prawnikiem – w razie sporu o stawki warto mieć wsparcie

Dla warsztatów:

1. Dokumentuj swoje stawki – miej jawny cennik (ułatwi to obronę w sądzie)
2. Porównuj z konkurencją – jeśli Twoje stawki są zbliżone do innych lokalnych warsztatów, łatwiej je uzasadnić
3. Nie ujawniaj marży – ale bądź gotowy obronić wysokość stawki
4. W sprawie sądowej powoływaj się na lokalny rynek – nie na krajową średnią

Podsumowanie

Metoda Sheparda to jedno z narzędzi do szacowania stawek, ale nie „złoty standard”. Ma zalety (duża próba, matematyczna precyzja), ale też ograniczenia (uśrednienie, brak uwzględnienia konkretnych realiów).

Z perspektywy prawnej najważniejszy jest rzeczywisty koszt naprawy – czyli to, ile poszkodowany faktycznie musiał zapłacić lub musiałby zapłacić w lokalnym warsztacie. Średnia z 1000 warsztatów może być pomocna jako punkt odniesienia, ale nie może zastąpić realnej oferty konkretnego warsztatu.

Kluczowe zasady:

• Poszkodowany nie musi naprawiać auta w „najtańszym” warsztacie
• Stawka powinna być lokalna (nie krajowa czy wojewódzka)
• Rzeczywista faktura/oferta warsztatu > teoretyczna średnia
• Metoda powinna być transparentna i weryfikowalna

Jeśli ubezpieczyciel próbuje narzucić zaniżoną stawkę, powołując się na „średnią” – nie przyjmuj tego bez walki. W sądzie można to skutecznie zakwestionować.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli zmagasz się ze sporem o wysokość odszkodowania lub ubezpieczyciel kwestionuje stawki warsztatowe – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, reprezentując zarówno poszkodowanych, jak i warsztaty w sporach z ubezpieczycielami. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.