Ostatnio jeden z moich klientów zapytał mnie: „Panie mecenasie, ubezpieczyciel twierdzi, że 36 dni najmu pojazdu zastępczego to za dużo. Mówią, że naprawa powinna zająć maksymalnie 10 dni. Co pan o tym sądzi?”. To pytanie słyszę w mojej kancelarii regularnie. I za każdym razem odpowiadam: to zależy. Ale od czego? O tym dzisiaj.

Spis treści

1. Czym jest uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego?
2. Kto odpowiada za zwłokę w naprawie?
3. Czas technologiczny vs czas rzeczywisty – gdzie jest prawda?
4. Weekendy i święta – czy się liczą?
5. Jak ubezpieczyciele manipulują czasem najmu
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Czym jest uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego?

W jednej ze spraw, którą prowadziłem, warsztat oszacował czas naprawy na 36 dni. Ubezpieczyciel od razu zaprotestował: „To absurd! Czas technologiczny to maksymalnie 4 dni robocze!”. I tu zaczyna się problem. Bo czas technologiczny to jedno, a rzeczywisty czas naprawy to zupełnie co innego.

Czas technologiczny to czysta roboczogodzina – ile zajmie mechanikowi faktyczne przykręcenie, malowanie, montaż. W sprawie, o której wspominam, wynosił on 22 rbh, co dało 4 dni robocze. Ale to tylko teoria. W praktyce trzeba doliczyć:

• Czas oczekiwania na części (w tej sprawie warsztat szacował 4 dni)
• Czas schnięcia lakieru (minimum 1 dzień)
• Czas na dodatkowe oględziny przez ubezpieczyciela (w tej sprawie aż 10 dni zwłoki!)
• Czas na wydanie pojazdu (1 dzień)

Biegły sądowy w tej sprawie uznał 27 dni za uzasadnione. Dlaczego nie 36? Bo od 27 kwietnia do 2 czerwca 2017 roku (data wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania) upłynęło właśnie tyle dni. Kluczowe jest, że biegły odliczył 10 dni zwłoki w zgłoszeniu dodatkowych oględzin – i słusznie. Ale o tym za moment.

Kto odpowiada za zwłokę w naprawie?

To jedno z najbardziej kontrowersyjnych pytań w sprawach odszkodowawczych. Ubezpieczyciele chętnie zrzucają odpowiedzialność na warsztaty: „To nie nasza wina, że warsztat źle organizuje pracę!”. Warsztaty ripostują: „Czekamy na decyzję ubezpieczyciela!”. A poszkodowany? Siedzi w środku i płaci za najem pojazdu zastępczego.

Z mojego doświadczenia wynika, że kluczowe jest, kto i kiedy powoduje zwłokę. Jeśli:

• Warsztat zwleka z zamówieniem części – to nie obciąża ubezpieczyciela. Poszkodowany powinien wybrać sprawny warsztat.
• Ubezpieczyciel zwleka z oględzinami – to w pełni obciąża ubezpieczyciela. W sprawie, o której piszę, pierwsze oględziny odbyły się 8 maja 2017 r., a drugie dopiero 19 maja 2017 r. – 11 dni później! Dlaczego tak długo? Nikt nie wie. I to właśnie ubezpieczyciel powinien ponieść koszt tych 10-11 dni zwłoki (jeden dzień na zgłoszenie potrzeby dodatkowych oględzin jest uzasadniony).
• System dystrybucji części zawodzi – to już bardziej skomplikowane. Czy poszkodowany ma ponosić konsekwencje tego, że Volkswagen wysyła części z Niemiec tydzień? Moim zdaniem nie, ale sądy czasem mają inne poglądy.

Co ciekawe, w orzecznictwie pojawia się coraz częściej pogląd, że poszkodowany nie musi szukać warsztatu, który ma części „od ręki”. Może wybrać warsztat zaufany, nawet jeśli czas dostawy części będzie dłuższy. Ale jest granica – nie może to być zwłoka nieracjonalna (np. 3 miesiące na zamówienie felgi).

Czas technologiczny vs czas rzeczywisty – gdzie jest prawda?

Ubezpieczyciele uwielbiają operować czasem technologicznym. „4 dni robocze wystarczą!”. Ale życie weryfikuje te kalkulacje brutalnie. W praktyce naprawy zajmują dużo dłużej. Dlaczego?

1. Części nie zawsze są dostępne od ręki. Szczególnie w przypadku nowszych modeli czy aut premium. Część może przyjechać z Niemiec – i to już tydzień.
2. Lakier musi schnąć. To nie jest kwestia „szybciej czy wolniej” – to fizyka. Profesjonalny lakier potrzebuje minimum 24 godzin na pełne wyschnięcie, często więcej w zimie.
3. Ubezpieczyciel wymaga dodatkowych oględzin. I tu zaczyna się kabaret. W tej sprawie, o której piszę, ubezpieczyciel najpierw przeprowadził oględziny 8 maja, potem – 19 maja. Pytanie: dlaczego nie można było zrobić tego od razu? Odpowiedź: bo ubezpieczyciel chce sprawdzić, czy warsztat nie dopisał „czegoś od siebie”. Ale kto za to płaci? Poszkodowany.
4. Warsztat ma innych klientów. To prawda – warsztat nie obsługuje tylko jednego pojazdu. Ale jeśli warsztat profesjonalnie oszacował czas naprawy na 36 dni, uwzględniając swoją dostępność i kolejkę, to czy to wina poszkodowanego?

Biegły w sprawie ustalił, że uzasadniony czas to 27 dni. Nie 4 dni technologiczne, nie 36 dni warsztatowe – 27 dni rzeczywiste. I to jest właśnie ta „złota środka”, którą sądy akceptują.

Weekendy i święta – czy się liczą?

Tak, weekendy i święta się liczą do czasu najmu pojazdu zastępczego. Dlaczego? Bo poszkodowany potrzebuje samochodu również w soboty i niedziele. Jeździ do sklepu, na spotkania rodzinne, z dziećmi na basen. Życie się nie kończy w piątek o 16:00.

Ubezpieczyciele czasem argumentują: „Ale przecież warsztat w weekend nie pracuje, więc dlaczego mamy płacić za najem w sobotę i niedzielę?”. Odpowiedź jest prosta: bo poszkodowany wciąż potrzebuje auta. Nie może przecież w weekend chodzić pieszo, bo warsztat akurat ma zamknięte.

W sprawie, którą opisuję, najem trwał od 27 kwietnia do 16 czerwca 2017 r. – 51 dni. Sąd uznał za uzasadnione 27 dni (do wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania), co obejmowało również weekendy. I słusznie.

Jak ubezpieczyciele manipulują czasem najmu

Z praktyki mojej kancelarii znam wiele sztuczek, którymi ubezpieczyciele próbują zaniżyć koszty najmu pojazdu zastępczego:

1. „Czas technologiczny wystarczy” – jak pisałem wyżej, to mit. Czas technologiczny to tylko część całości.
2. „Warsztat niepotrzebnie zwlekał” – często bez dowodów. Ubezpieczyciel po prostu zakłada, że warsztat mógł działać szybciej, nie podając konkretnych argumentów.
3. „System dystrybucji części to nie nasz problem” – czyli de facto: poszkodowany ma ponosić konsekwencje tego, że producent wysyła części powoli. To absurd.
4. „Nie było potrzeby dodatkowych oględzin” – a jeśli ubezpieczyciel sam je zlecił, to dlaczego poszkodowany ma za nie płacić?
5. „Naprawa powinna zacząć się od razu” – ubezpieczyciele lubią zakładać, że warsztat czeka tylko na ten konkretny pojazd. W praktyce warsztat ma kolejkę, często 1-2 tygodniową.

Moja rada? Dokumentujcie wszystko. Maile z warsztatem, potwierdzenia zamówienia części, terminy oględzin. To wasze zabezpieczenie na wypadek sporu.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym każdemu poszkodowanemu:

1. Ustalcie z warsztatem realny czas naprawy – nie 4 dni technologiczne, ale rzeczywisty czas uwzględniający zamówienie części, oględziny, kolejkę w warsztacie. Poproście o to na piśmie.
2. Dokumentujcie każdą zwłokę – jeśli ubezpieczyciel opóźnia oględziny, warsztat zwleka z zamówieniem części, notujcie daty, maile, telefony. To będzie wasz dowód w sądzie.
3. Nie przyjmujcie od razu oferty ubezpieczyciela – jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że uzasadnione jest 10 dni najmu, a warsztat szacuje 30 dni, nie zgadzajcie się od razu. Poczekajcie na opinię biegłego lub prawnika.
4. Wynajmijcie pojazd od razu – nie czekajcie tydzień „bo może szybko naprawią”. Czas zaczyna biec od momentu wypadku (lub od momentu, gdy pojazd trafi do warsztatu), nie od momentu, gdy uznacie, że „już za długo to trwa”.
5. Wybierajcie sprawny warsztat – warsztat, który oszacuje 60 dni na naprawę prostego błotnika, naraża was na zarzut nieracjonalnego wydłużania najmu. Warsztat powinien działać profesjonalnie, ale nie musi być najtańszy ani najszybszy.

FAQ – najczęstsze pytania

Ile dni najmu pojazdu zastępczego jest uzasadnione?
To zależy od zakresu uszkodzeń. W praktyce dla średnich uszkodzeń (wymiana kilku elementów, lakierowanie) uzasadniony czas to 14-30 dni. Dla większych uszkodzeń może być dłużej.

Czy ubezpieczyciel może zarzucić, że 36 dni to za dużo?
Tak, ubezpieczyciel może kwestionować każdy dzień najmu. Ale to on musi udowodnić, że czas był nieuzasadniony. W praktyce robi to przez opinię biegłego.

Co jeśli warsztat zwleka z naprawą?
Jeśli zwłoka wynika z winy warsztatu (nie zamówił części, zapomniał o aucie), to nie obciąża ubezpieczyciela. Dlatego tak ważny jest wybór sprawnego warsztatu.

Czy weekendy liczą się do czasu najmu?
Tak, weekendy i święta liczą się do czasu najmu. Poszkodowany potrzebuje auta również w soboty i niedziele.

Kto płaci za dodatkowe oględziny ubezpieczyciela?
Jeśli ubezpieczyciel sam zleca dodatkowe oględziny (np. po 10 dniach od pierwszych), to czas zwłoki obciąża ubezpieczyciela, nie poszkodowanego.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszam do kontaktu z moją kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 363

Niedawno prowadziłem sprawę, która doskonale pokazuje jeden z ulubionych argumentów ubezpieczycieli: „Nie przedstawiłeś faktur z warsztatu, więc nie udowodniłeś, że poniosłeś koszty – nie dostaniesz pełnego odszkodowania”.

Brzmi logicznie? Może. Ale czy jest zgodne z prawem? Absolutnie nie.

Spis treści

1. Sprawa z Sądu Rejonowego w Nowej Soli
2. Co to jest „naprawa systemem gospodarczym”?
3. Argument ubezpieczyciela: „nie wykazałeś kosztów”
4. Co powiedział sąd?
5. Dlaczego nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie
6. Kiedy system gospodarczy może Ci zaszkodzić
7. Moja rada praktyczna

Sprawa z Sądu Rejonowego w Nowej Soli

Luty 2021 roku, typowa kolizja – uszkodzony przedni zderzak, prawa lampa, błotnik, koło i drzwi w Audi A8. PZU wypłaciło odszkodowanie w wysokości 8.292 zł. Poszkodowany naprawił auto i okazało się, że ta kwota nie wystarczyła.

Prywatna ekspertyza wykazała, że koszt naprawy to 13.626 zł. Różnica? Ponad 5.300 zł.

Sprawa trafiła do sądu. I tutaj zaczęło się ciekawe.

Co to jest „naprawa systemem gospodarczym”?

W uzasadnieniu wyroku sąd ustalił:

„W wyniku zdarzenia z dnia 8 lutego 2021 r. w pojeździe Audi A8 o nr rej. DGR 92JA doszło do uszkodzenia: przedniego zderzaka, prawej lampy, prawego błotnika, prawego koła i prawych drzwi. Pojazd został naprawiony systemem gospodarczym. Pomimo tego wypłacone przez ubezpieczyciela odszkodowanie nie wystarczyło na pokrycie kosztów naprawy.”

Co to oznacza w praktyce? System gospodarczy to sytuacja, gdy:

• Sam kupujesz części zamienne (często z internetu, z demontażu, od dostawców)
• Sam organizujesz naprawę (kolega blacharz, znajomy lakiernik, warsztat bez faktury)
• Nie masz jednej zbiorczej faktury VAT za całą naprawę
• Często robisz część prac sam (jeśli masz umiejętności)

Dlaczego ludzie tak robią?

• Bo to tańsze (brak marży warsztatu na części)
• Bo mają znajomości (kolega naprawi taniej)
• Bo nie stać ich na dopłatę do profesjonalnej naprawy
• Bo chcą zaoszczędzić

Argument ubezpieczyciela: „nie wykazałeś kosztów”

W odpowiedzi na pozew PZU podniosło klasyczny argument, który sąd tak zrelacjonował:

„Strona pozwana podniosła, iż poszkodowany został przez nią poinformowany, iż w celu minimalizacji szkody, w przypadku braku możliwości naprawy pojazdu za kwotę 8.292,01 zł PZU zorganizuje naprawę uszkodzonego pojazdu w ramach sieci naprawczej PZU za kwotę ustalonego odszkodowania. Strona pozwana nadto wskazała, że powód nie przedstawił żadnych dowodów na to, że wyższe niż ustalone przez pozwaną koszty naprawy są celowe i ekonomicznie uzasadnione, a przede wszystkim nie wykazał, by poszkodowany poniósł te koszty dokonując przeprowadzenia naprawy pojazdu.”

Ubezpieczyciel zatem argumentował:

1. Mogliście naprawić auto w naszej sieci za naszą cenę
2. Nie przedstawiliście faktur z warsztatu
3. Nie udowodniliście, że rzeczywiście wydaliście więcej pieniędzy

I tutaj ubezpieczyciel popełnił fundamentalny błąd prawny.

Co powiedział sąd?

Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadka oraz powołał biegłego sądowego. W uzasadnieniu czytamy:

„Przechodząc do przedstawienia sposobu ustalenia stanu faktycznego w zakresie poniesionej przez właściciela pojazdu szkody, Sąd na podstawie zeznań świadka ustalił, iż wypłacone przez stronę pozwaną odszkodowanie nie było wystarczające do naprawy pojazdu w sposób przywracający jego stan sprzed zdarzenia z dnia 8 lutego 2021 r. W związku z tym ustalenia w zakresie wysokości celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu Sąd oparł na przeprowadzonym dowodzie z opinii biegłego.”

Zwróć uwagę: wystarczyły zeznania świadka, że odszkodowanie nie wystarczyło na naprawę. Nie potrzeba było faktur!

Dalej sąd wyjaśnił:

„Biegły zobowiązany do ustalenia niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu marki Audi A8,, mających związek ze szkodą z dnia 8 lutego 2021 r., pozwalających przywrócić pojazd do stanu sprzed zdarzenia, ustalił zakres i wartość szkody w w/w pojeździe uwzględniając koszt części, lakieru i materiałów dodatkowych, w tym tzw. normaliów, zastosowanych do naprawy a wynikających z zakresu naprawy oraz koszt robocizny.”

Biegły ustalił koszt naprawy na 13.959,06 zł brutto.

I teraz kluczowy fragment:

„Mając na uwadze wyniki przeprowadzonych przez biegłego badań i czynności analitycznych, Sąd stanął na stanowisku, że koszty naprawy ustalone przez biegłego w kwocie 13.959,06 zł odpowiadają wysokości nakładów, jakie powinny być poczynione na rzecz, aby doprowadzić ją do stanu sprzed wyrządzenia szkody.”

Zauważ sformułowanie: „jakie powinny być poczynione„, a nie „jakie zostały poniesione”.

Dlaczego nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie

Tutaj dochodzimy do sedna sprawy. Sąd odwołał się do fundamentalnych zasad prawa odszkodowawczego:

„Należy w tym miejscu zauważyć, iż zgodnie z przepisem art. 363§1 k.c. odszkodowanie, czyli świadczenie należne poszkodowanemu, ma przede wszystkim dać możliwość poszkodowanemu przywrócenia w swym majątku stanu sprzed wyrządzenia szkody. Stąd odszkodowanie winno odpowiadać wysokości nakładów, jakie powinny być poczynione na rzecz, aby doprowadzić ją do stanu sprzed wyrządzenia szkody.”

Co to oznacza w praktyce?

Szkoda to różnica wartości, nie wydatek

Sąd wyjaśnił:

„Szkodą, w rozumieniu powyższego przepisu, jest różnicą między stanem majątku poszkodowanego, jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem tego majątku, jaki istniałby, gdyby nie wystąpiło to zdarzenie. W odniesieniu do szkody komunikacyjnej jest to w praktyce różnica pomiędzy wartością, jaką pojazd przedstawiał w chwili wypadku, a jego wartością po wypadku.”

Innymi słowy:

• Przed kolizją: Twoje auto było warte 100.000 zł
• Po kolizji bez naprawy: Twoje auto jest warte 85.000 zł (z uszkodzeniami)
• Szkoda = 15.000 zł (tyle trzeba wydać, żeby przywrócić wartość)

Nie ma znaczenia:

• Czy rzeczywiście naprawiłeś auto
• Ile faktycznie wydałeś
• Czy masz faktury
• Czy w ogóle zamierzasz naprawiać

Ma znaczenie tylko:

• Ile trzeba wydać, żeby przywrócić auto do stanu sprzed szkody

Dlaczego tak jest?

Bo gdyby było inaczej, ubezpieczyciele mogliby zaniżać odszkodowania licząc na to, że:

• Poszkodowany naprawi auto taniej (u kolegi, sam)
• Albo w ogóle nie naprawi (bo mu się nie opłaca)
• I nie będzie miał podstaw do dochodzenia różnicy

A to byłoby niesprawiedliwe.

Kiedy system gospodarczy może Ci zaszkodzić

Uwaga! Jest jeden wyjątek od tej zasady. Jeśli naprawiłeś auto znacznie taniej niż wynosi rynkowy koszt naprawy, to możesz dostać mniej.

Przykład 1: Naprawiłeś normalnie

• Rynkowy koszt naprawy: 10.000 zł
• Naprawiłeś systemem gospodarczym za: 9.500 zł (kupiłeś części taniej, ale robocizna normalna)
• Dostaniesz: 10.000 zł – bo to rynkowy koszt

Przykład 2: Naprawiłeś bardzo tanio

• Rynkowy koszt naprawy: 10.000 zł
• Naprawiłeś za: 4.000 zł (kolega naprawa za piwo, części z demontażu)
• Dostaniesz: 4.000 zł – bo faktycznie tyle wyniosła Twoja szkoda

Dlaczego? Bo jeśli naprawiłeś za 4.000 zł i dostałbyś 10.000 zł, to wzbogaciłbyś się o 6.000 zł. A odszkodowanie ma naprawić szkodę, nie wzbogacić poszkodowanego.

Ale uwaga: ciężar udowodnienia tego, że naprawiłeś taniej, spoczywa na ubezpieczycielu. W praktyce jest to bardzo trudne, bo musiałby wykazać:

• Że rzeczywiście naprawiłeś (a nie tylko twierdzisz)
• Ile faktycznie wydałeś
• Że naprawa była wykonana zgodnie ze sztuką

W omawianej sprawie ubezpieczyciel nie przedstawił takich dowodów. Dlatego przegrał.

Co z naprawą w sieci naprawczej?

PZU argumentowało, że poszkodowany mógł naprawić auto w ich sieci za ustaloną cenę. Sąd to zignorował. Dlaczego?

Bo poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu. Ubezpieczyciel nie może narzucić swojej sieci. Może ją zaproponować, ale nie może uzależniać od tego wypłaty pełnego odszkodowania.

W analizowanej sprawie PZU pisało:

„poszkodowany został przez nią poinformowany, iż w celu minimalizacji szkody, w przypadku braku możliwości naprawy pojazdu za kwotę 8.292,01 zł PZU zorganizuje naprawę uszkodzonego pojazdu w ramach sieci naprawczej PZU za kwotę ustalonego odszkodowania.”

Brzmi jak propozycja, prawda? Ale w praktyce to presja: „albo naprawiasz u nas za nasze pieniądze, albo wypłacimy Ci mniej”.

Sąd uznał, że to bez znaczenia. Poszkodowany ma prawo wybrać warsztat i prawo do pełnego odszkodowania pozwalającego na naprawę u dowolnego profesjonalnego warsztatu.

Moja rada praktyczna

Jeśli planujesz naprawić auto systemem gospodarczym:

1. Zachowaj dowody zakupu części – nawet jeśli kupisz z demontażu, weź paragon/fakturę
2. Zrób zdjęcia przed i po naprawie – to udowodni, że rzeczywiście naprawiłeś
3. Nie mów ubezpieczycielowi, że naprawiasz sam – po prostu powiedz, że chcesz pełnego odszkodowania
4. Zlecić prywatną ekspertyzę – pokaże, ile wynosi rynkowy koszt naprawy

Jeśli już naprawiłeś:

1. Nie martw się brakiem faktury – samo zeznanie, że odszkodowanie nie wystarczyło, może wystarczyć
2. Zbierz świadków – jeśli ktoś widział uszkodzenia i naprawę, może zeznawać
3. Zlecić ekspertyzę – nawet po naprawie biegły może ustalić, ile powinno kosztować naprawienie takich uszkodzeń
4. Idź do sądu – z opinią biegłego masz duże szanse wygrać

Jeśli NIE naprawiłeś i nie zamierzasz:

1. Też masz prawo do odszkodowania – wystarczy wykazać, ile kosztowałaby naprawa
2. Zlecić ekspertyzę – ustali hipotetyczny koszt naprawy
3. Ubezpieczyciel nie może Cię zmusić do naprawy – odszkodowanie należy się niezależnie od tego

Złota zasada:

Wysokość odszkodowania zależy od tego, ile TRZEBA wydać na naprawę, a nie ile TY wydałeś.

---

Podsumowanie? Naprawa systemem gospodarczym to Twoje prawo. Nie musisz naprawiać w warsztacie za 10.000 zł, żeby dostać 10.000 zł odszkodowania. Możesz naprawić taniej, możesz w ogóle nie naprawiać – i tak masz prawo do pełnej kwoty odpowiadającej rynkowemu kosztowi naprawy.

Ubezpieczyciele próbują to kwestionować, ale sądy są tutaj jednoznaczne: odszkodowanie należy się niezależnie od tego, czy i jak naprawiłeś auto. Liczy się tylko jedno: ile powinno kosztować przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Wprowadzenie

Zgłaszasz szkodę do ubezpieczyciela, a ten zamiast wypłacić odszkodowanie, proponuje: „Oddaj auto do naszego partnera – tam naprawią za darmo”. Brzmi kusząco? Może być, ale często kryje się za tym pułapka: gorsze części, niższe standardy naprawy i utrata prawa do wyboru warsztatu.

Pytanie, które słyszę od klientów niemal codziennie: Czy muszę naprawić auto w warsztacie wskazanym przez ubezpieczyciela?

Odpowiedź jest krótka i jednoznaczna: NIE, nie musisz. Masz pełne prawo wyboru warsztatu, a próby narzucania Ci konkretnego serwisu są naruszeniem Twoich uprawnień. Potwierdza to orzecznictwo sądów, w tym głośny wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni (sygn. akt I C 355/23), który stanowczo odrzucił taktykę ubezpieczyciela WARTA S.A.

Dziś wyjaśnię, dlaczego ubezpieczyciele tak bardzo chcą, abyś naprawiał auto w ich warsztatach, jakie masz prawa i jak się bronić przed zaniżonym odszkodowaniem.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Prawo wyboru warsztatu – co mówi ustawa i orzecznictwo?
2. Dlaczego ubezpieczyciele narzucają swoje warsztaty?
3. Sprawa WARTA vs Nissan Juke – co orzekł sąd?
4. Jakie są skutki naprawy w warsztacie ubezpieczyciela?
5. Jak się bronić przed narzucaniem warsztatu?
6. Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel obniża odszkodowanie?
7. FAQ – najczęstsze pytania o wybór warsztatu

Prawo wyboru warsztatu – co mówi ustawa i orzecznictwo?

Kodeks cywilny – podstawa prawna

Twoje prawo do swobodnego wyboru sposobu naprawienia szkody wynika z art. 363 § 1 KC:

Art. 363 § 1 KC: Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Oznacza to, że Ty decydujesz, jak chcesz naprawić szkodę:

• Naprawić auto w wybranym przez siebie warsztacie
• Naprawić taniej i zatrzymać różnicę
• W ogóle nie naprawiać i dostać gotówkę

Ubezpieczyciel nie ma prawa narzucać Ci żadnego z tych rozwiązań.

Uchwała Sądu Najwyższego z 13.06.2003 r. (III CZP 32/03)

Sąd Najwyższy jasno wskazał:

„Kosztami ekonomicznie uzasadnionymi będą koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że ceny te odbiegają (są wyższe) od cen przeciętnych dla określonej kategorii usług naprawczych na rynku napraw samochodu.”

Innymi słowy: odszkodowanie powinno odpowiadać cenom Twojego warsztatu, nawet jeśli są wyższe od „przeciętnych”.

Uchwała Sądu Najwyższego z 15.11.2001 r. (III CZP 68/01)

SN potwierdził, że:

„Odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku.„

Kluczowe: „Lokalny rynek” to nie „warsztaty współpracujące z ubezpieczycielem”, ale cały rynek lokalny w Twoim regionie.

⚠️ Z praktyki kancelarii: Ubezpieczyciele często próbują zmanipulować pojęcie „lokalnego rynku”, twierdząc, że ich partnery to „reprezentatywna próbka”. To nieprawda – lokalny rynek to wszystkie warsztaty w okolicy, nie tylko te z rabatami dla ubezpieczycieli.

Dlaczego ubezpieczyciele narzucają swoje warsztaty?

1. Oszczędności na odszkodowaniach

Warsztaty współpracujące z ubezpieczycielami oferują im specjalne ceny:

• Niższe stawki za roboczogodzinę (np. 60 zł zamiast 110 zł)
• Rabaty na części (10-30%)
• Części zamienne zamiast oryginalnych (jakość Q, PJ zamiast O)

Przykład z wyroku we Wrześni:

• WARTA kalkulowała: 60 zł/rbg + części Q/PJ = 8.088 zł
• Rzeczywiste koszty: 110 zł/rbg + części oryginalne = 16.137 zł
• Różnica: 8.049 zł oszczędności dla WARTY

Pomnóż to przez tysiące szkód rocznie – ubezpieczyciel oszczędza miliony złotych kosztem poszkodowanych.

2. Kontrola nad procesem naprawy

Gdy naprawiasz auto w warsztacie ubezpieczyciela:

• Ubezpieczyciel wie, jakie części zostały użyte (często gorsze)
• Kontroluje koszty – warsztat nie przekroczy budżetu
• Może odrzucić roszczenia o dopłaty – „warsztat potwierdził, że naprawa wystarczy”

3. Trudniejsze dochodzenie roszczeń

Jeśli naprawa w warsztacie ubezpieczyciela okaże się niepełna (auto dalej się psuje, hałasuje, traci wartość):

• Trudniej udowodnić winę ubezpieczyciela
• Warsztat będzie bronił swojej roboty
• Ubezpieczyciel zrzuci odpowiedzialność na warsztat

4. Zysk z prowizji

Niektóre towarzystwa pobierają od warsztatów prowizję za skierowanie klienta – to dodatkowy biznes dla ubezpieczyciela.

Sprawa WARTA vs Nissan Juke – co orzekł sąd?

Taktyka WARTY

W sprawie prowadzonej przeze mnie przed Sądem Rejonowym we Wrześni (I C 355/23), ubezpieczyciel WARTA S.A. zastosował klasyczną taktykę:

1. Zaniżył odszkodowanie – z 16.137 zł do 8.088 zł
2. Argumentował, że „możliwym było przywrócenie pojazdu do stanu sprzed zdarzenia przy zastosowaniu stawek oraz warunków oferowanych przez pozwanego”
3. Chciał zmusić poszkodowanego do naprawy w swoim warsztacie – po swoich cenach, swoimi częściami

Co na to Sąd Rejonowy we Wrześni?

Sąd bezlitośnie rozłożył argumentację WARTY na czynniki pierwsze:

„Narzucanie poszkodowanemu warsztatu, w którym musi naprawić pojazd, jest naruszeniem jego uprawnienia do samodzielnego decydowania o sposobie naprawienia szkody, nadto w ocenie sądu metoda przyjmowana przez TUiR „WARTA” S.A. stanowi ewidentną taktykę procesową przyjmowaną w toczących się postępowaniach mającą na celu maksymalne obniżanie wypłacanych poszkodowanym kwot.„

Sąd nazwał to po imieniu: „ewidentna taktyka” obniżania odszkodowań.

Dlaczego narzucanie warsztatu jest niedopuszczalne?

Sąd wyjaśnił:

„Odszkodowanie za szkodę winno bowiem pokryć obiektywne koszty jakie poniósłby poszkodowany, gdyby zdecydował się ją usunąć, nie natomiast faktycznie zmuszać poszkodowanego do oddania swojego pojazdu do konkretnego zakładu naprawczego, którego poszkodowany nie zna, nie ufa danym mechanikom.„

Problem z „warsztatami firmowanymi przez ubezpieczyciela”

„Z wiedzy powszechnej wynika nadto, że takie zakłady firmowane przez TUiR „WARTA” S.A. naprawiają pojazdy przy użyciu części nieoryginalnych, zdecydowanie gorszej jakości. Tym samym trudno oczekiwać, aby ktoś faktycznie chciał korzystać z proponowanej formy likwidacji szkody proponowanej przez ubezpieczyciela.”

Konkluzja: Sąd uznał, że próba narzucenia warsztatu to naruszenie praw poszkodowanego i zasądził pełne odszkodowanie (8.048,75 zł różnicy).

Jakie są skutki naprawy w warsztacie ubezpieczyciela?

1. Gorsze części

Warsztaty współpracujące z ubezpieczycielami często używają:

• Części zamiennych jakości Q (quality – „równoważne”) zamiast oryginalnych O
• Części regenerowanych zamiast nowych
• Najtańszych dostępnych zamienników

Problem: Producent pojazdu gwarantuje jakość tylko części oryginalnych. Zamienniki mogą:

• Mieć krótszy okres użytkowania
• Nie pasować idealnie (luzy, hałasy)
• Wpłynąć na bezpieczeństwo (np. gorsze hamulce)

2. Niższe standardy naprawy

Przykład z wyroku we Wrześni:

• WARTA kalkulowała stawkę 60 zł/rbg
• Rzeczywiste stawki w Poznaniu: 110-130 zł/rbg (warsztaty nieautoryzowane), 150-200 zł (ASO)

Niższa stawka często oznacza:

• Mniej czasu na naprawę (pośpiech = gorsza jakość)
• Niższe kwalifikacje mechaników
• Brak specjalistycznego sprzętu

3. Utrata wartości pojazdu

Auto naprawione gorszymi częściami i po niższych standardach:

• Traci na wartości przy odsprzedaży
• Szybciej się psuje (dodatkowe koszty napraw)
• Może być niebezpieczne (np. słabe zawieszenie po naprawie może prowadzić do kolejnego wypadku)

4. Problemy z gwarancją producenta

Jeśli Twoje auto jest jeszcze na gwarancji producenta:

• Naprawa nieoryginalnymi częściami może ją unieważnić
• Dealer (ASO) może odmówić naprawy gwarancyjnej

5. Trudności w dochodzeniu roszczeń

Jeśli naprawa się nie uda:

• Ubezpieczyciel: „Warsztat potwierdził, że naprawa jest OK”
• Warsztat: „Naprawiliśmy zgodnie z zleceniem ubezpieczyciela”
• Ty zostaniesz z uszkodzonym autem i bez rekompensaty

Jak się bronić przed narzucaniem warsztatu?

1. Nie zgadzaj się na narzucony warsztat

W rozmowie z ubezpieczycielem:

„Nie zgadzam się na naprawę w warsztacie wskazanym przez ubezpieczyciela. Zgodnie z art. 363 § 1 KC mam prawo wyboru sposobu naprawienia szkody. Żądam wypłaty odszkodowania w gotówce.”

2. Żądaj odszkodowania w gotówce

Pisemnie (e-mail, list polecony):

„Na podstawie art. 363 § 1 KC żądam wypłaty odszkodowania w formie pieniężnej, w wysokości odpowiadającej kosztom naprawy na lokalnym rynku w [miasto], z użyciem części oryginalnych i według stawek stosowanych w warsztatach tego rejonu.”

3. Powołaj się na orzecznictwo

W reklamacji/piśmie do ubezpieczyciela:

„Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 13.06.2003 r. (III CZP 32/03), kosztami ekonomicznie uzasadnionymi są koszty według cen warsztatu wybranego przeze mnie, nie zaś według cen Waszych partnerów. Sąd Rejonowy we Wrześni w wyroku z 22.04.2025 r. (I C 355/23) uznał, że narzucanie warsztatu jest 'ewidentną taktyką obniżania kwot odszkodowań’ i narusza prawo poszkodowanego.”

4. Zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy

Jeśli ubezpieczyciel zaniża odszkodowanie:

• Zlecić prywatną kalkulację naprawy
• Z częściami oryginalnymi (O)
• Ze stawkami rynkowymi (nie zaniżonymi przez ubezpieczyciela)

Więcej: [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 2: Prywatna opinia rzeczoznawcy]

5. Złóż reklamację

W ciągu 30 dni od decyzji ubezpieczyciela:

„Wnoszę reklamację decyzji z dnia [data] w sprawie szkody nr [numer]. Nie zgadzam się na odszkodowanie w wysokości [kwota], gdyż nie pokrywa ono rzeczywistych kosztów naprawy. Nie akceptuję warunków naprawy w warsztacie wskazanym przez ubezpieczyciela. Żądam wypłaty odszkodowania w wysokości [kwota] zł, zgodnie z załączoną kalkulacją.”

6. Pozew do sądu

Jeśli reklamacja nie pomoże:

• Wnieś pozew o zapłatę różnicy
• Dołącz opinię rzeczoznawcy
• Powołaj się na orzecznictwo (w tym wyrok we Wrześni)

Więcej: [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 3: Pozew do sądu]

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel obniża odszkodowanie?

Typowe zabiegi ubezpieczycieli:

1. Zaniżona stawka za roboczogodzinę – 60 zł zamiast 110 zł
2. Gorsze części – Q/PJ zamiast O
3. Rabaty i ulgi – obniżenie o 10-30%
4. Potrącenie za amortyzację – „część była używana”
5. Narzucenie warsztatu – „u nas najtaniej”

Co możesz zrobić:

Krok 1: Porównaj kalkulacje

• Twoja kalkulacja (lub rzeczoznawcy)
• Kalkulacja ubezpieczyciela
• Wypisz różnice: stawki, części, rabaty

Krok 2: Zbierz dowody na rynek lokalny

• Zapytaj 3-5 warsztatów o kosztorys naprawy
• Udowodnij, że stawki ubezpieczyciela są oderwane od rzeczywistości

Krok 3: Powołaj się na prawo i orzecznictwo

• Art. 363 § 1 KC – wybór sposobu naprawienia szkody
• Uchwała SN III CZP 32/03 – ceny warsztatu wybranego przez poszkodowanego
• Wyrok Sądu we Wrześni I C 355/23 – zakaz narzucania warsztatu

Krok 4: Złóż reklamację

• W ciągu 30 dni
• Wymień wszystkie zarzuty
• Dołącz dowody (kalkulacja, kosztorysy z warsztatów)

Krok 5: Pozew (jeśli reklamacja nie pomoże)

• Wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego
• Sąd często przychyla się do stanowiska poszkodowanego

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy mogę naprawić auto w ASO (autoryzowanym serwisie) i dostać odszkodowanie za wyższe koszty?
Tak. Jeśli masz auto na gwarancji lub z uzasadnionych powodów chcesz naprawiać w ASO, masz prawo do odszkodowania według tych stawek.

2. Co jeśli już zgodziłem się na warsztat ubezpieczyciela, a naprawa jest kiepska?
Możesz żądać dopłaty lub ponownej naprawy. Zlecić niezależną opinię powypadkową – jeśli potwierdzi błędy, ubezpieczyciel musi je naprawić.

3. Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty, jeśli nie naprawię auta w jego warsztacie?
Nie. To naruszenie Twoich praw. Możesz złożyć skargę do Rzecznika Finansowego i pozew do sądu.

4. Co z rabatami i ulgami – czy ubezpieczyciel może je odliczyć?
Tylko jeśli są faktycznie dostępne na rynku lokalnym i nie wymuszają naprawy w konkretnym warsztacie. Zgodnie z uchwałą SN III CZP 119/22, automatyczne odliczanie rabatów jest niedopuszczalne.

5. Czy mogę dostać gotówkę i w ogóle nie naprawiać auta?
Tak. Odszkodowanie należy Ci się niezależnie od tego, czy naprawisz auto. Według uchwały SN III CZP 142/22 (2024), jeśli nie naprawiłeś auta, odszkodowanie powinno odpowiadać przeciętnym kosztom na rynku lokalnym.

6. Co jeśli ubezpieczyciel grozi, że „tylko w naszym warsztacie dostaniesz odszkodowanie”?
To szantaż i naruszenie prawa. Złóż skargę do Rzecznika Finansowego: www.rf.gov.pl. Można też zgłosić sprawę do UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów).

7. Jak długo mam prawo do odszkodowania, jeśli nie zgodziłem się na warsztat ubezpieczyciela?
Roszczenie przedawnia się po 3 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie zobowiązanej do naprawy (art. 442¹ KC).

8. Czy mogę naprawić auto u kumpla mechanika i dostać odszkodowanie?
Tak, ale odszkodowanie powinno odpowiadać rynkowym cenom, nie zawyżonym. Jeśli kumpel zrobi taniej – Twoja sprawa, różnicy nie musisz oddawać ubezpieczycielowi.

Najważniejsze wnioski

• Masz pełne prawo wyboru warsztatu – ubezpieczyciel nie może Ci go narzucić
• Narzucanie warsztatu to naruszenie prawa – potwierdza to wyrok Sądu we Wrześni
• Odszkodowanie powinno odpowiadać rynkowym cenom – nie zaniżonym stawkom ubezpieczyciela
• Nie zgadzaj się na gorsze części – masz prawo do oryginalnych
• Rabaty i ulgi nie mogą obniżać odszkodowania – chyba że są rzeczywiście dostępne na rynku

Podsumowanie

Próba narzucenia warsztatu przez ubezpieczyciela to jedno z najpopularniejszych naruszeń praw poszkodowanych. Ubezpieczyciele oszczędzają miliony złotych rocznie, zmuszając kierowców do napraw w tanich serwisach, gorszymi częściami i po zaniżonych stawkach.

Sąd Rejonowy we Wrześni nazwał to wprost: „ewidentna taktyka obniżania odszkodowań”. I zasądził pełne odszkodowanie dla poszkodowanego – zgodnie z cenami na lokalnym rynku, z częściami oryginalnymi.

Nie daj się zastraszyć. Masz ustawowe prawo wyboru sposobu naprawienia szkody – nikt nie może Ci go odebrać. Jeśli ubezpieczyciel odmawia wypłaty pełnego odszkodowania, zlecić opinię rzeczoznawcy i zgłoś się do prawnika.

Z mojego doświadczenia jako radcy prawnego wynika, że większość takich spraw kończy się wygraną poszkodowanego – sądy konsekwentnie stoją po stronie kierowców, broniąc ich prawa do swobodnego wyboru warsztatu.

W kolejnych artykułach pokażę Ci:

• Czy rabaty i ulgi w kalkulacji ubezpieczyciela są legalne?
• Jak zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy?
• Jak napisać skuteczny pozew przeciwko ubezpieczycielowi?

Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy Ci wywalczyć pełne odszkodowanie i obronić Twoje prawo wyboru warsztatu.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt I C 355/23
• Kodeks cywilny, art. 363 § 1
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2024 r., III CZP 142/22

Wprowadzenie

60 zł czy 110 zł za roboczogodzinę? Ta pozornie niewielka różnica może kosztować Cię tysiące złotych odszkodowania.

W sprawie, którą prowadziłem przed Sądem Rejonowym we Wrześni, ubezpieczyciel WARTA zastosował stawkę 60 zł netto za roboczogodzinę. Tymczasem rzeczywiste stawki w warsztatach w Poznaniu wynosiły 110-130 zł netto (warsztaty nieautoryzowane) lub nawet 150-200 zł (ASO). Różnica? Ponad 8.000 zł na odszkodowaniu dla poszkodowanego.

Dziś wyjaśnię, czym jest roboczogodzina (rbg/rbh), jak ustalić właściwą stawkę, dlaczego ubezpieczyciele je zaniżają i jak się bronić przed stratą tysięcy złotych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Czym jest roboczogodzina (rbg/rbh)?
2. Jak stawka za rbg wpływa na wysokość odszkodowania?
3. Jakie są rzeczywiste stawki w warsztatach?
4. Dlaczego ubezpieczyciele zaniżają stawki?
5. Sprawa we Wrześni – 60 zł vs 110 zł
6. Jak udowodnić właściwą stawkę?
7. Rynek lokalny – co to oznacza w praktyce?
8. FAQ – najczęstsze pytania o stawki za rbg

Czym jest roboczogodzina (rbg/rbh)?

Definicja

Roboczogodzina (skrót: rbg lub rbh) to jednostka miary pracochłonności prac naprawczych. Oznacza czas, jaki przeciętny mechanik potrzebuje na wykonanie danej operacji według norm producenta pojazdu.

Przykład:

• Wymiana przedniego zderzaka: 1,5 rbg
• Wymiana reflektora: 0,8 rbg
• Wymiana amortyzatora: 1,2 rbg
• Razem: 3,5 rbg

Jeśli warsztat stosuje stawkę 100 zł/rbg, koszt robocizny wyniesie: 3,5 × 100 zł = 350 zł.

Skąd się biorą normy czasowe?

Normy pracochłonności pochodzą z:

1. Katalogów producenta pojazdu – zawierają dokładne czasy naprawy dla każdego modelu
2. Systemów eksperckich – np. Audatex, DAT, Eurotax – które agregują dane producentów
3. Doświadczenia warsztatów – średnie czasy z praktyki

Ważne: Normy czasowe są obiektywne – nie zależą od tego, czy dany mechanik pracuje szybciej czy wolniej. To średnia dla całego rynku.

rbg to nie to samo co godzina zegarowa

1 rbg ≠ 1 godzina zegarowa

• 1 rbg = pracochłonność operacji według norm
• 1 godzina zegarowa = faktyczny czas pracy mechanika

Przykład:

• Wymiana reflektora: 0,8 rbg (według norm)
• Faktyczny czas pracy: 1,5 godziny (bo mechanik był wolniejszy lub miał przerwę)

Warsztat liczy według rbg, nie według czasu faktycznego.

Dlaczego to ważne?

Stawka za rbg to jeden z dwóch głównych składników kosztu naprawy (obok cen części). Zaniżona stawka = zaniżone odszkodowanie.

⚠️ Z praktyki kancelarii: Ubezpieczyciele najczęściej zaniżają właśnie stawkę za rbg, bo to mniej widoczne niż obniżanie cen części. Różnica 50 zł/rbg przy 20 rbg pracochłonności to już 1.000 zł straty.

Jak stawka za rbg wpływa na wysokość odszkodowania?

Przykład kalkulacji – Nissan Juke (sprawa we Wrześni)

Zakres naprawy:

• Wymiana zawieszenia przedniego i tylnego
• Wymiana kół (opony, felgi)
• Wymiana elementów układu kierowniczego
• Łączna pracochłonność: ok. 20 rbg

Wariant 1: Stawka WARTY – 60 zł/rbg

• Robocizna: 20 rbg × 60 zł = 1.200 zł netto
• Części: ok. 7.000 zł
• Razem: ok. 8.200 zł netto (10.086 zł brutto)

Wariant 2: Stawka rynkowa – 110 zł/rbg

• Robocizna: 20 rbg × 110 zł = 2.200 zł netto
• Części: ok. 13.400 zł
• Razem: ok. 15.600 zł netto (19.188 zł brutto)

Różnica: 9.102 zł brutto – prawie dwukrotnie więcej przy stawce rynkowej!

Dlaczego różnica jest tak duża?

1. Robocizna wyższa o 1.000 zł (różnica 50 zł × 20 rbg)
2. Części droższe – bo WARTA stosowała części Q/PJ zamiast O
3. Brak rabatów – rynkowa kalkulacja bez sztucznych obniżek

Kluczowy wniosek: Stawka za rbg to nie tylko koszt robocizny. To wskaźnik całego poziomu kalkulacji – niskie stawki idą w parze z gorszymi częściami i rabatami.

Ile można stracić?

PracochłonnośćRóżnica stawkiStrata na robociźnie5 rbg (drobna naprawa)50 zł250 zł10 rbg (średnia naprawa)50 zł500 zł20 rbg (duża naprawa)50 zł1.000 zł30 rbg (rozległa naprawa)50 zł1.500 zł

A to tylko na robociźnie! Łącznie z częściami i rabatami – różnica może wynieść kilka tysięcy złotych.

Jakie są rzeczywiste stawki w warsztatach?

Poznań i okolice (dane z wyroku we Wrześni)

Warsztaty nieautoryzowane:

• Dolny zakres: 100-110 zł netto/rbg
• Średnia: 110-130 zł netto/rbg
• Górny zakres: 130-150 zł netto/rbg

Autoryzowane Stacje Obsługi (ASO):

• Dolny zakres: 150-180 zł netto/rbg
• Średnia: 180-220 zł netto/rbg
• Górny zakres: 220-250 zł netto/rbg

Stawka przyjęta przez sąd: 110 zł netto/rbg (dolny zakres warsztatów nieautoryzowanych)

Inne duże miasta w Polsce (orientacyjnie)

MiastoWarsztaty nieautoryzowaneASOWarszawa120-150 zł200-280 złKraków110-140 zł180-240 złWrocław110-140 zł180-250 złGdańsk110-130 zł180-230 złPoznań110-130 zł180-220 złKatowice100-130 zł170-230 złŁódź100-120 zł160-200 złLublin90-110 zł150-190 zł

Mniejsze miasta i okolice

• Miasta powiatowe: 80-110 zł (nieautoryzowane), 140-180 zł (ASO)
• Gminy wiejskie: 70-100 zł (nieautoryzowane), ASO często brak

Zasada: Im większe miasto, tym wyższe stawki. Im bliżej centrum, tym drożej.

Co stosują ubezpieczyciele?

Typowe stawki w kalkulacjach ubezpieczycieli:

• 50-70 zł netto/rbg – najczęściej 60 zł (jak WARTA w sprawie we Wrześni)
• Uzasadnienie: „Stawki w naszych warsztatach partnerskich”

Problem: Te stawki są oderwane od realiów rynkowych. Wynikają z umów hurtowych ubezpieczycieli z warsztatami, nie z cen dla zwykłych kierowców.

Dlaczego ubezpieczyciele zaniżają stawki?

Powód 1: Oszczędności na odszkodowaniach

Przykład:

• Ubezpieczyciel likwiduje 100.000 szkód rocznie
• Średnia pracochłonność: 10 rbg
• Różnica stawki: 50 zł (60 zł zamiast 110 zł)

Oszczędność: 100.000 × 10 × 50 zł = 50 milionów złotych rocznie

Tylko na zaniżonych stawkach!

Powód 2: Umowy z warsztatami

Ubezpieczyciele negocjują z warsztatami:

• „Daj nam stawkę 60 zł, a my przyślemy Ci 100 szkód miesięcznie”
• Warsztat zgadza się – bo lepiej mieć stały strumień zleceń, nawet po niższej cenie

Problem: Te stawki są nieosiągalne dla zwykłego kierowcy, który przychodzi raz na kilka lat.

Powód 3: Systemy eksperckie skonfigurowane na korzyść ubezpieczyciela

Ubezpieczyciele używają systemów Audatex, DAT – ale konfigurują je tak, by:

• Stosować jedną uśrednioną stawkę (zamiast różnicować blacharskie/mechaniczne)
• Brać dolny zakres stawek rynkowych (lub poniżej)
• Dodawać rabaty i ulgi

Rezultat: Kalkulacja oderwana od rzeczywistości.

Powód 4: „Poszkodowany się nie zorientuje”

Większość kierowców:

• Nie wie, ile kosztuje rbg
• Nie sprawdza stawek w warsztatach
• Przyjmuje pierwszą ofertę ubezpieczyciela

Ubezpieczyciele na tym bazują – licząc, że poszkodowany nie zakwestionuje kalkulacji.

Sprawa we Wrześni – 60 zł vs 110 zł

Kalkulacja WARTY

Stawka zastosowana przez WARTĘ: 60 zł netto/rbg

Uzasadnienie WARTY:

„Możliwym było przywrócenie pojazdu należącego do poszkodowanego do stanu sprzed zdarzenia przy zastosowaniu stawek oraz warunków oferowanych przez pozwanego.”

Innymi słowy: „Nasze warsztaty naprawią za 60 zł/rbg, więc tyle wypłacimy.”

Kalkulacja poszkodowanego

Stawka zastosowana przez poszkodowanego: 110 zł netto/rbg

Uzasadnienie: Stawki stosowane na lokalnym rynku w Poznaniu (warsztaty nieautoryzowane).

Opinia biegłego sądowego

Biegły Grzegorz A. przeprowadził analizę rynku poznańskiego i stwierdził:

„Koszt naprawy uszkodzeń został oszacowany przy zastosowaniu: jednej uśrednionej stawki pracochłonności za prace blacharskie i mechaniczne w wysokości 110,00 zł netto za 1 rbg mieszczącą się w dolnym zakresie stawek stosowanych w warsztatach nieautoryzowanych na terenie aglomeracji poznańskiej w latach 2022 – 2023.”

Kluczowe: Biegły wybrał dolny zakres stawek (110 zł), nie średni (120-130 zł) ani górny (150 zł). To uwzględnia zasadę minimalizacji szkody.

Co orzekł sąd?

Sąd przyjął stawkę 110 zł netto/rbg jako właściwą:

„Przyznanie poszkodowanemu odszkodowania w wysokości odpowiadającej stawkom na rynku lokalnym według miejsca zamieszkania poszkodowanego, które nie prowadzą do zwiększenia wartości pojazdu po jego naprawie jest w pełni uzasadnione.”

Dlaczego sąd odrzucił stawkę WARTY?

Argument 1: Stawka WARTY oderwana od realiów rynkowych

„Pozwany nie przedstawił w tym zakresie wiarygodnych dowodów, a sam fakt, iż stawki wynegocjowane przez pozwanego są niższe nie jest wystarczający. Te wynikają bowiem ze skali działania pozwanego, co pozwala na ustalenie ich na poziomie oderwanym od realiów rynkowych.„

Argument 2: Narzucanie warsztatu

„Narzucanie poszkodowanemu warsztatu, w którym musi naprawić pojazd, jest naruszeniem jego uprawnienia do samodzielnego decydowania o sposobie naprawienia szkody.”

Argument 3: Orzecznictwo Sądu Najwyższego

Sąd powołał się na uchwałę SN III CZP 32/03:

„Jeżeli nie kwestionuje się uprawnienia do wyboru przez poszkodowanego warsztatu samochodowego mającego dokonać naprawy, miarodajne w tym zakresie powinny być ceny stosowane właśnie przez ten warsztat naprawczy w związku z naprawą indywidualnie oznaczonego pojazdu mechanicznego.”

Wynik sprawy

Sąd zasądził pełne odszkodowanie według stawki 110 zł/rbg, odrzucając stawkę WARTY 60 zł/rbg.

Różnica: 8.048,75 zł + odsetki + koszty procesu (w tym wynagrodzenie adwokata).

Jak udowodnić właściwą stawkę?

Metoda 1: Kosztorysy z warsztatów

Najskuteczniejsza metoda – zbierz oferty z 3-5 warsztatów w Twojej okolicy.

Co zrobić:

1. Wybierz warsztaty w promieniu 10-20 km od miejsca zamieszkania
2. Poproś o kosztorys naprawy (podaj zakres uszkodzeń z kalkulacji ubezpieczyciela)
3. Zapytaj o stawkę za roboczogodzinę (netto)
4. Zapisz dane warsztatu (nazwa, adres, data oferty)

Przykład zapytania:

„Dzień dobry, potrzebuję kosztorysu naprawy mojego [marka, model]. Zakres: [lista uszkodzeń z kalkulacji ubezpieczyciela]. Proszę o informację, jaka jest Państwa stawka za roboczogodzinę (netto)?”

Wynik: Masz dowód, że stawki na lokalnym rynku wynoszą X zł, nie Y zł (jak twierdzi ubezpieczyciel).

Metoda 2: Opinia prywatnego rzeczoznawcy

Zlecić rzeczoznawcy samochodowemu:

• Kalkulację naprawy w systemie eksperckim (Audatex, DAT)
• Ze stawką stosowaną na rynku lokalnym
• Z uzasadnieniem wyboru stawki (np. „dolny zakres stawek w Poznaniu to 110 zł”)

Koszt: 500-1.500 zł (można odzyskać od ubezpieczyciela – patrz artykuł o kosztach opinii)

Więcej: [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 2: Prywatna opinia rzeczoznawcy]

Metoda 3: Opinia biegłego sądowego

Jeśli sprawa trafia do sądu:

• Wnioskuj o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego
• Biegły zbada rynek lokalny i określi właściwą stawkę
• Jego opinia będzie wiążąca dla sądu

Przykład z wyroku we Wrześni: Biegły ustalił stawkę 110 zł po analizie rynku poznańskiego. Sąd przyjął tę stawkę.

Metoda 4: Cenniki warsztatów (online)

Niektóre warsztaty publikują cenniki na stronach internetowych. Możesz:

• Zrobić zrzuty ekranu
• Wydrukować cenniki
• Przedstawić jako dowód w reklamacji/pozwie

Uwaga: To mniej wiarygodne niż oferty indywidualne, ale lepsze niż nic.

Metoda 5: Statystyki rynkowe

Źródła danych:

• Raporty branżowe (np. Polski Związek Motoryzacji)
• Publikacje rzeczoznawców
• Analizy rynku napraw (np. portale motoryzacyjne)

Problem: Te dane są ogólne (cała Polska), nie lokalne. Lepsze są kosztorysy z konkretnych warsztatów w Twojej okolicy.

Rynek lokalny – co to oznacza w praktyce?

Definicja „rynku lokalnego”

Rynek lokalny to obszar, w którym poszkodowany faktycznie może naprawić pojazd – zazwyczaj w promieniu 10-30 km od miejsca zamieszkania.

Nie obejmuje:

• Warsztatów w innych miastach (chyba że poszkodowany tam mieszka/pracuje)
• Warsztatów specjalistycznych (np. rajdowych) niedostępnych dla zwykłych kierowców
• Warsztatów partnerskich ubezpieczyciela poza lokalnym rynkiem

Dlaczego „lokalny”?

Argument praktyczny:

• Poszkodowany nie może jeździć 100 km do warsztatu z tanią stawką
• Koszty dojazdu, czas, niedogodności – to wszystko trzeba uwzględnić

Argument prawny: Uchwała SN III CZP 32/03:

„Odszkodowanie przysługujące od ubezpieczyciela OC za uszkodzenie pojazdu mechanicznego obejmuje niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy pojazdu, ustalone według cen występujących na lokalnym rynku.„

Co jeśli stawki się różnią w obrębie tego samego miasta?

Przykład: W centrum Poznania warsztaty biorą 130 zł, na peryferiach 100 zł.

Rozwiązanie: Biegły/rzeczoznawca określa średnią lub dolny zakres stawek w całym mieście.

W sprawie we Wrześni: Biegły określił dolny zakres dla aglomeracji poznańskiej (110 zł), uwzględniając zróżnicowanie cen.

Co jeśli mieszkam na wsi?

Rynek lokalny to najbliższe miasto/miasteczko, gdzie są warsztaty. Jeśli najbliższy warsztat jest 20 km dalej – stawki z tego warsztatu są „lokalne”.

Nie możesz być zmuszony do szukania najtańszego warsztatu w całym województwie.

ASO czy warsztat nieautoryzowany?

Zasada: Jeśli masz auto na gwarancji producenta lub z uzasadnionych powodów chcesz naprawiać w ASO – masz do tego prawo, a odszkodowanie powinno odpowiadać stawkom ASO.

Jeśli auto nie jest na gwarancji: Sądy zazwyczaj przyjmują stawki z warsztatów nieautoryzowanych (ale dolny zakres, nie najniższe możliwe).

W sprawie we Wrześni: Sąd przyjął stawki z warsztatów nieautoryzowanych (110 zł), bo auto nie było na gwarancji. ASO w Poznaniu brały 180-220 zł.

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czym się różni rbg od rbh?
Nic. To dwa zapisy tej samej jednostki: roboczogodzina. „rbg” (roboczogodzina) i „rbh” (roboczohour) to synonimy.

2. Czy mogę wybrać warsztat z najwyższą stawką i dostać odszkodowanie?
Teoretycznie tak – jeśli uzasadnisz wybór (np. auto na gwarancji = ASO). Ale sądy zazwyczaj przyjmują średnią lub dolny zakres stawek lokalnych, by uniknąć wzbogacenia poszkodowanego.

3. Co jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że stawki w jego warsztatach to „rynek lokalny”?
To nieprawda. Rynek lokalny to cały rynek w okolicy, nie tylko warsztaty współpracujące z ubezpieczycielem. Powołaj się na wyrok we Wrześni i uchwałę SN III CZP 32/03.

4. Czy stawka za prace blacharskie powinna być inna niż za mechaniczne?
Różnie. Niektóre warsztaty różnicują (blacharskie droższe), inne stosują jedną uśrednioną. Sądy akceptują oba podejścia. W sprawie we Wrześni biegły zastosował jedną uśrednioną stawkę 110 zł.

5. Ile wynosi typowa pracochłonność naprawy?
Zależy od zakresu:

• Drobna naprawa (zderzak, reflektor): 3-8 rbg
• Średnia (zawieszenie, elementy karoserii): 10-20 rbg
• Duża (rozległa wymiana części): 30-50 rbg
• Bardzo duża (prawie szkoda całkowita): 80-150 rbg

6. Czy mogę negocjować stawkę z warsztatem?
Tak, możesz – ale to Twoja sprawa, nie ubezpieczyciela. Odszkodowanie należy Ci się według stawek rynkowych, niezależnie od tego, czy Ty wynegocjujesz taniej.

7. Co jeśli rzeczoznawca ubezpieczyciela zastosował stawkę 80 zł, a warsztat, w którym naprawiam, bierze 120 zł?
Masz prawo do odszkodowania według stawek rynkowych (120 zł), nie według kalkulacji ubezpieczyciela. Złóż reklamację z kosztorysami z innych warsztatów jako dowodem.

8. Czy sąd zawsze przychyla się do wyższej stawki?
Nie zawsze, ale zazwyczaj tak – jeśli poszkodowany udowodni (kosztorysy, opinia biegłego), że stawka ubezpieczyciela jest zaniżona. W sprawie we Wrześni sąd przyjął stawkę poszkodowanego (110 zł) zamiast WARTY (60 zł).

Najważniejsze wnioski

• Stawka za rbg to kluczowy element odszkodowania – różnica 50 zł może kosztować Cię tysiące złotych
• Ubezpieczyciele zaniżają stawki do 60-70 zł, podczas gdy rynek lokalny to 100-130 zł (nieautoryzowane) lub 150-250 zł (ASO)
• „Rynek lokalny” to warsztaty w Twojej okolicy, nie warsztaty partnerskie ubezpieczyciela
• Sąd we Wrześni odrzucił stawkę 60 zł WARTY i przyjął 110 zł jako właściwą dla Poznania
• Zbierz kosztorysy z warsztatów – to najlepszy dowód na właściwą stawkę

Podsumowanie

Stawka za roboczogodzinę to jeden z najbardziej niedocenianych elementów kalkulacji odszkodowania. Większość poszkodowanych skupia się na cenach części, zapominając, że zaniżona stawka za rbg może obniżyć odszkodowanie o tysiące złotych.

W sprawie z Sądu Rejonowego we Wrześni ubezpieczyciel WARTA zastosował stawkę 60 zł/rbg – czyli prawie o połowę niższą niż rzeczywiste stawki w Poznaniu (110-130 zł). Rezultat? Odszkodowanie zaniżone o ponad 8.000 zł.

Sąd stanowczo odrzucił tę taktykę, stwierdzając, że stawki WARTY są „oderwane od realiów rynkowych” i wynikają jedynie ze „skali działania” ubezpieczyciela, nie z rzeczywistego rynku lokalnego. Poszkodowany otrzymał pełne odszkodowanie według stawki 110 zł/rbg.

Najważniejsze zasady:

1. Odszkodowanie według stawek lokalnych – nie według stawek ubezpieczyciela
2. Poszkodowany wybiera warsztat – ubezpieczyciel nie może narzucać
3. Zbieraj dowody – kosztorysy z 3-5 warsztatów w okolicy
4. Powołuj się na orzecznictwo – uchwała SN III CZP 32/03, wyrok we Wrześni

Nie daj się oszukać zaniżoną stawką. Sprawdź, ile naprawdę kosztuje rbg w Twoim mieście. A jeśli ubezpieczyciel odmawia – złóż reklamację i, w razie potrzeby, pozew do sądu.

Z mojego doświadczenia jako radcy prawnego wynika, że większość sporów o stawki kończy się wygraną poszkodowanego – pod warunkiem, że zbierze dowody na rynek lokalny (kosztorysy, opinia biegłego).

W kolejnych artykułach pokażę Ci:

• Czym jest franszyza i kiedy jest legalna?
• Jak napisać skuteczny pozew przeciwko ubezpieczycielowi?
• Jak sporządzić dokumentację szkody?

Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy Ci wywalczyć odszkodowanie według właściwych stawek rynkowych.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt I C 355/23
• Opinia biegłego sądowego Grzegorza Albrechta (k. 97-115, 173-190 akt sprawy)
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003 r., III CZP 32/03
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 68/01

Dziś chcę podzielić się sprawą, która niedawno przeszła przez moje ręce i która doskonale pokazuje, jak ubezpieczyciele podchodzą do wyceny szkód komunikacyjnych. To klasyczny przykład tego, o czym piszę od lat: zaniżanie kosztów naprawy w nadziei, że poszkodowany się podda i nie pójdzie do sądu.

Sprawa dotyczyła kolizji z lutego 2021 roku. Na pozór nic nadzwyczajnego – uszkodzony przedni zderzak, prawa lampa, błotnik, koło i drzwi w Audi A8. Typowa „boczna” kolizja. Ubezpieczyciel przyznał odpowiedzialność, wypłacił odszkodowanie i… sprawa się zaczęła.

Spis treści

1. Fakty: co się wydarzyło
2. Przepychanka z ubezpieczycielem
3. Co pokazała sprawa sądowa
4. Dlaczego ubezpieczyciel zaniżył odszkodowanie
5. Czego możesz się nauczyć z tej sprawy
6. Moja rada praktyczna

Fakty: co się wydarzyło

8 lutego 2021 roku doszło do kolizji. Sprawca z OC w PZU uderzył w Audi A8. Uszkodzenia nie wyglądały dramatycznie, ale jak to bywa – diabeł tkwi w szczegółach.

Poszkodowany zgłosił szkodę 19 lutego 2021 roku. PZU szybko ustaliło odszkodowanie na 8.292 zł i wypłaciło je właścicielowi pojazdu. Sprawa zamknięta? Nie do końca.

Właściciel pojazdu nie był zadowolony z tej kwoty. Zlecił prywatną ekspertyzę, która wykazała, że koszt naprawy to 13.626 zł. Różnica? Ponad 5 tysięcy złotych.

Co ciekawe, poszkodowany sprzedał swoją wierzytelność – najpierw jednemu nabywcy, potem drugiemu. I to właśnie ostateczny nabywca wierzytelności – przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą – zdecydował się walczyć w sądzie o różnicę.

Przepychanka z ubezpieczycielem

Wyobraź sobie sytuację: naprawiasz auto po kolizji. Wydajesz więcej, niż wypłacił ci ubezpieczyciel. Co robisz? Albo dopłacasz z własnej kieszeni, albo próbujesz odzyskać różnicę.

W tej sprawie poszkodowany naprawił auto „systemem gospodarczym” – czyli sam kupował części i sam organizował naprawę. I okazało się, że wypłacone przez PZU odszkodowanie nie wystarczyło na pokrycie kosztów.

PZU w odpowiedzi na pozew argumentowało:

• Prywatny kosztorys jest zawyżony
• Zakres naprawy obejmuje więcej niż tylko uszkodzenia z tej kolizji
• Poszkodowany mógł naprawić auto w sieci naprawczej PZU za wypłaconą kwotę
• Nie wykazano, że rzeczywiście poniesiono wyższe koszty

Szczególnie interesujący był ten ostatni argument – że powód nie udowodnił, iż faktycznie poniósł koszty naprawy. To typowa taktyka: skoro auto zostało naprawione „systemem gospodarczym”, to przecież nie ma faktur VAT za usługę, prawda?

Co pokazała sprawa sądowa

Sąd powołał biegłego z zakresu techniki samochodowej. I tutaj zaczęło się robić ciekawie.

Biegły przygotował dwa warianty wyceny naprawy:

Wariant 1 – naprawa poza ASO, same części oryginalne, stawka robocizny 110 zł/rbg:

• Koszt: 14.669,67 zł brutto

Wariant 2 – naprawa poza ASO, części oryginalne + zamienniki wysokiej jakości, stawka 110 zł/rbg:

• Koszt: 13.959,06 zł brutto

Biegły uznał, że wariant drugi jest realny, niezbędny i ekonomicznie uzasadniony. Dlaczego? Bo:

• Wiek pojazdu i przebieg nie uzasadniają wyłącznie oryginalnych części z logo producenta
• Zamienniki wysokiej jakości (nie chińskie podróbki!) spełniają wszystkie wymogi
• Taka naprawa przywraca pełne wartości estetyczne i użytkowe
• Nie wpływa negatywnie na wartość handlową pojazdu

Co było nie tak w kalkulacji PZU?

Biegły bezlitośnie rozprawił się z wycena ubezpieczyciela:

1. Stawka robocizny 51 zł netto/rbg – drastycznie zaniżona, nieadekwatna do rynku w regionie poszkodowanego
2. Brak zestawów montażowych i elementów jednorazowych – czyli śrubek, klipsów, uszczelek itp., które są niezbędne przy naprawie
3. Niepełny zakres prac lakierniczych – pominięto część koniecznych operacji
4. Części jakości P/PJ – niska jakość, która nie gwarantuje skutecznej naprawy
5. Bezpodstawne potrącenia – z cen części i materiałów lakierniczych

Jak to ujął biegły: „Takie potrącenia powodują, że naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie niemożliwa”.

A co z prywatnym kosztorysem powoda?

Ciekawe, że biegły miał też uwagi do kosztorysu przedstawionego przez powoda. Również tam brakowało niektórych zestawów montażowych i elementów jednorazowych. Ale poza tym – zarówno stawka robocizny, jak i jakość części były prawidłowe.

Dlaczego ubezpieczyciel zaniżył odszkodowanie

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele stosują kilka sprawdzonych „technik” zaniżania odszkodowań:

1. Absurdalnie niska stawka robocizny

51 zł netto za roboczogodzinę? W 2021 roku? To stawka sprzed kilkunastu lat. Realne stawki w warsztatach to 110-120 zł netto, a czasem więcej. Ale jeśli ubezpieczyciel przyjmie niższą stawkę, to przecież „obniży” szkodę, prawda?

2. „Zapomnienie” o detalach

Zestawy montażowe, normalia, elementy jednorazowe – to wszystko kosztuje. Ale jeśli się je pominie w kalkulacji, można „zaoszczędzić” kilkaset, a czasem kilka tysięcy złotych.

3. Części najniższej jakości

Używanie w kalkulacji części jakości P/PJ (czyli zamienników najniższej kategorii) to kolejny sposób na zaniżenie. Problem w tym, że takie części często nie pasują, szybko się niszczą i nie przywracają pojazdu do stanu sprzed szkody.

4. Bezpodstawne potrącenia

„Potrącenie z tytułu zużycia”, „potrącenie na materiały lakiernicze” – to ulubione zwroty likwidatorów. Tyle że często są bezpodstawne.

5. Argument o „sieci naprawczej”

„Mogliście naprawić auto u nas w sieci, za naszą cenę”. Brzmi logicznie, ale pomija kilka rzeczy:

• Często poszkodowany nie wie o takiej możliwości
• Sieci naprawcze nie zawsze gwarantują wysoką jakość
• Poszkodowany ma prawo wybrać warsztat

Czego możesz się nauczyć z tej sprawy

Lekcja 1: System gospodarczy nie dyskwalifikuje roszczenia

Ubezpieczyciel argumentował, że powód nie wykazał, iż faktycznie poniósł wyższe koszty. Sąd to zignorowała. Dlaczego?

Bo nie musisz wydać pieniędzy, żeby żądać pełnego odszkodowania. Wystarczy, że wykażesz, ile powinieneś wydać, żeby naprawić auto zgodnie z zasadami sztuki.

Świadek zeznał, że wypłacone odszkodowanie nie wystarczyło na naprawę. To wystarczyło, żeby sąd powołał biegłego i ustalił rzeczywiste koszty.

Lekcja 2: Opinia biegłego to klucz

Sąd oparł całe rozstrzygnięcie na opinii biegłego. I tutaj uwaga – biegły:

• Przeanalizował kosztorysy obu stron
• Wskazał konkretnie, co jest nie tak w każdej kalkulacji
• Uzasadnił swoje ustalenia odwołaniem do realiów rynkowych
• Sporządził opinię w dwóch wariantach, dając sądowi alternatywę

Taka opinia jest nie do podważenia. I rzeczywiście – żadna ze stron nie wniosła zastrzeżeń.

Lekcja 3: Nawet „mała” sprawa może być opłacalna

Powód wygrał 5.334 zł (tyle żądał, choć biegły ustalił, że należy się 5.667 zł). Plus odsetki od marca 2021 roku. Plus zwrot kosztów procesu: 400 zł opłaty od pozwu, 1.800 zł wynagrodzenie radcy, 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 1.720 zł wynagrodzenie biegłego.

Łącznie strona pozwana musiała zapłacić ponad 9.200 zł (odszkodowanie + koszty + odsetki). A mogła zapłacić 5.700 zł od razu i zamknąć temat.

Lekcja 4: Odsetki liczą się od 30 dni po zgłoszeniu szkody

Sąd zasądził odsetki od 21 marca 2021 roku, czyli dokładnie 30 dni po zgłoszeniu szkody (19 lutego 2021). To ważne – nie musisz czekać na decyzję ubezpieczyciela. Jeśli minie 30 dni, zaczynają biec odsetki.

Powód żądał odsetek od 26 lutego, ale sąd skorygował to na właściwą datę.

Moja rada praktyczna

Jeśli otrzymałeś odszkodowanie od ubezpieczyciela i masz wątpliwości, czy to właściwa kwota:

1. Zlecić prywatną ekspertyzę – kosztuje 300-500 zł, ale może zaoszczędzić ci tysięcy
2. Sprawdź stawkę robocizny – jeśli jest poniżej 100 zł netto, jest zaniżona
3. Zwróć uwagę na jakość części – jeśli w kalkulacji są części P/PJ/PC, to czerwona lampka
4. Nie daj się zastraszyć argumentem o „sieci naprawczej” – możesz, ale nie musisz z niej korzystać
5. Nie bój się małych kwot – nawet jeśli różnica to 3-5 tysięcy, może być opłacalne (koszty procesu pokryje przegrany)

I jeszcze jedno: nie musisz naprawiać auta, żeby żądać pełnego odszkodowania. Wystarczy wykazać, ile byś musiał wydać na prawidłową naprawę.

---

Podsumowanie? Ta sprawa pokazuje klasyczny schemat działania ubezpieczycieli: zaniżaj, ile się da, i licz, że poszkodowany się podda. Ale gdy dochodzi do sądu i pojawia się biegły – prawda wychodzi na jaw.

I co najważniejsze – opłaca się walczyć, nawet o pozornie niewielkie kwoty. Bo ubezpieczyciel i tak zapłaci wszystkie koszty procesu.

Masz podobną sprawę? Sprawdź swoją kalkulację. A jeśli masz wątpliwości – po prostu zapytaj.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

W 2021 roku, prawie cztery lata po wypadku, w którym mój klient stracił nogę, otrzymałem od niego wiadomość z alarmującym załącznikiem. Było to zalecenie technika ortopedy z renomowanej firmy Otto Bock Polska, w którym czarno na białym napisano: znaczne wyeksploatowanie używanej protezy kończyny dolnej oraz niedopasowanie leja protezowego. Zalecenie wymiany protezy.

Proteza, którą klient kupił za pieniądze z odszkodowania zaraz po wypadku, przestała spełniać swoją funkcję. Co gorsza – dalsze używanie zużytej protezy zaczęło powodować dodatkowe problemy zdrowotne: przesunięcie kości biodrowej, opieranie leja na bliźnie i kikucie, a w perspektywie – problemy z kręgosłupem. Koszt nowej, właściwie dopasowanej protezy? Ponad 323 tysiące złotych.

To nie był kaprys ani zachcianka. To była nagląca konieczność zdrowotna. I to właśnie jest temat dzisiejszego artykułu – co się dzieje, gdy proteza ortopedyczna się zużywa, kto ponosi odpowiedzialność za koszty wymiany, i jak skutecznie dochodzić tych roszczeń od ubezpieczyciela.

Spis treści

1. Protezy się zużywają – to nie kaprys, to fizyka
2. Odpowiedzialność za przyszłe koszty leczenia – co mówi prawo
3. Jak udokumentować zużycie protezy i konieczność wymiany
4. Renta vs jednorazowe świadczenie – co wybrać?
5. Praktyczne porady dla osób z protezami
6. FAQ – najczęstsze pytania

---

Protezy się zużywają – to nie kaprys, to fizyka

Zacznijmy od oczywistego faktu, który jednak często umyka zarówno poszkodowanym, jak i ubezpieczycielom: każda proteza ortopedyczna ma ograniczoną żywotność. To urządzenie mechaniczne, które podlega eksploatacji, zużyciu, a czasem też zwykłemu niszczeniu przez użytkowanie.

W przypadku protezy kończyny dolnej – takiej jak w sprawie, o której piszę – mechanizm zużycia jest złożony:

Zużycie mechaniczne komponentów:

• Stawy (kolanowy, skokowy) mają określoną liczbę cykli pracy
• Materiały elastyczne (poduszki, elementy amortyzujące) tracą właściwości
• Połączenia mogą się rozluźniać
• Powierzchnie ślizgowe się ścierają

Zmiany w ciele poszkodowanego:

• Zmiana masy ciała (często utrata mięśni w kikucie)
• Zmiana kształtu kikuta
• Przesunięcia kostne (jak w opisywanej sprawie – centymetrowe przesunięcie kości biodrowej)
• Zmiany w obciążeniu kręgosłupa i stawów

Niedopasowanie leja protezowego: To był kluczowy problem w sprawie mojego klienta. Lej to część protezy, która bezpośrednio styka się z kikutem. Gdy się niedopasowuje (np. z powodu utraty masy mięśniowej w kikucie), zaczyna opierać się na bliźnie pooperacyjnej, powodując:

• Ból przy każdym kroku
• Uszkodzenia skóry i tkanek
• Nieprawidłowe obciążenie kręgosłupa
• Ryzyko rozwoju problemów ortopedycznych (dyskopatie, skrzywienia)

W sprawie, którą prowadziłem, technik ortopeda opisał to bardzo precyzyjnie: w wyniku zmiany punktu ciężkości protezy (między innymi z uwagi na utratę wagi w związku z zanikaniem mięśni), doszło do centymetrowego przesunięcia kości biodrowej poszkodowanego. W konsekwencji lej opierał się na bliźnie i kikucie, obciążając w sposób nieproporcjonalny nie tylko jedną z kończyn, ale i całe plecy. Prognoza? Problemy z kręgosłupem w przyszłości.

To nie jest kwestia zachcianki. To bezpośrednie zagrożenie zdrowia.

Odpowiedzialność za przyszłe koszty leczenia – co mówi prawo

Teraz kluczowe pytanie: kto za to płaci? Czy ubezpieczyciel, który wypłacił odszkodowanie za pierwotną protezę, odpowiada też za jej wymianę po kilku latach?

Odpowiedź: tak, odpowiada. Ale diabeł tkwi w szczegółach.

Podstawa prawna – art. 444 KC

Art. 444 § 1 KC stanowi: „W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty.”

Zwróćcie uwagę: wszelkie koszty. Nie tylko te poniesione bezpośrednio po wypadku, ale wszystkie koszty wynikające z uszkodzenia ciała, w tym przyszłe, przewidywalne koszty.

Jeśli wypadek spowodował amputację kończyny, to wszystkie przyszłe koszty związane z protezowaniem – w tym wymiany zużytych protez – wynikają z tego zdarzenia. To logiczny i nieunikniony ciąg przyczynowo-skutkowy.

Renta czy jednorazowe świadczenie?

Tu pojawia się praktyczny problem: jak ubezpieczyciel ma zapłacić za koszty, które wystąpią w przyszłości?

Mamy dwie opcje:

1. Renta na pokrycie zwiększonych potrzeb (art. 444 § 2 KC)

Art. 444 § 2 KC: „Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.”

Zwiększone potrzeby to właśnie takie koszty jak regularna wymiana protez. Można żądać renty, która będzie wypłacana cyklicznie (np. miesięcznie) i pokrywać koszty związane z inwalidztwo, w tym wymiany sprzętu ortopedycznego.

Zalety renty:

• Regularne, przewidywalne wpływy
• Indeksacja (waloryzacja zgodnie z minimalnym wynagrodzeniem)
• Elastyczność – można wykorzystać pieniądze na bieżące potrzeby

Wady renty:

• Może nie wystarczyć na jednorazowy, kosztowny zakup (proteza za 323 tysiące)
• Wymaga systematyczności w oszczędzaniu
• Może być kwestionowana przez ubezpieczyciela (wysokość, zmiana okoliczności)

2. Jednorazowe świadczenie na konkretny koszt (art. 444 § 1 KC)

Alternatywnie można dochodzić jednorazowej kwoty na konkretny, przewidywalny koszt – jak wymiana protezy.

To był właśnie przypadek w sprawie mojego klienta. Po 3,5 roku od wypadku zgłosiliśmy roszczenie o wyłożenie z góry sumy 323 778,78 zł tytułem zakupu nowej protezy.

Zalety jednorazowego świadczenia:

• Otrzymujesz pełną kwotę od razu
• Możesz natychmiast kupić sprzęt/rozpocząć leczenie
• Brak konieczności oszczędzania z renty

Wady jednorazowego świadczenia:

• Trzeba udokumentować konkretną potrzebę i koszt
• Może być kwestionowane przez ubezpieczyciela
• Wymaga aktywności poszkodowanego (zgłoszenie roszczenia)

Z mojego doświadczenia, kombinacja jest często najlepsza: renta na bieżące zwiększone potrzeby + jednorazowe świadczenia na większe, przewidywalne koszty (wymiany protez).

Czy ubezpieczyciel może odmówić?

Ubezpieczyciele często próbują odmówić wypłaty na wymianę protezy, argumentując:

• „To była przewidywalna w momencie wypadku, więc pokryta zadośćuczynieniem”
• „Renta ma pokrywać takie koszty”
• „Proteza nie powinna się zużyć tak szybko”
• „To za droga proteza, kupicie tańszą”

Wszystkie te argumenty są błędne lub co najmniej wątpliwe.

Po pierwsze, zadośćuczynienie (art. 445 KC) to rekompensata za krzywdę niemajątkową (ból, cierpienie, utrata radości życia). Koszty leczenia to szkoda majątkowa (art. 444 KC). To dwie odrębne podstawy prawne i nie można ich mieszać.

Po drugie, to że koszt wymiany protezy był przewidywalny nie oznacza, że został już pokryty. Jeśli ubezpieczyciel nie wypłacił odpowiedniej renty lub nie uwzględnił przyszłych kosztów w odszkodowaniu, to odpowiada za nie gdy wystąpią.

Po trzecie, ocena czy proteza jest „za droga” powinna opierać się na obiektywnych kryteriach medycznych i indywidualnej sytuacji poszkodowanego. Jeśli renomowana firma ortopedyczna (jak Otto Bock) zaleca konkretne komponenty ze względów medycznych, ubezpieczyciel nie może arbitralnie stwierdzić „kupcie tańszą”.

Jak udokumentować zużycie protezy i konieczność wymiany

To kluczowa kwestia praktyczna. Ubezpieczyciel nie wypłaci pieniędzy tylko dlatego, że „proteza się zestarzała”. Musisz udokumentować, że wymiana jest obiektywnie konieczna ze względów medycznych.

W sprawie, którą prowadziłem, mieliśmy następującą dokumentację:

1. Zalecenie technika ortopedy

Klient udał się do Pracowni Ortopedycznej Otto Bock Polska, gdzie technik ortopeda przeprowadził badanie i wydał pisemne zalecenie . W zaleceniu wskazano:

• Znaczne wyeksploatowanie używanej protezy
• Niedopasowanie leja protezowego
• Rekomendację wymiany protezy

To był kluczowy dokument. Zalecenie od profesjonalnego technika ortopedy z renomowanej firmy ma ogromną wagę dowodową.

2. Wiadomość e-mail z wyjaśnieniami

Dodatkowo otrzymaliśmy od technika ortopedy e-mail w którym wyjaśnił szczegółowo problemy:

• Zmiana punktu ciężkości protezy
• Przesunięcie kości biodrowej
• Opieranie leja na bliźnie i kikucie
• Prognoza problemów z kręgosłupem

Te szczegóły były bezcenne przy argumentacji, dlaczego wymiana jest naglącą koniecznością, a nie kwestią komfortu.

3. Kosztorysy i faktury pro forma

Otto Bock przygotował:

• Kosztorys
• Fakturę pro forma na kwotę 323 778,78 zł

Dokumenty te szczegółowo specyfikowały wszystkie komponenty nowej protezy i ich koszty.

4. Dokumentacja pierwotnego obrażenia

Dla kontekstu załączyliśmy również dokumentację z pierwotnego wypadku i leczenia, pokazującą że roszczenie wynika bezpośrednio z tamtego zdarzenia.

Co jeszcze warto zbierać na bieżąco:

Jeśli nosisz protezę, regularnie dokumentuj:

• Przeglądy techniczne – większość profesjonalnych protez ma gwarancję i bezpłatne przeglądy. Zbieraj protokoły.
• Wizyty u ortopedy – gdy odczuwasz dyskomfort, ból, problemy – idź do lekarza i zbieraj dokumentację.
• Zdjęcia – jeśli lej powoduje otarcia, zaczerwienia, rany – fotografuj (z datą).
• Dziennik objawów – notuj kiedy i jakie problemy się pojawiają.

Ta dokumentacja będzie bezcenna, gdy przyjdzie czas na zgłoszenie roszczenia o wymianę.

Renta vs jednorazowe świadczenie – co wybrać?

To pytanie, które często słyszę od klientów: lepiej walczyć o wysoką rentę czy o jednorazowe świadczenia na konkretne koszty?

Z mojego doświadczenia – najlepiej oba.

Strategia kombinowana:

1. Renta na zwiększone potrzeby

Ustal z ubezpieczycielem (lub sądem) rentę, która pokrywa:

• Bieżące koszty związane z inwalidztwo (leki, wizyty lekarskie, przeglądy protezy)
• Koszty dojazdu do specjalistów
• Zwiększone koszty życia codziennego
• Oszczędzanie na przyszłe, przewidywalne wydatki

Renta powinna być realistyczna. W przypadku amputacji kończyny, renta rzędu 1000-2000 zł miesięcznie (w zależności od indywidualnej sytuacji) to rozsądne minimum.

2. Jednorazowe świadczenia na duże, konkretne koszty

Gdy nadejdzie czas wymiany protezy, zgłaszasz odrębne roszczenie o wyłożenie z góry konkretnej kwoty na podstawie aktualnego kosztorysu.

Dlaczego ta strategia działa?

Po pierwsze, ubezpieczyciel łatwiej zgadza się na umiarkowaną rentę niż na bardzo wysoką (która miałaby pokrywać wszystko, w tym przyszłe wymiany protez).

Po drugie, koszty protez rosną w czasie (inflacja, postęp technologiczny). Jeśli dzisiaj proteza kosztuje 60 tysięcy, za 5 lat może kosztować 80 tysięcy. Renta ustalona dzisiaj może nie wystarczyć. Jednorazowe świadczenie na aktualny koszt rozwiązuje ten problem.

Po trzecie, masz większą kontrolę. Rentę możesz wydać na bieżące potrzeby, a gdy przyjdzie czas wymiany, dostajesz pełną kwotę właśnie na ten cel.

Pamiętaj o waloryzacji renty

Jeśli ustalasz rentę, koniecznie dopilnuj, aby była waloryzowana. Zgodnie z art. 444 § 2 KC renta ulega zmianie wraz ze zmianą minimalnego wynagrodzenia za pracę. To kluczowe zabezpieczenie przed inflacją.

Praktyczne porady dla osób z protezami

Z doświadczenia mojego klienta i innych spraw, które prowadziłem, wyciągnąłem kilka praktycznych wniosków:

1. Regularnie kontroluj stan protezy

Nie czekaj aż coś się zepsie lub zacznie bardzo boleć. Korzystaj z bezpłatnych przeglądów gwarancyjnych u producenta. Problemy wykryte wcześnie można czasem naprawić mniejszym kosztem.

2. Reaguj na dyskomfort

Ból, otarcia, zmiana chodu – to nie są „normalne” dolegliwości, które trzeba znosić. To sygnały, że coś jest nie tak. Im szybciej to zdiagnozujesz, tym lepiej.

W sprawie mojego klienta dolegliwości narastały stopniowo. Gdy w końcu udał się do ortopedy, okazało się że używanie zużytej protezy spowodowało dodatkowe problemy zdrowotne (przesunięcie kości biodrowej). To koszty, które można było uniknąć przez wcześniejszą wymianę.

3. Dokumentuj wszystko na bieżąco

Nie czekaj z dokumentowaniem do momentu, gdy będziesz składał roszczenie. Zbieraj na bieżąco:

• Zalecenia lekarskie/techników
• Protokoły z przeglądów
• Paragony za naprawy/konserwacje
• E-maile z komunikacją z producentem

4. Nie oszczędzaj na jakości protezy

Wiem, że protezy są drogie. Ale oszczędzanie na jakości często prowadzi do większych problemów (i kosztów) w przyszłości. Jeśli renomowana firma zaleca konkretne komponenty – jest ku temu powód.

Ubezpieczyciel ma obowiązek pokryć koszty adekwatnego leczenia, nie „najtańszego możliwego”.

5. Działaj proaktywnie z roszczeniami

Nie czekaj aż ubezpieczyciel zapyta czy potrzebujesz czegoś. Gdy tylko pojawi się uzasadniona potrzeba (wymiana, naprawa, nowy sprzęt) – zgłaszaj roszczenie z pełną dokumentacją.

W sprawie mojego klienta zgłosiliśmy roszczenie niezwłocznie po otrzymaniu zalecenia od ortopedy. Nie czekaliśmy na rozwój sytuacji.

6. Rozważ pomoc prawną

Sprawy o przyszłe koszty leczenia, zwłaszcza o wymianę kosztownego sprzętu, bywają skomplikowane. Ubezpieczyciele będą kwestionować konieczność, wysokość, wybór dostawcy. Doświadczony prawnik wie jak argumentować takie sprawy i jaką dokumentację przygotować.

Podsumowanie z refleksją

Historia mojego klienta, który po 3,5 latach od wypadku musiał walczyć o pieniądze na nową protezę, to niestety typowy przykład długofalowych konsekwencji poważnych wypadków. Amputacja kończyny to nie jednorazowe zdarzenie – to trwały stan, który generuje koszty przez całe życie poszkodowanego.

Protezy się zużywają. Ciała się zmieniają. Pojawiają się nowe problemy zdrowotne wynikające z pierwotnego obrażenia. To wszystko są przewidywalne, naturalne konsekwencje wypadku, za które ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność.

Co mnie jednak uderza w takich sprawach, to brak proaktywności po stronie ubezpieczycieli. Nikt nie dzwoni do poszkodowanego po 3 latach z pytaniem „jak tam proteza, może czas na przegląd?”. Nikt nie informuje o prawie do renty na zwiększone potrzeby. Poszkodowany musi wszystko załatwić sam – dowiedzieć się o swoich prawach, zgromadzić dokumentację, zgłosić roszczenie, a często walczyć w sądzie.

To zmusza mnie do refleksji: czy system odszkodowań nie powinien działać bardziej prewencyjnie? Czy ubezpieczyciele nie powinni mieć obowiązku aktywnie monitorować sytuację poszkodowanych i proponować rozwiązań zanim problemy się pojawią?

Na razie tak nie jest. Dlatego tak ważna jest wiedza i świadomość własnych praw. Jeśli nosisz protezę – pamiętaj, że jej wymiana to nie Twój osobisty koszt. To koszt wynikający z wypadku, za który odpowiada ubezpieczyciel. Dokumentuj, zgłaszaj roszczenia, walcz o swoje prawa. One Ci przysługują.

---

FAQ – Najczęstsze pytania

1. Jak często należy wymieniać protezę ortopedyczną?

To zależy od typu protezy, intensywności użytkowania i indywidualnych czynników. Protezy kończyny dolnej zazwyczaj wymagają wymiany co 3-7 lat. Jednak mogą pojawić się wcześniej problemy wymagające wymiany (zużycie, zmiana anatomii kikuta). Regularnie konsultuj się z ortopedą.

2. Czy renta na zwiększone potrzeby powinna pokrywać wymianę protezy?

Renta może częściowo pokrywać oszczędzanie na przyszłą wymianę, ale rzadko wystarcza na jednorazowy wydatek rzędu kilkudziesięciu czy setek tysięcy złotych. Dlatego można i należy dochodzić odrębnego roszczenia o wyłożenie z góry konkretnej kwoty na wymianę.

3. Czy mogę dochodzić pieniędzy na nową protezę jeśli ubezpieczyciel już mi wypłacił odszkodowanie?

Tak. Wypłacone wcześniej odszkodowanie (czy zadośćuczynienie) pokrywa szkody znane w tamtym momencie. Zużycie protezy i konieczność wymiany to nowa szkoda, wynikająca z tego samego wypadku, ale ujawniająca się później. Masz prawo dochodzić pokrycia tych kosztów.

4. Co zrobić gdy ubezpieczyciel twierdzi że „proteza za droga, kupcie tańszą”?

Przedstaw dokumentację medyczną uzasadniającą wybór konkretnych komponentów. Zalecenie od specjalisty (ortopedy, technika ortopedy) ma dużą wagę. Jeśli renomowana firma ortopedyczna zaleca konkretną protezę ze względów medycznych, ubezpieczyciel nie może arbitralnie narzucić tańszej wersji bez merytorycznego uzasadnienia.

5. Czy wymiana protezy jest objęta art. 753 KPC (możliwość zabezpieczenia)?

Tak, roszczenie o wyłożenie z góry kosztów wymiany protezy to roszczenie z art. 444 § 1 zd. 2 KC, a więc można domagać się zabezpieczenia na podstawie art. 753 KPC. W praktyce oznacza to możliwość uzyskania pieniędzy jeszcze przed wyrokiem.

6. Jak długo mam czas na zgłoszenie roszczenia o wymianę protezy?

Termin przedawnienia wynosi 3 lata od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie (art. 442¹ KC). „Dowiedziałeś się” oznacza moment, gdy zidentyfikowałeś konkretną potrzebę wymiany (np. otrzymałeś zalecenie ortopedy). Nie czekaj zbyt długo – im szybciej zgłosisz roszczenie, tym szybciej otrzymasz środki.

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 444, 445, 442¹
• Kodeks postępowania cywilnego, art. 753
• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 34

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Wprowadzenie

Jedziesz ulicą Łozową w Poznaniu, nagle – trzask! Wjechałeś w potworną dziurę. Auto zaczyna dziwnie brzęczeć, kierownica ciągnie w bok. Zatrzymujesz się – uszkodzone zawieszenie, felgi, opony. Warsztat mówi: „15.000 zł naprawy”.

Pytanie brzmi: Kto za to zapłaci? Odpowiedź jest jasna: Miasto Poznań jako zarządca drogi. A konkretnie – ubezpieczyciel OC Miasta, którym w większości przypadków jest WARTA S.A. lub PZU.

Dziś opowiem Ci prawdziwą historię z ulicy Łozowej w Poznaniu, gdzie kierowca wjechał w wyrwę, WARTA próbowała zaniżyć odszkodowanie o połowę, a Sąd Rejonowy we Wrześni stanął po stronie poszkodowanego i zasądził pełne odszkodowanie.

To praktyczny przewodnik, jak dochodzić odszkodowania od Miasta Poznań za szkody spowodowane przez dziury w drogach.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Kto odpowiada za stan dróg w Poznaniu?
2. ZDM Poznań – zadania i obowiązki
3. Sprawa z ulicy Łozowej – studium przypadku
4. Jak udowodnić winę Miasta Poznań?
5. Jak zgłosić szkodę do ZDM i ubezpieczyciela?
6. Najczęstsze błędy przy dochodzeniu odszkodowania
7. Czy warto pozwać Miasto Poznań?
8. FAQ – pytania o dziury w drogach w Poznaniu

Kto odpowiada za stan dróg w Poznaniu?

Podział dróg w Poznaniu

W Poznaniu mamy cztery kategorie dróg, każda z innym zarządcą:

Kategoria drogiZarządcaPrzykłady w Poznaniu
Drogi krajoweGDDKiA (Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad)DK11 (ul. Śródka, część Lutyckiej), DK92
Drogi wojewódzkieZarząd Dróg Wojewódzkich w PoznaniuDW196 (ul. Bukowska), DW307
Drogi powiatoweZarząd Powiatu PoznańskiegoDrogi w gminach ościennych (Tarnowo Podgórne, Kórnik)
Drogi gminne (miejskie)Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu (ZDM)Większość ulic w Poznaniu (w tym ul. Łozowa)

W praktyce: Zdecydowana większość ulic w Poznaniu (ok. 95%) to drogi gminne zarządzane przez ZDM Poznań w imieniu Miasta Poznań.

Podstawa prawna

Ustawa z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych:

Art. 19 ust. 2: Zarządcami dróg gminnych są wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast.

Art. 20: Do obowiązków zarządcy drogi należy utrzymanie nawierzchni drogi w należytym stanie.

Oznacza to: Prezydent Miasta Poznań (działający przez ZDM Poznań) musi dbać o stan ulic – naprawiać dziury, wyrwy, ubytki nawierzchni.

Odpowiedzialność za zaniedbania

Jeśli zarządca nie wywiązuje się z obowiązków (np. nie naprawia dziury, nie oznacza jej) – ponosi odpowiedzialność za szkody, które przez to powstają.

Podstawa prawna: Art. 415 Kodeksu cywilnego

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

⚠️ Z praktyki kancelarii: ZDM Poznań często twierdzi, że „nie wiedział o dziurze” lub „nie minął jeszcze termin naprawy”. To nie zwalnia z odpowiedzialności – zarządca powinien wiedzieć (obowiązek kontroli) i działać niezwłocznie.

ZDM Poznań – zadania i obowiązki

Kim jest ZDM Poznań?

Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu to jednostka organizacyjna Miasta Poznań, która zarządza miejskimi drogami publicznymi w imieniu Prezydenta Miasta.

Obowiązki ZDM

Zgodnie z ustawą o drogach publicznych, ZDM musi:

1. Utrzymywać nawierzchnię w należytym stanie
   • Naprawiać dziury, wyrwy, pęknięcia
   • Usuwać ubytki asfaltu
   • Wyrównywać nierówności
2. Niezwłocznie usuwać zagrożenia
   • Jeśli powstanie wyrwa – natychmiast ją naprawić lub zabezpieczyć
   • „Niezwłocznie” = bez zbędnej zwłoki, zazwyczaj w ciągu 24-48 godzin
3. Oznaczać niebezpieczne miejsca
   • Jeśli naprawy nie da się wykonać od razu – zabezpieczyć miejsce (pachołki, taśmy, znaki ostrzegawcze)
   • Minimum: oznakowanie pionowe (pachołki, stożki)
4. Kontrolować stan dróg
   • Regularne przeglądy nawierzchni
   • Reagowanie na zgłoszenia mieszkańców

Co jeśli ZDM nie wywiąże się z obowiązków?

Konsekwencje:

• Odpowiedzialność odszkodowawcza (art. 415 KC)
• Wypłata odszkodowania z ubezpieczenia OC Miasta Poznań
• Ewentualna odpowiedzialność urzędników (ale to rzadkość)

Kto ubezpiecza Miasto Poznań?

Miasto Poznań (w tym ZDM) ma ubezpieczenie OC na wypadek szkód wyrządzonych w związku z zarządem drogami.

Najczęściej ubezpieczyciele:

• TUiR WARTA S.A. (jak w sprawie z ul. Łozowej)
• PZU S.A.
• Inne towarzystwa (zmienia się co kilka lat po przetargach)

Oznacza to: Nie zgłaszasz się do Miasta o wypłatę z budżetu – zgłaszasz szkodę do ubezpieczyciela OC Miasta.

Sprawa z ulicy Łozowej – studium przypadku

Miejsce i czas zdarzenia

Data: 11 grudnia 2022 roku
Miejsce: Ulica Łozowa w Poznaniu
Zarządca: ZDM Poznań (w imieniu Miasta Poznań)
Ubezpieczyciel OC: TUiR WARTA S.A.

Co się stało?

Pan JAcek jechał swoim Nissanem ulicą Łozową. Nagle wjechał w znaczną wyrwę w nawierzchni.

Skutki:

• Uszkodzenie zawieszenia przedniego i tylnego
• Uszkodzenie felg i opon
• Uszkodzenie elementów układu kierowniczego
• Wartość szkody: około 16.000 zł

Stan wyrwy – kluczowe ustalenia

Z dokumentacji fotograficznej i protokołów:

• Wyrwa miała znaczne rozmiary
• Nie była w żaden sposób oznaczona ani zabezpieczona
• Brak pachołków, taśm, znaków ostrzegawczych

Co ustalił Sąd Rejonowy we Wrześni:

„Wyrwa ta pomimo znacznych rozmiarów, nie została w żaden sposób oznaczona, czy też zabezpieczona. Co więcej Miasto Poznań oraz działający w jego imieniu ZDM Poznań jako zarządca drogi zobowiązany jest do niezwłocznego usuwania wszelkich uszkodzeń nawierzchni, które mogą doprowadzić do uszkodzenia pojazdów poruszających się drogami znajdującymi się w jego zarządzie.”

To nie był pierwszy przypadek

Kluczowe ustalenie:

„Z dokumentów przedstawionych w sprawie wynika, że szkoda powstała w pojeździe marki Nissan , nie jest pierwszym tego typu zgłoszeniem, na co wskazuje zarządca drogi w sporządzonym protokole.”

Oznacza to: ZDM Poznań wiedział o problemie na ul. Łozowej – otrzymywał już wcześniej zgłoszenia szkód z tego samego miejsca.

A mimo to: Nie naprawił wyrwy ani nie zabezpieczył jej.

Wina Miasta Poznań

Sąd nie miał wątpliwości:

„Tym samym w ocenie sądu Miasto Poznań jako zarządca ul. Łozowej nie realizował ciążących na nim obowiązków prawidłowego utrzymania stanu dróg, a tym samym można mu przypisać odpowiedzialność za powstałą w niniejszej sprawie szkodę.”

„Wszakże za minimalną staranność ze strony zarządcy drogi uznać należało przynajmniej zabezpieczenie wyrwy w nawierzchni poprzez jej oznaczenie pionowe. Tym czasem zarządca drogi w żaden sposób nie zabezpieczył wyrwy w nawierzchni, co doprowadziło do powstania szkody.”

Konkluzja: Miasto Poznań zaniedbało obowiązki → ponosi pełną odpowiedzialność za szkodę.

Taktyka ubezpieczyciela WARTA

Pierwsza decyzja (13.01.2023):

• Wycena: 2.688 zł brutto
• Franszyza: -1.000 zł
• Wypłata: 1.688 zł

Druga decyzja (31.01.2023):

• Wycena: 8.088 zł brutto
• Wypłata: 8.088 zł

Rzeczywiste koszty naprawy: 16.137 zł brutto

Różnica: 8.049 zł – prawie połowa rzeczywistych kosztów!

Jak WARTA zaniżała odszkodowanie?

1. Franszyza 1.000 zł (bezpodstawna – poszkodowany nie jest stroną umowy Miasta z WARTĄ)
2. Zaniżona stawka za rbg: 60 zł zamiast 110 zł (rynek poznański)
3. Gorsze części: Q/PJ zamiast oryginalnych O
4. Rabaty i ulgi: obniżenie cen o 10-20%

Cel: Maksymalne obniżenie wypłaty – typowa taktyka ubezpieczycieli.

Wynik w sądzie

Sąd Rejonowy we Wrześni (wyrok z 22.04.2025, I C 355/23):

• Zasądził pełne odszkodowanie: 8.048,75 zł (różnica między należną kwotą a wypłatą WARTY)
• Odsetki za opóźnienie
• Koszty procesu (w tym wynagrodzenie pełnomocnika)

WARTA przegrała na całej linii.

Jak udowodnić winę Miasta Poznań?

1. Dokumentacja fotograficzna (KLUCZOWA!)

Zrób zdjęcia natychmiast po zdarzeniu:

Wyrwa/dziura:

• Z różnych kątów
• Z obiektami referencyjnymi (np. stopa, długopis, moneta) – żeby pokazać rozmiar
• Szeroki kadr pokazujący lokalizację na ulicy

Brak oznakowania:

• Pokaż, że nie było pachołków, taśm, znaków
• Sfotografuj cały obszar wokół dziury

Uszkodzenia pojazdu:

• Koła, zawieszenie, podwozie
• Z bliska i z daleka

Lokalizacja:

• Tabliczka z nazwą ulicy
• Numery budynków
• Punkty orientacyjne (przystanki, skrzyżowania)

Wskazówka: Zrób też krótkie wideo 360° – pokaże kontekst i brak zabezpieczenia.

2. Zgłoszenie do ZDM Poznań

Niezwłocznie (najlepiej tego samego dnia) zgłoś szkodę do ZDM:

Sposoby zgłoszenia:

• E-mail: zdm@zdm.poznan.pl
• Formularz online: www.zdm.poznan.pl → Kontakt → Zgłoszenie

Co zawrzeć w zgłoszeniu:

„W dniu 11 grudnia 2022 r. o godz. 14:30 na ul. Łozowej w Poznaniu (w okolicy numeru 15) mój pojazd Nissannr rej. PZ uległ uszkodzeniu w wyniku wjazdu w znaczną wyrwę w nawierzchni, która nie była oznakowana ani zabezpieczona.

Uszkodzenia obejmują: zawieszenie przednie i tylne, felgi, opony, elementy układu kierowniczego. Wstępna wycena: ok. 15.000 zł.

Wzywam do wypłaty odszkodowania oraz proszę o:

1. Protokół oględzin miejsca zdarzenia
2. Informację o ubezpieczycielu OC Miasta Poznań
3. Dane do zgłoszenia szkody

W załączeniu: dokumentacja fotograficzna.”

Dołącz:

• Zdjęcia
• Dane pojazdu (dowód rejestracyjny)
• Twoje dane kontaktowe

3. Uzyskaj dane z ZDM

Poproś o:

• Protokół oględzin miejsca zdarzenia
• Dane ubezpieczyciela OC Miasta Poznań (nazwa, adres, nr polisy)
• Wcześniejsze zgłoszenia szkód z tego samego miejsca (ważne! – jak w sprawie z ul. Łozowej)
• Dokumentację przeglądów ul. Łozowej

Cel: Udowodnić, że ZDM:

• Wiedział o problemie (wcześniejsze zgłoszenia)
• Nie naprawił wyrwy
• Nie zabezpieczył miejsca

4. Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi OC Miasta

Po uzyskaniu danych z ZDM, zgłoś szkodę do ubezpieczyciela:

W zgłoszeniu wskaż:

• Data, miejsce, okoliczności zdarzenia
• Zakres uszkodzeń
• Wartość szkody (kalkulacja, kosztorysy)
• Podstawa prawna: art. 415 KC (wina zarządcy drogi), art. 822 § 4 KC (roszczenie bezpośrednie do ubezpieczyciela)

Wzór:

„Dnia 11.12.2022 r. na ul. Łozowej w Poznaniu doszło do uszkodzenia mojego pojazdu w wyniku wjazdu w wyrwę. Zarządca drogi (Miasto Poznań/ZDM) zaniedbał obowiązki z art. 20 ustawy o drogach publicznych – wyrwa nie była naprawiona ani zabezpieczona.

Na podstawie art. 822 § 4 KC żądam wypłaty odszkodowania w wysokości 16.137 zł.”

5. Zbieraj dowody na zaniedbanie ZDM

Pomocne będą:

• Zeznania świadków – ktoś był z Tobą w aucie lub widział zdarzenie?
• Inne zgłoszenia – sprawdź, czy ktoś jeszcze zgłaszał szkodę w tym miejscu (ZDM powinien podać takie dane)
• Zdjęcia z Google Street View – jeśli dziura była tam już wcześniej
• Zgłoszenia mieszkańców do ZDM o dziurze (jeśli ZDM je ignorował)

Przykład z ul. Łozowej: Sąd ustalił, że było wiele zgłoszeń z tego samego miejsca – to dowód, że ZDM wiedział o problemie.

Jak zgłosić szkodę do ZDM i ubezpieczyciela?

Krok 1: Zgłoś do ZDM (tego samego dnia)

Dlaczego szybko?

• Utrwala stan faktyczny
• ZDM może naprawić dziurę – wtedy trudniej udowodnić, jak wyglądała
• Pokazuje Twoją staranność (nie czekałeś tygodniami)

Jak:

• E-mail: zdm@zdm.poznan.pl
• Formularz: www.zdm.poznan.pl
• Osobiście: ul. Wilczak 16

Krok 2: Uzyskaj dane ubezpieczyciela (w ciągu 7 dni)

ZDM powinien podać:

• Nazwę ubezpieczyciela (np. WARTA S.A.)
• Adres ubezpieczyciela
• Numer polisy OC

Krok 3: Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi (w ciągu 14 dni)

Do zgłoszenia dołącz:

• Opis zdarzenia
• Zdjęcia (wyrwa, brak oznakowania, uszkodzenia)
• Zgłoszenie do ZDM (kopia)
• Odpowiedź ZDM (jeśli jest)
• Kalkulacja naprawy lub kosztorysy z warsztatów
• Dane pojazdu (dowód rejestracyjny)

Krok 4: Zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy (opcjonalnie, ale zalecane)

Jeśli szkoda jest duża (>5.000 zł):

• Zlecić rzeczoznawcy samochodowemu kalkulację naprawy
• Koszt: 500-1.500 zł (można odzyskać od ubezpieczyciela)

Więcej: [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 2: Prywatna opinia rzeczoznawcy]

Krok 5: Monitoruj sprawę

Ubezpieczyciel ma:

• 30 dni na rozpatrzenie zgłoszenia
• Jeśli nie dotrzyma terminu → możesz żądać odsetek za opóźnienie (art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych)

Jeśli ubezpieczyciel:

• Odrzuca roszczenie → reklamacja, potem pozew
• Zaniża odszkodowanie → reklamacja z opinią rzeczoznawcy, potem pozew

Krok 6: Reklamacja (jeśli niezadowolony z decyzji)

W ciągu 30 dni od decyzji:

• Złóż reklamację
• Wskaż, dlaczego odszkodowanie jest za niskie
• Dołącz dodatkowe dowody (opinia rzeczoznawcy, kosztorysy)

Ubezpieczyciel ma 30 dni na odpowiedź.

Krok 7: Pozew (jeśli reklamacja nie pomoże)

Do Sądu Rejonowego (jeśli wartość sporu do 105.000 zł) lub Okręgowego (powyżej 100.000 zł).

Właściwość miejscowa:

• Miejsce zamieszkania pozwanego (siedziba ubezpieczyciela)
• Miejsce zdarzenia (Poznań – Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald lub Stare Miasto)

Najczęstsze błędy przy dochodzeniu odszkodowania

Błąd 1: Brak dokumentacji fotograficznej

Problem: Nie zrobiłeś zdjęć wyrwy i uszkodzeń.

Skutek: Trudno udowodnić, że dziura była duża i niebezpieczna. Ubezpieczyciel może twierdzić, że „to była niewielka nierówność, można było jej uniknąć”.

Rozwiązanie: Zawsze rób zdjęcia natychmiast po zdarzeniu.

Błąd 2: Opóźnienie w zgłoszeniu

Problem: Zgłosiłeś szkodę do ZDM dopiero po 2 tygodniach.

Skutek: ZDM może twierdzić, że „tymczasem naprawiliśmy dziurę, nie wiemy, jak wyglądała wcześniej”.

Rozwiązanie: Zgłoś tego samego dnia lub następnego.

Błąd 3: Zgłoszenie tylko do ZDM (nie do ubezpieczyciela)

Problem: Zgłosiłeś szkodę tylko ZDM, myśląc że Miasto zapłaci z budżetu.

Skutek: Miasto przekaże sprawę do ubezpieczyciela, ale z opóźnieniem – tracisz czas.

Rozwiązanie: Zgłoś zarówno do ZDM (jako zarządcy), jak i do ubezpieczyciela OC (jako płatnika).

Błąd 4: Akceptacja zaniżonego odszkodowania

Problem: Ubezpieczyciel wypłacił 8.000 zł, Ty się zgodziłeś – a rzeczywiste koszty to 16.000 zł.

Skutek: Tracisz 8.000 zł, naprawiasz auto z własnej kieszeni.

Rozwiązanie: Nie akceptuj zaniżonego odszkodowania. Zlecić opinię rzeczoznawcy i walcz o pełną kwotę.

Błąd 5: Naprawienie auta przed oględzinami ubezpieczyciela

Problem: Naprawiłeś auto od razu, zanim ubezpieczyciel obejrzał uszkodzenia.

Skutek: Ubezpieczyciel może kwestionować zakres uszkodzeń („skąd mamy wiedzieć, że wszystko zostało uszkodzone w tym zdarzeniu?”).

Rozwiązanie: Jeśli szkoda duża – poczekaj na oględziny ubezpieczyciela (zazwyczaj 3-7 dni). Jeśli drobna – zrób bardzo szczegółowe zdjęcia przed naprawą.

Błąd 6: Brak sprawdzenia wcześniejszych zgłoszeń

Problem: Nie sprawdziłeś, czy ktoś wcześniej zgłaszał szkodę w tym miejscu.

Skutek: Tracisz mocny argument – że ZDM wiedział o problemie.

Rozwiązanie: Poproś ZDM o informację o wcześniejszych zgłoszeniach z tego miejsca (jak w sprawie z ul. Łozowej).

Czy warto pozwać Miasto Poznań?

Kiedy warto?

Jeśli:

1. Szkoda jest znaczna (powyżej 10.000 zł)
2. Ubezpieczyciel odmawia wypłaty lub zaniża odszkodowanie
3. Masz mocne dowody (zdjęcia, zgłoszenia, świadkowie)
4. Reklamacja nie pomogła

W takim przypadku: Pozew jest opłacalny – koszty procesu ponosi przegrywający (ubezpieczyciel).

Kiedy nie warto?

Jeśli:

1. Szkoda jest drobna (poniżej 3.000 zł)
2. Ubezpieczyciel wypłacił akceptowalne odszkodowanie (np. 90% kosztów)
3. Nie masz dowodów (brak zdjęć, nie zgłosiłeś do ZDM)

W takim przypadku: Proces może się nie opłacać (czas, koszty, ryzyko).

Ile kosztuje proces?

Koszty:

• Opłata sądowa: 5% wartości sporu (ale nie więcej niż 200.000 zł)
  • Przykład: spór o 10.000 zł = opłata 500 zł
• Wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata/radcy): zależy od wartości sporu
  • Przykład: spór o 10.000 zł = ok. 1.800 zł (stawka minimalna)
• Opinia biegłego: 1.000-3.000 zł (jeśli sąd zleży)

Kto płaci:

• Jeśli wygrasz: Ubezpieczyciel zwraca Ci wszystkie koszty (opłatę, wynagrodzenie pełnomocnika, opinię biegłego)
• Jeśli przegrasz: Zwracasz koszty ubezpieczycielowi

W sprawie z ul. Łozowej:

• Wartość sporu: 8.048,75 zł
• Koszty procesu: ok. 3.000-4.000 zł
• Wszystko pokryła WARTA (jako przegrywający)

Ile trwa proces?

Typowo: 12-24 miesiące od pozwu do wyroku w I instancji

W sprawie z ul. Łozowej:

• Pozew: 28.03.2023
• Wyrok: 22.04.2025
• Czas trwania: 25 miesięcy (2 lata i 1 miesiąc)

Ale: Przez ten czas dostaniesz odsetki – liczą się od dnia wymagalności roszczenia (zazwyczaj 30 dni od zgłoszenia szkody).

FAQ – pytania o dziury w drogach

1. Czy każda dziura w drodze daje prawo do odszkodowania?
Nie – musi być znaczna, niebezpieczna i nie oznakowana. Drobne nierówności (np. 2-3 cm) zwykle nie uzasadniają roszczeń.

2. Co jeśli dziura była oznakowana, ale źle (np. pachołek przewrócony)?
Zarządca nadal ponosi odpowiedzialność – oznakowanie musi być skuteczne, nie tylko formalne.

3. Ile mam czasu na zgłoszenie szkody?
Roszczenie przedawnia się po 3 latach (art. 442¹ KC), ale zgłoszenie powinno być niezwłoczne (najlepiej w ciągu 7 dni).

4. Czy mogę dochodzić odszkodowania, jeśli ZDM twierdzi, że dziura powstała nagle (np. po mrozie)?
Tak – nawet jeśli dziura powstała nagle, ZDM ma obowiązek niezwłocznie ją naprawić lub zabezpieczyć.

5. Co jeśli nie wiem, czy droga jest miejska czy krajowa?
Sprawdź w:

• Geoportal ZDM: mapa.zdm.poznan.pl
• Zapytaj ZDM: zdm@zdm.poznan.pl
• Zgłoś do obu: ZDM i GDDKiA – właściwy sam się zgłosi

6. Czy mogę pozwać bezpośrednio Miasto Poznań, zamiast ubezpieczyciela?
Tak, możesz – ale lepiej pozwać ubezpieczyciela (art. 822 § 4 KC). Jeśli pozwiesz Miasto, ono i tak wezwie ubezpieczyciela do udziału w sprawie.

7. Ile wynosi typowe odszkodowanie za wjazd w dziurę?
Zależy od uszkodzeń:

• Drobne (opona, felga): 1.000-3.000 zł
• Średnie (zawieszenie): 5.000-10.000 zł
• Duże (zawieszenie + układ kierowniczy): 10.000-20.000 zł (jak w sprawie z ul. Łozowej)

8. Czy WARTA zawsze ubezpiecza Miasto Poznań?
Nie – ubezpieczyciel zmienia się co kilka lat po przetargach. Sprawdź aktualnego ubezpieczyciela w ZDM.

Najważniejsze wnioski

• Miasto Poznań odpowiada za szkody spowodowane przez dziury w drogach miejskich
• ZDM Poznań ma obowiązek niezwłocznie naprawiać lub zabezpieczać niebezpieczne miejsca
• Brak oznakowania = wina zarządcy
• Zgłoś szkodę natychmiast do ZDM i ubezpieczyciela OC Miasta
• Dokumentuj wszystko – zdjęcia, protokoły, zgłoszenia
• Nie akceptuj zaniżonego odszkodowania – jak w sprawie z ul. Łozowej, można wywalczyć pełną kwotę

Podsumowanie

Sprawa z ulicy Łozowej w Poznaniu to podręcznikowy przykład, jak dochodzić odszkodowania od Miasta za dziury w drogach. Kierowca wjechał w znaczną wyrwę, która nie była oznakowana – mimo że ZDM Poznań wiedział o problemie (wcześniejsze zgłoszenia).

WARTA S.A. (ubezpieczyciel OC Miasta) wypłaciła początkowo tylko 8.088 zł zamiast należnych 16.137 zł – stosując wszystkie możliwe taktyki zaniżania: franszyzę, niskie stawki, gorsze części, rabaty.

Sąd Rejonowy we Wrześni stanowczo odrzucił te praktyki i zasądził pełne odszkodowanie + odsetki + koszty procesu. WARTA przegrała na całej linii.

Kluczowe zasady:

1. Dokumentuj zdarzenie – zdjęcia wyrwy, braku oznakowania, uszkodzeń
2. Zgłoś natychmiast – do ZDM i ubezpieczyciela
3. Sprawdź wcześniejsze zgłoszenia – czy ZDM wiedział o problemie?
4. Nie akceptuj zaniżonego odszkodowania – walcz o pełną kwotę
5. W razie potrzeby – pozew – sądy stoją po stronie poszkodowanych

Z mojego doświadczenia jako radcy prawnego wynika, że większość spraw z ZDM Poznań kończy się ugodą lub wygraną poszkodowanego – pod warunkiem, że ma mocne dowody (zdjęcia, zgłoszenia).

Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy Ci wywalczyć pełne odszkodowanie za dziurę w drodze w Poznaniu.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt I C 355/23
• Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (art. 19, 20)
• Kodeks cywilny, art. 415, art. 822 § 4
• Dokumentacja ZDM Poznań (protokoły, zgłoszenia)

Niedawno otrzymałem interesujące pytanie od Czytelnika dotyczące firm, które kontaktują się z poszkodowanymi po stłuczkach samochodowych, oferując „sprawdzenie” odszkodowania i ewentualny jego skupup. To zjawisko nabiera tempa na polskim rynku, więc warto przyjrzeć się mu bliżej i odpowiedzieć na pytanie: kiedy taka transakcja ma sens, a kiedy lepiej działać samodzielnie?

Spis treści

1. Czym jest cesja roszczenia odszkodowawczego?
2. Jak działają firmy skupujące odszkodowania?
3. Kiedy warto rozważyć sprzedaż roszczenia?
4. Co sprawdzić przed podjęciem decyzji?
5. Najczęstsze pytania (FAQ)

---

Czym jest cesja roszczenia odszkodowawczego?

W przypadku szkód komunikacyjnych – zarówno z OC sprawcy, jak i własnego AC – polskie prawo pozwala na przelanie (cesję) roszczenia na inny podmiot. Zgodnie z art. 509 § 1 KC, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

Ważne ograniczenie: Nie można scedować roszczeń związanych ze szkodami na osobie – zadośćuczynienia za ból, cierpienie czy krzywdę. Tego typu roszczenia są ściśle związane z osobą poszkodowanego i nie podlegają obrotowi prawnemu.

W praktyce oznacza to, że jeśli ubezpieczyciel wypłacił Ci za niskie odszkodowanie za uszkodzony samochód, możesz sprzedać swoje prawo do dochodzenia pełnej kwoty firmie, która zajmie się sprawą za Ciebie. Ty dostajesz od razu pieniądze, a firma – jeśli wygra w sądzie – zatrzymuje różnicę jako swój zysk.

---

Jak działają firmy skupujące odszkodowania?

Mechanizm jest prosty, choć nie zawsze korzystny dla poszkodowanego:

1. Zgłoszenie sprawy: Poszkodowany przesyła kosztorys naprawy otrzymany od ubezpieczyciela.
2. Analiza przez rzeczoznawcę: Firma zleca rzeczoznawcy wycenę rzeczywistej wartości szkody – sprawdza, gdzie ubezpieczyciel zaniżył kwotę (np. zawyżył zakres naprawy zamiast wymiany części, zaniżył stawki roboczogodzin).
3. Oferta wykupu: Firma proponuje poszkodowanemu kwotę za cesję roszczenia – zazwyczaj znacznie niższą niż potencjalna wygranna w sądzie.
4. Cesja i proces: Po podpisaniu umowy cesji firma przejmuje roszczenie i kieruje sprawę do sądu, dochodzą od ubezpieczyciela pełnej kwoty odszkodowania.

Ile można zyskać? Poszkodowany dostaje zazwyczaj 30-60% różnicy między kwotą wypłaconą przez ubezpieczyciela a rzeczywistą wartością szkody. Resztę zatrzymuje firma jako wynagrodzenie za ryzyko procesowe i koszty postępowania.

---

Kiedy warto rozważyć sprzedaż roszczenia?

Z doświadczenia naszej kancelarii wiemy, że cesja roszczenia ma sens w trzech konkretnych sytuacjach:

1. Nie chcesz iść do sądu

Proces cywilny to kilka miesięcy oczekiwania, konieczność złożenia pozwu, ewentualnie stawienia się na rozprawie. Jeśli nie czujesz się na siłach psychicznych lub finansowych, by samodzielnie prowadzić sprawę – firma skupująca odszkodowania zdejmie Ci ten ciężar z głowy.

2. Różnica jest niewielka

Jeśli ubezpieczyciel zaniżył odszkodowanie o 1000-2000 zł, składanie pozwu może okazać się nieopłacalne – zwłaszcza jeśli uwzględnimy koszty (np. opłata sądowa, rzeczoznawca, ewentualnie pełnomocnik). W takiej sytuacji firma może zaproponować Ci np. 500 zł „od ręki”, co może być rozsądnym kompromisem.

3. Pilnie potrzebujesz gotówki

Proces sądowy trwa średnio 6-12 miesięcy. Jeśli nie możesz czekać na wyrok – np. pilnie potrzebujesz pieniędzy na naprawę auta lub inne zobowiązania – cesja roszczenia daje natychmiastową płynność finansową.

Kiedy NIE warto sprzedawać roszczenia?
Jeśli różnica między wypłaconym odszkodowaniem a rzeczywistą wartością szkody wynosi kilka lub kilkanaście tysięcy złotych – lepiej działać samodzielnie. Firma skupująca odszkodowania zarobi na Tobie od 40% do nawet 70% różnicy – czyli kilka tysięcy złotych, które mógłbyś zatrzymać dla siebie.

---

Co sprawdzić przed podjęciem decyzji?

Zanim zdecydujesz się na sprzedaż roszczenia, absolutnie konieczne jest ustalenie rzeczywistej wartości Twojego roszczenia. Oto, co warto zrobić:

Zlecenie niezależnej wyceny rzeczoznawcy

Zwróć się do rzeczoznawcy samochodowego z prośbą o przeanalizowanie kosztorysu od ubezpieczyciela. Usługa kosztuje 300-500 zł, ale pozwala poznać rzeczywistą wartość szkody. Rzeczoznawca sprawdzi:

• Czy ubezpieczyciel zastosował właściwe stawki roboczogodzin (często są one zaniżane o 20-40%).
• Czy wszystkie uszkodzone części kwalifikują się do wymiany, czy ubezpieczyciel niesłusznie zalecił naprawę.
• Czy wartość części zamiennych odpowiada rynkowym cenom.

Samodzielna analiza kosztorysu

Jeśli nie chcesz płacić rzeczoznawcy, możesz samodzielnie przeanalizować kalkulację. Często „na oko” widać, gdzie ubezpieczyciel obniżył kwotę – np.:

• Zaniżone stawki roboczogodzin (sprawdź aktualne stawki w Twojej okolicy – zazwyczaj wahają się od 90 do 150 zł netto).
• Naprawa zamiast wymiany części (np. zderzak do naprawy, choć po uderzeniu stracił sztywność).
• Brak pozycji jak lakierowanie czy demontaż.

Porównanie oferty z rzeczywistą wartością roszczenia

Gdy już wiesz, ile powinieneś dostać od ubezpieczyciela, porównaj to z ofertą firmy skupującej odszkodowania. Jeśli różnica jest niewielka (np. 80-90% wartości roszczenia) – możesz rozważyć cesję. Jeśli firma oferuje Ci 50% lub mniej – lepiej pozwać ubezpieczyciela samodzielnie.

---

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy cesja roszczenia jest legalna?
Tak, przelew wierzytelności (cesja) jest w pełni zgodny z prawem – reguluje go art. 509 KC. Wyjątek stanowią roszczenia osobiste, jak zadośćuczynienie za krzywdę.

Ile trwa proces po cesji roszczenia?
Firma skupująca odszkodowania zazwyczaj kieruje sprawę do sądu w ciągu kilku tygodni od podpisania umowy. Proces trwa średnio 6-12 miesięcy, ale już nie Twój problem – Ty dostajesz pieniądze od razu.

Czy mogę wycofać się z cesji po podpisaniu umowy?
To zależy od zapisów umowy. Zazwyczaj umowa cesji jest wiążąca i nie przewiduje odstąpienia. Dlatego przed podpisaniem przeczytaj dokładnie wszystkie warunki.

Co jeśli firma przegra w sądzie?
Ty już nie ponosisz ryzyka – pieniądze otrzymałeś wcześniej. Ryzyko procesowe przechodzi na firmę, która wykupiła roszczenie.

Czy warto skorzystać z prawnika zamiast sprzedawać roszczenie?
Jeśli różnica jest znaczna (kilka-kilkanaście tysięcy złotych), zdecydowanie tak. Prawnik pomoże Ci złożyć pozew, reprezentować Cię w sądzie, a po wygranej dostaniesz pełną kwotę należnego odszkodowania – minus koszt prawnika (zazwyczaj 10-20% wygranej lub stawka godzinowa).

Jak szybko dostanę pieniądze po cesji?
Zazwyczaj w ciągu kilku dni roboczych od podpisania umowy cesji i przekazania dokumentów.

---

Podsumowanie

Firmy skupujące odszkodowania to rozwiązanie dla tych, którzy nie chcą lub nie mogą czekać na proces sądowy. Jeśli różnica między wypłaconym odszkodowaniem a rzeczywistą wartością szkody jest niewielka (1000-2000 zł) lub pilnie potrzebujesz gotówki – cesja może być rozsądną opcją.

Jeśli jednak do wywalczenia jest kilka lub kilkanaście tysięcy złotych, lepiej skierować sprawę do sądu samodzielnie lub przy wsparciu prawnika. W naszej praktyce widzimy, że poszkodowani, którzy decydują się na proces, ostatecznie otrzymują znacznie wyższe kwoty – bez dzielenia się zyskiem z firmą pośredniczącą.

Kluczowa rada: Zanim podejmiesz decyzję, zlecenie niezależnej wyceny rzeczoznawcy to najlepsza inwestycja – koszt 300-500 zł może uchronić Cię przed stratą kilku tysięcy złotych.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią w celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 509 (cesja wierzytelności)
• Kodeks cywilny, art. 415, 361-2, 444-448 (odpowiedzialność odszkodowawcza)

Wprowadzenie

Zakup polisy autocasco ze stałą sumą ubezpieczenia wydaje się gwarancją spokoju – płacisz dodatkową składkę i masz pewność, że w razie szkody całkowitej dostaniesz ustaloną w polisie kwotę. Prawda? Niekoniecznie.

Historia, którą dziś opisuję, pokazuje, jak ubezpieczyciel może próbować kwestionować własne ustalenia z momentu zawarcia umowy. To sprawa, którą prowadziłem kilka lat temu przeciwko STU Ergo Hestia S.A., dotycząca właściciela Suzuki Swift. Sprawa o tyle ciekawa, że z pewnością nie miała charakteru jednostkowego – podobnych przypadków było zapewne więcej, ale nie każdy właściciel polisy zdecydował się podjąć walkę z ubezpieczycielem.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Co to jest stała suma ubezpieczenia w autocasco?
2. Sprawa Suzuki Swift – kiedy ubezpieczyciel „poprawia” własne błędy
3. Dlaczego klauzula Hestii była abuzywna?
4. Jak zakończyła się sprawa w sądzie?
5. FAQ – najczęstsze pytania o autocasco i stałą sumę ubezpieczenia

Co to jest stała suma ubezpieczenia w autocasco?

Stała suma ubezpieczenia (zwana także niezmienną wartością pojazdu) to opcja dostępna w większości polis autocasco. Polega na tym, że:

• przy zawieraniu umowy ustalasz wartość swojego pojazdu (np. 18.625 zł),
• płacisz za to dodatkową składkę (zwykle kilkanaście procent więcej),
• w zamian masz gwarancję, że przez cały okres ubezpieczenia – niezależnie od upływu czasu – w razie szkody całkowitej dostaniesz ustaloną kwotę (pomniejszoną o wartość wraku).

Brzmi prosto i bezpiecznie, prawda? Niestety, jak pokazuje praktyka naszej kancelarii, nie zawsze ubezpieczyciele honorują tę zasadę.

Sprawa Suzuki Swift – kiedy ubezpieczyciel „poprawia” własne błędy

Okoliczności sprawy

Kilka lat temu zgłosił się do mnie poszkodowany – właściciel Suzuki Swift, który zawarł z STU Ergo Hestia S.A. umowę autocasco. Kluczowe: kupił opcję stałej sumy ubezpieczenia, płacąc za to dodatkową składkę. Wartość pojazdu ustalono w polisie na 18.625 zł.

W listopadzie 2015 roku doszło do kolizji. Pojazd został uszkodzony na tyle poważnie, że ubezpieczyciel stwierdził szkodę całkowitą (tzw. total loss – nieopłacalność naprawy).

Problem – ubezpieczyciel obniża wartość pojazdu

Hestia oszacowała:

• wartość pojazdu przed szkodą: 15.800 zł (zamiast 18.625 zł z polisy!),
• wartość wraku: 4.200 zł,
• wypłacone odszkodowanie: 11.600 zł (15.800 – 4.200).

Poszkodowany oczekiwał natomiast: 14.425 zł (18.625 – 4.200).

Uzasadnienie ubezpieczyciela

STU Ergo Hestia powołała się na zapisy w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU), konkretnie § 1.1 oraz 1.2 KLAUZULE 02, które rzekomo dawały jej prawo do ponownego oszacowania wartości pojazdu na dzień zawarcia umowy.

Innymi słowy: ubezpieczyciel twierdził, że wartość 18.625 zł została błędnie ustalona przy zakupie polisy, więc ma prawo ją „poprawić” – oczywiście w dół, nigdy w górę.

Dodatkowo Hestia dokonała wyceny w systemie INFO-EKSPERT, podczas gdy OWU autocasco wyraźnie wskazywały na system Eurotax.

⚠️ Z praktyki kancelarii: To nie był odosobniony przypadek. Ubezpieczyciele często próbują kwestionować własne ustalenia z momentu zawarcia umowy, gdy przychodzi do wypłaty odszkodowania.

Dlaczego klauzula Hestii była abuzywna?

W pozwie skierowanym przeciwko Hestii argumentowałem, że klauzula pozwalająca na „ponowne oszacowanie” wartości pojazdu jest niedozwolonym postanowieniem umownym (klauzulą abuzywną) w rozumieniu art. 385¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Co to znaczy „klauzula abuzywna”?

Zgodnie z art. 385¹ § 1 KC:

„Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.”

W przypadku klauzuli Hestii oznaczało to:

1. Sprzeczność z dobrymi obyczajami:
   • Poszkodowany zapłacił dodatkową składkę za stałą sumę ubezpieczenia.
   • Oczekiwał, że wartość pojazdu (18.625 zł) będzie niezmienna przez cały okres ubezpieczenia.
   • Ubezpieczyciel natomiast zastrzegł sobie prawo do jednostronnej zmiany tej wartości w dół, co godziło w równowagę kontraktową.
2. Rażące naruszenie interesów konsumenta:
   • Klauzula prowadziła do nieusprawiedliwionej dysproporcji – ubezpieczyciel mógł obniżyć wartość pojazdu i wypłacić mniejsze odszkodowanie, zachowując pełną składkę za stałą sumę ubezpieczenia.
   • Konsument nie miał żadnej możliwości wpływu na decyzję ubezpieczyciela.
3. Zaprzeczenie istocie stałej sumy ubezpieczenia:
   • Jeśli wartość pojazdu można „poprawiać” w dół, to jaki sens ma płacić za opcję stałej sumy? To przeczy samej idei tej instytucji.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego

W pozwie powołałem się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r. (I CK 832/04), który wskazał:

„Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść, natomiast działanie wbrew dobrym obyczajom wyraża się w tworzeniu klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową.”

Klauzula Hestii idealnie wpisywała się w tę definicję.

Dodatkowe naruszenie – wycena w złym systemie

Ubezpieczyciel dokonał wyceny wartości pojazdu w systemie INFO-EKSPERT, podczas gdy § 6 OWU Autocasco wyraźnie wskazywał na system Eurotax. To kolejne naruszenie postanowień umowy przez samą Hestię.

Jak zakończyła się sprawa w sądzie?

Sąd przychylił się do naszych argumentów. Klauzula pozwalająca na ponowne oszacowanie wartości pojazdu została uznana za niedozwolone postanowienie umowne, a Hestia została zobowiązana do wypłaty pełnego odszkodowania – zgodnie z wartością ustaloną w polisie (18.625 zł pomniejszone o wartość wraku 4.200 zł).

Rezultat: Klient otrzymał dodatkowe kilka tysięcy złotych ponad pierwotną propozycję ubezpieczyciela, plus odsetki i zwrot kosztów procesu.

Praktyczne wskazówki

Jeśli ubezpieczyciel kwestionuje wartość pojazdu ustaloną w polisie autocasco:

1. Sprawdź OWU – czy klauzula pozwalająca na ponowną wycenę nie jest abuzywna (narusza art. 385¹ KC)?
2. Zbierz dowody – polisa, dowód opłaty dodatkowej składki za stałą sumę ubezpieczenia, decyzje ubezpieczyciela.
3. Zlecić niezależną wycenę – ekspert może potwierdzić prawidłową wartość pojazdu na dzień zawarcia umowy.
4. Nie zgadzaj się na zaniżone odszkodowanie – masz prawo do pełnej kwoty ustalonej w polisie.
5. Skonsultuj się z prawnikiem – sprawy z ubezpieczycielami wymagają znajomości przepisów i orzecznictwa.

FAQ – najczęstsze pytania

1. Co to jest stała suma ubezpieczenia w autocasco?
To opcja, za którą płacisz dodatkową składkę, gwarantująca, że wartość pojazdu ustalona w polisie nie zmieni się przez cały okres ubezpieczenia.

2. Czy ubezpieczyciel może zmienić wartość pojazdu po zawarciu umowy?
Nie, jeśli zawarłeś umowę ze stałą sumą ubezpieczenia. Klauzule pozwalające na jednostronną zmianę tej wartości są abuzywne.

3. Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel zaniża odszkodowanie pomimo stałej sumy ubezpieczenia?
Złóż reklamację, a następnie pozew do sądu. Możesz powołać się na art. 385¹ KC (klauzule abuzywne).

4. Czy warto płacić za stałą sumę ubezpieczenia?
Tak, pod warunkiem, że ubezpieczyciel honoruje tę opcję. W praktyce daje ona większą pewność i wyższe odszkodowanie przy szkodzie całkowitej.

5. Ile kosztuje prawnik w sporze z ubezpieczycielem?
Koszty zależą od wartości sprawy. W przypadku wygranej, ubezpieczyciel zwraca koszty procesu, w tym wynagrodzenie pełnomocnika.

6. Czy takie sprawy są wygrane w sądach?
Tak, jeśli ubezpieczyciel narusza postanowienia umowy lub stosuje klauzule abuzywne. Orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza ochronę konsumentów w takich przypadkach.

Najważniejsze wnioski

• Stała suma ubezpieczenia to nie tylko marketing – to prawna gwarancja wartości pojazdu.
• Klauzule pozwalające ubezpieczycielowi na jednostronną zmianę tej wartości są abuzywne (art. 385¹ KC).
• Nie zgadzaj się na zaniżone odszkodowanie – masz prawo do pełnej kwoty z polisy.

Podsumowanie

Sprawa Suzuki Swift przeciwko Hestii pokazuje, że warto walczyć o swoje prawa, nawet gdy ubezpieczyciel opiera się na zapisach OWU. Klauzule abuzywne, które rażąco naruszają interesy konsumentów, nie wiążą poszkodowanych – tak orzekają polskie sądy, w tym Sąd Najwyższy.

Z mojego doświadczenia jako radcy prawnego wynika, że ubezpieczyciele często próbują obniżać odszkodowania, licząc na to, że poszkodowani się poddadzą. Nie daj się – jeśli zapłaciłeś za stałą sumę ubezpieczenia, masz prawo do pełnej kwoty ustalonej w polisie.

Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy Ci wywalczyć sprawiedliwe odszkodowanie.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 385¹ § 1
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. I CK 832/04

Kilka lat temu polski Sejm wprowadził do Kodeksu cywilnego przepis, który zmienił sytuację prawną osób, które straciły bliskich w wyniku wypadku. Od tego momentu członkowie najbliższej rodziny mogą dochodzić zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po śmierci bliskiej osoby. Ale czy przepis ten obejmuje także osoby żyjące w związkach nieformalnych – konkubentów? To pytanie, które dotyczy setek tysięcy Polaków pozostających w związkach bez ślubu.

Spis treści

1. Co mówi przepis o zadośćuczynieniu za śmierć bliskiego?
2. Kto jest „najbliższym członkiem rodziny” w świetle prawa?
3. Czy konkubent może dochodzić zadośćuczynienia?
4. Jakie warunki musi spełnić konkubent, by otrzymać zadośćuczynienie?
5. Najczęstsze pytania (FAQ)

---

Co mówi przepis o zadośćuczynieniu za śmierć bliskiego?

Podstawą prawną dla roszczeń o zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej jest art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego, który stanowi:

„Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.”

Na pierwszy rzut oka przepis ten wydaje się jasny – uprawnienie przysługuje „najbliższym członkom rodziny”. W praktyce jednak powstaje fundamentalne pytanie: kto dokładnie należy do tego kręgu?

Literalna wykładnia przepisu wskazywałaby na osoby spokrewnione lub spowinowacone ze zmarłym: małżonka, dzieci, rodziców, rodzeństwo. Czy jednak związek sformalizowany ślubem jest warunkiem koniecznym, by móc ubiegać się o zadośćuczynienie po śmierci partnera? Co z setkami tysięcy Polaków żyjących w związkach nieformalnych, tzw. konkubinatach?

---

Kto jest „najbliższym członkiem rodziny” w świetle prawa?

Polski system prawny nie definiuje w sposób jednoznaczny pojęcia „najbliższy członek rodziny” na potrzeby art. 446 § 4 KC. W związku z tym to orzecznictwo sądów i doktryna prawa musiały wypracować kryteria, którymi należy się kierować przy ustalaniu kręgu osób uprawnionych.

Krąg osób bezspornie uprawnionych

Bez wątpliwości do najbliższych członków rodziny zaliczamy:

• Małżonka (żonę lub męża)
• Dzieci (biologiczne, przysposobione)
• Rodziców
• Rodzeństwo

W praktyce sądowej te osoby nie muszą udowadniać szczególnej więzi emocjonalnej – samo pokrewieństwo wystarcza do uznania ich za uprawnione do zadośćuczynienia.

Krąg osób, których status wymaga wykazania

Bardziej skomplikowana jest sytuacja osób, które nie są spokrewnione ze zmarłym, ale pozostawały z nim w bliskiej relacji. Do tej kategorii zaliczają się:

• Konkubenci (partnerzy w związkach nieformalnych)
• Dzieci konkubenta ze wcześniejszego związku
• Dziadkowie, wnuki
• Pasierbowie, ojczymowie, macochy

W tych przypadkach samo istnienie związku czy pokrewieństwa dalszego stopnia nie wystarcza – konieczne jest wykazanie faktycznej więzi emocjonalnej i gospodarczej.

---

Czy konkubent może dochodzić zadośćuczynienia?

Tak, konkubent może dochodzić zadośćuczynienia za śmierć partnera – choć jeszcze kilka lat temu ubezpieczyciele masowo kwestionowali takie roszczenia, twierdząc, że tylko osoby związane ślubem są uprawnione do świadczeń z art. 446 § 4 KC.

Przełomowy wyrok Sądu Najwyższego

Kluczowe znaczenie dla praktyki sądowej miał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 r. (sygn. akt IV CK 648/04), w którym SN jednoznacznie stwierdził:

„Konkubenci i dzieci jednego z nich z poprzedniego związku de facto tworzą rodzinę, a tym samym winni zostać uznani za najbliższych jej członków.”

Sąd Najwyższy wskazał, że konkubinat znalazł trwałe miejsce w systemie ocen i norm moralnych współczesnego społeczeństwa, a jego upowszechnienie wynika z przeobrażeń ustrojowych, gospodarczych i kulturowych. W ocenie SN decydujące dla zaliczenia do kręgu rodziny jest:

• Poczucie bliskości i wspólności
• Więzy emocjonalne i uczuciowe
• Ścisła wspólność gospodarcza

Te kryteria, a nie samo pokrewieństwo czy formalne małżeństwo, przesądzają o tym, kto jest „najbliższym członkiem rodziny” w rozumieniu art. 446 § 4 KC.

Stanowisko doktryny i sądów

Po wyroku z 2005 r. zarówno doktryna prawa, jak i orzecznictwo sądów powszechnych przyjęły, że najbliższym członkiem rodziny nie musi być krewny. O bliskości nie decydują wyłącznie względy pokrewieństwa, lecz faktyczny układ stosunków łączących zmarłego z osobą żądającą świadczenia.

Obecnie sądy w całej Polsce konsekwentnie przyznają zadośćuczynienia konkubentom, którzy wykazali, że:

• Prowadzili ze zmarłym wspólne gospodarstwo domowe przez dłuższy czas
• Pozostawali w stabilnej, trwałej relacji uczuciowej
• Łączyły ich więzy emocjonalne porównywalne do małżeńskich

---

Jakie warunki musi spełnić konkubent, by otrzymać zadośćuczynienie?

Aby konkubent mógł skutecznie dochodzić zadośćuczynienia za śmierć partnera, musi wykazać przed sądem, że faktycznie był najbliższym członkiem rodziny zmarłego. Nie wystarczy samo twierdzenie o istnieniu związku – konieczne jest przedstawienie dowodów potwierdzających więź.

Kryteria uznania za najbliższego członka rodziny

Sądy przy ocenie, czy konkubent był najbliższym członkiem rodziny, biorą pod uwagę następujące okoliczności:

1. Czas trwania związku
   Im dłużej konkubenci byli ze sobą, tym łatwiej wykazać stabilność relacji. Związki wieloletnie (np. 10, 15, 20 lat) są traktowane przez sądy jako porównywalne do małżeństwa.
2. Wspólne gospodarstwo domowe
   Czy konkubenci mieszkali razem pod jednym dachem, prowadzili wspólny budżet, dzielili się obowiązkami domowymi?
3. Więź emocjonalna
   Czy partnerzy planowali wspólną przyszłość, dbali o siebie w chorobie, wspierali się emocjonalnie? Świadkami mogą być rodzina, przyjaciele, sąsiedzi.
4. Wspólne dzieci
   Posiadanie wspólnych dzieci to jeden z najsilniejszych dowodów na istnienie rodziny. Jeśli konkubenci wychowywali razem dzieci (nawet jeśli tylko jednego z partnerów), sądy łatwiej uznają ich za najbliższych członków rodziny.
5. Wspólność gospodarcza
   Czy konkubenci prowadzili wspólne konto bankowe, kupowali wspólnie nieruchomości, spłacali kredyty? Dokumenty finansowe mogą być kluczowym dowodem.

Dowody, które warto zgromadzić

W praktyce naszej kancelarii widzimy, że konkubenci, którzy skutecznie dochodzą zadośćuczynienia, przedstawiają sądowi następujące dowody:

• Meldunki potwierdzające wspólne zamieszkiwanie
• Wspólne rozliczenia podatkowe (np. ulga na dziecko)
• Zeznania świadków (rodzina, przyjaciele, pracodawcy, którzy potwierdzą charakter relacji)
• Dokumenty dotyczące wspólnych zobowiązań (kredyty, rachunki, umowy najmu)
• Akty urodzenia wspólnych dzieci
• Korespondencja, zdjęcia, zapisy rozmów dokumentujące więź emocjonalną
• Zaświadczenia o wspólnym ubezpieczeniu (np. NNW, polisa na życie)

Warto też wskazać sądowi, że konkubenci nie mogli zawrzeć małżeństwa z obiektywnych przyczyn (np. jeden z partnerów był w trakcie rozwodu) lub świadomie wybrali życie bez ślubu, co nie umniejsza wartości ich związku.

---

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy konkubent może dostać zadośćuczynienie za śmierć partnera?
Tak, według aktualnego orzecznictwa konkubent może dochodzić zadośćuczynienia, jeśli wykaże, że był najbliższym członkiem rodziny zmarłego – czyli pozostawał w trwałej, bliskiej relacji emocjonalnej i gospodarczej.

Ile wynosi zadośćuczynienie za śmierć konkubenta?
Wysokość zadośćuczynienia zależy od indywidualnych okoliczności sprawy: czasu trwania związku, siły więzi emocjonalnej, wspólnych dzieci, sytuacji finansowej rodziny. W praktyce sądowej zadośćuczynienia dla konkubentów wahają się od kilkudziesięciu tysięcy do nawet kilkuset tysięcy złotych.

Czy konkubent musi udowodnić związek przed sądem?
Tak, w przeciwieństwie do małżonka, który ma status prawnie potwierdzony aktem ślubu, konkubent musi wykazać dowodami, że był najbliższym członkiem rodziny zmarłego. Dlatego ważne jest zgromadzenie dokumentów i świadków.

Czy dzieci konkubenta ze wcześniejszego związku mogą dostać zadośćuczynienie?
Tak, jeśli dzieci konkubenta mieszkały ze zmarłym, wychowywały się razem, a zmarły pełnił wobec nich faktyczną rolę ojca/matki – mogą dochodzić zadośćuczynienia jako najbliżsi członkowie rodziny.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty zadośćuczynienia konkubentowi?
Ubezpieczyciele niekiedy próbują kwestionować roszczenia konkubentów, twierdząc, że nie są oni członkami rodziny. W praktyce jednak po wyroku SN z 2005 r. sądy konsekwentnie odrzucają takie argumenty – jeśli konkubent przedstawi dowody więzi, otrzyma zadośćuczynienie.

Czy konkubinat musi trwać określoną liczbę lat?
Nie ma sztywnej granicy czasowej. Liczy się faktyczna więź – krótszy związek (np. 2-3 lata) może być uznany za rodzinę, jeśli partnerzy mieszkali razem, mieli wspólne dziecko i silną relację emocjonalną. Niemniej im dłuższy związek, tym łatwiej wykazać jego stabilność.

---

Podsumowanie

Choć przepis art. 446 § 4 KC mówi o „najbliższych członkach rodziny”, polskie sądy od lat konsekwentnie uznają, że konkubenci mogą dochodzić zadośćuczynienia za śmierć partnera, jeśli wykazali faktyczną więź emocjonalną i gospodarczą. Przełomowy wyrok Sądu Najwyższego z 2005 r. zakończył spory i uczynił jasnym, że o rodzinie decydują więzy uczuciowe i wspólność życiowa, a nie tylko formalny akt ślubu.

Dla konkubenta kluczowe jest zgromadzenie dowodów potwierdzających, że związek był trwały, stabilny i oparty na głębokiej więzi – dokumenty, zeznania świadków, wspólne dzieci to elementy, które przekonają sąd o uprawnieniu do zadośćuczynienia.

Z doświadczenia naszej kancelarii wynika, że sądy coraz szerzej interpretują pojęcie „najbliższego członka rodziny”, uwzględniając zmiany obyczajowe i rzeczywisty układ relacji międzyludzkich. To właściwe i sprawiedliwe – prawo powinno chronić wszystkich, którzy cierpią po stracie bliskiej osoby, niezależnie od tego, czy ich związek był sformalizowany ślubem.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa o zadośćuczynienie za śmierć bliskiego jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią w celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 446 § 4 (zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej)
• Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt IV CK 648/04