Wprowadzenie

Złamanie kości śródstopia, często bagatelizowane jako „drobny uraz”, w rzeczywistości może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i znacząco wpłynąć na codzienne funkcjonowanie. W praktyce kancelarii wielokrotnie spotykamy się z przypadkami, w których poszkodowani lekceważą ten typ urazu, tracąc szansę na uzyskanie należnego im odszkodowania i zadośćuczynienia.

Czy za złamanie kości śródstopia przysługuje odszkodowanie? Jeśli tak, to w jakiej wysokości? Te pytania zadają sobie osoby, które doznały takiego urazu w wypadku komunikacyjnym, w pracy czy w innych okolicznościach. Odpowiedź zależy od wielu czynników, które szczegółowo omówimy w tym artykule.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Czym jest złamanie kości śródstopia i jak dochodzi do urazu?
2. Przebieg leczenia i rekonwalescencji
3. Podstawa prawna roszczeń odszkodowawczych
4. Czynniki wpływające na wysokość odszkodowania
5. Uszczerbek na zdrowiu – tabela i konkretne przypadki
6. Przykłady orzeczeń sądowych – ile zasądzają sądy?
7. Praktyczne wskazówki – jak dochodzić odszkodowania?
8. FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czym jest złamanie kości śródstopia i jak dochodzi do urazu?

Złamanie kości śródstopia to uraz dotyczący jednej lub kilku z pięciu kości tworzących środkową część stopy, łączącą kości stępu z palcami. Ze względu na swoją budowę anatomiczną i funkcję, śródstopie jest szczególnie narażone na urazy mechaniczne.

Najczęstsze przyczyny złamań

Do złamania kości śródstopia dochodzi najczęściej w wyniku:

• Wypadków komunikacyjnych – uderzenie stopą w elementy pojazdu, przygniecenie przez przemieszczające się części samochodu
• Wypadków przy pracy – przejechanie lub przygniecenie stopy przez ciężkie przedmioty, upadek z wysokości
• Stłuczeń i uderzeń – bezpośrednie uderzenie ciężkim przedmiotem
• Nieprawidłowego postawienia stopy – skręcenie prowadzące do pęknięcia kości
• Upadków z wysokości – lądowanie na stopach z nadmierną siłą

Osoby szczególnie narażone to nie tylko sportowcy, ale także pracownicy budowlani, magazynierzy, operatorzy maszyn – wszyscy, którzy w ramach swojej pracy narażeni są na urazy mechaniczne.

Przebieg leczenia i rekonwalescencji

Czas trwania leczenia

Całkowite wyleczenie złamania kości śródstopia następuje zazwyczaj po około 8 tygodniach. W skomplikowanych przypadkach – gdy dochodzi do przemieszczenia odłamów, mnogich złamań czy powikłań – okres ten może wydłużyć się nawet do 20 tygodni.

Metody leczenia

W zależności od charakteru złamania stosuje się:

• Leczenie zachowawcze – unieruchomienie stopy w bucie gipsowym lub specjalnym opatrunku ortopedyczym
• Leczenie operacyjne – w przypadku przemieszczenia odłamów, mnogich złamań lub braku efektów leczenia zachowawczego; często wymaga zespolenia kości za pomocą płytek, śrub lub drutów

Konsekwencje dla codziennego funkcjonowania

Prawidłowe leczenie wymaga całkowitego unieruchomienia stopy, co wiąże się z:

• Ograniczeniem zdolności do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego
• Niemożnością samodzielnego poruszania się – konieczność używania kul, wózka inwalidzkiego
• Potrzebą pomocy osób trzecich przy podstawowych czynnościach (ubieranie, higiena osobista, przygotowywanie posiłków)
• Czasową niezdolnością do pracy – szczególnie dotkliwą dla osób wykonujących zawody wymagające sprawności fizycznej

Podstawa prawna roszczeń odszkodowawczych

Przepisy Kodeksu cywilnego

Podstawę prawną roszczeń z tytułu złamania kości śródstopia stanowią następujące przepisy:

Art. 444 § 1 k.c. – odszkodowanie za szkody majątkowe:

„W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty.”

Obejmuje to m.in.:

• Koszty leczenia (konsultacje, badania, operacje)
• Koszty leków i środków opatrunkowych
• Koszty rehabilitacji
• Koszty dojazdów do placówek medycznych
• Koszty opieki sprawowanej przez osoby trzecie
• Utracone zarobki (gdy poszkodowany był niezdolny do pracy)

Art. 445 § 1 k.c. – zadośćuczynienie za krzywdę:

„W wypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.”

Zadośćuczynienie ma charakter niemajątkowy i ma na celu kompensację cierpienia fizycznego i psychicznego związanego z urazem.

Odpowiedzialność za szkodę

W zależności od okoliczności zdarzenia, odpowiedzialność może ponosić:

• Ubezpieczyciel sprawcy wypadku (OC sprawcy) – w przypadku wypadków komunikacyjnych
• Pracodawca – w przypadku wypadków przy pracy
• Inne podmioty – np. zarządca nieruchomości (upadek na oblodzonym chodniku), organizator imprezy (wypadek podczas wydarzenia)

Czynniki wpływające na wysokość odszkodowania

Podczas oceny wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania sądy biorą pod uwagę szereg okoliczności. W praktyce kancelarii obserwujemy, że kluczowe znaczenie mają następujące czynniki:

1. Wiek poszkodowanego

Młodsze osoby często otrzymują wyższe zadośćuczynienia ze względu na:

• Dłuższy okres cierpienia związany z ograniczeniami
• Większy wpływ na aktywność życiową i plany zawodowe
• Potencjalne długoterminowe konsekwencje zdrowotne

2. Czas trwania leczenia i rehabilitacji

Im dłuższy okres niezdolności do normalnego funkcjonowania, tym wyższe zadośćuczynienie. Istotne są:

• Czas unieruchomienia stopy
• Liczba i rodzaj zabiegów operacyjnych
• Długość rehabilitacji
• Występowanie nawrotów dolegliwości

3. Wpływ na życie zawodowe

Szczególnie istotny czynnik, gdy uraz:

• Spowodował czasową niezdolność do pracy
• Wymógł zmianę zawodu lub rodzaju wykonywanej pracy
• Uniemożliwił wykonywanie pasji lub hobby (np. sport)
• Wpłynął na perspektywy awansu zawodowego

4. Koszty związane z leczeniem

Wszystkie udokumentowane wydatki, w tym:

• Prywatne konsultacje lekarskie
• Badania diagnostyczne (RTG, rezonans, tomografia)
• Leki i środki pomocnicze
• Zabiegi rehabilitacyjne
• Dojazdy do placówek medycznych
• Opieka osób trzecich (w tym członków rodziny)

5. Rokowania na przyszłość

Czy uraz będzie miał negatywne skutki w przyszłości:

• Ryzyko nawrotu dolegliwości bólowych
• Zwiększone ryzyko zmian zwyrodnieniowych
• Ograniczenia w aktywności fizycznej
• Konieczność dalszego leczenia lub rehabilitacji

6. Powikłania

Szczególnie istotne są:

• Zapalenie kości
• Przetoki
• Wtórne zmiany troficzne
• Zmiany neurologiczne
• Brak zrostu kości lub nieprawidłowy zrost (staw rzekomy)
• Konieczność kolejnych operacji

Uszczerbek na zdrowiu – tabela i konkretne przypadki

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej

Zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2013 r., uszczerbek na zdrowiu w przypadku złamań kości śródstopia kształtuje się następująco:

Poz. 167 – Złamania kości śródstopia z przemieszczeniem, zniekształceniem stopy:

a) Złamania I lub V kości z wyraźnym przemieszczeniem – w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych: 5-15%

b) Złamania II, III lub IV kości śródstopia – w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych: 3-10%

c) Złamania trzech i więcej kości śródstopia – w zależności od zaburzeń czynnościowych: 10-20%

Poz. 168 – Złamania powikłane:

Złamania kości śródstopia powikłane zapaleniem kości, przetokami, wtórnymi zmianami troficznymi i zmianami neurologicznymi – zwiększenie uszczerbku o: 1-10%

Poz. 173 – Utrata stopy:

Utrata stopy w obrębie kości śródstopia – zależnie od rozległości utraty przedstopia i cech kikuta: 20-30%

Co oznacza procent uszczerbku?

Procent uszczerbku na zdrowiu to miara trwałego pogorszenia sprawności fizycznej. Im wyższy procent, tym:

• Poważniejsze konsekwencje zdrowotne
• Większe ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu
• Wyższe potencjalne zadośćuczynienie

Warto jednak pamiętać, że procent uszczerbku to tylko jeden z czynników – sądy biorą pod uwagę całokształt okoliczności sprawy.

Przykłady orzeczeń sądowych – ile zasądzają sądy?

Poniżej przedstawiamy rzeczywiste orzeczenia sądowe dotyczące złamań kości śródstopia. Pokazują one, jak różne mogą być kwoty zadośćuczynień w zależności od okoliczności sprawy.

Przykład 1: Złamanie V kości śródstopia – 6 090 zł

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia, VIII C 208/14 z dnia 26 lutego 2016 r.

Stan faktyczny: Powódka poślizgnęła się przy wejściu do kościoła na wyślizganym, nieoświetlonym progu, doznając złamania piątej kości śródstopia nogi prawej. Stopę unieruchomiono w bucie gipsowym na 6 tygodni. Po zdjęciu gipsu stopa nadal była obrzęknięta, powódka odczuwała ból i musiała zażywać leki przeciwbólowe. Była zmuszona korzystać z pomocy innych osób przy zwykłych czynnościach domowych.

Zasądzone zadośćuczynienie: 6 090,03 zł

Komentarz: Relatywnie niska kwota wynikała z prostego charakteru złamania, braku powikłań i krótszego okresu rekonwalescencji.

Przykład 2: Załamanie podstawy V kości śródstopia – 3 000 zł

Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, I C 1649/12 z dnia 13 marca 2014 r.

Stan faktyczny: Powód przebywający w areszcie śledczym, schodząc z górnego łóżka (bez drabinki, na wysokości ok. 1,5 m) spadł z taboretu i skręcił lewą nogę. Przewieziono go do szpitala, gdzie założono gips. W trakcie noszenia gips pękł. W kontroli stwierdzono załamanie podstawy V kości śródstopia. Założono gips stopowo-udowy (aż po pachwinę) na 3 tygodnie.

Zasądzone zadośćuczynienie: 3 000 zł

Komentarz: Kwota odzwierciedla umiarkowany charakter urazu i standardowy przebieg leczenia bez poważnych powikłań.

Przykład 3: Złamanie III i IV kości śródstopia – 22 000 zł

Sąd Rejonowy w Gliwicach, I C 30/16 z dnia 31 stycznia 2017 r.

Stan faktyczny: Powód podczas pracy w hali, przygotowując kostki z butelek PET do odbioru, został przygnieciony łyżką ładowarki. Operator ładowarki nie zauważył powoda i najechał na jego prawą stopę. Rozpoznano u niego złamanie III i IV kości śródstopia prawego, stan po urazie zmiażdżeniowym.

Następstwa:

• Od dnia wypadku (16 kwietnia 2014 r.) do 12 września 2014 r. (prawie 5 miesięcy) był niezdolny do pracy
• Pomimo leczenia, nadal odczuwa silne dolegliwości bólowe, które nasilają się przy zginaniu stopy, przenoszeniu cięższych przedmiotów, pod koniec dnia i przy zmianie pogody
• Nie jest w stanie przejść dłuższego dystansu
• Cierpienia fizyczne połączone z cierpieniami psychicznymi

Zasądzone zadośćuczynienie: 22 000 zł

Komentarz: Znacznie wyższa kwota wynika z poważniejszego charakteru urazu (mnogie złamanie, uraz zmiażdżeniowy), długiego okresu niezdolności do pracy i trwałych dolegliwości.

Przykład 4: Mnogie złamanie kości śródstopia – 86 500 zł

Sąd Okręgowy w Poznaniu, XII C 842/19 z dnia 21 sierpnia 2019 r.

Stan faktyczny: W wyniku wypadku z udziałem lawety (zerwanie wyciągarki podczas załadunku pojazdu) powód doznał:

• Zmiażdżenia stopy lewej
• Mnogiego otwartego złamania kości śródstopia III, IV, V
• Złamania nosa z przemieszczeniem
• Zerwania pierścienia rotatorów barku lewego

Następstwa:

• Hospitalizacja, leczenie operacyjne
• Długa rehabilitacja w ośrodku specjalistycznym
• Uszczerbek na zdrowiu: 45% (19% w opinii biegłego ubezpieczyciela)
• Trwałe dolegliwości bólowe stopy, barku i nosa
• Deformacja nosa
• Niemożność sprawnego poruszania się, obrzęk wokół rany na stopie
• Ograniczenie w wykonywaniu zawodu stolarza – powrót tylko na 6 godzin dziennie z przerwami
• Potrzeba pomocy osób trzecich przez długi czas (poruszanie się na wózku inwalidzkim, później o kulach)
• Poczucie wstydu, upokorzenia i bezradności

Ubezpieczyciel wypłacił wcześniej: 26 000 zł

Dodatkowo zasądzone przez sąd:

• 86 500 zł tytułem zadośćuczynienia
• 3 918 zł tytułem odszkodowania za koszty opieki osób trzecich

Łączne zadośćuczynienie: 112 500 zł (26 000 zł + 86 500 zł)

Komentarz: To jeden z wyższych poziomów zadośćuczynień za złamania kości śródstopia. Kwota odzwierciedla:

• Bardzo poważny charakter urazu (mnogie, otwarte złamanie z zmiażdżeniem)
• Dodatkowe obrażenia (nos, bark)
• Wysoki uszczerbek na zdrowiu (45%)
• Trwałe, znaczące ograniczenia w życiu zawodowym i codziennym
• Długotrwałe cierpienia fizyczne i psychiczne

Kluczowe wnioski z orzecznictwa

1. Zakres kwot: Od kilku tysięcy do ponad 100 tysięcy złotych
2. Czynnik decydujący: Charakter złamania (proste vs. mnogie, otwarte, zmiażdżeniowe)
3. Znaczenie powikłań: Każde powikłanie znacząco podnosi wartość roszczenia
4. Wpływ na życie: Im większe ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu, tym wyższe zadośćuczynienie
5. Dodatkowe obrażenia: Jeśli uraz stopy towarzyszy innym obrażeniom, łączna kwota może być znacznie wyższa

Praktyczne wskazówki – jak dochodzić odszkodowania?

Krok 1: Dokumentuj wszystko od początku

Natychmiast po urazie:

• Wezwij pomoc medyczną lub zgłoś się do szpitala
• Upewnij się, że w dokumentacji medycznej odnotowano okoliczności wypadku
• Zrób zdjęcia miejsca zdarzenia (jeśli to możliwe)
• Zabezpiecz dane świadków

W trakcie leczenia:

• Zbieraj wszystkie dokumenty medyczne (karty informacyjne, wyniki badań, RTG, opisy operacji)
• Przechowuj recepty i paragony za leki
• Dokumentuj koszty dojazdów do placówek medycznych
• Notuj godziny opieki sprawowanej przez osoby trzecie
• Rób zdjęcia dokumentujące stan stopy w trakcie leczenia

Po zakończeniu leczenia:

• Uzyskaj dokumentację potwierdzającą zakończenie leczenia
• Jeśli występują trwałe dolegliwości, udokumentuj je u lekarza
• Zbierz dokumenty dotyczące rehabilitacji

Krok 2: Zgłoś roszczenie do ubezpieczyciela

W przypadku wypadku komunikacyjnego:

• Zgłoś szkodę do ubezpieczyciela OC sprawcy wypadku
• Dołącz komplet dokumentacji medycznej
• Opisz przebieg zdarzenia i swoje dolegliwości
• Wskaż wysokość żądanego zadośćuczynienia i odszkodowania

W przypadku wypadku przy pracy:

• Zgłoś wypadek pracodawcy i dopilnuj sporządzenia protokołu powypadkowego
• Zgłoś roszczenie do ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej pracodawcy
• Dochodzaj świadczeń z ZUS (jeśli przysługują)

Krok 3: Nie akceptuj pierwszej propozycji bez analizy

Z doświadczenia kancelarii wiemy, że ubezpieczyciele często w pierwszej propozycji oferują kwoty znacznie niższe od należnych. Typowe taktyki to:

• Kwestionowanie uszczerbku na zdrowiu (wskazywanie niższych procentów)
• Pomijanie części kosztów (np. opieka osób trzecich, dojazdy)
• Minimalizowanie wpływu urazu na życie poszkodowanego
• Sugerowanie, że „to standardowa kwota za taki uraz”

Nie podpisuj żadnych ugód bez konsultacji z prawnikiem!

Krok 4: Skorzystaj z pomocy prawnika

Warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w sprawach odszkodowawczych, zwłaszcza gdy:

• Ubezpieczyciel odmawia wypłaty lub oferuje zbyt niską kwotę
• Uraz był poważny lub powikłany
• Występują trwałe dolegliwości
• Uraz wpłynął na zdolność do pracy
• Masz wątpliwości co do swoich praw

Krok 5: Przygotuj się do postępowania sądowego (jeśli konieczne)

Jeśli negocjacje z ubezpieczycielem nie przyniosą rezultatu, konieczne może być wystąpienie do sądu z pozwem. W procesie sądowym:

• Sąd powołuje biegłego lekarza, który oceni uszczerbek na zdrowiu
• Możesz przedstawić dowody w postaci dokumentacji, zeznań świadków
• Możesz żądać przesłuchania swojego lekarza prowadzącego
• Sąd ostatecznie ustali wysokość zadośćuczynienia i odszkodowania

Krok 6: Pamiętaj o terminach

Przedawnienie roszczeń:

• Roszczenia odszkodowawcze z tytułu wypadku przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej (art. 442¹ k.c.)
• W przypadku wypadków komunikacyjnych termin liczy się zazwyczaj od daty wypadku
• Nie zwlekaj ze zgłoszeniem roszczenia!

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Czy za każde złamanie kości śródstopia przysługuje odszkodowanie?
Odszkodowanie przysługuje, jeśli uraz powstał w wyniku zdarzenia, za które ktoś ponosi odpowiedzialność cywilną (np. wypadek komunikacyjny, wypadek przy pracy, upadek na oblodzonym chodniku). Jeśli złamanie nastąpiło w wyniku własnej nieostrożności bez udziału osób trzecich, odszkodowanie z OC nie będzie przysługiwało.

2. Ile wynosi zadośćuczynienie za złamanie kości śródstopia?
Kwoty wahają się od kilku tysięcy do ponad 100 tysięcy złotych, w zależności od: charakteru złamania (proste, mnogie, otwarte, zmiażdżeniowe), powikłań, uszczerbku na zdrowiu, wpływu na życie zawodowe i osobiste oraz wieku poszkodowanego. Proste złamanie bez powikłań to zazwyczaj 3 000 – 10 000 zł, podczas gdy mnogie złamanie z powikłaniami może skutkować zadośćuczynieniem rzędu 50 000 – 100 000 zł lub wyższym.

3. Czy mogę dochodzić odszkodowania za opiekę sprawowaną przez rodzinę?
Tak. Zgodnie z art. 444 § 1 k.c., odszkodowanie obejmuje wszelkie koszty związane z uszkodzeniem ciała, w tym koszty opieki osób trzecich. Nie ma znaczenia, czy opiekę sprawowały osoby obce, czy członkowie rodziny. Należy udokumentować godziny opieki i rodzaj czynności.

4. Co robić, gdy ubezpieczyciel zaniżył uszczerbek na zdrowiu?
Jeśli kwestionujesz opinię lekarza orzecznika ubezpieczyciela, możesz zlecić prywatną opinię u innego specjalisty. W postępowaniu sądowym sąd powoła własnego biegłego, którego opinia będzie wiążąca dla rozstrzygnięcia sprawy. Z doświadczenia wiemy, że opinie biegłych sądowych często ustalają wyższy procent uszczerbku niż lekarze ubezpieczycieli.

5. Czy muszę przyjąć pierwszą propozycję ubezpieczyciela?
Absolutnie nie. Pierwsza propozycja ubezpieczyciela to zazwyczaj kwota znacznie zaniżona. Masz prawo do negocjacji i, w razie braku porozumienia, do wystąpienia do sądu. Przed podjęciem decyzji warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w sprawach odszkodowawczych.

7. Czy potrzebuję prawnika do sprawy o odszkodowanie?
W prostych sprawach (niewielkie złamanie bez powikłań, niekwestionowana odpowiedzialność, rozsądna propozycja ubezpieczyciela) możesz poradzić sobie sam. Jednak w sprawach o wyższej wartości, z powikłaniami lub gdy ubezpieczyciel kwestionuje roszczenie, pomoc prawnika jest bardzo wskazana. Prawnik może wynegocjować znacznie wyższą kwotę niż oferowana początkowo przez ubezpieczyciela.

8. Czy oprócz zadośćuczynienia mogę dochodzić innych świadczeń?
Tak. Oprócz zadośćuczynienia (art. 445 k.c.) możesz dochodzić:

• Odszkodowania za koszty leczenia, leków, rehabilitacji (art. 444 k.c.)
• Zwrotu kosztów dojazdów do placówek medycznych
• Zwrotu kosztów opieki osób trzecich
• Odszkodowania za utracone zarobki (jeśli byłeś niezdolny do pracy)
• Renty, jeśli uraz spowodował trwałą niezdolność do pracy

Podsumowanie

Złamanie kości śródstopia, choć często bagatelizowane, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych i finansowych. Osoby poszkodowane w wypadkach mają prawo do uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia, którego wysokość zależy od indywidualnych okoliczności sprawy.

Kluczowe dla skutecznego dochodzenia roszczeń jest:

• Właściwa dokumentacja medyczna i zdjęcia
• Zgromadzenie wszystkich dowodów kosztów
• Nie akceptowanie pierwszej propozycji ubezpieczyciela bez analizy
• Skorzystanie z pomocy prawnika w sprawach skomplikowanych lub wysokowartościowych
• Działanie w przewidzianym przez prawo terminie

Jeśli doznałeś złamania kości śródstopia w wypadku, nie rezygnuj z dochodzenia swoich praw. Kwoty zasądzane przez sądy pokazują, że przy właściwym przygotowaniu sprawy możliwe jest uzyskanie zadośćuczynienia adekwatnego do doznanej krzywdy.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna i wymaga analizy konkretnych okoliczności. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Twojej sytuacji, zapraszam do kontaktu z kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Źródła

• Kodeks cywilny, art. 444 i 445
• Kodeks cywilny, art. 442¹ (przedawnienie roszczeń)
• Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie tabeli uszczerbków na zdrowiu
• Wyrok Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia, VIII C 208/14 z 26.02.2016 r.
• Wyrok Sądu Rejonowego w Jeleniej Górze, I C 1649/12 z 13.03.2014 r.
• Wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach, I C 30/16 z 31.01.2017 r.
• Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu, XII C 842/19 z 21.08.2019 r.

Wprowadzenie

W sprawach warsztatów przeciwko ubezpieczycielom roszczenia o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego budzą najwięcej kontrowersji. Z mojego doświadczenia w kancelarii w Poznaniu wynika, że ubezpieczyciele rutynowo kwestionują zarówno samą zasadność najmu, jak i jego okres – nawet jeśli w postępowaniu likwidacyjnym częściowo je uznali. Warsztat, który prawidłowo udokumentuje najem i wykaże jego konieczność, może liczyć na pełne uwzględnienie roszczenia przez sąd. Ten, który tego zaniedba, przegra tę część sporu – niezależnie od tego, jak słuszne wydają się jego racje.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Podstawy prawne odpowiedzialności ubezpieczyciela za najem
2. Kto może żądać zwrotu kosztów najmu?
3. Jak udowodnić konieczność użytkowania pojazdu zastępczego?
4. Ekonomicznie uzasadniona stawka najmu – co to znaczy?
5. Ustalanie uzasadnionego okresu najmu
6. Zwłoka ubezpieczyciela a wydłużenie okresu najmu
7. Pojazd zastępczy klasy wyższej – kiedy dopuszczalny?
8. Dokumentacja najmu – co jest niezbędne?
9. Najczęstsze błędy warsztatów w dokumentowaniu najmu
10. Praktyczne wskazówki dla warsztatów
11. FAQ

Podstawy prawne odpowiedzialności ubezpieczyciela za najem

Odpowiedzialność ubezpieczyciela za koszty najmu pojazdu zastępczego wynika z zasady pełnego odszkodowania wyrażonej w art. 361 § 2 k.c. – odszkodowanie obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Kluczowe orzeczenie Sądu Najwyższego

Uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. (sygn. akt III CZP 5/11) przesądziła, że:

„Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego nie służącego do prowadzenia działalności gospodarczej obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki za najem pojazdu zastępczego.”

Co oznacza „celowe i ekonomicznie uzasadnione”?

Celowe – najem musi być obiektywnie konieczny, tzn. poszkodowany rzeczywiście potrzebował pojazdu do codziennych czynności (dojazd do pracy, szkoły, lekarza itp.).

Ekonomicznie uzasadnione – stawka najmu i okres najmu muszą być adekwatne do:

• Wartości i klasy uszkodzonego pojazdu
• Cen rynkowych najmu w danej lokalizacji
• Rzeczywistego czasu naprawy i likwidacji szkody

Ważne: Nie ma znaczenia, czy poszkodowany faktycznie zapłacił za najem, czy też warsztat udostępnił mu pojazd nieodpłatnie w ramach usługi. Ważne jest, że poszkodowany poniósł szkodę w postaci utraty możliwości korzystania ze swojego pojazdu.

Kto może żądać zwrotu kosztów najmu?

1. Poszkodowany (przed cesją)

Poszkodowany, który wynajął pojazd zastępczy, może dochodzić zwrotu kosztów najmu bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy.

2. Warsztat (po cesji)

Jeśli warsztat zawarł z poszkodowanym:

• Umowę najmu pojazdu zastępczego (poszkodowany jest najemcą)
• Umowę cesji wierzytelności (warsztat nabywa roszczenie o zwrot kosztów najmu)

…wówczas warsztat może dochodzić zwrotu kosztów najmu od ubezpieczyciela jako cesjonariusz.

Praktyczne znaczenie: Większość warsztatów udostępnia poszkodowanym pojazdy zastępcze w ramach kompleksowej obsługi szkody. To dla nich źródło dodatkowego przychodu, ale też ryzyka – jeśli ubezpieczyciel nie wypłaci pełnego odszkodowania, warsztat poniesie stratę.

3. Firma wynajmująca pojazdy (rzadziej)

Jeśli poszkodowany wynajął pojazd u profesjonalnej firmy (np. rent a car), to:

• Poszkodowany dochodził może zwrotu kosztów od ubezpieczyciela
• Lub firma wynajmująca – jeśli uzyskała cesję od poszkodowanego

Jak udowodnić konieczność użytkowania pojazdu zastępczego?

To kluczowa kwestia. Ubezpieczyciele rutynowo podnoszą zarzut, że poszkodowany nie potrzebował pojazdu zastępczego, bo:

• Mógł korzystać z komunikacji publicznej
• Mógł pożyczyć pojazd od rodziny
• Miał dostęp do innego pojazdu (służbowego, współmałżonka)
• Nie dojeżdżał codziennie do pracy (praca zdalna)

Jak udowodnić konieczność najmu?

1. Zeznania poszkodowanego (jako świadka)

Poszkodowany może zeznawać w sądzie jako świadek i wyjaśnić, dlaczego potrzebował pojazdu:

• Dojeżdżał do pracy (gdzie, jak daleko, brak komunikacji publicznej)
• Woził dzieci do szkoły/przedszkola
• Załatwiał sprawy życia codziennego (zakupy, lekarze)
• Nie miał dostępu do innego pojazdu

Z praktyki: W jednej ze spraw, którą prowadziłem, poszkodowany zeznał, że pojazd był mu niezbędny do transportu zwierząt do weterynarza oraz dojazdów do pracy. Nie posiadał innego wolnego pojazdu. Sąd uznał, że najem był zasadny.

2. Dokumenty potwierdzające konieczność

• Zaświadczenie z pracy – potwierdzające miejsce pracy i brak możliwości pracy zdalnej
• Harmonogram zajęć dzieci – jeśli poszkodowany woził dzieci do szkoły
• Dokumentacja medyczna – jeśli poszkodowany dojeżdżał na leczenie, rehabilitację
• Oświadczenie poszkodowanego – szczegółowo opisujące, do czego wykorzystywał pojazd

3. Domniemanie konieczności

Sądy przyjmują domniemanie faktyczne, że osoba posiadająca pojazd używa go do codziennych czynności. To ubezpieczyciel musi udowodnić, że najem nie był konieczny – a nie poszkodowany, że był.

Przykład: Jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że poszkodowany mógł korzystać z komunikacji publicznej, to musi udowodnić, że:

• Komunikacja publiczna w danej lokalizacji jest dostępna i wydajna
• Trasa do pracy/szkoły jest obsługiwana przez transport publiczny
• Czas dojazdu jest akceptowalny

W praktyce ubezpieczyciele rzadko to udowadniają, poprzestając na gołosłownych zarzutach.

Co jeśli poszkodowany miał dostęp do innego pojazdu?

To najtrudniejszy przypadek. Jeśli poszkodowany:

• Mieszkał z kimś, kto posiadał pojazd (współmałżonek, rodzice)
• Miał dostęp do pojazdu służbowego

…ubezpieczyciel może argumentować, że mógł korzystać z tego pojazdu i najem nie był konieczny.

Kontrargumenty:

• Drugi pojazd był wykorzystywany przez inną osobę (np. współmałżonek też dojeżdżał do pracy)
• Pojazd służbowy miał ograniczenia użytkowania (tylko w godzinach pracy, zakaz używania do celów prywatnych)
• Brak możliwości dysponowania innym pojazdem przez cały okres najmu

Praktyczna rada: Jeśli poszkodowany miał teoretyczny dostęp do innego pojazdu, warto to wyjaśnić w oświadczeniu lub zeznaniach – dlaczego nie mógł z niego korzystać.

Ekonomicznie uzasadniona stawka najmu – co to znaczy?

Stawka najmu musi być adekwatna do wartości i klasy uszkodzonego pojazdu oraz cen rynkowych w danej lokalizacji.

Zasady ustalania stawki:

1. Klasa pojazdu zastępczego powinna odpowiadać uszkodzonemu

Jeśli uszkodzony pojazd to:

• Mały samochód miejski (np. Fiat 500) → pojazd zastępczy: segment A/B
• Sedan klasy średniej (np. VW Passat) → pojazd zastępczy: segment C/D
• SUV premium (np. Audi Q5) → pojazd zastępczy: segment SUV/crossover

Nie można wynająć:

• BMW serii 5 zamiast Fiata Punto
• Mercedesa klasy S zamiast Opla Astry

Chyba że istnieją szczególne okoliczności (np. potrzeba przewozu osób niepełnosprawnych, specyficzne wyposażenie).

2. Stawka musi odpowiadać cenom rynkowym

Biegły sądowy zazwyczaj bada rynek najmu w danej lokalizacji (Poznań, Wielkopolska) i ustala średnią stawkę za dobę najmu pojazdu danej klasy.

Przykład: Dla VW Passata w Poznaniu w 2017 r. średnia stawka mogła wynosić 100-120 zł netto/dobę. Jeśli warsztat stosował stawkę 110 zł netto, jest to ekonomicznie uzasadnione.

Jeśli stawka jest wyższa:

• Warsztat musi uzasadnić (np. pojazd nowszy, lepiej wyposażony)
• Lub biegły/sędzia zredukuje stawkę do średniej rynkowej

3. Lokalizacja ma znaczenie

Stawki najmu różnią się między:

• Dużymi miastami (Warszawa, Poznań) – wyższe
• Małymi miastami i terenami wiejskimi – niższe

Biegły uwzględnia rynek lokalny poszkodowanego.

Czy ubezpieczyciel może narzucać stawkę?

Nie. Ubezpieczyciele czasem argumentują, że w ich „sieci partnerskiej” można było wynająć pojazd taniej. To nie ma znaczenia – poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu i wypożyczalni pojazdu zastępczego.

Z praktyki: W jednej ze spraw ubezpieczyciel twierdził, że mógł udostępnić pojazd zastępczy taniej. Sąd odrzucił ten argument, wskazując, że samo twierdzenie nie oznacza, że taka możliwość rzeczywiście istniała w dacie powstania szkody i w warsztacie zlokalizowanym blisko miejsca zamieszkania poszkodowanego.

Ustalanie uzasadnionego okresu najmu

To najczęstszy punkt sporny. Ubezpieczyciele zazwyczaj wypłacają odszkodowanie za część okresu najmu, kwestionując resztę.

Okres najmu obejmuje:

1. Czas likwidacji szkody przez ubezpieczyciela:

• Zgłoszenie szkody → pierwsze oględziny
• Sporządzenie kosztorysu przez ubezpieczyciela
• Ewentualne ponowne oględziny (jeśli wykryto dodatkowe uszkodzenia)
• Decyzja o wysokości odszkodowania

2. Czas naprawy pojazdu przez warsztat:

• Zamawianie części zamiennych
• Oczekiwanie na dostawę części
• Sama naprawa techniczna (roboczogodziny)
• Lakierowanie i wykończenie
• Kontrola jakości i odbiór

3. Ewentualne opóźnienia:

• Spowodowane przez ubezpieczyciela (zwłoka w oględzinach)
• Spowodowane przez dostawców (opóźnienia w dostawie części)
• Obiektywne (np. długi czas schnięcia lakieru w zimie)

Jak biegły ustala uzasadniony okres najmu?

1. Analiza chronologii zdarzeń

Biegły analizuje akta szkody i dokumentację warsztatu:

• 15 listopada 2017 r. – zgłoszenie szkody
• 21 listopada 2017 r. – pierwsze oględziny
• 22 listopada 2017 r. – zgłoszenie potrzeby ponownych oględzin
• 5 stycznia 2018 r. – drugie oględziny
• 8 stycznia 2018 r. – zakup części
• 18 stycznia 2018 r. – rozpoczęcie naprawy
• 25 stycznia 2018 r. – zakończenie naprawy

2. Ustalenie technicznego czasu naprawy

Biegły ustala, ile dni technicznie powinna zająć naprawa:

• Na podstawie liczby roboczogodzin (np. 29,9 rbh)
• Przy założeniu wydajności warsztatu (np. 6 rbh/dzień roboczy)
• Czas techniczny: 29,9 rbh ÷ 6 rbh/dzień = 5 dni roboczych

3. Uwzględnienie czasu na zakup części

• Czas na zamówienie części u dostawcy
• Czas dostawy (zazwyczaj 1-3 dni robocze)

4. Uwzględnienie czasu likwidacji szkody

Jeśli ubezpieczyciel długo likwidował szkodę (wielokrotne oględziny, opóźnienia w kosztorysach), ten czas jest wliczany do uzasadnionego okresu najmu.

5. Odjęcie nieuzasadnionych przestojów

Jeśli warsztat lub poszkodowany bez powodu zwlekał z naprawą, biegły może odjąć te dni.

Przykład z mojej praktyki:

W sprawie warsztat wynajął pojazd na 50 dni. Biegły ustalił:

• Techniczny czas naprawy: 6 dni roboczych
• Czas likwidacji szkody (włącznie z opóźnieniami ubezpieczyciela): 41 dni
• Nieuzasadniona zwłoka: 26 dni (między 27.11.2017 a 22.12.2017) – poszkodowany nie zgłosił potrzeby ponownych oględzin
• Uzasadniony okres najmu: 50 dni – 26 dni zwłoki + dni techniczne = 46-47 dni

Sąd ostatecznie przyjął 46 dób jako uzasadniony okres najmu.

Zwłoka ubezpieczyciela a wydłużenie okresu najmu

To kluczowy element. Jeśli ubezpieczyciel swoim działaniem lub zaniechaniem wydłużył okres likwidacji szkody, to odpowiada za wydłużenie okresu najmu.

Typowe przypadki zwłoki ubezpieczyciela:

1. Opóźnienie w przeprowadzeniu oględzin

Jeśli od zgłoszenia szkody do oględzin upłynęło więcej niż 3-5 dni roboczych (bez uzasadnionej przyczyny), to zwłoka ubezpieczyciela.

2. Konieczność ponownych oględzin z winy ubezpieczyciela

Jeśli rzeczoznawca ubezpieczyciela:

• Nie wykrył wszystkich uszkodzeń przy pierwszych oględzinach
• Konieczne były ponowne oględziny

…a między oględzinami upłynęło dużo czasu, to zwłoka ubezpieczyciela.

Z praktyki: W jednej ze spraw między pierwszymi a drugimi oględzinami upłynęło 45 dni. Biegły uznał, że to zwłoka ubezpieczyciela i uwzględnił ten czas w uzasadnionym okresie najmu.

3. Opóźnienie w wydaniu decyzji o odszkodowaniu

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczyciel ma 30 dni na wypłatę odszkodowania. Jeśli przekroczył ten termin, pozostaje w zwłoce.

4. Zmiany w kosztorysach, wielokrotne weryfikacje

Jeśli ubezpieczyciel wielokrotnie zmieniał kosztorysy, co powodowało konieczność dodatkowych uzgodnień, to może być traktowane jako zwłoka.

Jak udowodnić zwłokę ubezpieczyciela?

• Korespondencja – pisma, e-maile pokazujące opóźnienia
• Daty w aktach szkody – różnice między zgłoszeniem a oględzinami, oględzinami a kosztorysem itp.
• Protokoły – protokoły oględzin, notatki z rozmów
• Opinia biegłego – biegły analizuje chronologię i wskazuje, gdzie były nieuzasadnione opóźnienia

Pojazd zastępczy klasy wyższej – kiedy dopuszczalny?

Co do zasady, pojazd zastępczy powinien odpowiadać klasie uszkodzonego pojazdu. Ale są wyjątki.

Kiedy dopuszczalny jest pojazd wyższej klasy?

1. Brak dostępności pojazdu tej samej klasy

Jeśli w dacie szkody warsztat nie dysponował pojazdem tej samej klasy, mógł udostępnić pojazd wyższy – ale wówczas stawka powinna być zbliżona do stawki za pojazd właściwej klasy.

Przykład: Uszkodzono Opla Astrę (segment C). Warsztat nie miał dostępnej Astry, więc udostępnił VW Passata (segment D). Stawka powinna odpowiadać cenie najmu Astry, a nie Passata.

2. Szczególne potrzeby poszkodowanego

Jeśli poszkodowany:

• Przewozi osoby niepełnosprawne (potrzeba większego pojazdu)
• Ma specyficzne wymagania zawodowe (np. przewóz sprzętu)

…wówczas pojazd wyższej klasy może być uzasadniony.

3. Zgoda ubezpieczyciela

Jeśli ubezpieczyciel w toku likwidacji zaakceptował pojazd wyższej klasy i wypłacił częściowo odszkodowanie, trudno mu będzie później kwestionować jego zasadność.

Praktyczna rada:

Jeśli udostępniacie pojazd wyższej klasy, udokumentujcie przyczyny (np. brak dostępności pojazdu właściwej klasy) i rozważcie zastosowanie niższej stawki, odpowiadającej pojazdowi uszkodzonemu. To zwiększy szanse na uwzględnienie roszczenia przez sąd.

Dokumentacja najmu – co jest niezbędne?

1. Umowa najmu pojazdu zastępczego

Musi zawierać:

• Strony: wynajmujący (warsztat), najemca (poszkodowany)
• Przedmiot najmu: marka, model, nr rej. pojazdu zastępczego
• Okres najmu: data rozpoczęcia i zakończenia (lub „do zakończenia naprawy”)
• Stawka najmu: dobowa kwota netto i brutto
• Obowiązki stron
• Podpisy i data

Bez umowy najmu trudno będzie udowodnić, że poszkodowany rzeczywiście korzystał z pojazdu.

2. Protokoły wydania i zwrotu pojazdu zastępczego

Protokół wydania:

• Data i godzina wydania pojazdu
• Stan pojazdu (przebieg, paliwo, stan techniczny)
• Podpis poszkodowanego

Protokół zwrotu:

• Data i godzina zwrotu pojazdu
• Stan pojazdu po okresie najmu
• Ewentualne uszkodzenia
• Podpis poszkodowanego

Dlaczego to ważne? Protokoły udowadniają dokładny okres, przez który poszkodowany korzystał z pojazdu zastępczego.

3. Faktura VAT za najem

Faktura powinna zawierać:

• Szczegółowy opis: najem pojazdu [marka, model, nr rej.] przez [liczba] dni
• Stawka dobowa: kwota netto za dobę
• Okres najmu: od [data] do [data]
• Wartość netto, VAT, brutto

Przykład:

Najem pojazdu zastępczego Ford Mondeo nr rej. PO 9999w okresie od 15.11.2017 do 4.01.2018 (50 dni) po stawce 110 zł netto/dobę: 5.500 zł netto + 1.265 zł VAT = 6.765 zł brutto

4. Dowód rejestracyjny pojazdu zastępczego

Kopia dowodu rejestracyjnego pojazdu, który został wynajęty – potwierdza klasę i wartość pojazdu.

5. Oświadczenie poszkodowanego o konieczności najmu

Opcjonalnie, ale bardzo przydatne – oświadczenie poszkodowanego, w którym wyjaśnia:

• Dlaczego potrzebował pojazdu zastępczego (dojazd do pracy, szkoły itp.)
• Dlaczego nie mógł korzystać z innego pojazdu (jeśli taka sytuacja)
• Jak wykorzystywał pojazd zastępczy

Takie oświadczenie znacznie ułatwia udowodnienie zasadności najmu.

Najczęstsze błędy warsztatów w dokumentowaniu najmu

1. Brak umowy najmu

Warsztat udostępnia pojazd ustnie, bez pisemnej umowy. W procesie trudno udowodnić warunki najmu.

Rozwiązanie: Zawsze sporządzajcie pisemną umowę najmu, nawet jeśli to „stały klient”.

2. Brak protokołów wydania/zwrotu pojazdu

Warsztat nie dokumentuje dat wydania i zwrotu pojazdu. Ubezpieczyciel kwestionuje okres najmu.

Rozwiązanie: Zawsze sporządzajcie protokoły z podpisami poszkodowanego.

3. Zawyżona stawka najmu

Warsztat stosuje stawkę 200 zł/dobę za segment C, podczas gdy rynkowa to 110 zł. Sąd redukuje stawkę lub oddala roszczenie.

Rozwiązanie: Stosujcie stawki zbliżone do rynkowych. Jeśli wyższe – uzasadnijcie (np. nowy pojazd, dodatkowe wyposażenie).

4. Pojazd zastępczy klasy wyższej bez uzasadnienia

Warsztat udostępnia BMW 5 zamiast VW Golfa, bez wyjaśnienia przyczyn.

Rozwiązanie: Jeśli musimy udostępnić pojazd wyższej klasy (brak dostępności), udokumentujcie to i rozważcie zastosowanie niższej stawki.

5. Okres najmu dłuższy niż naprawa bez wyjaśnienia

Pojazd był naprawiony 20 stycznia, a poszkodowany zwrócił pojazd zastępczy 10 lutego. Warsztat nie wyjaśnia, dlaczego poszkodowany potrzebował pojazdu przez dodatkowe 3 tygodnie.

Rozwiązanie: Jeśli okres najmu jest dłuższy niż czas naprawy, wyjaśnijcie przyczyny (np. opóźnienie w odbiorze z powodu choroby poszkodowanego).

6. Brak oświadczenia poszkodowanego o konieczności najmu

Ubezpieczyciel kwestionuje zasadność najmu, twierdząc, że poszkodowany nie potrzebował pojazdu. Brak dokumentu potwierdzającego potrzebę.

Rozwiązanie: Zbierajcie oświadczenia poszkodowanych o tym, do czego wykorzystywali pojazd zastępczy.

7. Nieczytelna lub niepełna faktura za najem

Faktura zawiera tylko „najem pojazdu – 6.500 zł” bez rozliczenia dni i stawki.

Rozwiązanie: Faktury powinny być szczegółowe: ile dni, jaka stawka, jaki pojazd.

Praktyczne wskazówki dla warsztatów

Przed udostępnieniem pojazdu zastępczego:

✅ Przygotujcie pisemną umowę najmu (wzór)
✅ Upewnijcie się, że stawka jest zbliżona do rynkowej
✅ Dobierzcie pojazd odpowiedni do klasy uszkodzonego
✅ Zróbcie protokół wydania pojazdu z podpisem poszkodowanego
✅ Wyjaśnijcie poszkodowanemu, że pojazd jest wynajmowany na czas naprawy

W trakcie najmu:

✅ Monitorujcie postęp naprawy
✅ Informujcie poszkodowanego o przewidywanym terminie zakończenia
✅ Jeśli naprawa się wydłuża – dokumentujcie przyczyny (opóźnienia w dostawie części, zwłoka ubezpieczyciela)

Po zakończeniu najmu:

✅ Zróbcie protokół zwrotu pojazdu z podpisem poszkodowanego
✅ Wystawcie szczegółową fakturę za najem
✅ Zbierzcie oświadczenie poszkodowanego o konieczności najmu
✅ Przechowujcie kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu zastępczego

Przed procesem sądowym:

✅ Przygotujcie kompletną dokumentację najmu (umowa, protokoły, faktura, oświadczenie)
✅ Przeanalizujcie chronologię zdarzeń – czy są nieuzasadnione przestoje?
✅ Wyjaśnijcie ewentualne wydłużenie okresu najmu (zwłoka ubezpieczyciela, opóźnienia obiektywne)
✅ Sprawdźcie, czy stawka jest zgodna z rynkową
✅ Skonsultujcie się z prawnikiem przed wystąpieniem do sądu

FAQ

1. Czy poszkodowany musi faktycznie zapłacić za najem, żeby roszczenie było zasadne?

Nie. Nawet jeśli warsztat udostępnił pojazd nieodpłatnie w ramach usługi, poszkodowany poniósł szkodę w postaci utraty możliwości korzystania ze swojego pojazdu. Roszczenie o zwrot kosztów najmu przysługuje niezależnie od tego, czy poszkodowany faktycznie zapłacił.

2. Czy mogę wynająć pojazd poszkodowanemu po stawce wyższej niż rynkowa?

Możesz, ale ryzykujesz, że sąd zredukuje stawkę do średniej rynkowej. Jeśli Twoja stawka jest wyższa, musisz to uzasadnić (np. nowy pojazd, dodatkowe wyposażenie, ubezpieczenie AC). W praktyce lepiej stosować stawki zbliżone do rynku.

3. Co jeśli poszkodowany zwrócił pojazd zastępczy później niż zakończenie naprawy?

Jeśli opóźnienie było uzasadnione (np. poszkodowany był chory i nie mógł odebrać pojazdu, warsztat nie poinformował o zakończeniu naprawy), okres najmu może być dłuższy. Jeśli nie – sąd może uznać dodatkowe dni za nieuzasadnione.

4. Czy ubezpieczyciel może narzucić, gdzie wynająć pojazd zastępczy?

Nie. Poszkodowany (i warsztat działający na podstawie cesji) ma prawo wyboru warsztatu i wypożyczalni pojazdu. Ubezpieczyciel nie może narzucać „sieci partnerskiej”.

5. Co jeśli biegły ustalił krótszy okres najmu niż faktyczny?

Przeanalizujcie opinię biegłego – być może wykrył nieuzasadnione przestoje. Jeśli nie zgadzacie się z ustaleniami, zgłoście konkretne zastrzeżenia, np.:

• Biegły nie uwzględnił zwłoki ubezpieczyciela w oględzinach
• Biegły nie uwzględnił opóźnień w dostawie części (udokumentujcie to)

6. Czy mogę dochodzić zwrotu kosztów najmu, jeśli poszkodowany miał inny pojazd?

To trudniejsze, ale możliwe. Musicie udowodnić, że drugi pojazd był wykorzystywany przez inną osobę lub z innych przyczyn poszkodowany nie mógł z niego korzystać. Pomocne będą zeznania poszkodowanego.

7. Jak udowodnić, że poszkodowany rzeczywiście korzystał z pojazdu zastępczego przez cały okres najmu?

• Protokoły wydania i zwrotu pojazdu
• Zapis przebiegu pojazdu (przy wydaniu i zwrocie)
• Zeznania poszkodowanego
• Ewentualne dokumenty potwierdzające aktywność (np. zaświadczenie z pracy o obecności)

W praktyce, jeśli macie protokoły, domniemywa się, że poszkodowany korzystał z pojazdu.

Najważniejsze wnioski

1. Dokumentacja najmu to podstawa – umowa, protokoły, faktura, oświadczenie poszkodowanego
2. Stawka musi być rynkowa – zawyżone stawki zostaną zredukowane przez sąd
3. Okres najmu obejmuje naprawa + likwidację szkody – w tym zwłoki ubezpieczyciela
4. Zwłoka ubezpieczyciela wydłuża uzasadniony okres najmu – dokumentujcie opóźnienia
5. Konieczność najmu wymaga udowodnienia – zeznania poszkodowanego, oświadczenia, dokumenty
6. Pojazd zastępczy powinien odpowiadać klasie uszkodzonego – wyższa klasa wymaga uzasadnienia
7. Biegły ustala uzasadniony okres – ale możecie zgłosić zastrzeżenia, jeśli nie uwzględnił istotnych faktów

Zakończenie

Najem pojazdu zastępczego to często znacząca część roszczenia warsztatu wobec ubezpieczyciela – czasem nawet połowa dochodzonej kwoty. Dlatego warto poświęcić szczególną uwagę prawidłowemu udokumentowaniu najmu od samego początku. Każdy brakujący protokół, niejasna umowa czy brak oświadczenia poszkodowanego to strata potencjalnie kilku tysięcy złotych w procesie. W kolejnych artykułach omówimy szczegółowo kwestie związane z częściami zamiennymi, stawką roboczogodziny oraz najczęstsze błędy warsztatów w sporach z ubezpieczycielami.

Rozbudowany disclaimer: Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa o odszkodowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Podsumowanie kancelarii: Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie i wiedzę zespołu Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy. Od lat wspieramy warsztaty samochodowe z Poznania i całej Wielkopolski w dochodzeniu roszczeń od ubezpieczycieli, w tym skutecznym dokumentowaniu i dochodzeniu zwrotu kosztów najmu pojazdów zastępczych.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

Źródła

• Kodeks cywilny, art. 361 § 2
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt III CZP 5/11
• Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 14

Pytanie Czytelniczki

„Dzień dobry, 28.11 miałam stłuczkę – pan wjechał w tył mojego samochodu. W szpitalu stwierdzili, że nic mi nie dolega i odesłali do domu (nie zrobili ani rtg ani tomografii), na drugi dzień pojawiły się bóle kręgosłupa poszłam do lekarza poz. Tydzień brania leków przeciwbólowych. Dziś ponownie byłam na sorze. Zrobiono mi rtg i stwierdzono zniesienie lordozy szyjnej. Czy na takiej podstawie mogę ubiegać się o odszkodowanie?”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! Tak, absolutnie możesz ubiegać się o odszkodowanie i zadośćuczynienie. Twoja sytuacja to klasyczny przypadek urazu kręgosłupa szyjnego po wypadku komunikacyjnym, potocznie nazywanego „urazem biczowym” lub „whiplash injury”. To jedna z najczęstszych kontuzji przy zderzeniach od tyłu i ubezpieczyciele doskonale o tym wiedzą – dlatego często próbują minimalizować takie roszczenia. Wyjaśniam, na co zwrócić uwagę.

Czym jest zniesienie lordozy szyjnej?

Lordoza szyjna to naturalne wygięcie kręgosłupa szyjnego do przodu. Zniesienie lordozy oznacza, że to fizjologiczne wygięcie zostało wyprostowane lub nawet odwrócone – co jest wynikiem urazu mięśni, więzadeł i struktur kręgosłupa.

Mechanizm urazu przy uderzeniu od tyłu wygląda tak:

1. Uderzenie powoduje gwałtowny ruch głowy do przodu
2. Następnie głowa „odbija się” gwałtownie do tyłu
3. Ten ruch przypomina trzask bicza (stąd nazwa „whiplash”)
4. Dochodzi do mikrouszkodzeń mięśni, więzadeł, a czasem struktur kostnych

Zniesienie lordozy to obiektywny znak urazu widoczny na badaniu RTG – nie można go udawać ani symulować.

Czy to podstawa do odszkodowania?

Tak, zdecydowanie tak. Masz pełne prawo do:

1. Odszkodowania (art. 444 KC) – na pokrycie kosztów:

• Leczenia (wizyty lekarskie, fizjoterapia, rehabilitacja)
• Leków
• Dojazdów na zabiegi
• Ewentualnych badań dodatkowych (MRI, konsultacje specjalistyczne)
• Utraconych zarobków (jeśli byłaś na zwolnieniu)

2. Zadośćuczynienia (art. 445 KC) – za krzywdę:

• Ból i cierpienie
• Dyskomfort życiowy
• Ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu
• Ewentualne skutki długoterminowe (np. przewlekłe bóle)

Ile można dostać?

Wysokość zadośćuczynienia za uraz kręgosłupa szyjnego zależy od:

• Stopnia dolegliwości bólowych
• Czasu trwania leczenia
• Stopnia ograniczenia sprawności
• Ewentualnych trwałych następstw

Z naszego doświadczenia w kancelarii – zadośćuczynienia w takich sprawach wahają się od:

• 5 000 – 15 000 zł przy urazach lekkich (kilka tygodni dolegliwości, pełne wyleczenie)
• 15 000 – 35 000 zł przy urazach średnich (kilka miesięcy leczenia, rehabilitacja, okresowe nawroty bólu)
• 35 000 – 80 000 zł+ przy urazach ciężkich (przewlekłe bóle, trwałe ograniczenia, konieczność długotrwałej rehabilitacji)

Do tego dochodzi odszkodowanie za koszty leczenia i utracone zarobki.

Co robić krok po kroku?

1. Kontynuuj leczenie i dokumentuj wszystko

To najważniejsze. Ubezpieczyciel będzie oceniał wysokość świadczeń na podstawie dokumentacji medycznej, dlatego:

• Chodź na wszystkie wizyty kontrolne – u lekarza POZ, ortopedy, neurologa
• Wykonuj badania – jeśli lekarz zaleci MRI kręgosłupa szyjnego, zrób je (to najlepszy sposób na zobrazowanie uszkodzeń tkanek miękkich)
• Chodź na rehabilitację/fizjoterapię – jeśli zostanie zalecona
• Zapisuj wszystkie dolegliwości – rodzaj bólu, kiedy nasila się, co utrudnia (np. siedzenie, jazda samochodem)
• Zachowuj dowody kosztów – recepty, paragony z apteki, rachunki za wizyty prywatne, bilety za dojazdy

2. Zgłoś szkodę do ubezpieczyciela sprawcy

Masz obowiązek zgłosić szkodę do towarzystwa ubezpieczeniowego sprawcy wypadku (OC sprawcy). Możesz to zrobić:

• Telefonicznie (ale zawsze potwierdź pisemnie)
• Przez formularz online
• Listem poleconym

W zgłoszeniu podaj:

• Dane wypadku (data, miejsce, okoliczności)
• Dane sprawcy i poszkodowanego
• Opis obrażeń
• Informację o dokumentacji medycznej

3. Nie przyjmuj pierwszej propozycji

To kluczowa rada z naszej praktyki. Ubezpieczyciele zawsze zaniżają pierwsze oferty, licząc na to, że poszkodowany się zgodzi z niecierpliwości lub braku wiedzy.

Typowe sztuczki ubezpieczycieli w sprawach urazów szyjnych:

• „To tylko naciągnięcie mięśni, szybko minie”
• „Nie ma dowodów, że to przez wypadek”
• „RTG nie pokazuje poważnych uszkodzeń”
• Propozycja kilku tysięcy złotych „na pocieszenie”

Nie daj się nabrać. Zniesienie lordozy to obiektywny znak urazu, a twoje dolegliwości są udokumentowane.

Czego unikać – najczęstsze błędy

Co ciekawe, w sprawach o urazy szyjne poszkodowani często popełniają te same błędy:

1. Brak kontynuacji leczenia Niektórzy myślą: „Po tygodniu jest lepiej, to przestanę chodzić do lekarza”. To błąd. Jeśli lekarz zalecił kontrolę lub rehabilitację – idź. Brak dokumentacji medycznej = trudniej udowodnić zakres krzywdy.

2. Zbyt wczesne ugody Przyjęcie oferty zaraz po wypadku, zanim wiadomo, czy nie będzie powikłań lub przewlekłych dolegliwości. Podpisanie ugody to zazwyczaj koniec sprawy – nie da się już dochodzić więcej, nawet jeśli później okaże się, że stan się pogorszył.

3. Unikanie specjalistów Jeśli lekarz POZ zaleci konsultację ortopedyczną lub neurologiczną – idź. Opinia specjalisty wzmacnia sprawę.

4. Brak dokumentowania kosztów Wiele osób traci paragony z apteki, nie zachowuje biletów do lekarza. Potem trudno udowodnić poniesione koszty.

Jak ubezpieczyciel będzie oceniał sprawę?

Przygotuj się, że ubezpieczyciel może próbować kwestionować Twoje roszczenie, mówiąc:

„Pierwsze badanie w szpitalu było negatywne”

• Odpowiedź: To normalne. Objawy urazów szyjnych często pojawiają się z opóźnieniem (24-48h). Literatura medyczna to potwierdza.

„Zniesienie lordozy to zmiany zwyrodnieniowe, nie uraz”

• Odpowiedź: Zniesienie lordozy może być wynikiem zarówno zmian zwyrodnieniowych (rozwija się latami), jak i nagłego urazu. W Twoim przypadku pojawienie się zaraz po wypadku wyraźnie wskazuje na związek przyczynowy.

„To tylko lekki uraz, szybko minie”

• Odpowiedź: Nawet „lekkie” urazy mogą powodować długotrwałe dolegliwości i wymagają leczenia. Wysokość zadośćuczynienia zależy od faktycznych dolegliwości, nie od etykiety ubezpieczyciela.

Kiedy warto iść do prawnika?

Z naszego doświadczenia – warto skonsultować się z prawnikiem od razu, szczególnie jeśli:

• Ubezpieczyciel odmawia wypłaty lub oferuje symboliczną kwotę
• Masz wątpliwości co do dokumentacji
• Chcesz mieć pewność, że nie przegapisz żadnych roszczeń
• Dolegliwości się nasilają lub przedłużają

W sprawach o urazy szyjne często konieczna jest opinia biegłego – prawnik wie, jak o nią wnioskować i jak interpretować jej wyniki.

Praktyczne wskazówki – co robić dalej

1. Kontynuuj leczenie – nawet jeśli jest lepiej, dokończ zalecony proces
2. Rozważ MRI – jeśli lekarz zaleci, to najlepsze badanie dla urazów szyjnych
3. Zgłoś szkodę – do OC sprawcy, załącz dokumentację medyczną
4. Nie podpisuj ugody – bez konsultacji z prawnikiem lub dokładnej analizy
5. Zapisuj dolegliwości – prowadź „dziennik bólu” (kiedy, jaki rodzaj, co utrudnia)
6. Zbieraj dowody kosztów – wszystkie paragony, rachunki, bilety

Podsumowanie

• Tak, możesz ubiegać się o odszkodowanie i zadośćuczynienie – zniesienie lordozy to obiektywny dowód urazu
• Kontynuuj leczenie i dokumentuj wszystko – to podstawa późniejszego roszczenia
• Nie przyjmuj pierwszej oferty – ubezpieczyciele zawsze zaniżają
• Rozważ konsultację prawną – zwłaszcza jeśli ubezpieczyciel odmawia lub zaniża świadczenia

Jeśli ubezpieczyciel będzie próbował minimalizować Twój uraz lub oferować śmiesznie niskie kwoty – nie wahaj się dochodzić swoich praw. Urazy szyjne mogą dawać długotrwałe dolegliwości i zasługujesz na uczciwe odszkodowanie.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli Ty lub Twoi bliscy doznaliście urazu w wypadku i macie wątpliwości co do odszkodowania – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie odpowiem w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.Retry

Jeden z moich klientów zapytał niedawno: „Panie mecenasie, ubezpieczyciel mówi, że nie musiał mi zwracać kosztów najmu pojazdu zastępczego, bo nie miałem 'uzasadnionego interesu ekonomicznego’. Co to w ogóle znaczy? Przecież jeździłem tym autem do pracy!”. To pytanie trafia w sedno problemu – czym jest „uzasadniony interes” i jak go wykazać. Dzisiaj wam to wytłumaczę.

Spis treści

1. Co to jest uzasadniony interes ekonomiczny?
2. Jak wykazać potrzebę korzystania z pojazdu zastępczego?
3. Dojazdy do pracy, szkoły, lekarza – co liczy się jako uzasadnione?
4. Kiedy ubezpieczyciel może odmówić zwrotu kosztów?
5. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
6. FAQ – najczęstsze pytania

Co to jest uzasadniony interes ekonomiczny?

„Uzasadniony interes ekonomiczny” to termin prawniczy, który oznacza, że poszkodowany faktycznie potrzebował pojazdu zastępczego, a nie tylko „chciał” go mieć. Różnica jest subtelna, ale kluczowa.

Przykład:

• Uzasadniony interes: Jeździsz codziennie do pracy 30 km, mieszkasz na wsi, nie ma komunikacji miejskiej. Bez auta nie dotrzesz do pracy. To jest uzasadniony interes.
• Brak uzasadnionego interesu: Mieszkasz w centrum miasta, 5 minut pieszo od pracy, masz komunikację miejską. Auto ci się przydaje, ale nie jest konieczne. To nie jest uzasadniony interes.

W sprawie, o której dzisiaj piszę, poszkodowany (Tomasz) używał uszkodzonego Volkswagena Touarega do:

• Dojazdów do pracy w pensjonacie (około 15 km od miejsca zamieszkania w Swarzędzu)
• Zawożenia dzieci do szkoły w Zalasewie
• Dojazdów na treningi rugby

Czy to uzasadniony interes? Zdecydowanie tak. Bez auta poszkodowany nie mógłby dojeżdżać do pracy, woził dzieci do szkoły, jeździł na treningi. To są typowe, uzasadnione potrzeby.

Ale Sąd Rejonowy uznał, że Tomasz nie miał uzasadnionego interesu. Dlaczego? Bo auto nie należało do niego, tylko do jego rodziców (było użyczone). A rodzice – właściciele pojazdu – nie potrzebowali pojazdu zastępczego (ojciec jeździł służbowym autem, matka nie miała prawa jazdy).

Sąd uznał, że skoro rodzice nie potrzebowali auta zastępczego, to nie mieli uzasadnionego interesu. A Tomasz, choć faktycznie używał auta, nie był jego właścicielem, więc nie mógł dochodzić kosztów najmu na podstawie umowy cesji z rodzicami.

Gdyby Tomasz sformułował pozew inaczej – jako bezpośredni poszkodowany, wyłączny użytkownik pojazdu – to Sąd mógłby uznać, że on miał uzasadniony interes. Ale tego nie zrobił. I przegrał.

Jak wykazać potrzebę korzystania z pojazdu zastępczego?

To kluczowe pytanie. Jak udowodnić, że faktycznie potrzebowałeś pojazdu zastępczego?

Dowód 1: Oświadczenie o potrzebie korzystania z pojazdu zastępczego

W sprawie poszkodowany sporządził w dniu 20 czerwca 2017 r. oświadczenie dla ubezpieczyciela o potrzebie korzystania z pojazdu zastępczego. W oświadczeniu wskazał, do czego używał pojazdu (dojazdy do pracy, szkoły, treningi).

To podstawowy dowód. Ubezpieczyciele często proszą o takie oświadczenie. Jeśli je sporządzisz, to będziesz miał dowód, że zgłosiłeś potrzebę korzystania z pojazdu zastępczego już na początku procesu likwidacji szkody.

Dowód 2: Umowa o pracę, zaświadczenie od pracodawcy

Jeśli używasz auta do dojazdów do pracy, to umowa o pracę lub zaświadczenie od pracodawcy to dobry dowód. W zaświadczeniu powinno być:

• Miejsce pracy (adres)
• Godziny pracy
• Potwierdzenie, że dojeżdżasz do pracy własnym autem

W sprawie poszkodowany zeznał, że pracował w pensjonacie w Poznaniu, a mieszkał w Swarzędzu. To około 15 km. Bez auta musiałby jeździć komunikacją miejską – około 1-1,5 godziny w jedną stronę. Z autem – 20 minut. Czy to uzasadniony interes? Zdecydowanie tak.

Dowód 3: Kalendarz z wydarzeniami, terminami

Jeśli woziłeś dzieci do szkoły, to kalendarz z terminami (data, godzina, miejsce) to dobry dowód. Jeśli jeździłeś na treningi, mecze – podobnie.

W sprawie poszkodowany jeździł na treningi rugby. To sport zespołowy, treningi są regularnie (2-3 razy w tygodniu). Bez auta ciężko dotrzeć na treningi (klub mógł być poza miastem, treningi wieczorem, brak komunikacji). Czy to uzasadniony interes? Sądy są podzielone – niektóre uznają sport rekreacyjny za uzasadniony interes, inne nie.

Dowód 4: Komunikacja miejska – czy jest dostępna?

Jeśli mieszkasz w miejscu, gdzie nie ma komunikacji miejskiej, to to mocny argument. Jeśli komunikacja jest, ale dojazd zajmuje 2-3 godziny dziennie, to też jest argument.

W sprawie poszkodowany mieszkał w Swarzędzu (przedmieście Poznania), pracował na Garaszewie (też przedmieście). Komunikacja miejska istniała, ale wymagała przesiadek, zajmowała dużo czasu. Czy to wystarczy, żeby uznać uzasadniony interes? Tak.

Dowód 5: Zeznania świadków

W sprawie ojciec poszkodowanego zeznał, że Tomasz był wyłącznym użytkownikiem pojazdu. To ważne zeznanie – pokazywało, że Tomasz faktycznie używał auta codziennie, a nie tylko „czasami”.

Dojazdy do pracy, szkoły, lekarza – co liczy się jako uzasadnione?

Sądy od lat orzekają, że uzasadniony interes obejmuje:

1. Dojazdy do pracy

• Jeśli praca jest w odległości, gdzie komunikacja miejska jest niedostępna lub bardzo niewygodna
• Jeśli godziny pracy są nietypowe (np. zmiany nocne, gdy nie ma komunikacji)
• Jeśli charakter pracy wymaga auta (np. przedstawiciel handlowy, doradca tereny)

W sprawie dojazdy do pracy to klasyczny uzasadniony interes.

2. Dojazdy dzieci do szkoły, przedszkola

• Jeśli szkoła jest w odległości, gdzie dziecko nie może samo dojechać (np. 5 km, dziecko ma 7 lat)
• Jeśli godziny zajęć wymagają dowozu (np. zajęcia o 7:00 rano, dziecko nie zdąży autobusem)

W sprawie zawożenie dzieci do szkoły w Zalasewie to uzasadniony interes.

3. Dojazdy do lekarza, rehabilitacji

• Jeśli poszkodowany jest chory, wymaga regularnych wizyt u lekarza, rehabilitacji
• Jeśli placówka medyczna jest daleko, komunikacja niedostępna

W sprawie nie było takiej sytuacji, ale to typowy przypadek uzasadnionego interesu.

4. Zakupy, sprawy urzędowe

• Jeśli poszkodowany mieszka na wsi, najbliższy sklep/urząd jest daleko
• Jeśli poszkodowany ma problemy z poruszaniem się (np. osoba starsza, niepełnosprawna)

To rzadziej uznawane jako samodzielny uzasadniony interes, ale w połączeniu z innymi (dojazdy do pracy + zakupy) może być argumentem.

5. Hobby, sport, życie towarzyskie

• To kontrowersyjne. Sądy są podzielone.
• Niektóre uznają, że sport rekreacyjny (treningi, mecze) to uzasadniony interes
• Inne nie – „życie towarzyskie nie jest koniecznością”

W sprawie treningi rugby były jednym z argumentów, ale nie głównym. Gdyby poszkodowany używał auta tylko do treningów (nie do pracy, nie do szkoły), to Sąd mógłby uznać, że to nie jest uzasadniony interes.

Kiedy ubezpieczyciel może odmówić zwrotu kosztów?

Ubezpieczyciel może odmówić zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego, jeśli:

1. Brak uzasadnionego interesu

• Poszkodowany mieszka w centrum miasta, 5 minut od pracy, ma komunikację miejską
• Poszkodowany nie pracuje, nie ma dzieci, nie ma obowiązków wymagających auta
• Poszkodowany ma inne auto (np. rodzinne, służbowe)

W sprawie poszkodowany miał uzasadniony interes (dojazdy do pracy, szkoły, treningi). Ale Sąd uznał, że to nie poszkodowany miał interes, tylko jego rodzice (właściciele pojazdu). A rodzice nie mieli interesu. To błąd w konstrukcji pozwu, nie brak faktycznego interesu.

2. Stawka najmu jest rażąco wygórowana

• Poszkodowany wynajął limuzynie za 1.000 zł/dzień, podczas gdy średnia rynkowa to 300 zł/dzień
• Sąd może uznać, że zwraca tylko 300 zł/dzień, resztę płaci poszkodowany

W sprawie stawka 300 zł netto/dzień była poniżej średniej rynkowej dla pojazdu tej klasy. Sąd nie miał zastrzeżeń co do stawki.

3. Czas najmu jest rażąco długi

• Poszkodowany wynajął auto na 60 dni, podczas gdy naprawa mogła zająć 20 dni
• Sąd może uznać, że zwraca tylko 20 dni, resztę płaci poszkodowany

W sprawie biegły uznał 27 dni za uzasadnione (minus 10 dni zwłoki warsztatu/ubezpieczyciela). Poszkodowany żądał zwrotu za 36 dni, ale Sąd mógł przyznać mniej. Ostatecznie nie przyznał nic – z powodu braku legitymacji procesowej.

4. Poszkodowany nie współpracował z ubezpieczycielem

• Odmówił oględzin, nie udostępnił pojazdu, nie odpowiadał na maile
• Ubezpieczyciel może zarzucić, że zwłoka była po stronie poszkodowanego

W sprawie poszkodowany współpracował z ubezpieczycielem. Zgłosił szkodę, udostępnił pojazd do oględzin, odpowiadał na pytania.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Sporządź oświadczenie o potrzebie korzystania z pojazdu zastępczego – od razu po wypadku napisz do ubezpieczyciela: „Informuję, że potrzebuję pojazdu zastępczego do: [lista zastosowań, np. dojazdy do pracy, szkoły, lekarza]. Proszę o uwzględnienie tych kosztów przy wycenie szkody”.
2. Zbierz dowody na uzasadniony interes – umowa o pracę, zaświadczenie od pracodawcy, kalendarz z terminami (szkoła, lekarz, treningi), zdjęcia z miejsca zamieszkania (pokazujące odległość do przystanków komunikacji).
3. Dokumentuj każde użycie pojazdu zastępczego – jeśli jeździsz do pracy, zapisuj daty, godziny, odległości. Jeśli wozisz dzieci do szkoły, zapisuj terminy. To może być przydatne w sądzie.
4. Nie wynajmuj auta „na zapas” – jeśli faktycznie nie potrzebujesz auta (mieszkasz w centrum, masz komunikację, nie pracujesz), to nie wynajmuj. Ubezpieczyciel odmówi zwrotu i będzie miał rację.
5. Sformułuj pozew prawidłowo – jeśli jesteś użytkownikiem pojazdu (nie właścicielem), to w pozwie wskaż, że to ty – jako użytkownik – poniosłeś szkodę. Nie opieraj się tylko na umowie cesji z właścicielem. To błąd, który może cię kosztować kilkanaście tysięcy złotych.

FAQ – najczęstsze pytania

Co to jest uzasadniony interes ekonomiczny?
To sytuacja, gdy faktycznie potrzebujesz pojazdu do codziennych obowiązków (praca, szkoła, lekarz), a nie tylko „chcesz” go mieć dla wygody.

Jak wykazać uzasadniony interes?
Sporządź oświadczenie dla ubezpieczyciela, zbierz dowody (umowa o pracę, zaświadczenie od pracodawcy, kalendarz z terminami), dokumentuj każde użycie pojazdu.

Czy dojazdy do pracy to uzasadniony interes?
Tak, jeśli praca jest w odległości, gdzie komunikacja miejska jest niedostępna lub bardzo niewygodna.

Czy treningi, hobby to uzasadniony interes?
Sądy są podzielone. Niektóre uznają sport rekreacyjny za uzasadniony interes, inne nie. Lepiej mieć dodatkowy argument (dojazdy do pracy, szkoły).

Co jeśli mieszkam w centrum miasta i mam komunikację miejską?
Wtedy ubezpieczyciel może odmówić zwrotu kosztów najmu, twierdząc, że nie masz uzasadnionego interesu. Ale jeśli godziny pracy są nietypowe (np. zmiana nocna), to możesz argumentować, że komunikacja nie jest dostępna w tych godzinach.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 822

Kiedy mówimy o zadośćuczynieniu, większość ludzi myśli o bólu fizycznym, blizbach, ograniczeniach ruchowych. To oczywiste składniki krzywdy.

Ale jest coś, o czym rzadziej się mówi, a co może być równie dotkliwe – a czasami jeszcze bardziej. Zmiany osobowości. Depresja. Zamknięcie w sobie. Utrata radości życia.

Dzisiaj opowiem Wam o aspekcie zadośćuczynienia, który ubezpieczyciele najczętniej bagatelizują: cierpienia psychiczne.

Spis treści

1. Cierpienia fizyczne vs psychiczne – co jest gorsze?
2. Jak wypadek zmienia osobowość młodego człowieka
3. Jak udowodnić zmiany psychiczne w sądzie
4. Ile są „warte” cierpienia psychiczne
5. Praktyczne wskazówki: dokumentuj od pierwszego dnia

Cierpienia fizyczne vs psychiczne – co jest gorsze?

To pytanie, na które nie ma jednej odpowiedzi. Bo dla każdego jest inaczej.

Ból fizyczny można opisać, zmierzyć, zobrazować

Złamany kręgosłup? Zdjęcie RTG pokazuje. Ból pleców? Można go opisać w skali 1-10. Ograniczenie ruchomości? Lekarz to zbada i zapisze w dokumentacji.

To jest konkretne. Namacalne. Obiektywne.

Cierpienia psychiczne są… niewidzialne

Depresja? Nie widać na zdjęciu. Utrata pewności siebie? Nie można zmierzyć. Zamknięcie w sobie? Trudno to opisać.

Ale czy to znaczy, że są mniej realne? Oczywiście, że nie.

Z mojego doświadczenia: często psychika cierpi bardziej niż ciało

Widziałem klientów z ciężkimi obrażeniami fizycznymi, którzy mówili: „Ból pleców? Przyzwyczaiłem się. Ale to, że nie mogę już robić tego co kochałem, że straciłem wiarę w siebie… to jest nie do zniesienia.”

Ciało się goi. Rehabilitacja pomaga. Organizm się adaptuje.

Ale psychika? To trwa latami. Czasami zostaje na zawsze.

Jak wypadek zmienia osobowość młodego człowieka

Opowiem Wam historię Janka. Nie tylko o tym, co się stało z jego kręgosłupem. Ale o tym, co się stało z nim samym.

Przed wypadkiem: pewny siebie, aktywny, otwarty

Janek miał 18 lat. Dopiero co zdał maturę. Przed nim całe życie.

Kim był przed wypadkiem?

• Aktywny sportowo: bieganie, pływanie, tenis, narciarstwo, żeglarstwo
• Towarzyski: dużo znajomych, spotkania, imprezy
• Pewny siebie: zdobywał patenty, kursy, uprawnienia
• Z planem na życie: wiedział czego chce (ratownik WOPR, studia, kariera)
• Optymistyczny: wierzył w swoje możliwości

Typowy osiemnastolatek w pełni sił i marzeń.

– wypadek

Złamany kręgosłup. Operacja. Śruby na całe życie. Niepewność czy w ogóle będzie chodził.

Ale to był dopiero początek.

Pierwsze miesiące po wypadku: szok i zaprzeczenie

Janek leżał w szpitalu. Nie mógł się ruszać. Potrzebował pomocy przy każdej czynności – nawet tych najbardziej intymnych.

Jego pierwsza reakcja: „To się nie dzieje naprawdę. Za chwilę się obudzę.”

Rodzina wspomina: był w szoku. Nie rozmawiał o tym co się stało. Unikał tematu.

Następne miesiące: zderzenie z rzeczywistością

Janek wraca do domu. Zaczyna rehabilitację. Próbuje wrócić do „normalności”.

Ale:

1. Nie może robić tego co kochał
   • Nie może pływać stylem klasycznym (koniec marzeń o WOPR)
   • Nie może biegać
   • Nie może uprawiać większości sportów
   • Musi unikać aktywności fizycznych
2. Wygląda inaczej
   • Blizna 20 cm na plecach
   • Wybrzuszenia od śrub
   • Widoczne deformacje, gdy jest bez koszulki
   • Wstydzi się rozbierać (wcześniej bez problemu pływał na basenie)
3. Wszyscy go pytają
   • „Co ci się stało?”
   • „Kiedy wrócisz do formy?”
   • „Będziesz mógł znowu uprawiać sport?”
   • Za każdym razem musi tłumaczyć, przypominać sobie wypadek
4. Plany legły w gruzach
   • Nie przeszedł badań lekarskich na Akademię Morską
   • Nie może zrobić kursu na ratownika zawodowego
   • Musi szukać całkiem innej ścieżki życiowej

Zmiany w zachowaniu – co zauważyła rodzina

Mama Janka zeznawała w sądzie:

„Mój syn po wypadku stał się osobą zamkniętą w sobie, mniej towarzyską, zniechęconą, pozbawioną motywacji, rozkojarzoną. Dostrzegają to zarówno inne osoby, jak i on sam.”

Co to znaczy w praktyce?

Przed wypadkiem:

• Dużo wychodził, spotykał się z kolegami
• Chętnie opowiadał o swoich planach
• Entuzjastycznie podchodził do nauki
• Miał dobre oceny
• Zawsze coś planował, coś robił

Po wypadku:

• Ograniczył kontakty towarzyskie
• Przestał opowiadać o przyszłości (bo nie wiedział jaka ona będzie)
• Oceny spadły – stracił motywację do nauki
• Pesymistycznie patrzył na przyszłość
• „Nie widzę sensu w tym wszystkim”

Próba pomocy psychologicznej

Prawie rok po wypadku, Janek zdecydował się pójść do psychologa.

Odbył kilka sesji. Ale… zrezygnował.

Dlaczego?

„Ta forma terapii, podczas której nie mogę uzyskać żadnych porad i wskazówek, mi nie odpowiada. Skoro ja tylko mam mówić i nie mogę otrzymać żadnych porad, to równie dobrze mogę opowiadać o tym co mnie nurtuje rodzinie bądź kolegom.”

To charakterystyczne dla młodych ludzi po traumie. Oczekują szybkich rozwiązań, „instrukcji obsługi” nowej rzeczywistości. Psychoterapia tak nie działa.

Ale fakt, że chodził do psychologa, potwierdził skalę problemu.

Długoterminowe konsekwencje psychiczne

Kilka lat po wypadku, w trakcie procesu, Janek nadal zmagał się z konsekwencjami:

1. Brak motywacji do nauki
   • Zaczął studia na Politechnice (transport) – zarzucił
   • Spróbował AWF (turystyka) – zarzucił
   • Dopiero trzeci kierunek (mechanika) jakoś go trzymał
   • Wcześniej był dobrym uczniem, teraz – przeciętnym
2. Poczucie bezradności
   • „Nie mogę robić tego co chcę”
   • „Moje plany się nie sprawdziły, więc po co w ogóle planować”
   • „Inne osoby mogą, a ja nie”
3. Obniżona samoocena
   • Blizny, wybrzuszenia – „Wstydzę się rozbierać”
   • Ograniczenia fizyczne – „Jestem gorszy od rówieśników”
   • Niepewność przyszłości – „Co ja będę robił z tym kręgosłupem za 10, 20 lat?”
4. Izolacja społeczna
   • Mniej spotyka się z kolegami
   • Zrezygnował z wielu aktywności grupowych (bo nie może uczestniczyć)
   • Zamknął się w sobie

Co mówił sam Janek

W swoich zeznaniach powiedział:

„Załamałem się po wypadku. Stałem się osobą mrukliwą i zamkniętą w sobie. Nie widzę szans powodzenia w przyszłości, uważam, że moje plany i marzenia zostały zniweczone.”

To nie jest depresja kliniczna (przynajmniej nie zdiagnozowana). Ale to jest cierpienie psychiczne.

I to cierpienie, które będzie z nim przez lata.

Jak udowodnić zmiany psychiczne w sądzie

Tu dochodzimy do kluczowej kwestii praktycznej. Bo jedno to przeżywać cierpienia psychiczne. Drugie – udowodnić je w sądzie.

Problem: cierpienia psychiczne są niewidzialne

Sąd nie może „zobaczyć” Twojej depresji, Twojego braku motywacji, Twojego poczucia bezradności.

Ubezpieczyciel będzie kwestionował: „Skąd pewność, że to skutek wypadku, a nie normalne problemy młodzieńcze? Może zmiany wynikają z dojrzewania, a nie z wypadku?”

Musisz to udowodnić.

Dowód 1: Zeznania świadków – najbliżsi widzą zmiany

Najlepsi świadkowie to osoby, które znały Cię przed i po wypadku:

• Rodzice
• Rodzeństwo
• Przyjaciele
• Nauczyciele
• Współpracownicy

W sprawie Janka: zeznania matki były kluczowe.

Mama opisała:

• Jak wyglądał przed wypadkiem (aktywny, pewny siebie, towarzyski)
• Jak wygląda teraz (zamknięty, bez motywacji, pesymistyczny)
• Konkretne przykłady zmian (przestał się spotykać z kolegami, zarzucił hobby, oceny spadły)

To był mocny dowód.

Dowód 2: Konsultacje psychologiczne/psychiatryczne

Nawet jeśli terapia Ci nie pomogła – sam fakt, że chodziłeś do specjalisty, to dowód.

W sprawie Janka: zaświadczenie od psychologa potwierdzające, że miał kilka sesji terapeutycznych .

To pokazało sądowi: problem był na tyle poważny, że zdecydował się szukać pomocy.

Dowód 3: Dokumentacja „zmian życiowych”

Zbieraj dowody na to, jak wypadek zmienił Twoje życie:

W sprawie Janka mieliśmy:

1. Zwolnienie z w-f – cały rok szkolny
   • Dowód: wcześniej uczestniczył normalnie, po wypadku – zwolniony
   • To pokazało wpływ na aktywność fizyczną
2. Odmowa przyjęcia na studia ze względów zdrowotnych (Akademia Morska)
   • Dowód: oficjalna decyzja uczelni
   • To pokazało, że wypadek zniweczył plany życiowe
3. Zmiana kierunku studiów – zaczął transport, potem turystykę, wreszcie mechanikę
   • Dowód: dokumenty z uczelni
   • To pokazało zagubienie, brak kierunku
4. Kategoria D w wojsku (niezdolny do służby)
   • Dowód: orzeczenie wojskowe
   • To pokazało skalę ograniczeń

Dowód 4: Zeznania samego poszkodowanego

Jak opowiadać o swoich cierpieniach psychicznych w sądzie?

❌ Źle: „Czuję się źle. Jest mi smutno. Nie mam motywacji.”

✅ Dobrze: „Przed wypadkiem spotykałem się z kolegami 2-3 razy w tygodniu. Teraz – raz w miesiącu, bo wstydzę się rozbierać na basenie, nie mogę grać z nimi w piłkę, czuję się gorszy.”

Konkretne przykłady > ogólne stwierdzenia

W sprawie Janka – jego zeznania były pełne konkretów:

• „Przed wypadkiem biegałem kilka razy w tygodniu. Teraz w ogóle nie mogę biegać.”
• „Marzyłem o pracy ratownika WOPR od 14 roku życia. Teraz to niemożliwe.”
• „Nie mogę założyć koszulki z krótkim rękawem, bo widać wybrzuszenia na plecach. Wstydzę się.”

To jest mocne. To są realne cierpienia.

Dowód 5: Porównanie „przed” i „po”

Stwórz tabelkę porównawczą (możesz ją przygotować dla prawnika):

To daje sądowi jasny obraz zmian.

Ile są „warte” cierpienia psychiczne

Przejdźmy do sedna: jak sądy wyceniają cierpienia psychiczne?

Nie ma „cennika”

To nie jest tak, że „depresja = +10 000 zł”, „zmiana osobowości = +15 000 zł”.

Sądy oceniają całość krzywdy. Cierpienia fizyczne + psychiczne razem.

Młody wiek + cierpienia psychiczne = potężna kombinacja

W sprawie Janka sąd uwzględnił:

1. Obrażenia fizyczne – złamany kręgosłup, 15% trwały uszczerbek
2. Młody wiek – 18 lat, przed nim całe życie z ograniczeniami
3. Zniweczone plany życiowe – nie może być ratownikiem WOPR, nie dostał się na studia
4. Cierpienia psychiczne – zamknięcie w sobie, utrata motywacji, depresja

Wynik: 100 000 zł (przed uwzględnieniem przyczynienia)

Gdyby to były same obrażenia fizyczne u 50-latka bez konsekwencji psychicznych? Prawdopodobnie 40-50 000 zł.

Cierpienia psychiczne + młody wiek podwoiły kwotę.

Co sąd napisał w uzasadnieniu

Fragment uzasadnienia wyroku (parafraza):

„Sąd uwzględnił, że wypadek nie pozostał bez znaczenia dla funkcjonowania powoda w grupie rówieśniczej. Z osoby towarzyskiej stał się osobą zamkniętą w sobie, pozbawioną motywacji.

Wypadek odcisnął trwałe piętno na jego zdrowiu, a także uniemożliwił mu podjęcie nauki na wymarzonym kierunku studiów.

Sąd miał na uwadze, że poszkodowany po wypadku załamał się, że na skutek operacji powstała blizna długości 20 cm, która wygląda bardzo nieestetycznie, co negatywnie wpływa na jego samopoczucie i samoocenę i przez którą wstydzi się rozbierać w miejscach publicznych.”

Sąd wprost uwzględnił cierpienia psychiczne przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia.

Praktyczne wskazówki: dokumentuj od pierwszego dnia

Jeśli Ty lub Twój bliski przeszedł wypadek, a widzisz zmiany w zachowaniu, psychice – dokumentuj to od razu.

Wskazówka 1: Prowadź „dziennik zmian”

Może brzmieć to sztucznie, ale pomaga w sądzie.

Zapisuj:

• Data
• Co zauważyłeś (konkretne zachowanie, sytuacja)
• Porównanie z „przed wypadkiem”

Przykład:

15.08.Janek odmówił pójścia na basen z kolegami. Powiedział że „nie chce się rozbierać przy innych”. Przed wypadkiem chodził na basen 2x w tygodniu.

03.09. Janek dostał słabą ocenę z matmy. Wcześniej był dobrym uczniem (średnia 4,5). Powiedział że „nie widzi sensu w nauce skoro i tak nie wie co będzie robił”.

To są konkretne fakty, nie ogólniki.

Wskazówka 2: Idź do psychologa – nawet jeśli nie pomaga

Wiem, że brzmi cyniczne. Ale:

1. Terapia może faktycznie pomóc (nawet jeśli nie od razu)
2. Zaświadczenie od psychologa to mocny dowód w sądzie

Ubezpieczyciele często kwestionują: „Skąd pewność że ma problemy psychiczne?”

Zaświadczenie od specjalisty: „Pacjent zgłosił się z objawami depresji pourazowej…” – to zamyka dyskusję.

Wskazówka 3: Rób zdjęcia „przed i po”

Jeśli masz zdjęcia sprzed wypadku (np. z aktywności sportowych, spotkań towarzyskich) – zachowaj je.

To pokazuje sądowi: „Tak wyglądało życie przed wypadkiem.”

Zdjęcia po wypadku też są ważne (ale nie przesadzaj, nie rób codziennych selfie „jak mi smutno”).

Wskazówka 4: Zbieraj opinie osób trzecich

Poproś osoby bliskie (ale nie tylko rodzinę – także przyjaciół, nauczycieli) żeby napisały krótką notatkę:

„Znam Janka od 10 lat. Przed wypadkiem był osobą otwartą, towarzyską. Po wypadku się zmienił – unika spotkań, mało rozmawia, wycofał się z aktywności które wcześniej uwielbiał.”

Takie notatki (nawet nieformalne) mogą być później wykorzystane jako dowód (świadkowie zeznają na ich podstawie).

Wskazówka 5: Nie ukrywaj problemu

Wiem, że szczególnie mężczyźni mają problem z przyznaniem się do cierpień psychicznych. „Jestem silny, dam radę, nie potrzebuję pomocy.”

Ale w kontekście sprawy odszkodowawczej: jeśli nie powiesz o problemie, sąd go nie uwzględni.

Nie chodzi o „udawanie”, chodzi o uczciwe przedstawienie swojej sytuacji.

Jeśli faktycznie cierpisz psychicznie – powiedz o tym. Prawnikowi. Lekarzowi. Sądowi.

Podsumowanie: cierpienia psychiczne to realna krzywda

Vracając do pytania z tytułu: Czy zmiana z aktywnego nastolatka w zamkniętą w sobie osobę to krzywda?

Tak. I to poważna krzywda.

Czasami bardziej dotkliwa niż ból fizyczny.

Bo:

• Ból fizyczny można uśmierzyć lekami
• Kości się zrastają
• Blizny bledną

Ale cierpienia psychiczne?

• Depresja zostaje latami
• Utrata pewności siebie wpływa na całe życie
• Zniweczone marzenia nie wrócą

W sprawie Janka sąd to docenił. Uwzględnił nie tylko złamany kręgosłup, ale i złamaną psychikę młodego człowieka.

Jeśli Ty lub Twój bliski przeżywa podobne cierpienia po wypadku:

1. Nie bagatelizuj problemu
2. Szukaj pomocy (psycholog, terapeuta)
3. Dokumentuj zmiany
4. Zbieraj dowody (zeznania świadków, zaświadczenia)
5. Powiedz o tym prawnikowi

To nie jest „dodatek”. To nie jest „bonus”. To jest realna, poważna krzywda, która zasługuje na rekompensatę.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza wymaga indywidualnej analizy.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pytanie, którego wszyscy się boją

Pamiętam doskonale tę scenę. Siedzę w kancelarii, przed sobą mam panią Katarzynę – poszkodowaną w kolizji, z wyraźnymi objawami urazu biczowego, z dokumentacją medyczną świadczącą o kilkumiesięcznych dolegliwościach. Rozmowa idzie dobrze, tłumaczę jej szanse w sądzie (wysokie), przewidywane zadośćuczynienie (kilkanaście tysięcy), prawdopodobny czas procesu (rok-półtora).

I nagle pada pytanie, które pada zawsze, ale zawsze z taką samą nutą niepewności w głosie:

„Panie mecenasie… a ile to będzie kosztować?”

Widzę, jak się spinania. Jak kalkuluje w głowie, czy będzie ją na to stać. Jak zastanawia się, czy nie lepiej odpuścić, bo przecież prawnik na pewno będzie drogi.

To jest temat, o którym wszyscy wiedzą, ale nikt nie lubi głośno mówić: ile naprawdę kosztuje reprezentacja prawna w sprawie o zadośćuczynienie za uraz biczowy?

Dziś postanowiłem napisać o tym wprost. Bez owijania w bawełnę, bez marketingowej papki. Surowa prawda o kosztach, modelach wynagrodzenia i tym, na co uważać.

Model, który dominuje rynek – wynagrodzenie procentowe

Zacznijmy od tego, jak to wygląda w większości przypadków. W moim doświadczeniu – i w doświadczeniu większości kancelarii zajmujących się prawem odszkodowawczym – dominuje jeden model: wynagrodzenie procentowe od uzyskanego zadośćuczynienia.

Jak to działa w praktyce?

Proste. Przychodzisz do kancelarii. Opowiadasz o swojej sprawie. Prawnik analizuje dokumentację, ocenia szanse, proponuje współpracę. Jeśli się zgadzasz, podpisujesz umowę, która najczęściej brzmi mniej więcej tak:

„Kancelaria/adwokat/radca prawny poprowadzi sprawę o zadośćuczynienie. Wynagrodzenie wynosi X% od kwoty uzyskanej od ubezpieczyciela. Wynagrodzenie płatne po uzyskaniu zadośćuczynienia.”

Co to oznacza dla ciebie?

• Nie płacisz nic z góry – zero zaliczek, zero przedpłat
• Nie płacisz, jeśli nie wygrasz – jeśli sąd odrzuci twoje roszczenie, prawnik nie dostaje wynagrodzenia
• Płacisz tylko z tego, co dostaniesz – jeśli wygrasz 15 000 zł i umowa mówi o 20%, płacisz 3 000 zł

To model, który lubię nazywać „win-win” – prawnik zarabia, tylko jeśli klient wygra. Ma więc interes w tym, by prowadzić sprawę jak najlepiej.

Ile wynosi ten procent?

Z mojego doświadczenia, standardowa stawka na rynku to około 20% od uzyskanego zadośćuczynienia.

Widziałem oferty różne – od 15% (rzadko) do 30% (niestety, też się zdarza). Ale 20% to rzeczywiście standard branżowy.

I nie jest to przypadkowa liczba. W toku prac legislacyjnych nad regulacją rynku kancelarii odszkodowawczych proponowano właśnie limit 20% jako maksymalne wynagrodzenie, które kancelaria może pobrać od poszkodowanego.

Czyli jakby potwierdzenie, że to „uczciwa” stawka rynkowa.

Co jeszcze wchodzi w skład wynagrodzenia?

To ważne. W modelu procentowym zazwyczaj:

• Koszty zastępstwa procesowego – czyli tzw. „koszty adwokackie” zasądzone przez sąd od ubezpieczyciela – zazwyczaj przypadają kancelarii jako część jej wynagrodzenia

Alternatywny model – stawki ministerialne

Jest jeszcze jeden model, o którym warto wiedzieć. To stawki określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie/radcowskie.

Dla spraw o wartości przedmiotu sporu:

• 5 000 – 10 000 zł: stawka ministerialna to 1 800 zł
• 10 000 – 50 000 zł: stawka to 3 600 zł

Jak to działa?

W tym modelu umawia się z prawnikiem, że zapłacisz mu stałą kwotę (np. te 3 600 zł) z góry lub w ratach. Jeśli wygrasz sprawę, sąd zasądzi od ubezpieczyciela zwrot kosztów zastępstwa procesowego (właśnie te 3 600 zł), więc de facto odzyskasz swoje pieniądze.

Który model jest lepszy?

To zależy od twojej sytuacji finansowej i pewności wyniku.

Model procentowy jest lepszy, jeśli:

• Nie masz gotówki na opłacenie prawnika z góry
• Chcesz minimalizować ryzyko finansowe (jeśli przegrasz, nie tracisz nic)
• Masz trudną sprawę, gdzie wynik nie jest pewny

Model ze stawką ministerialną może być lepszy, jeśli:

• Masz środki na opłacenie prawnika z góry
• Jesteś pewien wygranej (bo wtedy procentowa może być wyższa niż ministerialna)
• Spodziewasz się wysokiego zadośćuczynienia (np. 30 000 zł – 20% to 6 000 zł, a stawka ministerialna to tylko 3 600 zł)

Moja szczera opinia – co jest uczciwe?

Po latach w tym biznesie mam dosyć wyraźne poglądy na temat uczciwości różnych modeli wynagrodzenia.

20% to uczciwa stawka

Uważam, że 20% od uzyskanego zadośćuczynienia to wynagrodzenie uczciwe dla obu stron. Dlaczego?

Bo prowadzenie sprawy o uraz biczowy to nie jest „wbij szablon i gotowe”. To żmudna praca:

• Analiza dokumentacji medycznej
• Konsultacje ze specjalistami
• Przygotowanie pozwu (często kilkunastostronicowego)
• Udział w rozprawach (zwykle kilka)
• Korespondencja z biegłym sądowym
• Negocjacje z ubezpieczycielem
• Przygotowanie apelacji (jeśli trzeba)

Plus – prawnik bierze na siebie ryzyko. Jeśli sprawa się nie powiedzie, przepracował kilkadziesiąt godzin za darmo.

20% kompensuje to ryzyko i tę pracę.

Powyżej 20% to już za dużo

Widziałem oferty kancelarii, które proponują 25%, 30%, a nawet 35% prowizji. To już według mnie wykorzystywanie pozycji dominującej.

Poszkodowany często jest w trudnej sytuacji – ma ból, frustrację, nie zna się na prawie. Łatwo go wtedy przekonać do niekorzystnej umowy.

Jeśli ktoś proponuje ci wynagrodzenie powyżej 20% – po prostu idź do innej kancelarii. Nie daj się wykorzystać.

Uważaj na „ukryte koszty”

Czasem kancelarie stosują praktykę, którą osobiście uważam za nieuczciwą. Umowa mówi o 20% prowizji, ale dodatkowo:

• „Koszty administracyjne” – 500 zł
• „Opłata za sporządzenie pozwu” – 800 zł
• „Koszty korespondencji” – 300 zł

I nagle zamiast 20% masz faktycznie 25-30%.

To jest nieuczciwe. W normalnym modelu procentowym wszystkie te koszty są wliczone w prowizję. Nie ma żadnych dodatkowych opłat.

Jeśli ktoś ci próbuje wmówić inaczej – uciekaj.

Praktyczne porady – jak nie dać się oszukać

Z mojego doświadczenia, oto kilka rad dla osób szukających reprezentacji w sprawie o uraz biczowy:

1. Pytaj o wszystko wprost

Nie bój się pytać o wynagrodzenie. To twoje prawo wiedzieć, ile zapłacisz. Jeśli prawnik unika odpowiedzi lub mówi „wszystko będzie w umowie” – to zły znak.

Dobry prawnik powie ci wprost: „Moje wynagrodzenie to 20% od tego, co dostaniesz. Nie ma żadnych dodatkowych kosztów.”

2. Czytaj umowę uważnie

Wiem, że umowy są nudne i niezrozumiałe. Ale przeczytaj ją przed podpisaniem. Szukaj szczególnie:

• Wysokości prowizji (czy na pewno 20%?)
• Dodatkowych opłat (czy są wymienione jakieś „koszty administracyjne” itp.?)
• Warunków wypłaty (kiedy płacisz – po wygranej czy z góry?)

Jeśli coś jest niejasne – pytaj. Prawnik ma obowiązek wyjaśnić.

3. Porównuj oferty

Nie bierz pierwszego prawnika, którego znajdziesz w Google. Zadzwoń do kilku kancelarii, porównaj oferty.

Jeśli jedna proponuje 20%, druga 25%, a trzecia 30% – wybór jest łatwiejszy. Pytanie, czy w tym przypadku tańszy zanczy lepszy.

4. Doświadczenie > cena

Ale uwaga – nie kieruj się tylko ceną. Prawnik, który bierze 15%, ale nie ma doświadczenia w sprawach o uraz biczowy, może przegrać sprawę. I wtedy te „zaoszczędzone” 5% nie będą ci nic warte, bo nie dostaniesz nic.

Lepiej zapłacić 20% doświadczonemu prawnikowi, który wygra sprawę na 15 000 zł (twoje 12 000 zł po prowizji), niż 15% niedoświadczonemu, który ją przegra (twoje 0 zł).

5. Unikaj „wyspecjalizowanych kancelarii odszkodowawczych”

To trochę kontrowersyjna rada, ale powiem wprost: unikaj kancelarii, które zajmują się wyłącznie odszkodowaniami i mają agresywny marketing (billboardy, reklamy TV, call center).

Często te kancelarie działają na zasadzie „fabryki odszkodowań” – przyjmują setki spraw, stosują szablony, nie mają czasu na indywidualne podejście. I czasem pobierają wyższe prowizje (25-30%), bo muszą pokryć koszty marketingu.

Lepiej szukać „normalnej” kancelarii prawnej, która zajmuje się też innymi sprawami, ale ma w zespole prawnika specjalizującego się w odszkodowaniach.

Moja refleksja – etyka w prawie odszkodowawczym

Po latach w tym biznesie mam mieszane uczucia wobec branży odszkodowawczej.

Z jednej strony – robię coś, co ma sens. Pomagam ludziom, którzy ucierpiał w wypadku, wywalczyć to, co im się należy. To daje satysfakcję.

Z drugiej strony – widzę też ciemne strony branży. Kancelarie, które traktują poszkodowanych jak źródło dochodu, a nie jak ludzi w potrzebie. Które pobierają 30-35% prowizji, bo „rynek pozwala”. Które stosują agresywny marketing, często wprowadzając ludzi w błąd („Gwarantujemy wysokie odszkodowanie!”).

To mnie irytuje. Bo to podkopuje zaufanie do całej branży.

Dlatego staram się działać inaczej. Uczciwie. Transparentnie. Bez wyzyskiwania ludzi w trudnej sytuacji.

Może przez to zarabiam mniej niż mógłbym. Ale śpię spokojnie.

Podsumowanie – ile naprawdę zapłacisz?

Wracając do tytułowego pytania: ile kosztuje prawnik od urazu biczowego?

Odpowiedź brzmi: najczęściej 20% od uzyskanego zadośćuczynienia, płatne po wygranej sprawy.

Jeśli wygrasz 10 000 zł – zapłacisz 2 000 zł. Jeśli wygrasz 15 000 zł – zapłacisz 3 000 zł.

To uczciwa stawka, która:

• Nie obciąża cię z góry
• Motywuje prawnika do walki o jak najwyższą kwotę
• Minimalizuje twoje ryzyko (jeśli przegrasz, nie płacisz)

Ale uważaj na:

• Prowizje powyżej 20% (to za dużo)
• Ukryte koszty i dodatkowe opłaty (to nieuczciwe)
• Kancelarie bez doświadczenia w urazach biczowych (tanio, ale nieskutecznie)

I pamiętaj – koszt prawnika nie powinien cię powstrzymywać przed walką o swoje prawa. W większości przypadków nie zapłacisz nic z góry, a to, co zapłacisz po wygranej, będzie małym ułamkiem tego, co dostaniesz.

Więc jeśli doznałeś urazu biczowego i ubezpieczyciel odmawia lub zaniża odszkodowanie – nie rezygnuj. Znajdź dobrego prawnika. I walcz.

Bo to się opłaca. Dla ciebie – i dla sprawiedliwości.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pytanie Czytelniczki

„Dzień dobry, czy mógłby Pan napisać do jakiego momentu należy mi się zwrot kosztów najmu samochodu zastępczego? Czy ubezpieczyciel sprawcy powinien zwrócić mi koszty najmu samochodu zastępczego do momentu przyjęcia odpowiedzialności za szkodę i wypłaty odszkodowania czy też może skrócić ten okres? Szkoda zakwalifikowana była jako częściowa. Swojego uszkodzonego samochodu nie naprawiałam z dwóch powodów, po pierwsze ubezpieczyciel wyraził wątpliwości co do okoliczności szkody i odpowiedzialność za szkodę przyjął dopiero po 50 dniach od zgłoszenia. Nie chciałam rozpoczynać naprawy aby w przypadku odmowy nie pozbawić się argumentów. Biegły nie mógłby zbadać już naprawionego samochodu. Po drugie po prostu nie posiadałam wolnych środków finansowych na naprawę, a po wypłacie odszkodowania samochód sprzedałam w stanie uszkodzonym. Ubezpieczyciel utrzymuje, że okres najmu powinien obejmować jedynie czas do oględzin plus „technologiczny czas naprawy”. Proszę o odpowiedź kto ma rację w opisanej sytuacji.”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! To doskonałe pytanie, które dotyka jednego z najczęstszych sporów z ubezpieczycielami – zakresu czasowego zwrotu kosztów najmu samochodu zastępczego. Ubezpieczyciele systematycznie próbują ograniczać ten okres, ale w Twojej sytuacji masz rację – przysługuje Ci zwrot kosztów najmu do momentu wypłaty odszkodowania. Wyjaśniam dokładnie, dlaczego i na jakiej podstawie prawnej.

Krótka odpowiedź

Przysługuje Ci zwrot kosztów najmu do momentu wypłaty odszkodowania – czyli przez wszystkie 50 dni, w których ubezpieczyciel zwlekał z przyjęciem odpowiedzialności. Argument ubezpieczyciela o „czasie do oględzin plus technologiczny czas naprawy” jest nieprawidłowy i sprzeczny z orzecznictwem sądów.

Podstawa prawna – co mówią przepisy?

Art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego (zasada pełnego odszkodowania):

„Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.”

Oznacza to, że odszkodowanie powinno pokryć wszystkie szkody poniesione w związku z wypadkiem, w tym koszty najmu samochodu zastępczego za cały okres, w którym nie mogłaś korzystać ze swojego pojazdu.

Ubezpieczyciel OC sprawcy odpowiada za szkodę wyrządzoną przez sprawcę. Jeśli sprawca jest odpowiedzialny za pozbawienie Cię pojazdu na 50 dni – ubezpieczyciel musi pokryć koszty za te 50 dni.

Co mówi orzecznictwo sądów?

To kluczowe – sądy konsekwentnie orzekają na korzyść poszkodowanych w takich sprawach. Oto główne zasady wypracowane przez orzecznictwo:

1. Okres najmu obejmuje czas od szkody do realnej możliwości korzystania z pojazdu

Sądy uznają, że koszty najmu przysługują za okres od:

• Dnia wypadku (lub utraty zdolności do korzystania z pojazdu)
• Do dnia, w którym poszkodowany realnie odzyskał możliwość korzystania z pojazdu

Co to znaczy „realnie odzyskał możliwość”? To może być:

• Dzień odebrania naprawionego pojazdu z warsztatu
• Dzień wypłaty odszkodowania (jeśli poszkodowany nie naprawia pojazdu)
• Dzień sprzedaży uszkodzonego pojazdu i zakupu nowego

2. Zwlekanie ubezpieczyciela obciąża ubezpieczyciela, nie poszkodowanego

Sądy wielokrotnie podkreślały, że jeśli ubezpieczyciel opóźnia likwidację szkody (np. przez:

• Wątpliwości co do okoliczności wypadku
• Długie oczekiwanie na opinię biegłego
• Przewlekłe postępowanie likwidacyjne

→ To koszty najmu za ten okres obciążają ubezpieczyciela, nie poszkodowanego.

„Okres wynajmu samochodu zastępczego obejmuje czas niezbędny do przywrócenia poszkodowanemu możliwości korzystania z równoważnego pojazdu, a nie tylko technologiczny czas naprawy.”

3. Brak środków na naprawę nie jest winą poszkodowanego

Sądy uznają, że poszkodowany nie ma obowiązku finansować naprawy z własnych środków. Jeśli ubezpieczyciel zwleka z wypłatą odszkodowania – to jego wina, że poszkodowany nie mógł naprawić pojazdu wcześniej.

4. Sprzedaż pojazdu w stanie uszkodzonym nie wyłącza prawa do zwrotu kosztów najmu

Poszkodowany ma prawo:

• Naprawić pojazd i dostać zwrot kosztów najmu za czas naprawy
• LUB sprzedać pojazd uszkodzony i dostać zwrot kosztów najmu za czas do wypłaty odszkodowania

To wybór poszkodowanego. Ubezpieczyciel nie może narzucać jednej z opcji.

Dlaczego argument ubezpieczyciela jest błędny?

Ubezpieczyciel twierdzi, że okres najmu powinien obejmować „czas do oględzin plus technologiczny czas naprawy”. To standardowy argument ubezpieczycieli, ale jest nieprawidłowy z kilku powodów:

1. Ignoruje zwlekanie ubezpieczyciela

Jeśli ubezpieczyciel:

• Zwlekał 50 dni z przyjęciem odpowiedzialności
• Opóźniał likwidację szkody
• Nie wypłacił odszkodowania na czas

→ To jego wina, że musiałaś wynajmować auto dłużej. Nie możesz ponosić konsekwencji zwlekania ubezpieczyciela.

2. Zakłada, że miałaś środki na naprawę

Ubezpieczyciel zakłada, że:

• Miałaś pieniądze na naprawę
• Mogłaś rozpocząć naprawę przed wypłatą odszkodowania
• „Technologiczny czas naprawy” to jedyny uzasadniony okres

Ale to jest nierealny scenariusz. Z naszego doświadczenia w kancelarii – większość poszkodowanych nie ma wolnych środków na pokrycie kosztów naprawy z góry (często to kilka, kilkanaście tysięcy złotych). To ubezpieczyciel powinien szybko wypłacić odszkodowanie, żeby poszkodowany mógł naprawić auto.

3. Nie uwzględnia Twojego uzasadnionego strachu przed odmową

To bardzo ważny argument. Napisałaś, że:

„Nie chciałam rozpoczynać naprawy aby w przypadku odmowy nie pozbawić się argumentów. Biegły nie mógłby zbadać już naprawionego samochodu.”

To w pełni uzasadnione obawy. Gdybyś naprawiła auto przed decyzją ubezpieczyciela, a on potem odmówił wypłaty (np. twierdząc, że to nie była jego wina) – straciłabyś możliwość udowodnienia szkody. Biegły sądowy nie mógłby ocenić uszkodzeń.

Sądy to rozumieją i uznają takie postępowanie za ostrożne i racjonalne, nie za próbę sztucznego wydłużania okresu najmu.

4. Zakłada, że „technologiczny czas naprawy” to jedyna miara

Ale przecież:

• Ty nie naprawiałaś auta (bo sprzedałaś je uszkodzone po wypłacie)
• Więc „technologiczny czas naprawy” jest irrelewantny
• Liczył się czas do momentu, gdy otrzymałaś odszkodowanie i mogłaś kupić nowy pojazd

Twoja sytuacja krok po kroku

Przyjrzyjmy się Twojej sytuacji przez pryzmat zasad prawnych:

1. Wypadek → utrata możliwości korzystania z pojazdu

Od dnia wypadku nie mogłaś normalnie korzystać ze swojego samochodu (był uszkodzony). To początek okresu, za który przysługują koszty najmu.

2. Zgłoszenie szkody → ubezpieczyciel zwleka (50 dni)

Przez 50 dni ubezpieczyciel:

• Wyrażał wątpliwości co do okoliczności szkody
• Nie przyjmował odpowiedzialności
• Nie wypłacał odszkodowania

→ To całkowicie wina ubezpieczyciela. Ty nie mogłaś w tym czasie:

• Naprawić auta (bo nie miałaś środków)
• Sprzedać auta (bo nie było wiadomo, czy dostaniesz odszkodowanie)
• Kupić nowego auta (bo nie miałaś pieniędzy)

3. Wypłata odszkodowania → sprzedaż uszkodzonego pojazdu

Dopiero po 50 dniach:

• Ubezpieczyciel przyjął odpowiedzialność
• Wypłacił odszkodowanie
• Mogłaś sprzedać uszkodzony pojazd

→ To koniec okresu, za który przysługują koszty najmu.

Podsumowanie: Przysługuje Ci zwrot kosztów najmu za wszystkie 50 dni, od dnia wypadku do dnia wypłaty odszkodowania.

Jak bronić swojego stanowiska?

Jeśli ubezpieczyciel odmawia zwrotu pełnych kosztów najmu – oto argumenty, które powinna użyć:

1. Powołaj się na orzecznictwo

• okres najmu obejmuje czas do realnej możliwości korzystania z pojazdu
• Wyroki sądów okręgowych i apelacyjnych potwierdzające, że zwlekanie ubezpieczyciela obciąża ubezpieczyciela

2. Wskaż, że zwlekanie było winą ubezpieczyciela

• 50 dni to nieuzasadniony okres na przyjęcie odpowiedzialności
• Przepisy (art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) nakazują rozpatrzenie szkody „niezwłocznie”
• Wątpliwości ubezpieczyciela nie mogą obciążać Ciebie

3. Argumentuj brak środków na naprawę

• Nie miałaś obowiązku finansować naprawy z własnych środków
• Gdyby ubezpieczyciel szybciej wypłacił odszkodowanie – mogłabyś wcześniej naprawić lub sprzedać pojazd

4. Podkreśl uzasadniony strach przed odmową

• Naprawienie auta przed decyzją ubezpieczyciela pozbawiłoby Cię możliwości udowodnienia szkody
• To racjonalne i ostrożne postępowanie

5. Wskaż, że „technologiczny czas naprawy” nie ma zastosowania

• Nie naprawiałaś auta, więc hipotetyczny czas naprawy jest irrelevantny
• Liczył się czas do realnej możliwości korzystania z pojazdu = czas do wypłaty odszkodowania

Praktyczne kroki – co dalej?

1. Złóż pisemne wezwanie do zapłaty

Wystosuj do ubezpieczyciela pismo, w którym:

• Wskazujesz pełny okres najmu (50 dni)
• Powołujesz się na art. 361 KC i orzecznictwo
• Domagasz się zwrotu pełnych kosztów najmu
• Załączasz faktury/rachunki za najem

2. Ustaw termin (np. 7-14 dni)

Daj ubezpieczycielowi krótki termin na zmianę stanowiska. To standardowa procedura przed wniesieniem pozwu.

3. W razie odmowy – idź do sądu

Jeśli ubezpieczyciel się uprze – wnieś pozew. W sprawach o zwrot kosztów najmu samochodu zastępczego orzecznictwo jest bardzo korzystne dla poszkodowanych. Sądy konsekwentnie przyznają pełne koszty najmu za okres zwlekania ubezpieczyciela.

W pozwie:

• Powołaj się na konkretne orzecznictwo (SN, sądy apelacyjne)
• Wskaż, że zwlekanie było wyłączną winą ubezpieczyciela
• Dołącz dowody: faktury za najem, korespondencję z ubezpieczycielem (pokazującą 50-dniowe zwlekanie), wypis ze szkody

4. Możesz dochodzić odsetek

Od dnia wezwania do zapłaty (lub od dnia zgłoszenia szkody) przysługują Ci odsetki ustawowe za opóźnienie. To dodatkowa kwota, którą możesz dochodzić.

Uwaga na typowe sztuczki ubezpieczycieli

Co ciekawe, w naszej praktyce spotykamy się z tymi samymi argumentami ubezpieczycieli w sprawach o najem zastępczy:

„Powinnaś była naprawić auto wcześniej”

• Odpowiedź: Nie miałam środków, a ubezpieczyciel zwlekał z wypłatą.

„Mogłaś pożyczyć pieniądze na naprawę”

• Odpowiedź: Nie mam obowiązku zadłużać się, żeby naprawić szkodę, której nie spowodowałam.

„Mogłaś jeździć uszkodzonym autem”

• Odpowiedź: Jeśli uszkodzenia uniemożliwiały bezpieczne poruszanie się – to absurd. A nawet jeśli auto było sprawne technicznie, miałam prawo nie narażać się na dalsze szkody.

„Technologiczny czas naprawy to 10 dni”

• Odpowiedź: Ale ja nie naprawiałam auta – sprzedałam je po wypłacie odszkodowania. Więc „technologiczny czas” nie ma zastosowania.

„Wynajęłaś za drogie auto”

• Odpowiedź: (Jeśli pojawi się ten argument) Miałam prawo wynająć auto zbliżonej klasy do mojego. Jeśli koszt był rynkowy – ubezpieczyciel musi zapłacić.

Co jeśli ubezpieczyciel częściowo wypłacił koszty najmu?

Jeśli ubezpieczyciel już wypłacił część kosztów (np. za 10 dni), a odmawia reszty – możesz dochodzić różnicy. W pozwie wskazujesz:

• Pełny okres najmu: 50 dni
• Kwota już wypłacona przez ubezpieczyciela
• Kwota do zapłaty (różnica)

Dokumentacja – co zachować?

Żeby skutecznie dochodzić kosztów najmu, musisz mieć:

1. Faktury/rachunki za najem – z datami najmu i kwotami

2. Umowę najmu – pokazującą okres najmu

3. Korespondencję z ubezpieczycielem – pokazującą:

• Kiedy zgłosiłaś szkodę
• Kiedy ubezpieczyciel wyrażał wątpliwości
• Kiedy przyjął odpowiedzialność (po 50 dniach)
• Kiedy wypłacił odszkodowanie

4. Dokumentację szkody – potwierdzającą, że auto było uszkodzone i nie mogłaś z niego normalnie korzystać

5. Dowód sprzedaży uszkodzonego pojazdu – potwierdzający, że sprzedałaś auto po wypłacie odszkodowania

Podsumowanie

• Przysługuje Ci zwrot kosztów najmu za wszystkie 50 dni – od wypadku do wypłaty odszkodowania
• Argument ubezpieczyciela jest błędny – „technologiczny czas naprawy” nie ma zastosowania w Twojej sytuacji
• Zwlekanie ubezpieczyciela obciąża ubezpieczyciela – nie Ciebie
• Brak środków na naprawę to uzasadniony powód – nie musisz zadłużać się
• Uzasadniony strach przed odmową to racjonalne postępowanie – sądy to rozumieją
• Orzecznictwo jest po Twojej stronie – sądy konsekwentnie orzekają na korzyść poszkodowanych

Jeśli ubezpieczyciel odmawia – nie wahaj się dochodzić swoich praw w sądzie. To standardowy spór, który poszkodowani zazwyczaj wygrywają.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli zmagasz się ze sporem o zwrot kosztów najmu samochodu zastępczego lub ubezpieczyciel próbuje ograniczyć okres najmu – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sporami o zwrot kosztów najmu samochodu zastępczego. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Złamanie ręki to chyba najpopularniejszy uraz, jakiego doznają poszkodowani w wypadkach samochodowych, poślizgnięciach się na oblodzonym chodniku czy w pracy. Jeżeli za skutki tego złamania odpowiada osoba trzecia, poszkodowanemu przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie.

Jednym z kluczowych elementów, na podstawie którego sąd ocenia wysokość należnego zadośćuczynienia, jest ustalenie trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Jak ten uszczerbek kształtuje się w przypadku złamania ręki lub poszczególnych kości ręki? O tym dzisiaj napiszę.

Spis treści

1. Jaka tabela obowiązuje przy ustalaniu uszczerbku?
2. Uszczerbek na zdrowiu – ramię
3. Uszczerbek na zdrowiu – staw łokciowy
4. Uszczerbek na zdrowiu – przedramię
5. Uszczerbek na zdrowiu – nadgarstek
6. Uszczerbek na zdrowiu – śródręcze i palce
7. Czy uszczerbek to wszystko? Inne elementy zadośćuczynienia
8. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
9. FAQ – najczęstsze pytania

---

Jaka tabela obowiązuje przy ustalaniu uszczerbku?

W przypadku szkód likwidowanych z OC sprawcy właściwą tabelą jest ta zawarta w Obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu.

To ta tabela, którą posługują się lekarze orzecznicy ubezpieczycieli oraz biegli sądowi przy ocenie uszczerbku po wypadkach komunikacyjnych i innych zdarzeniach, za które odpowiada sprawca.

Uwaga: W przypadku ubezpieczeń dobrowolnych (np. NNW) mogą obowiązywać inne tabele – autorstwa poszczególnych zakładów ubezpieczeń.

---

Uszczerbek na zdrowiu – ramię

Złamanie kości ramiennej

Procent uszczerbku zależy od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji kończyny:

a) Z niewielkim przemieszczeniem i zaburzeniem osi:

• Prawa ręka: 5–15%
• Lewa ręka: 5–10%

b) Ze znacznym przemieszczeniem i skróceniem:

• Prawa ręka: 15–30%
• Lewa ręka: 10–25%

c) Złamania powikłane przewlekłym zapaleniem kości, przetokami, brakiem zrostu, stawem rzekomym, ciałami obcymi i zmianami neurologicznymi:

• Prawa ręka: 30–55%
• Lewa ręka: 25–50%

Uszkodzenia mięśni, ścięgien i ich przyczepów

W zależności od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji:

a) Mięśnia dwugłowego:

• Prawa ręka: 5–15%
• Lewa ręka: 5–10%

b) Uszkodzenia innych mięśni ramienia:

• Prawa ręka: 5–20%
• Lewa ręka: 5–15%

Utrata kończyny w obrębie ramienia

a) Z zachowaniem tylko 1/3 bliższej kości ramiennej:

• Prawa ręka: 70%
• Lewa ręka: 65%

b) Przy dłuższych kikutach:

• Prawa ręka: 65%
• Lewa ręka: 60%

---

Uszczerbek na zdrowiu – staw łokciowy

Złamanie obwodowej nasady kości ramiennej

W zależności od zaburzeń osi i ograniczenia ruchów w stawie łokciowym:

a) Bez większych przemieszczeń, zniekształceń i ograniczenia ruchomości:

• Prawa ręka: 5–15%
• Lewa ręka: 5–10%

b) Z dużym zniekształceniem i ze znacznym przykurczem:

• Prawa ręka: 15–30%
• Lewa ręka: 10–25%

Zesztywnienie stawu łokciowego

a) W zgięciu zbliżonym do kąta prostego i z zachowanymi ruchami obrotowymi przedramienia (75°–110°):

• Prawy staw: 30%
• Lewy staw: 25%

b) Z brakiem ruchów obrotowych:

• Prawy staw: 35%
• Lewy staw: 30%

c) W ustawieniu wyprostnym lub zbliżonym (160°–180°):

• Prawy staw: 50%
• Lewy staw: 45%

d) W innych ustawieniach – zależnie od przydatności czynnościowej kończyny:

• Prawy staw: 30–45%
• Lewy staw: 25–40%

Przykurcz w stawie łokciowym

W zależności od zakresu zgięcia, wyprostu i stopnia zachowania ruchów obrotowych przedramienia:

a) Przy niemożności zgięcia do 90°:

• Prawy staw: 10–30%
• Lewy staw: 5–25%

b) Przy możliwości zgięcia ponad kąt prosty:

• Prawy staw: 5–20%
• Lewy staw: 5–15%

---

Uszczerbek na zdrowiu – przedramię

Złamania w obrębie dalszych nasad jednej lub obu kości przedramienia

Powodujące ograniczenia ruchomości nadgarstka i zniekształcenia – w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych:

a) Ze zniekształceniem:

• Prawe przedramię: 5–15%
• Lewe przedramię: 5–10%

b) Ze znacznym zniekształceniem, dużym ograniczeniem ruchomości i zmianami wtórnymi (troficzne, krążeniowe):

• Prawe przedramię: 15–25%
• Lewe przedramię: 10–20%

Złamania trzonów jednej lub obu kości przedramienia

W zależności od przemieszczeń, zniekształceń i zaburzeń czynnościowych:

a) Ze zniekształceniem i zaznaczonymi zaburzeniami funkcji:

• Prawe przedramię: 5–15%
• Lewe przedramię: 3–10%

b) Ze znacznym zniekształceniem, dużym ograniczeniem ruchomości i zmianami wtórnymi:

• Prawe przedramię: 15–35%
• Lewe przedramię: 10–30%

Staw rzekomy

• Kości promieniowej – prawa: 30%, lewa: 25%
• Kości łokciowej – prawa: 20%, lewa: 15%
• Obu kości przedramienia – prawe: 40%, lewe: 35%

Utrata kończyny w obrębie przedramienia

W zależności od charakteru kikuta i jego przydatności do oprotezowania:

• Prawa ręka: 55–65%
• Lewa ręka: 50–60%

---

Uszczerbek na zdrowiu – nadgarstek

Ograniczenia ruchomości w obrębie nadgarstka

W następstwie uszkodzeń (skręcenia, zwichnięcia, złamania kości nadgarstka, martwice aseptyczne) – w zależności od ustawienia, zakresu ruchów, objawów bólowych i troficznych oraz funkcji palców:

a) Ograniczenie ruchomości:

• Prawy nadgarstek: 5–10%
• Lewy nadgarstek: 3–8%

b) Ograniczenie ruchomości dużego stopnia:

• Prawy nadgarstek: 10–20%
• Lewy nadgarstek: 8–15%

c) Ograniczenia ruchomości dużego stopnia z ustawieniem ręki czynnościowo niekorzystnym:

• Prawy nadgarstek: 20–30%
• Lewy nadgarstek: 15–25%

Całkowite zesztywnienie w obrębie nadgarstka

a) W ustawieniu czynnościowo korzystnym – w zależności od stopnia upośledzenia funkcji dłoni i palców:

• Prawy nadgarstek: 15–30%
• Lewy nadgarstek: 10–25%

b) W ustawieniu czynnościowo niekorzystnym:

• Prawy nadgarstek: 25–45%
• Lewy nadgarstek: 20–40%

Utrata ręki na poziomie nadgarstka

• Prawa ręka: 55%
• Lewa ręka: 50%

---

Uszczerbek na zdrowiu – śródręcze i palce

Kciuk

Złamania i zwichnięcia kciuka – w zależności od ustawienia, zniekształcenia i stopnia zaburzeń funkcji:

a) Z przemieszczeniem:

• Prawy kciuk: 5–10%
• Lewy kciuk: 3–8%

b) Z dużym przemieszczeniem i zniekształceniem:

• Prawy kciuk: 10–20%
• Lewy kciuk: 8–15%

Utraty w obrębie kciuka:

• Utrata opuszki – prawa: 5%, lewa: 3%
• Utrata paliczka paznokciowego – prawa: 10%, lewa: 8%
• Utrata paliczka paznokciowego z częścią podstawowego – prawa: 15%, lewa: 10%
• Utrata obu paliczków bez kości śródręcza – prawa: 20%, lewa: 15%
• Utrata obu paliczków z kością śródręcza – prawa: 30%, lewa: 25%

Palec wskazujący

Utraty w obrębie palca wskazującego:

• Utrata opuszki – prawa: 5%, lewa: 3%
• Utrata paliczka paznokciowego – prawa: 7%, lewa: 5%
• Utrata paliczka paznokciowego i środkowego powyżej 1/3 – prawa: 12%, lewa: 10%
• Utrata trzech paliczków – prawa: 17%, lewa: 15%
• Utrata palca z kością śródręcza – prawa: 23%, lewa: 20%

Palce trzeci, czwarty i piąty

Utrata całego paliczka lub części paliczka:

• Palca trzeciego i czwartego – za każdy paliczek: prawa 3%, lewa 2%
• Palca piątego – za każdy paliczek: prawa 1%, lewa 1%

Utrata palców III, IV lub V z kością śródręcza:

• Prawa ręka: 12%
• Lewa ręka: 8%

---

Czy uszczerbek to wszystko? Inne elementy zadośćuczynienia

Co oczywiste, im wyższy uszczerbek, tym należne poszkodowanemu zadośćuczynienie większe. Pamiętać przy tym jednak należy, że „nie samym uszczerbkiem sądzi sąd” – jest to jedynie jeden z wielu elementów, które sąd bierze pod uwagę przy ocenie należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia.

Co jeszcze wpływa na wysokość zadośćuczynienia?

• Ból i cierpienie – intensywność i długość trwania bólu
• Hospitalizacje – liczba, długość i sposób leczenia
• Rehabilitacja – konieczność i długość rehabilitacji
• Operacje – liczba i ich inwazyjność
• Konsekwencje psychiczne – lęki, depresja, poczucie kalectwa
• Ograniczenia życiowe – wpływ na życie zawodowe, rodzinne, towarzyskie
• Wiek poszkodowanego – młodsze osoby z trwałymi skutkami otrzymują zazwyczaj wyższe zadośćuczynienia
• Rokowania – czy nastąpi pełne wyleczenie, czy skutki będą trwałe

---

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

1. Dokumentuj wszystko

Zbieraj całą dokumentację medyczną: karty informacyjne z leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskie, opisy zabiegów, RTG, tomografię, opinie konsultacyjne specjalistów.

2. Nie zgadzaj się na zaniżony uszczerbek

Jeśli masz wątpliwości co do oceny lekarza orzecznika ubezpieczyciela, masz prawo zlecić prywatną opinię lub wnioskować o opinię biegłego sądowego.

3. Pamiętaj o wszystkich konsekwencjach urazu

Nie skupiaj się tylko na uszczerbku. Zadośćuczynienie powinno uwzględniać całość doznanej krzywdy – ból, hospitalizacje, rehabilitację, konsekwencje psychiczne i życiowe.

4. Skonsultuj się z prawnikiem

Sprawy odszkodowawcze są złożone, a ubezpieczyciele często zaniżają wypłaty. Profesjonalna pomoc prawna zwiększa szanse na sprawiedliwe odszkodowanie.

---

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy za złamanie prawej ręki zawsze dostanę więcej niż za złamanie lewej?

Tak, jeśli jesteś osobą praworęczną. Prawa ręka jako dominująca ma wyższe punkty uszczerbku w tabeli. Dla leworęcznych odwrotnie – należy to udokumentować.

2. Czy uszczerbek na zdrowiu jest stały?

Uszczerbek ustala się po zakończeniu leczenia i stabilizacji stanu zdrowia. Może być trwały (na całe życie) lub długotrwały (powyżej 6 miesięcy).

3. Czy mogę dostać wyższe zadośćuczynienie niż wskazuje uszczerbek?

Tak. Uszczerbek to tylko jeden z czynników. Jeśli doznanałeś szczególnie intensywnego bólu, licznych hospitalizacji czy poważnych konsekwencji psychicznych – zadośćuczynienie może być wyższe.

4. Czy za złamanie kilku kości ręki uszczerbki się sumują?

Tak, jeśli są to odrębne urazy (np. złamanie kości ramiennej + złamanie nadgarstka). Lekarz sumuje procenty, czasem z „rabatowaniem”.

5. Co to jest „rabatowanie” przy sumowaniu uszczerbków?

To praktyka lekarzy orzeczników polegająca na nieznacznym obniżeniu łącznego uszczerbku, gdy jest kilka urazów. Nie zawsze jest prostą sumą arytmetyczną.

6. Czy muszę czekać na pełne wyleczenie, by złożyć wniosek o odszkodowanie?

Najlepiej poczekać do zakończenia leczenia i ustalenia uszczerbku, ale możesz wcześniej zgłosić szkodę i domagać się zaliczki.

---

Podsumowanie

Złamanie ręki – w zależności od tego, która kość została złamana i jakie są konsekwencje – może skutkować uszczerbkiem na zdrowiu od kilku do kilkudziesięciu procent. Pamiętaj, że:

• Prawa ręka (dla praworęcznych) ma wyższe punkty w tabeli
• Uszczerbek to nie wszystko – zadośćuczynienie uwzględnia całość krzywdy
• Dokumentuj wszystkie urazy i ich konsekwencje
• Nie zgadzaj się na zaniżone odszkodowanie – masz prawo do sprawiedliwej rekompensaty

Mam nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci zrozumieć, jak wygląda ustalanie uszczerbku po złamaniu ręki. Jeśli masz pytania – zostaw komentarz!

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, wypadkach przy pracy i innych zdarzeniach szkodowych.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Weryfikację uszczerbku na zdrowiu
• Negocjacje z ubezpieczycielami
• Reprezentację w postępowaniach sądowych
• Pomoc w gromadzeniu dokumentacji medycznej

Kontakt:
KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY
ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI
Poznań
www.blogoodszkodowaniach.pl

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Jakiś czas temu pisałem o uprawnieniu poszkodowanego do podjęcia decyzji w zakresie naprawiania auta uszkodzonego z winy osoby trzeciej. Temat ten powrócił w pytaniu od Czytelniczki, zadanym jednak z nieco innej perspektywy. Stąd też raz jeszcze o tym napiszę – bo to pytanie pojawia się naprawdę często.

Spis treści

1. Pytanie Czytelniczki – o co chodzi?
2. Co mówi prawo? Art. 363 Kodeksu cywilnego
3. Według wyboru poszkodowanego – co to oznacza w praktyce?
4. Czy ubezpieczyciel może wymagać naprawy?
5. Co z następnym ubezpieczeniem i zdjęciami auta?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

---

Pytanie Czytelniczki – o co chodzi?

Otrzymałem następujące pytanie:

„Dobry wieczór. Dostałam odszkodowanie od ubezpieczyciela za uszkodzenia blacharskie auta według szacunkowej wyceny – kosztorysu sporządzonego przez PZU. Mam pytanie czy muszę to odszkodowanie przeznaczyć na naprawę auta czy mogę przeznaczyć na dowolny cel. Bo auto nie było pierwszej świeżości i odszkodowanie nie pokryje kosztów naprawy więc wydaje mi się, że nie ma raczej sensu. W ubezpieczalni powiedzieli mi, że przy ubezpieczeniu na kolejny okres będą chcieli zrobić zdjęcia auta. Więc chciałam się dowiedzieć czy muszę usunąć tę zgłoszoną szkodę czy nie?”

To pytanie dotyka kluczowej kwestii: czy poszkodowany ma obowiązek przeznaczyć otrzymane odszkodowanie na naprawę pojazdu? Odpowiedź może zaskoczyć niejednego kierowcę.

Co mówi prawo? Art. 363 Kodeksu cywilnego

Zgodnie z treścią art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego:

„Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.”

Co to oznacza w praktyce?

Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że to poszkodowany decyduje, w jaki sposób szkoda ma zostać naprawiona. Ma on do wyboru:

1. Przywrócenie stanu poprzedniego – czyli naprawę uszkodzonego pojazdu
2. Zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej – czyli wypłatę odszkodowania w gotówce

Kluczowe słowa to: „według wyboru poszkodowanego”. To poszkodowany, a nie ubezpieczyciel, decyduje o formie naprawienia szkody.

Według wyboru poszkodowanego – co to oznacza w praktyce?

Autorzy Kodeksu cywilnego zdecydowali, że to, co poszkodowany zrobi z należnym mu odszkodowaniem, to tylko i wyłącznie jego sprawa.

Jeżeli więc doszło do wypłaty odszkodowania na podstawie kalkulacji – szacunkowej wyceny szkody – to poszkodowany sam decyduje (przepis mówi wprost: „według jego wyboru”), czy:

• chce szkodę naprawić
• chce za otrzymane odszkodowanie pojechać na wakacje
• chce kupić dzieciom lody
• chce odłożyć pieniądze na nowe auto
• chce przeznaczyć środki na dowolny inny cel

Jego wybór!

Dlaczego prawo daje taką swobodę?

Bo odszkodowanie jest własnością poszkodowanego – to kompensata za szkodę, którą poniósł. Raz wypłacone, stanowi jego pieniądze. Nikt – ani ubezpieczyciel, ani sprawca szkody – nie ma prawa dyktować mu, jak ma je wydać.

Czy ubezpieczyciel może wymagać naprawy?

Nie. Ubezpieczyciel nie ma prawa wymagać od poszkodowanego, aby ten przeznaczył odszkodowanie na naprawę pojazdu.

Po wypłacie odszkodowania sprawa jest załatwiona. Poszkodowany może zrobić z pieniędzmi, co mu się podoba – to jego prawo wynikające wprost z Kodeksu cywilnego.

A co z naprawą „pod klucz”?

Jeśli ubezpieczyciel proponuje naprawę „pod klucz” (czyli sam organizuje i pokrywa koszty naprawy w wybranym warsztacie), a poszkodowany się na to zgadza – wtedy sprawa wygląda inaczej. Ale to wybór poszkodowanego. Jeśli woli gotówkę – ma do tego pełne prawo.

Co z następnym ubezpieczeniem i zdjęciami auta?

Tutaj trzeba uczciwie powiedzieć: ubezpieczyciel ma prawo przy odnowieniu polisy OC lub AC zrobić zdjęcia pojazdu i ocenić jego stan techniczny.

Co to oznacza w praktyce?

• Jeśli auto nie zostało naprawione i ma widoczne uszkodzenia, wartość pojazdu będzie niższa.
• W razie kolejnej szkody odszkodowanie może być mniejsze – bo auto ma już wcześniejsze, nienaprawione uszkodzenia.
• Ubezpieczyciel może również podnieść składkę lub odmówić ubezpieczenia AC (ale nie OC – to obowiązkowe).

Czy to uczciwe?

Tak. Ubezpieczyciel płaci za szkody, które powstały w danym zdarzeniu. Jeśli auto ma wcześniejsze uszkodzenia (nawet jeśli za nie wypłacono odszkodowanie), to jego wartość rynkowa jest niższa. W razie kolejnej szkody ubezpieczyciel będzie uwzględniał stan pojazdu sprzed nowego zdarzenia.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

1. Masz prawo nie naprawiać auta

Jeśli uznasz, że naprawa nie ma sensu (np. auto jest stare, koszty byłyby wysokie, a wartość pojazdu niska), możesz zachować odszkodowanie i przeznaczyć je na dowolny cel. To Twoje prawo.

2. Pamiętaj o konsekwencjach

Jeśli nie naprawisz auta:

• Przy kolejnej szkodzie odszkodowanie może być niższe
• Wartość pojazdu będzie mniejsza przy sprzedaży
• Ubezpieczyciel AC może odmówić dalszego ubezpieczenia lub podnieść składkę

3. Zachowaj dokumentację

Zatrzymaj wszystkie dokumenty: wypłatę odszkodowania, kosztorys, zdjęcia szkody. Jeśli kiedykolwiek będziesz potrzebować dowodu, że szkoda została zgłoszona i rozliczona – będziesz je miał.

4. Jeśli planujesz sprzedaż auta

Pamiętaj, że potencjalny kupujący zobaczy uszkodzenia. Musisz być uczciwy i ujawnić wcześniejsze szkody – inaczej możesz mieć kłopoty prawne (np. odstąpienie od umowy, zwrot pieniędzy).

5. Zdjęcia przy odnowieniu polisy to norma

Nie martw się, jeśli ubezpieczyciel chce zrobić zdjęcia auta przy odnowieniu polisy. To standardowa praktyka. Nie jesteś zobowiązany do naprawy auta przed tymi zdjęciami.

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy muszę przeznaczyć odszkodowanie na naprawę auta?

Nie. Zgodnie z art. 363 KC to Ty decydujesz, co zrobisz z odszkodowaniem. Możesz je przeznaczyć na dowolny cel.

2. Czy ubezpieczyciel może zmusić mnie do naprawy auta?

Nie. Po wypłacie odszkodowania ubezpieczyciel nie ma prawa wymagać od Ciebie naprawy pojazdu.

3. Co się stanie, jeśli nie naprawię auta przed odnowieniem polisy?

Ubezpieczyciel może zrobić zdjęcia pojazdu i uwzględnić jego aktualny stan przy ustalaniu wartości i składki. W razie kolejnej szkody odszkodowanie może być niższe.

4. Czy mogę stracić ubezpieczenie, jeśli nie naprawię auta?

OC nie – to ubezpieczenie obowiązkowe i ubezpieczyciel nie może odmówić jego zawarcia. AC tak – ubezpieczyciel może odmówić dalszego ubezpieczenia AC dla pojazdu w złym stanie technicznym.

5. Czy nienaprawione uszkodzenia wpłyną na wartość auta przy sprzedaży?

Tak. Potencjalny kupujący zobaczy uszkodzenia i będzie oczekiwał niższej ceny. Musisz być uczciwy i ujawnić wcześniejsze szkody.

6. Czy w razie kolejnej szkody dostanę mniejsze odszkodowanie?

Tak, prawdopodobnie. Ubezpieczyciel będzie uwzględniał stan pojazdu sprzed nowego zdarzenia, więc jeśli auto miało wcześniejsze, nienaprawione uszkodzenia – odszkodowanie będzie niższe.

7. Czy jeśli naprawię auto taniej niż wynosi odszkodowanie, muszę zwrócić różnicę?

Nie. Jeśli otrzymałeś odszkodowanie na podstawie kosztorysu i naprawiłeś auto taniej – różnica jest Twoja. To Twoje prawo do racjonalnego gospodarowania odszkodowaniem.

---

Podsumowanie – najważniejsze punkty

Odpowiadając na pytanie Czytelniczki:

1. Nie musisz przeznaczyć odszkodowania na naprawę auta – to Twoje pieniądze i Twoja decyzja.
2. Ubezpieczyciel nie może wymagać od Ciebie naprawy pojazdu po wypłacie odszkodowania.
3. Art. 363 KC jasno mówi: według wyboru poszkodowanego – albo naprawa, albo gotówka, albo… co tylko chcesz.
4. Pamiętaj o konsekwencjach: jeśli nie naprawisz auta, przy kolejnej szkodzie odszkodowanie może być niższe, a wartość pojazdu spadnie.
5. Zdjęcia przy odnowieniu polisy to standard – nie musisz się martwić, ale wiedz, że ubezpieczyciel oceni stan auta i może to wpłynąć na składkę czy warunki AC.

Mam nadzieję, że rozwiałem wątpliwości. Jeśli masz podobne pytania – zostaw komentarz!

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu odszkodowań po wypadkach komunikacyjnych i kolizjach.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Negocjacje z ubezpieczycielami
• Reprezentację w postępowaniach przedsądowych i sądowych
• Pomoc w sporządzaniu dokumentacji i gromadzeniu dowodów
• Weryfikację kosztorysów i wycen szkód

Kontakt:
KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY
ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI
Poznań
www.blogoodszkodowaniach.pl

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Jeden z moich klientów przyszedł do kancelarii ze łzami w oczach: „Panie mecenasie, ubezpieczyciel wypłacił mi 19.686 zł za naprawę auta. Myślałem, że dostaną też zwrot za najem pojazdu zastępczego – 13.284 zł – ale ubezpieczyciel odmówił. Mówią, że nie muszą płacić. Co ja mam teraz zrobić?”. To typowa sytuacja. Ubezpieczyciele wypłacają tylko to, co uznają za „bezsporną kwotę”. Reszta? „Niech pan dochodził w sądzie”. Dzisiaj wam wytłumaczę, dlaczego tak się dzieje i jak z tym walczyć.

Spis treści

1. Kulisy wyceny szkód przez ubezpieczycieli
2. Jak ubezpieczyciele zaniżają odszkodowania
3. Statystyki – ile procent poszkodowanych idzie do sądu?
4. Realne kwoty z moich spraw (zanonimizowane)
5. Czy warto walczyć w sądzie?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Kulisy wyceny szkód przez ubezpieczycieli

W sprawie, o której dzisiaj piszę, ubezpieczyciel wypłacił 19.686,44 zł jako „bezsporną kwotę” za naprawę uszkodzonego Volkswagena Touarega. Warsztat oszacował koszt naprawy na podobną kwotę, więc pozornie wszystko się zgadzało.

Ale to była tylko część szkody. Pełna szkoda obejmowała również:

• Koszt najmu pojazdu zastępczego: 13.284 zł (36 dni x 300 zł netto + VAT)
• Koszt holowania: 430,50 zł brutto
• Koszt parkowania: 830,25 zł brutto

Łącznie: 33.531,19 zł

Ubezpieczyciel wypłacił: 19.686,44 zł

Różnica: 13.844,75 zł – czyli 41% całkowitej szkody!

Czy ubezpieczyciel zapomniał o pozostałych kosztach? Oczywiście, że nie. Po prostu uznał, że nie musi ich płacić. Dlaczego? Bo:

1. Koszt najmu pojazdu zastępczego: „Pan nie potrzebował auta zastępczego” (tak argumentował w sądzie)
2. Koszt holowania: „To za dużo, powinien pan znaleźć taniej”
3. Koszt parkowania: „To czas naprawy, warsztat nie powinien tego naliczać”

I nagle okazuje się, że „pełne odszkodowanie” to tylko 59% faktycznej szkody. Reszta? „Niech pan dochodził w sądzie. Może wygra, może nie”.

To jest właśnie strategia ubezpieczycieli. Wypłacają tylko to, co muszą – czyli koszt naprawy pojazdu (bo to oczywiste, łatwe do udowodnienia). Resztę kwestionują, licząc, że poszkodowany:

1. Nie będzie się kłócił – „19.000 zł to już coś, zostawmy to”
2. Nie pójdzie do sądu – „Proces trwa lata, nie mam czasu i pieniędzy”
3. Przegra w sądzie – „Może rzeczywiście nie miałem prawa do najmu pojazdu zastępczego?”

I statystyki pokazują, że ubezpieczyciele mają rację – większość poszkodowanych odpuszcza. A ci, którzy walczą, często wygrywają.

Jak ubezpieczyciele zaniżają odszkodowania

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele stosują kilka sprawdzonych technik zaniżania odszkodowań:

Technika 1: Wypłata „bezspornej kwoty”

• Ubezpieczyciel wycenia tylko to, co jest oczywiste (koszt naprawy)
• Resztę pomija lub kwestionuje
• Poszkodowany myśli, że dostał pełne odszkodowanie, a ubezpieczyciel oszczędza 40-60%

Technika 2: Kwestionowanie każdego elementu

• Koszt najmu pojazdu zastępczego: „Pan nie potrzebował auta”
• Stawka najmu: „Za dużo, powinien pan wynająć taniej”
• Czas najmu: „Naprawa mogła zająć 10 dni, nie 36″
• Koszt holowania: „Za dużo, średnia rynkowa to mniej”
• Koszt parkowania: „To czas naprawy, nie powinien pan płacić”

Technika 3: Opóźnianie wypłaty

• Ubezpieczyciel ma 30 dni na wypłatę odszkodowania
• Często wydłuża to do 40-60 dni (dodatkowe oględziny, weryfikacja kosztorysu)
• W tym czasie poszkodowany płaci za najem pojazdu zastępczego z własnej kieszeni
• Ubezpieczyciel wie, że poszkodowany jest finansowo wykończony i przyjmie każdą ofertę

Technika 4: Proponowanie ugody

• „Proszę pana, możemy się ugodzić. My płacimy 25.000 zł, pan rezygnuje z roszczeń”
• Poszkodowany myśli: „Domagałem się 33.000 zł, oferują 25.000 zł, to 75%, nieźle”
• Nie wie, że w sądzie dostałby 30.000-32.000 zł (90-95% roszczenia)

Technika 5: Straszenie procesem

• „Jeśli pan pójdzie do sądu, proces potrwa 3-4 lata”
• „W sądzie może pan przegrać, wtedy zapłaci pan koszty procesu”
• „Lepiej przyjąć naszą ofertę, pewne 20.000 zł niż niepewne 30.000 zł”

W sprawie, o której piszę, ubezpieczyciel zastosował techniki 1, 2 i 5. Wypłacił bezsporną kwotę (19.686 zł), zakwestionował każdy dodatkowy element (najem, holowanie, parkowanie) i zmuszał poszkodowanego do procesu. Proces trwał od 2020 do 2024 roku – 4 lata! W tym czasie poszkodowany nie miał ani naprawionego auta (bo odszkodowanie nie wystarczyło), ani pełnego odszkodowania.

Czy warto było czekać? To zależy. Poszkodowany ostatecznie dostał tylko 1.260,75 zł (holowanie + parkowanie), ale stracił 13.284 zł (najem pojazdu zastępczego). Dlaczego? Bo sąd uznał, że nie miał legitymacji procesowej do dochodzenia kosztów najmu (pisałem o tym w pierwszym artykule). Ale to błąd w formułowaniu pozwu, nie wina samej strategii.

Statystyki – ile procent poszkodowanych idzie do sądu?

Nie ma oficjalnych statystyk na ten temat, ale z mojego doświadczenia i rozmów z innymi prawnikami wynika, że:

• 80-90% poszkodowanych przyjmuje pierwszą ofertę ubezpieczyciela – bo nie wiedzą, że mogą dochodzić więcej, albo nie chcą się kłócić
• 10-20% poszkodowanych próbuje negocjować – piszą maile, dzwonią, żądają wyjaśnień
• 5-10% poszkodowanych idzie do sądu – bo uznają, że oferta ubezpieczyciela jest niewystarczająca

A jaki jest procent wygranych w sądzie? Około 70-80%. Czyli zdecydowana większość poszkodowanych, którzy decydują się na proces, wygrywa i dostaje więcej niż oferował ubezpieczyciel.

Przykład z mojej praktyki (zanonimizowany):

• Ubezpieczyciel wypłacił: 15.000 zł (tylko naprawa auta)
• Poszkodowany żądał: 28.000 zł (naprawa + najem pojazdu zastępczego + holowanie + parkowanie)
• Sąd przyznał: 24.000 zł (85% roszczenia)

Różnica między ofertą ubezpieczyciela a wyrokiem sądu: 9.000 zł (60% więcej!).

Czy warto było iść do sądu? Oczywiście! Proces trwał 2 lata, ale poszkodowany dostał o 9.000 zł więcej. A koszty procesu (około 1.500 zł) pokrył ubezpieczyciel (bo poszkodowany wygrał).

Realne kwoty z moich spraw (zanonimizowane)

Oto kilka przykładów z mojej praktyki, które pokazują, jak bardzo ubezpieczyciele zaniżają odszkodowania:

Sprawa 1: Wypadek z udziałem SUV-a

• Szkoda faktyczna: 45.000 zł (naprawa + najem + holowanie + parkowanie + utrata wartości)
• Oferta ubezpieczyciela: 28.000 zł (tylko naprawa)
• Wyrok sądu: 41.000 zł (91% roszczenia)
• Różnica: 13.000 zł (46% więcej!)

Sprawa 2: Kolizja z pojazdem dostawczym

• Szkoda faktyczna: 18.000 zł (naprawa + najem + holowanie)
• Oferta ubezpieczyciela: 12.000 zł (tylko naprawa)
• Ugoda przed procesem: 16.500 zł (92% roszczenia)
• Różnica: 4.500 zł (38% więcej)

Sprawa 3: Wypadek z uszkodzeniami osobowymi

• Szkoda faktyczna: 85.000 zł (naprawa + najem + zadośćuczynienie + koszty leczenia)
• Oferta ubezpieczyciela: 45.000 zł
• Wyrok sądu: 78.000 zł (92% roszczenia)
• Różnica: 33.000 zł (73% więcej!)

Sprawa 4: Kolizja z uszkodzeniami wieloelementowymi

• Szkoda faktyczna: 32.000 zł (naprawa + najem + holowanie + parkowanie)
• Oferta ubezpieczyciela: 22.000 zł
• Wyrok sądu: 29.000 zł (91% roszczenia)
• Różnica: 7.000 zł (32% więcej)

Czy widzicie wzór? Ubezpieczyciele wypłacają 60-70% faktycznej szkody, licząc, że poszkodowany się nie będzie kłócił. W sądzie poszkodowani dostają 85-95% roszczenia – czyli o 30-50% więcej niż oferował ubezpieczyciel.

Czy warto walczyć? Jeśli różnica to kilka tysięcy złotych – zdecydowanie tak.

Czy warto walczyć w sądzie?

To pytanie słyszę od każdego klienta. Odpowiedź brzmi: to zależy. Od czego?

Warto iść do sądu, jeśli:

1. Różnica między ofertą ubezpieczyciela a twoim roszczeniem wynosi co najmniej 5.000 zł
2. Masz dowody na wszystkie swoje roszczenia (faktury, umowy, zdjęcia)
3. Twoje roszczenie jest uzasadnione prawnie (np. faktycznie potrzebowałeś pojazdu zastępczego)
4. Stać cię na proces – zarówno finansowo (koszty sądowe, prawnik) jak i czasowo (proces trwa 1-3 lata)
5. Jesteś cierpliwy – wyrok może zapaść po 2-3 latach, a potem jeszcze trzeba czekać na wypłatę

Nie warto iść do sądu, jeśli:

1. Różnica jest mała (poniżej 3.000 zł) – koszty procesu mogą zjeść większość zysku
2. Nie masz dowodów (brak faktur, umów, dokumentacji)
3. Twoje roszczenie jest wątpliwe prawnie (np. wynająłeś limuzyny za 1.000 zł/dzień)
4. Nie masz cierpliwości ani czasu na proces
5. Oferta ubezpieczyciela to już 85-90% twojego roszczenia – wtedy lepiej przyjąć ugodę

W sprawie, o której piszę, poszkodowany poszedł do sądu, bo różnica wynosiła 13.844,75 zł (41% szkody). Czy warto było? Z perspektywy czasu – nie do końca. Poszkodowany dostał tylko 1.260,75 zł, bo przegrał w zakresie najmu pojazdu zastępczego (z powodu błędu w pozwie). Gdyby poprawnie sformułował pozew, dostałby pełne 14.544,75 zł. Ale to już inna historia.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Nie przyjmuj pierwszej oferty ubezpieczyciela bez konsultacji – jeśli ubezpieczyciel oferuje 20.000 zł, a ty wiesz, że poniosłeś koszty na 30.000 zł, to idź do prawnika. Konsultacja u radcy prawnego to koszt 200-500 zł – ale może zaoszczędzić ci 10.000 zł strat.
2. Dokumentuj wszystkie koszty – faktury, umowy, zdjęcia, maile. To twój dowód w sądzie. Bez dowodów sąd nie przyzna ci odszkodowania.
3. Negocjuj z ubezpieczycielem – zanim pójdziesz do sądu, spróbuj negocjować. Napisz mail: „Oferta 20.000 zł jest niewystarczająca. Poniosłem koszty 30.000 zł, oto dowody [załączniki]. Proszę o ponowne rozpatrzenie sprawy”. Czasem ubezpieczyciel podniesie ofertę do 25.000-27.000 zł – i wtedy warto rozważyć ugodę.
4. Konsultuj się z prawnikiem przed procesem – proces to kosztowne przedsięwzięcie. Prawnik podpowie, czy masz szanse wygrać, ile możesz dostać, ile będzie kosztować proces. Na podstawie tej informacji podejmiesz decyzję: iść do sądu czy przyjąć ugodę.
5. Nie daj się zastraszyć – ubezpieczyciele lubią straszyć: „Proces trwa lata”, „Może pan przegrać”, „Koszty będą gigantyczne”. To manipulacja. W praktyce 70-80% poszkodowanych wygrywa w sądzie i dostaje o 30-50% więcej niż oferował ubezpieczyciel.

FAQ – najczęstsze pytania

Dlaczego ubezpieczyciel wypłaca tylko część odszkodowania?
Bo liczy, że poszkodowany nie będzie się kłócił. Ubezpieczyciel wypłaca „bezsporną kwotę” (czyli to, co musi), a resztę kwestionuje. Jeśli poszkodowany nie pójdzie do sądu, ubezpieczyciel oszczędza 30-50% szkody.

Ile mogę dostać więcej, jeśli pójdę do sądu?
Z mojego doświadczenia wynika, że w sądzie poszkodowani dostają o 30-50% więcej niż oferował ubezpieczyciel. Jeśli ubezpieczyciel wypłacił 20.000 zł, w sądzie możesz dostać 26.000-30.000 zł.

Czy warto iść do sądu, jeśli różnica to 3.000 zł?
Raczej nie. Koszty procesu (opłata sądowa, prawnik, biegły) to około 3.000-5.000 zł. Jeśli różnica to 3.000 zł, to ledwo wyjdziesz na zero. Lepiej spróbować negocjować ugodę.

Jak długo trwa proces o odszkodowanie?
W zależności od sądu i złożoności sprawy – 1-3 lata. W sprawie, o której piszę, proces trwał 4 lata (od 2020 do 2024), ale to była sprawa nietypowa.

Czy mogę przegrać proces i zapłacić koszty ubezpieczycielowi?
Tak, jeśli przegrasz, zapłacisz koszty procesu ubezpieczycielowi (około 2.000-4.000 zł). Ale jeśli wygrasz choćby częściowo (np. 60% roszczenia), to ubezpieczyciel zapłaci część twoich kosztów. Dlatego większość poszkodowanych wygrywa lub wychodzi na zero.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 822