Pytanie Czytelnika

„Panie Bartoszu mam takie pytanie podczas krioablacji (za którą nie dostałem odszkodowania) ale to osobny temat, lekarze uszkodzili mi cytat z wypisu „jatrogenne porażenie nerwu przeponowego” czy mogę się starać o jakieś dodatkowe odszkodowanie?”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! Tak, absolutnie możesz starać się o odszkodowanie i zadośćuczynienie za uszkodzenie nerwu przeponowego. To poważne powikłanie medyczne, które może dawać długotrwałe lub nawet trwałe skutki. Wyjaśniam dokładnie, na jakiej podstawie możesz dochodzić swoich praw i co zrobić krok po kroku.

Czym jest jatrogenne porażenie nerwu przeponowego?

Zacznijmy od wyjaśnienia terminologii, bo to kluczowe dla zrozumienia sprawy:

Jatrogenne – oznacza „spowodowane przez leczenie” lub „będące skutkiem działań medycznych”. To termin medyczny oznaczający, że uszkodzenie nastąpiło w wyniku zabiegu, nie było naturalnym przebiegiem choroby.

Porażenie nerwu przeponowego – uszkodzenie nerwu, który kontroluje przeponę (główny mięsień oddechowy). Skutki mogą obejmować:

• Trudności w oddychaniu (szczególnie przy wysiłku)
• Duszność
• Ograniczenie pojemności płuc
• Osłabienie wydolności fizycznej
• Zaburzenia snu (jeśli duszność nasila się w pozycji leżącej)

To jest udokumentowane powikłanie medyczne – masz to zapisane w dokumentacji szpitalnej, co jest bardzo istotne dla sprawy odszkodowawczej.

Na jakiej podstawie możesz dochodzić odszkodowania?

Masz dwie główne podstawy prawne:

1. Odpowiedzialność deliktowa szpitala/lekarza (art. 415 KC)

Jeśli uszkodzenie nerwu było błędem medycznym, czyli:

• Lekarz nie zachował należytej staranności podczas zabiegu
• Postąpił niezgodnie ze sztuką medyczną
• Nie poinformował Cię o ryzyku takiego powikłania

Wtedy możesz dochodzić:

• Odszkodowania (art. 444 KC) – za koszty leczenia, rehabilitacji, utracone zarobki
• Zadośćuczynienia (art. 445 KC) – za krzywdę, ból, cierpienie, pogorszenie jakości życia

2. Odpowiedzialność kontraktowa szpitala (art. 471 KC)

Nawet jeśli nie było błędu w sensie „nieprawidłowego wykonania zabiegu”, szpital może odpowiadać za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania – czyli nie osiągnięto celu leczenia (zabieg miał pomóc, a spowodował nowe problemy).

W praktyce często łatwiej udowodnić odpowiedzialność na tej podstawie, bo nie trzeba dowodzić „winy” lekarza, tylko fakt, że:

• Był zabieg
• Nastąpiło uszkodzenie
• Jest związek przyczynowy

Czy każde powikłanie daje prawo do odszkodowania?

Nie każde. Tutaj jest kluczowa różnica:

Powikłanie znane i akceptowane przez pacjenta (tzw. ryzyko medyczne)

• Jeśli przed zabiegiem poinformowano Cię, że istnieje ryzyko uszkodzenia nerwu przeponowego
• Podpisałeś świadomą zgodę na zabieg mimo tego ryzyka
• Lekarz zachował pełną staranność podczas zabiegu

→ Wtedy trudniej dochodzić odszkodowania (choć nie niemożliwe – zależy od okoliczności)

Powikłanie niezawinione lub wynikające z błędu

• Nie poinformowano Cię o ryzyku
• Lekarz nie zachował należytej staranności
• Uszkodzenie było wynikiem nieprawidłowego wykonania zabiegu

→ Wtedy masz silne podstawy do odszkodowania

Z naszego doświadczenia w kancelarii – kluczowe jest, czy zostałeś poinformowany o tym konkretnym ryzyku przed zabiegiem. Jeśli w karcie informacyjnej przed zabiegiem nie było wzmianki o możliwości uszkodzenia nerwu przeponowego – to wzmacnia Twoją sprawę.

Ile można dostać za takie uszkodzenie?

Wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia zależy od:

• Stopnia uszkodzenia nerwu (całkowite czy częściowe porażenie)
• Trwałości skutków (odwracalne, częściowo odwracalne, trwałe)
• Wpływu na codzienne funkcjonowanie (czy możesz normalnie pracować, uprawiać sport, itp.)
• Kosztów leczenia i rehabilitacji
• Ewentualnego uszczerbku na zdrowiu (orzeczenie lekarza orzecznika)

Z praktyki wiemy, że w sprawach o uszkodzenia nerwów po zabiegach medycznych zadośćuczynienia wahają się:

• 20 000 – 50 000 zł przy umiarkowanych skutkach (częściowe porażenie, możliwość częściowej poprawy)
• 50 000 – 100 000 zł+ przy poważnych skutkach (całkowite porażenie, trwałe ograniczenie wydolności oddechowej)

Do tego dochodzi odszkodowanie za:

• Koszty leczenia i rehabilitacji (faktury, paragony)
• Utracone zarobki (jeśli byłeś na zwolnieniu lub nie możesz pracować w pełnym wymiarze)
• Koszty opieki (jeśli potrzebujesz pomocy w codziennych czynnościach)

Co robić krok po kroku?

1. Zbierz pełną dokumentację medyczną

To fundament sprawy. Musisz mieć:

• Wypis ze szpitala (ten, w którym jest wzmianka o „jatrogennym porażeniu nerwu przeponowego”)
• Dokumentację z zabiegu (protokół operacyjny, opis przebiegu krioablacji)
• Kartę informacyjną (przed zabiegiem – sprawdź, czy było tam ostrzeżenie o ryzyku uszkodzenia nerwu)
• Dokumentację z dalszego leczenia (wizyty kontrolne, badania, rehabilitacja)
• Badania diagnostyczne (RTG klatki piersiowej, fluoroskopia przepony, spirometria – jeśli były wykonane)

Jeśli czegoś brakuje – masz prawo żądać kopii dokumentacji (art. 26 ustawy o prawach pacjenta). Szpital ma obowiązek wydać Ci pełną dokumentację w ciągu 7 dni.

2. Oceń swój stan zdrowia

Ważne pytania:

• Czy porażenie nerwu jest całkowite czy częściowe?
• Czy lekarze próbują leczyć to powikłanie? (fizjoterapia, leki, ewentualnie kolejny zabieg)
• Czy jest szansa na poprawę, czy jest to trwałe?
• Jak to wpływa na Twoje codzienne życie? (praca, sen, wysiłek fizyczny)

Jeśli nie masz wyraźnej informacji o rokowaniach – zapytaj lekarza prowadzącego lub udaj się na konsultację do pulmonologa/neurologa.

3. Zgłoś roszczenie do szpitala

Wystosuj pisemne wezwanie do zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia do szpitala, w którym wykonano zabieg. W piśmie wskaż:

• Datę i miejsce zabiegu
• Fakt uszkodzenia nerwu (powołaj się na wypis)
• Skutki uszkodzenia (dolegliwości, ograniczenia)
• Podstawę prawną (art. 415 lub 471 KC)
• Wysokość żądania (można wskazać wstępną kwotę lub „do ustalenia”)

Szpital zazwyczaj ma ubezpieczenie OC (odpowiedzialność cywilna podmiotów leczniczych), więc sprawa trafi do ubezpieczyciela.

4. Nie przyjmuj pierwszej propozycji

Podobnie jak w sprawach komunikacyjnych – ubezpieczyciele szpitali zawsze zaniżają pierwsze oferty. Typowe sztuczki:

• „To było ryzyko medyczne, pacjent się zgodził”
• „Lekarz nie popełnił błędu”
• „Powikłanie jest przemijające” (nawet jeśli dokumentacja mówi co innego)
• Propozycja kilku tysięcy złotych „na pocieszenie”

Nie daj się nabrać. Jeśli uszkodzenie jest udokumentowane i ma realny wpływ na Twoje życie – zasługujesz na znacznie więcej.

5. Rozważ opinię prywatną

Przed pójściem do sądu warto mieć prywatną opinię lekarza specjalisty (pulmonolog, neurolog), która potwierdzi:

• Stopień uszkodzenia nerwu
• Związek przyczynowy z zabiegiem
• Rokowania (czy jest szansa na poprawę, czy trwałe)
• Ewentualny uszczerbek na zdrowiu

To wzmocni Twoją pozycję negocjacyjną z ubezpieczycielem.

6. Idź do sądu, jeśli to konieczne

Jeśli ubezpieczyciel odmawia lub oferuje śmiesznie niską kwotę – nie wahaj się wnieść pozwu. W sądzie:

• Sąd powoła biegłego (zazwyczaj lekarza medycyny sądowej), który oceni sprawę
• Biegły zbada dokumentację i Ciebie osobiście
• Sąd rozstrzygnie, czy było naruszenie i jaka jest wysokość świadczeń

W sprawach medycznych postępowania trwają dłużej (często 2-3 lata), ale jeśli sprawa jest uzasadniona – warto.

Na co zwrócić uwagę – kluczowe kwestie

1. Karta informacyjna przed zabiegiem

To najważniejszy dokument. Jeśli nie ostrzeżono Cię o ryzyku uszkodzenia nerwu przeponowego – to bardzo wzmacnia Twoją sprawę. Nawet jeśli lekarz technicznie wykonał zabieg prawidłowo, brak pełnej informacji o ryzykach to naruszenie prawa pacjenta (art. 31 ustawy o prawach pacjenta).

2. Dokumentacja z zabiegu

Sprawdź protokół operacyjny – czy są tam wzmianki o trudnościach podczas zabiegu, komplikacjach, nieprzewidzianych okolicznościach? To może wskazywać na błąd.

3. Konsultacje po zabiegu

Jeśli lekarze sami uznali, że doszło do „jatrogenny porażenia” (jest to w dokumentacji), to pośrednio przyznają, że uszkodzenie było wynikiem zabiegu. To bardzo pomocne.

4. Związek przyczynowy

Ubezpieczyciel może próbować kwestionować związek przyczynowy (że uszkodzenie było z innej przyczyny). Ale skoro w dokumentacji jest wyraźnie: „jatrogenne porażenie nerwu przeponowego” – związek jest potwierdzony.

Praktyczne wskazówki

1. Kontynuuj leczenie – jeśli lekarze zalecają rehabilitację, fizjoterapię czy kontrole – chodź. To dokumentuje zakres szkody.
2. Zapisuj dolegliwości – prowadź notatki o tym, jak porażenie wpływa na Twoje życie (np. „nie mogę wejść na 3 piętro bez zadyszki”, „budzę się w nocy z dusznością”).
3. Zbieraj dowody kosztów – paragony z aptek, faktury za wizyty prywatne, rachunki za dojazdy do lekarza.
4. Nie podpisuj ugody bez analizy – jeśli dostaniesz propozycję, skonsultuj ją z prawnikiem przed podpisaniem.
5. Poczekaj na ustabilizowanie stanu – jeśli lekarze mówią, że jest szansa na poprawę, poczekaj z ugodą, aż będzie wiadomo, jaki jest ostateczny skutek.

Dodatkowe roszczenia

Oprócz odszkodowania i zadośćuczynienia możesz też dochodzić:

• Renty (art. 444 § 2 KC) – jeśli uszkodzenie jest trwałe i powoduje trwałe ograniczenie zdolności do pracy lub zwiększone potrzeby (np. stała rehabilitacja, leki)
• Odsetek – od dnia wezwania do zapłaty

Podsumowanie

• Tak, możesz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia – „jatrogenne porażenie nerwu przeponowego” to udokumentowane uszkodzenie
• Zbierz pełną dokumentację – szczególnie kartę informacyjną i protokół zabiegu
• Wezwij szpital do zapłaty – sprawa trafi do ubezpieczyciela OC szpitala
• Nie przyjmuj niskiej oferty – porażenie nerwu to poważne powikłanie
• W razie odmowy – idź do sądu – biegły oceni sprawę obiektywnie

Uszkodzenie nerwu przeponowego to poważna sprawa, która może znacząco wpłynąć na Twoją jakość życia. Zasługujesz na uczciwe odszkodowanie. Jeśli ubezpieczyciel próbuje zaniżyć świadczenia lub odmawia – walcz o swoje prawa.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli Ty lub Twoi bliscy doznaliście uszkodzenia w wyniku zabiegu medycznego – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w błędach medycznych.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sprawami błędów medycznych i powikłań po zabiegach. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Po dwudziestu latach praktyki w prawie odszkodowawczym nauczyłem się jednej rzeczy: ubezpieczyciele mają swoje sprawdzone metody na obniżanie wypłat. Nie nazwałbym tego oszustwem – to raczej… kreatywne stosowanie przepisów i OWU. Ale efekt jest ten sam: dostajesz 5 tysięcy zamiast 10, albo 8 zamiast 15.

Dziś pokażę Wam pięć najczęstszych trików, które widzę w kalkulacjach ubezpieczycieli. I co ważniejsze – nauczę, jak je wyłapać, zanim podpiszecie ugodę.

Spis treści

1. Trick #1: Zaniżona stawka za roboczogodzinę
2. Trick #2: Naprawa zamiast wymiany (i odwrotnie)
3. Trick #3: Magiczne obniżki cen części
4. Trick #4: „Zapomniany” VAT
5. Trick #5: Zaniżone normy czasowe
6. Jak sprawdzić kalkulację krok po kroku

Trick #1: Zaniżona stawka za roboczogodzinę

To klasyk. Absolutny numer jeden na liście.

Jak to działa: Ubezpieczyciel przyjmuje stawkę za roboczogodzinę (rbh) na poziomie 50-60 zł netto, podczas gdy rzeczywiste ceny w warsztatach w Twoim mieście to 100-120 zł netto.

Przykład z życia: Naprawiasz uszkodzony przód Renault. Blacharstwo + lakierowanie to razem 25 roboczogodzin.

• Kalkulacja ubezpieczyciela: 25 rbh × 51 zł = 1.275 zł
• Rzeczywisty koszt w warsztacie: 25 rbh × 110 zł = 2.750 zł

Różnica: 1.475 zł – i to tylko na robocie!

Jak to uzasadniają: „Zastosowaliśmy średnią stawkę z warsztatów działających na terenie Państwa miejsca zamieszkania.”

Brzmi naukowo, prawda? Problem w tym, że ta „średnia” często obejmuje:

• Warsztaty na obrzeżach miasta (gdzie jest taniej)
• Małe, niezależne warsztaty (nie sieci dealerskie)
• Czasem nawet warsztaty spoza Twojego miasta

Z mojego doświadczenia wiem, że w większości miast w Polsce stawki w porządnych warsztatach to:

• Warsztaty niezależne (dobre): 90-120 zł netto/rbh
• Autoryzowane serwisy (ASO): 130-180 zł netto/rbh

Jak to wykryć:

1. Zadzwoń do 3-4 warsztatów w Twoim mieście
2. Zapytaj: „Ile płacę za roboczogodzinę przy naprawie blacharsko-lakierniczej?”
3. Policz średnią
4. Porównaj z kalkulacją ubezpieczyciela

Jeśli różnica przekracza 20 zł – masz argument do negocjacji.

Trick #2: Naprawa zamiast wymiany (i odwrotnie)

Ten trik jest perfidny, bo wymaga wiedzy technicznej.

Wersja A – „naprawa” zamiast wymiany:

Ubezpieczyciel kwalifikuje uszkodzoną część do naprawy, choć powinna być wymieniona.

Przykład: Tylne drzwi po uderzeniu. Są wgniecione, ale nie „zmiażdżone”. Ubezpieczyciel: „Naprawa – 8 rbh blacharstwa + lakier.”

Koszt naprawy: 1.200 zł. Koszt wymiany drzwi: 3.500 zł (część + montaż + lakier).

Różnica: 2.300 zł.

Problem? Po naprawie:

• Mogą pozostać ślady (wyczuwalne gołym okiem lub ręką)
• Wartość auta spada o 3-5% (przy aucie za 60k to 1.800-3.000 zł)
• Ryzyko korozji w miejscach szpachlowanych

Wersja B – „wymiana” zamiast naprawy:

Rzadziej, ale zdarza się. Ubezpieczyciel kwalifikuje część do wymiany, choć można ją naprawić – i stosuje tańszą część zamienną zamiast oryginalnej.

Przykład: Maska po lekkim wgnieceniu. Można wyprostować i polakierować (500 zł), ale ubezpieczyciel wymienia na maskę z Chin (800 zł zamiast oryginału za 1.600 zł).

Jak to wykryć:

1. Zrób zdjęcia uszkodzeń (MNÓSTWO zdjęć, z różnych kątów)
2. Pokaż je mechanikowi lub blacharzowi – zapytaj: „Naprawa czy wymiana?”
3. Jeśli ekspert mówi „wymiana”, a ubezpieczyciel „naprawa” – zlecaj prywatną ekspertyzę

Trick #3: Magiczne obniżki cen części

To mój ulubiony. Ubezpieczyciele mają tu całą paletę narzędzi.

Metoda A – obniżka ze względu na wiek pojazdu:

Ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) przewidują, że ceny części można obniżyć o:

• 30% dla aut do 3 lat
• 45% dla aut 3-5 lat
• 55% dla aut 5-8 lat
• 60% dla aut powyżej 8 lat

Przykład: Reflektor do Audi A4 (rocznik 2016 – ma 7 lat).

• Cena oryginalna: 2.400 zł
• Po obniżce 55%: 1.080 zł

Ubezpieczyciel wypłaca 1.080 zł. Idziesz do dealera kupić reflektor – kosztuje 2.400 zł. Dopłacasz 1.320 zł z własnej kieszeni.

Metoda B – „części zamienne porównywalnej jakości”:

Zamiast oryginalnego reflektora za 2.400 zł, ubezpieczyciel wskazuje zamiennik chiński za 890 zł. Różnica: 1.510 zł.

Problem? Zamiennik często:

• Ma gorsze dopasowanie
• Krótszą żywotność
• Słabsze parametry (np. moc światła)

Metoda C – najniższa dostępna cena:

OWU mówią: „jeśli w systemie Audatex dostępne są części różnego rodzaju, stosujemy najniższą cenę.”

Czyli nawet jeśli masz wariant serwisowy i przedstawisz faktury, ubezpieczyciel może powiedzieć: „W systemie jest tańsza część zamiennika, więc tyle płacimy.”

Jak to wykryć:

1. Weź kalkulację ubezpieczyciela
2. Znajdź pozycje „części do wymiany”
3. Wejdź na strony:
   • Allegro / OLX – sprawdź ceny zamienników
   • Strony dealerów – sprawdź ceny oryginałów
4. Porównaj z kalkulacją

Jeśli różnice są duże (powyżej 30% na kluczowych częściach) – masz podstawę do reklamacji.

Trick #4: „Zapomniany” VAT

To kontrowersyjny temat, ale w praktyce bardzo częsty.

Jak to działa: Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie NETTO (bez VAT), tłumacząc, że:

• Nie przedstawiłeś faktur za naprawę
• Nie jesteś podatnikiem VAT, więc „nie przysługuje Ci VAT”

Przykład: Koszt naprawy netto: 6.000 zł. Z VAT (23%): 7.380 zł.

Ubezpieczyciel wypłaca 6.000 zł. Tracisz 1.380 zł.

Czy to legalne?

Tu jest ciekawie. Orzecznictwo sądów jest podzielone:

• Część sądów uznaje, że skoro naprawiłeś auto (lub zamierzasz naprawić), to poniesiesz koszt z VAT – więc VAT Ci przysługuje
• Część sądów mówi: skoro nie naprawiłeś, to nie ponieś kosztu z VAT – więc VAT nie przysługuje

Z mojego doświadczenia: jeśli naprawisz auto i przedstawisz faktury – VAT dostaniesz. Jeśli sprzedasz uszkodzone auto – raczej nie.

Jak to wykryć: Sprawdź w kalkulacji ubezpieczyciela:

• Czy kwoty są „netto” czy „brutto”?
• Czy jest dodana pozycja „VAT 23%”?

Jeśli nie ma VAT-u – zapytaj wprost: „Dlaczego nie uwzględniliście VAT?”

Trick #5: Zaniżone normy czasowe

To najbardziej techniczny trik – i najtrudniejszy do wykrycia bez pomocy eksperta.

Jak to działa: Producent auta (np. Renault) ustala normy czasowe dla operacji naprawczych. Na przykład:

• Demontaż przedniego zderzaka: 0,8 rbh
• Montaż nowego zderzaka: 0,8 rbh
• Regulacja i dopasowanie: 0,3 rbh

Razem: 1,9 rbh.

Ubezpieczyciel może zastosować „uproszczone normy” i powiedzieć: „Wystarczy 1,2 rbh.”

Różnica: 0,7 rbh × 110 zł = 77 zł (na jednej operacji).

Przy całej naprawie (20-30 operacji) różnice mogą wynosić kilkaset złotych.

Jak to wykryć: Szczerze? To prawie niemożliwe bez eksperta.

Normy czasowe producentów są zamknięte w płatnych systemach (Audatex, Eurotax, DAT). Przeciętny Kowalski nie ma do nich dostępu.

Co możesz zrobić:

1. Zapytaj warsztat, w którym planujesz naprawę: „Ile godzin zajmie ta naprawa?”
2. Porównaj z kalkulacją ubezpieczyciela
3. Jeśli różnica przekracza 20% – zlecaj prywatną ekspertyzę

Jak sprawdzić kalkulację krok po kroku

Dostajesz kalkulację od ubezpieczyciela. Co robisz?

KROK 1: Sprawdź stawkę za roboczogodzinę

• Zadzwoń do 3 warsztatów w Twoim mieście
• Zapytaj o stawki
• Porównaj ze stawką w kalkulacji

KROK 2: Sprawdź kwalifikację części (naprawa vs wymiana)

• Zrób zdjęcia uszkodzeń (wiele, z bliska)
• Pokaż mechanikowi – zapytaj, co by zrobił
• Jeśli rozbieżność – notuj to

KROK 3: Sprawdź ceny części

• Wejdź na Allegro, sprawdź ceny zamienników
• Wejdź na strony dealerów (np. renault.pl, toyota.pl)
• Porównaj z kalkulacją

KROK 4: Sprawdź VAT

• Czy jest doliczony?
• Jeśli nie – zapytaj dlaczego

KROK 5: Policz sumę rozbieżności

• Stawka rbh: różnica × liczba godzin
• Części: różnice w cenach
• VAT: 23% od sumy netto

Jeśli łączna różnica przekracza 2.000 zł – zdecydowanie warto walczyć.

KROK 6: Zlecaj prywatną ekspertyzę Koszt: 300-600 zł. Rzeczoznawca przygotuje profesjonalną kalkulację, którą możesz przeciwstawić ubezpieczycielowi.

---

Moja rada na koniec:

Nie bój się kwestionować kalkulacji ubezpieczyciela. Z doświadczenia wiem, że w 70% przypadków, gdy klient zakwestionował wycenę i przedstawił kontrargumenty (najlepiej prywatną ekspertyzę), ubezpieczyciel podwyższał odszkodowanie.

Dlaczego? Bo wiedzą, że jeśli pójdzie do sądu, prawdopodobnie przegrają. A proces to koszty, czas, opinia biegłego… Wolą dopłacić 2-3 tysiące teraz niż ryzykować wyrok na 8 tysięcy później.

Pamiętaj: pierwszy kosztorys to zawsze propozycja do negocjacji, nie wyrok. Ubezpieczyciele to wiedzą. Ty też powinieneś.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda kalkulacja wymaga indywidualnej analizy, uwzględniającej konkretne OWU, rodzaj uszkodzeń i lokalny rynek napraw.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pamiętam, gdy po raz pierwszy przeczytałem wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu w sprawie II Ca 1414/24. Zatrzymałem się na jednym zdaniu: „zadośćuczynienie jawi się jako zaniżone w takim stopniu, że zasadna była jego korekta przez sąd odwoławczy”. Sąd II instancji podważał wyrok sądu rejonowego. I to jak! Podwyższał zasądzone zadośćuczynienie o dodatkowe 51 000 złotych.

To fascynująca historia o tym, jak walka o sprawiedliwe odszkodowanie czasem wymaga cierpliwości, determinacji i… apelacji. A przede wszystkim – o tym, dlaczego pierwsze propozycje ubezpieczycieli to tylko punkt wyjścia do negocjacji.

Spis treści

1. Od 16 000 zł do 121 000 zł – droga przez trzy instancje
2. Co Sąd Rejonowy „nie zauważył”?
3. Dlaczego Sąd Okręgowy podwyższył zadośćuczynienie?
4. Kompensacyjna funkcja zadośćuczynienia w praktyce
5. Praktyczne wnioski dla poszkodowanych

Od 16 000 zł do 121 000 zł – droga przez trzy instancje

Historia J.T. z Wielkopolski to klasyczny przykład tego, jak wygląda rzeczywista walka o sprawiedliwe zadośćuczynienie. We wrześniu 2017 roku pan J. został potrącony przez pijanego kierowcę (1,63 promila!) podczas jazdy na rowerze. Trafił helikopterem do szpitala, gdzie spędził miesiąc, w tym dwa tygodnie na oddziale intensywnej terapii.

Obrażenia? Stłuczenie mózgu, odma opłucnowa, uraz czaszkowo-mózgowy. Skutki trwałe: 40% uszczerbku na zdrowiu, w tym 30% z przyczyn neurologicznych. Nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej.

I teraz uwaga – propozycja ubezpieczyciela: 16 000 złotych.

Pan J. nie przyjął tej kwoty. Wystąpił na drogę sądową, żądając ostatecznie 95 000 zł (poza 16 000 zł już wypłaconymi).

Etap 1 – Wyrok karny: Sprawca został skazany, a sąd karny zasądził od niego na rzecz poszkodowanego 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia (art. 46 k.k.).

Etap 2 – Sąd Rejonowy: Sąd I instancji zasądził od ubezpieczyciela dodatkowe 44 000 zł. Razem z wypłaconymi wcześniej 16 000 zł i 10 000 zł z wyroku karnego daje to 70 000 zł.

Pan J. czuł, że to wciąż za mało. Złożył apelację.

Etap 3 – Sąd Okręgowy: Sąd II instancji uznał, że Sąd Rejonowy… zaniżył zadośćuczynienie! Podwyższył je o kolejne 51 000 zł.

Łączny wynik: 121 000 zł (16 000 + 10 000 + 44 000 + 51 000).

To ponad 750% więcej niż początkowa propozycja ubezpieczyciela!

Co Sąd Rejonowy „nie zauważył”?

To pytanie fascynuje mnie najbardziej. Sąd I instancji szczegółowo przeanalizował sprawę, przeprowadził opinie biegłych z neurologii, psychiatrii, psychologii, pulmonologii. Opisał dokładnie krzywdę powoda. Napisał wręcz: „powód nigdy nie powróci do pełnej sprawności umysłowej, co każe kwalifikować doznany uszczerbek jako rodzajowo jeden z najcięższych możliwych”.

I mimo tego zasądził „tylko” 44 000 zł (plus wypłacone wcześniej kwoty).

Dlaczego?

Z doświadczenia wiem, że sądy I instancji często są ostrożne w szacowaniu zadośćuczynienia. Obawiają się zarzutu „wygórowanej” kwoty. Trzymają się pewnych „widełek”, które wydają im się bezpieczne. Problem w tym, że te „widełki” często nie odpowiadają rzeczywistej skali krzywdy.

Sąd Okręgowy to dostrzegł. I wprost napisał: „wypłacone przez pozwanego dobrowolnie oraz zasądzone przez Sąd I instancji zadośćuczynienie w kwocie łącznej 60 000 zł (nawet wraz z dodatkowym świadczeniem w wysokości 10 000 zł zasądzonym od sprawcy szkody w postępowaniu karnym) nie rekompensuje należycie krzywdy powoda i nie stanowi kwoty odpowiedniej w rozumieniu ustawy”.

Dlaczego Sąd Okręgowy podwyższył zadośćuczynienie?

Sąd II instancji nie przeprowadzał nowych dowodów. Opierał się na tym samym materiale dowodowym co Sąd Rejonowy. Ale dokonał innej oceny prawnej.

Co sprawiło, że Sąd Okręgowy zasądził dodatkowe 51 000 zł?

1. Kompensacyjna funkcja zadośćuczynienia

Kluczowe tezy:

• Zadośćuczynienie musi mieć ekonomicznie odczuwalną wartość
• Nie może być symboliczne
• „Rozsądne granice” i „przeciętna stopa życiowa społeczeństwa” straciły znaczenie jako kryteria
• Decyduje rozmiar krzywdy i indywidualna sytuacja poszkodowanego

2. Trwałość i nieodwracalność skutków

Sąd Okręgowy podkreślił, że:

• Pan J. nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej
• Uszczerbek neurologiczny to „rodzajowo jeden z najcięższych możliwych„
• Pogorszenie funkcjonowania poznawczego, zaburzenia pamięci, procesów zapamiętywania – to wszystko jest nieodwracalne

3. Całościowy obraz krzywdy

Sąd wziął pod uwagę nie tylko skutki trwałe, ale całą historię cierpienia:

• Miesiąc w szpitalu, w tym 2 tygodnie na OIOM-ie (sedacja, wentylacja mechaniczna, drenaż)
• Wielonarządowe obrażenia zagrażające życiu
• Długotrwałe leczenie pulmonologiczne
• Konieczność leczenia psychiatrycznego i psychoterapii
• Utrata możliwości poruszania się rowerem (jedyny środek transportu)
• Niemożność wykonywania pracy

4. Perspektywa całego życia

Cytat z wyroku, który mnie poruszył:

„Łączna kwota […] uwzględ­nia charakter, stopień, intensywność, czas trwania cierpień doznanych przez powoda oraz ogólną krzywdę, której powód doznał na skutek wypadku, a przy tym stanowić będzie realną, odczuwalną dla powoda wartość ekonomiczną, która pozwoli na złagodzenie doznanej przez powoda krzywdy, przy czym ma na to pozwolić w perspektywie całego dalszego życia powoda„.

To kluczowe. Zadośćuczynienie nie jest „zapłatą za cierpienie z przeszłości”. To rekompensata za całe dalsze życie z ograniczeniami.

Kompensacyjna funkcja zadośćuczynienia w praktyce

Co ciekawe, Sąd Okręgowy wyjaśnił, czym jest „odpowiednia suma” w rozumieniu art. 445 § 1 k.c.:

„Suma «odpowiednia» w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. nie oznacza jednak sumy dowolnej, określonej wyłącznie według uznania sądu, lecz jej prawidłowe ustalenie wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, które mogą mieć znaczenie w danym przypadku”.

Ale jak to przełożyć na praktykę?

Sąd wskazał, że zadośćuczynienie powinno:

1. Złagodzić cierpienie – fizyczne i psychiczne
2. Przywrócić równowagę emocjonalną – naruszoną przez wypadek
3. Umożliwić pełniejsze zaspokojenie potrzeb – których realizacja uległa pogorszeniu
4. Przynieść satysfakcję – nie tylko ekonomiczną, ale też psychiczną

I tu pojawia się pytanie: czy 70 000 zł spełnia te funkcje wobec osoby, która:

• Ma 40% trwałego uszczerbku na zdrowiu?
• Nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej?
• Nie może już pracować ani jeździć na rowerze (jedyny środek transportu)?
• Musi żyć z tymi ograniczeniami przez kolejne 20-30 lat?

Sąd Okręgowy odpowiedział: nie.

Praktyczne wnioski dla poszkodowanych

Co możemy wyciągnąć z tej historii?

1. Nie akceptuj pierwszej propozycji ubezpieczyciela

16 000 zł vs 121 000 zł. To nie jest wyjątek. To norma w przypadku poważnych obrażeń.

2. Nie bój się apelacji

Sąd Rejonowy zasądził 44 000 zł. Mogło się wydawać, że to „przyzwoita” kwota. Pan J. nie odpuścił. Apelacja przyniosła kolejne 51 000 zł.

3. Dokumentuj wszystko

Opinie biegłych były kluczowe. Im lepiej udokumentujesz swoje cierpienie, tym większa szansa na sprawiedliwe zadośćuczynienie.

4. Pamiętaj o perspektywie czasowej

Zadośćuczynienie ma złagodzić krzywdę przez całe życie, nie tylko „teraz”.

5. Kwota z wyroku karnego to nie koniec drogi

10 000 zł zasądzonych w sprawie karnej nie zamyka drogi do dochodzenia pełnego zadośćuczynienia w sprawie cywilnej (art. 46 § 3 k.k.).

Moja refleksja na koniec

Po latach praktyki w prawie odszkodowawczym, sprawa J.T. potwierdza to, co mówię klientom od lat: wytrwałość się opłaca.

Gdyby pan J. przyjął propozycję ubezpieczyciela, straciłby 105 000 zł. Gdyby nie złożył apelacji, straciłby 51 000 zł.

A przecież jego krzywda była taka sama od początku. Zmieniła się tylko ocena prawna.

Czy 121 000 zł to dużo? Z perspektywy ubezpieczyciela – pewnie tak. Z perspektywy człowieka, który nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej i będzie żył z tego powodu z ograniczeniami przez kolejne dekady? Osobiście uważam, że to wciąż skromna rekompensata za tak drastyczną zmianę życia.

Ale to pokazuje, jak bardzo zmienia się polski wymiar sprawiedliwości w sprawach odszkodowawczych. Sądy coraz częściej odchodzą od symbolicznych kwot i przyznają zadośćuczynienia, które rzeczywiście mogą złagodzić krzywdę.

I tego poszkodowanym życzę.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pamiętam rozprawę sprzed kilku lat. Mój klient po whiplash, klasyczny przypadek – 8% uszczerbku, długotrwałe dolegliwości, bóle głowy, problemy ze snem. Biegły wszystko potwierdził. Wydawało się, że mamy sprawę w kieszeni.

Ale pełnomocnik ubezpieczyciela zaczął: „Panie sędzio, to wszystko bardzo ładnie brzmi w dokumentacji. Ale czy powód faktycznie cierpiał? Może to symulacja? Może dolegliwości nie były aż takie straszne?”

I wtedy weszła żona mojego klienta. Opowiedziała jak przez pół roku nie spał w nocy, jak płakał z bólu głowy, jak nie mógł podnieść ich małej córki, jak przestał jeździć na rower (a wcześniej jeździł codziennie), jak bał się wsiąść do samochodu jako pasażer.

Mówiła to wszystko spokojnie, konkretnie, z detalami. Nie było to przesadzone. Nie było teatralne. Było prawdziwe.

Sędzia spojrzał na pełnomocnika ubezpieczyciela i zapytał: „Jakieś pytania?”. Ten pokręcił tylko głową.

Wygraliśmy. A kluczem nie była (tylko) opinia biegłego. Kluczem było zeznanie żony, która pokazała sądowi człowieka, nie tylko „poszkodowanego z 8% uszczerbkiem”.

Dlaczego biegły to za mało? – luka między medycyną a życiem

Biegły neurolog czy ortopeda powie Wam:

• Jaki jest stopień ograniczenia ruchomości szyi (np. 5°)
• Czy są zmiany zwyrodnieniowe
• Jaki uszczerbek na zdrowiu (np. 7%)
• Czy dolegliwości mogą utrzymywać się w przyszłości

To jest techniczny aspekt sprawy. Niezbędny, ale niepełny.

Bo opinia biegłego nie odpowie na pytania:

• Jak ten uszczerbek wpływa na codzienne życie?
• Czy przestaliście uprawiać sport?
• Czy macie problemy ze snem?
• Jak zmienił się Wasz nastrój?
• Czy boicie się jeździć samochodem?
• Czy musieliście zrezygnować z planów życiowych?

A to właśnie te aspekty decydują o rozmiarze krzywdy. I to właśnie te aspekty potwierdzają świadkowie.

Z mojego doświadczenia mogę powiedzieć jedno: dobrze przygotowany świadek może podwoić wartość zadośćuczynienia.

Kto może być świadkiem? – lista z mojej praktyki

Teoretycznie świadkiem może być każdy, kto Was zna i obserwował Was po wypadku. Ale w praktyce najlepsi świadkowie to:

1. Małżonek / Partner

To jest świadek numer jeden w moich sprawach. Dlaczego?

• Widzi Was codziennie, w każdej sytuacji
• Wie jak spaliście (albo nie spaliście)
• Widział jak cierpieliście
• Pamięta co musieliście przestać robić
• Może porównać „przed” i „po” wypadkiem

Przykładowe pytania jakie zadaję małżonkom:

• Jak Pani mąż spał po wypadku? Czy budziła się Pani w nocy?
• Czy mąż skarżył się na bóle? Jakie? Jak często?
• Czy zmieniło się Pana zachowanie? Nastrój?
• Co musieliście zmienić w Waszym życiu po wypadku?
• Czy planowaliście coś, czego nie mogliście zrealizować?

2. Dzieci (dorosłe)

Jeśli macie dorosłe dzieci – to świetni świadkowie. Dlaczego?

• Sąd wie, że dzieci się o rodziców martwią
• Mają perspektywę z zewnątrz (nie mieszkają z Wami 24/7, więc widzą zmiany)
• Często pamiętają szczegóły, które Wy zapomnicie

3. Rodzice

Szczególnie jeśli jesteście młodzi i mieszkacie z rodzicami. Rodzice widzą wszystko, martwią się, pamiętają.

4. Współpracownicy / Szef

Jeśli wróciliście do pracy po wypadku, ale z ograniczeniami – współpracownicy to potwierdzą. Świetnie działa zeznanie szefa: „Po wypadku widać było, że Pan X ma problemy. Często prosił o przerwę, narzekał na bóle głowy, unikał podnoszenia ciężkich rzeczy.”

5. Znajomi / Przyjaciele

Jeśli mieliście wspólne hobby (np. bieganie, rower, siłownia) i musieliście z tego zrezygnować – znajomy to potwierdzi. „Biegaliśmy razem każdą sobotę przez 5 lat. Po wypadku przestał. Próbował wrócić raz czy dwa, ale bóle karku nie pozwalały.”

Przykład z życia wzięty – jak to wygląda na sali

Pozwólcie, że pokażę Wam fragment zeznania żony z jednej z moich spraw (oczywiście zanonimizowanej):

Ja: Proszę powiedzieć, jak Pani mąż funkcjonował po wypadku?

Świadek: Pierwsze dwa tygodnie to była koszmarna. Nie spał w nocy, ciągle się wiercił. Rano wstawał bardziej zmęczony niż wieczorem. Skarżył się na bóle karku i głowy. Musiałam mu podawać leki co 4 godziny.

Ja: A później?

Świadek: Trochę lepiej, ale nadal nie był sobą. Przed wypadkiem był bardzo aktywny, jeździł na basen dwa razy w tygodniu, grał w piłkę z kolegami. Po wypadku próbował wrócić na basen po miesiącu, ale po 10 minutach pływania bolał go tak kark, że musiał wyjść. Z piłką też skończył – powiedział, że głowa mu się kręci jak biega.

Ja: Co jeszcze się zmieniło?

Świadek: Nastrój. Stał się bardziej nerwowy, drażliwy. Często powtarzał „nic mi nie wychodzi”. Jak nasze dziecko chciało się z nim pobawić, musiał odmówić bo bolał go kark. To go bardzo dołowało.

Ja: Czy planowaliście coś, czego nie mogliście zrealizować?

Świadek: Tak. Mieliśmy zarezerwowany wyjazd w góry na sierpień, dwa miesiące po wypadku. Chcieliśmy chodzić po górach. Musieliśmy odwołać, bo lekarz powiedział że to niemożliwe w jego stanie. Straciliśmy zaliczkę 2000 złotych.

Widzicie różnicę? To nie jest „było mu źle”. To jest konkretna, szczegółowa, wiarygodna opowieść o człowieku, nie tylko o „poszkodowanym z 8% uszczerbkiem”.

Co z tego ma sędzia? – jak świadkowie wpływają na wyrok

Sędzia czyta opinię biegłego i widzi: „7% uszczerbku, ograniczenie ruchomości, dolegliwości mogą utrzymywać się 2-3 lata.”

Ok. To daje podstawę do zadośćuczynienia, powiedzmy, 12 000 zł (orientacyjnie, każda sprawa jest inna).

Ale potem przesłuchuje świadków i słyszy:

• Nie spał pół roku
• Stracił hobby
• Nie może się bawić z dzieckiem
• Planowany urlop odwołany
• Zmiana charakteru (nerwowość, drażliwość)
• Strach przed jazdą samochodem

I nagle sędzia widzi pełny obraz krzywdy. Nie tylko suchą liczbę „7%”, ale życie, które się zmieniło.

I zadośćuczynienie rośnie do 18 000 zł. Albo 20 000 zł.

Praktyczne wskazówki – czego możecie się spodziewać

Kto zadaje pytania?

1. Najpierw Wasz pełnomocnik (ja)
2. Potem pełnomocnik ubezpieczyciela (próbuje wyłapać sprzeczności)
3. Na końcu czasem sędzia (jeśli coś jest niejasne)

Jak długo to trwa? Zwykle 15-30 minut na świadka. Czasem krócej, jeśli wszystko jest jasne.

Czy świadek musi przyjść? Tak, osobiście. Można teoretycznie zeznawać przez videokonferencję, ale osobiście jest lepiej – sędzia widzi mimikę, emocje.

Czy świadek może się pomylić? Oczywiście! Jeśli nie pamięta dokładnej daty – powie „to było chyba w lipcu albo sierpniu”. To jest normalne. Gorzej jak wszystko pamięta idealnie – to wygląda na wyuczone.

Co jeśli ubezpieczyciel pyta o coś prywatnego? Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania naruszające jego prywatność. Ale w praktyce pytania są skupione na poszkodowanym, nie na świadku.

Błędy, które widziałem – i które kosztowały klientów pieniądze

Błąd #1: Brak świadków Klient: „A po co mi świadkowie? Przecież mam opinię biegłego.” Efekt: Sąd zasądził minimum. Ubezpieczyciel argumentował „symulacja, brak potwierdzenia dolegliwości w życiu codziennym.”

Błąd #2: Świadek, który nie widział nic istotnego „Świadkiem będzie mój sąsiad.” „A co on wie o Pana stanie po wypadku?” „No… widzi mnie czasem na klatce.” To za mało. Świadek musi mieć rzeczywistą wiedzę.

Błąd #3: Przesadzone zeznania Świadek: „Krzyczał z bólu dzień i noc przez pół roku!” Pełnomocnik ubezpieczyciela: „A dlaczego w dokumentacji medycznej nie ma ani jednej wizyty w tym czasie?” Wpadka. Sędzia przestaje wierzyć.

Błąd #4: Sprzeczności między świadkami Żona: „Bolała go prawa ręka.” Syn: „Nie, lewa.” Małe szczegóły, ale psują wiarygodność.

Moja szczera rada – co zrobić już dziś

Jeśli przygotowujecie sprawę o whiplash:

1. Zróbcie listę świadków – kto Was widział po wypadku? Kto może potwierdzić Wasze dolegliwości?
2. Pogadajcie z nimi – nie o tym co mają mówić, ale o tym co pamiętają. „Pamiętasz jak było tuż po wypadku? Co Ci wtedy mówiłem?”
3. Zbierajcie notatki – niech świadkowie sobie zapisują szczegóły. Daty, sytuacje, rozmowy. Po roku trudno pamiętać.
4. Nie przesadzajcie – prawda, nawet jeśli brzmi „słabo”, jest lepsza niż przesadzona historia.
5. Konsultujcie z prawnikiem – pokażę Wam jakie pytania będą zadawane, przygotujemy strategię.

Refleksja na koniec – dlaczego to jest takie ważne

Wiecie, co mnie najbardziej frustruje w sprawach whiplash? To, że ubezpieczyciele traktują ludzi jak numery w arkuszu Excel. „7% uszczerbku = 10 000 zł zadośćuczynienia”. Koniec, kropka.

Ale ludzie to nie są numery. To są życiorysy. Każdy whiplash to nie tylko „ograniczenie ruchomości o 5°”, ale:

• Ojciec, który nie może podnieść córki
• Sportowiec, który musiał zrezygnować z pasji
• Kierowca, który boi się jeździć
• Pracownik, który ma problemy z koncentracją

I świadkowie to właśnie pokazują. Dają sędziemu pełen obraz. Nie tylko medyczny, ale ludzki.

Dlatego zawsze, ale to zawsze, wnoszę o przesłuchanie świadków w sprawach whiplash. Bo wiem, że to może być kluczem do sprawiedliwego zadośćuczynienia.

A Wy? Mieliście świadków w swojej sprawie? Jak to wyglądało? Co ich pytano? Podzielcie się w komentarzach – wasze doświadczenia mogą pomóc innym przygotować się lepiej!

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Szczególnie cenię sobie świadków w sprawach whiplash – bo to oni pokazują sędziom prawdziwy obraz krzywdy. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz tutaj, na blogu.

Masz pytanie o świadków w Twojej sprawie o whiplash? Nie wiesz kogo wskazać jako świadka? Napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl lub zadzwoń: 795 777 519. Chętnie pomogę przygotować strategię dowodową.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, w tym doboru odpowiednich świadków i przygotowania strategii procesowej.

Źródła:

• Kodeks postępowania cywilnego (przepisy o dowodach z zeznań świadków)
• Praktyka własna w prowadzeniu spraw o odszkodowania za whiplash
• Orzecznictwo sądów w sprawach o zadośćuczynienie (rola świadków w ocenie rozmiaru krzywdy)

Pamiętam dokładnie ten dzień. Klient przyszedł do mnie z wyrokiem sądu I instancji. Ciężkie obrażenia, trwałe kalectwo, utrata zdolności do pracy. I wyrok: 10% odszkodowania z należnej kwoty. Dlaczego? Bo sąd uznał, że przyczynił się do szkody w 90%.

Przeczytałem uzasadnienie raz. Drugi raz. Trzeci. I poczułem coś, czego radca prawny nie powinien czuć – bezsilność. Ale potem przyszedł gniew. I determinacja.

Spis treści

1. Sprawa, która wszystko zmieniła
2. Dlaczego 90% było absurdem
3. Jak walczyliśmy w apelacji
4. Co poszło nie tak w I instancji
5. Lekcje z tej sprawy
6. Praktyczne wnioski

Sprawa, która wszystko zmieniła

Nie mogę podać szczegółów identyfikujących sprawę, ale mogę powiedzieć tyle: poszkodowany był klientem hurtowni budowlanej. Wszedł na teren magazynu – co faktycznie było zabronione tablicą na drzwiach. Tam doszło do wypadku, w wyniku którego doznał poważnych obrażeń ciała.

Sąd I instancji ustalił, że:

• Był zakaz wstępu dla klientów
• Poszkodowany go naruszył
• To główna przyczyna wypadku
• Ergo: 90% przyczynienia po stronie poszkodowanego

Brzmi logicznie? Na pierwszy rzut oka – tak. Ale gdy zaczęliśmy kopać głębiej, okazało się, że to kompletnie oderwane od rzeczywistości.

Dlaczego 90% było absurdem

Gdy zacząłem przygotowywać apelację, sporządziłem tabelę porównawczą. Z jednej strony wpisałem wszystkie „winy” poszkodowanego. Z drugiej – zaniedbania pracodawcy.

Po stronie poszkodowanego:

• Wszedł na teren objęty zakazem

I to właściwie wszystko. Jedna czynność. Nie ingerował w żadne konstrukcje, nie manipulował przy sprzęcie, nie ignorował poleceń pracowników. Po prostu wszedł tam, gdzie według tablicy nie powinien.

Po stronie pracodawcy:

• Magazyn był otwarty przez cały dzień pracy
• Klienci regularnie tam wchodzili
• Pracownicy wpuszczali ich samochodami
• Razem nosili towary z magazynu
• Inspekcja Pracy stwierdziła niewłaściwe składowanie
• Brak faktycznego zabezpieczenia dostępu
• Brak nadzoru nad strefą niebezpieczną
• Tolerowanie praktyki łamania zakazu

Patrząc na tę listę myślałem: jak można uznać, że jedna czynność poszkodowanego waży tyle samo co osiem zaniedbań profesjonalnego przedsiębiorcy?

Jak walczyliśmy w apelacji

W apelacji skupiliśmy się na trzech rzeczach:

1. Zakwestionowanie oceny dowodów

Sąd pominął kluczowe zeznania inspektora Inspekcji Pracy, który stwierdził: „Wydawało mi się że w dniu zdarzenia te blaty nie są stabilne w stosie w którym były ustawione” oraz „Inspekcja stwierdziła, że było niewłaściwe składowanie i dlatego wydano nakaz”.

Jak można to zignorować? To nie była opinia laika – to było stanowisko organu nadzoru, który zawodowo zajmuje się BHP.

2. Praktyka faktyczna vs. formalne zakazy

Wykazaliśmy w apelacji, że w tej hurtowni wszyscy łamali zakaz wstępu do magazynu – za cichym przyzwoleniem właścicieli. Zebrane zeznania świadków jednoznacznie to potwierdzały.

Argument był prosty: jeśli przez lata przedsiębiorca tolerował wchodzenie klientów do magazynu, to faktycznie zezwalał na to. A wtedy zachowanie poszkodowanego mieściło się w normie praktyki tego zakładu.

3. Katalog okoliczności z art. 362 k.c.

Sporządziliśmy szczegółową analizę wszystkich okoliczności, które zgodnie z orzecznictwem sąd powinien wziąć pod uwagę:

• Stopień winy: minimalny u poszkodowanego, znaczący u pracodawcy
• Profesjonalizm: poszkodowany to klient, pracodawca to profesjonalista
• Ciężar naruszonych obowiązków: jedno naruszenie vs. systemowe zaniedbania BHP
• Motywy: poszkodowany działał zgodnie z praktyka, nie ze złej woli

Co poszło nie tak w I instancji

Z perspektywy czasu widzę kilka błędów, które popełnił sąd pierwszej instancji:

Błąd nr 1: Formalizm zamiast faktów

Sąd skupił się na tym, że była tablica „Zakaz wstępu”. Ale nie wziął pod uwagę, że nikt tego zakazu nie egzekwował. To klasyczny przykład myślenia kategoriami „przepis mówi X”, podczas gdy życie pokazuje „ale wszyscy robią Y”.

Błąd nr 2: Uproszczony schemat przyczynowy

Sąd przyjął prosty schemat: zakaz → naruszenie → wypadek → 90% winy. Ale przecież między naruszeniem zakazu a wypadkiem jest jeszcze niewłaściwe składowanie, brak nadzoru, tolerowanie praktyki…

Błąd nr 3: Mechaniczne przeniesienie stopnia przyczynienia na obniżenie odszkodowania

Sąd ustalił 90% przyczynienia i automatycznie obniżył odszkodowanie do 10%. Tymczasem art. 362 k.c. wyraźnie mówi o „okolicznościach”, nie tylko o procentach.

Błąd nr 4: Pominięcie zeznań inspektora

To dla mnie najbardziej niezrozumiałe. Inspektor Pracy to profesjonalista, który zbadał miejsce wypadku, stwierdził naruszenia – i sąd to zignorował. Dlaczego?

Lekcje z tej sprawy

Ta sprawa nauczyła mnie kilku rzeczy, które teraz stosuję w każdej sprawie odszkodowawczej:

Lekcja 1: Nigdy nie akceptuj pierwszego wyroku bez walki

Nawet jeśli wyrok I instancji brzmi nieprzekonująco – zawsze jest szansa w apelacji. Sąd II instancji może spojrzeć na sprawę świeżym okiem.

Lekcja 2: Zbieraj WSZYSTKIE dowody na praktykę faktyczną

Świadkowie, zdjęcia, protokoły kontroli – wszystko, co pokazuje jak naprawdę wyglądało życie w danym zakładzie. To często ważniejsze niż formalne zakazy.

Lekcja 3: Nie daj się zastraszyć wysokimi procentami

Ubezpieczyciele i pracodawcy lubią rzucać: „90% pana wina!”. To taktyka. Wysokie procenty mają Cię zniechęcić. Nie daj się.

Lekcja 4: Opinia inspektora to złoto

Jeśli Inspekcja Pracy badała wypadek – zrób wszystko, by inspektor zeznawał w sądzie. Jego słowa mają ogromną wagę.

Lekcja 5: Rób tabele porównawcze

Wizualizacja pomaga. Gdy sędzia widzi tabelę: „1 naruszenie poszkodowanego vs. 8 zaniedbań pracodawcy” – robi to wrażenie.

Praktyczne wnioski

Co z tego wszystkiego wynika dla osób, które doznały urazu w wypadku?

Wniosek 1: Wysokie przyczynienie w I instancji to nie koniec

Wiele osób rezygnuje po pierwszym wyroku. To błąd. Apelacja może całkowicie zmienić proporcje.

Wniosek 2: Inspekcja Pracy to Twój sojusznik

Jeśli nie była powiadomiona o wypadku – zgłoś to sam. Ich kontrola może dostarczyć kluczowych dowodów.

Wniosek 3: Nie wierz w „oczywistą winę”

Ubezpieczyciele lubią sugerować: „To oczywiste, że pan zawinił”. Nic nie jest oczywiste. Każda sprawa wymaga szczegółowej analizy.

Wniosek 4: Dokumentuj praktykę, nie tylko przepisy

Jeśli w Twojej pracy czy zakładzie wszyscy łamią jakiś zakaz za przyzwoleniem szefa – dokumentuj to. Może się przydać.

Wniosek 5: Znajdź prawnika, który będzie walczył

Nie chodzi o agresję, ale o determinację. Prawnika, który nie odpuści po pierwszym negatywnym wyroku.

Epilog

Sprawa zakończyła się ugoda, ale mogę powiedzieć, że nauczyła mnie czegoś fundamentalnego: w prawie odszkodowawczym nic nie jest przesądzone do momentu prawomocnego wyroku.

Jeśli czujesz, że wyrok jest niesprawiedliwy – walcz. Jeśli ustalenia sądu są sprzeczne z faktami – apeluj. Jeśli procenty przyczynienia wydają się absurdalne – kwestionuj.

Bo czasem różnica między 90% a 10% przyczynienia to nie tylko różnica w kwocie odszkodowania. To różnica między sprawiedliwością a biurokracją.

FAQ

Czy zawsze warto składać apelację od wyroku o wysokim przyczynieniu?

W mojej ocenie – prawie zawsze. Szczególnie jeśli ustalenia I instancji są powierzchowne lub pomijają istotne okoliczności.

Ile czasu mam na złożenie apelacji?

Dwa tygodnie od doręczenia wyroku z uzasadnieniem. To termin nieprzekraczalny, więc nie zwlekaj.

Co jeśli nie stać mnie na prawnika do apelacji?

Możesz wystąpić o zwolnienie z kosztów sądowych lub o przyznanie adwokata/radcy z urzędu.

Jak długo trwa postępowanie apelacyjne?

Od kilku miesięcy do roku, w zależności od sądu i skomplikowania sprawy.

Czy mogę w apelacji wprowadzić nowe dowody?

Tak, jeśli nie mogłeś ich zgłosić wcześniej lub jeśli są potrzebne do oceny zasadności środka zaskarżenia.

Najważniejsze wnioski

1. Wysokie przyczynienie w I instancji nie jest ostateczne
2. Katalog okoliczności z art. 362 k.c. to silne narzędzie obrony
3. Praktyka faktyczna może przeważyć nad formalnym zakazem
4. Inspekcja Pracy dostarcza kluczowych dowodów
5. Determinacja w apelacji często prowadzi do zmiany wyroku

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszam do kontaktu z kancelarią.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pytanie Czytelnika

„Dzień dobry, jakiś czas temu w Poznaniu potknąłem się o wystające płytę chodnikową. Mogę przysłać zdjęcia, co zrobiłem telefonem. Złamałem kość piszczelową z przemieszczeniem. Chciałbym się dowiedzieć, czy mogę dochodzić zadośćuczynienia i do kogo się zwrócić.”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! Tak, zdecydowanie możesz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia za złamanie kości piszczelowej spowodowane upadkiem na uszkodzonym chodniku. To jedna z najczęstszych sytuacji, w których odpowiada zarządca drogi – w tym przypadku najprawdopodobniej Miasto Poznań lub dzielnica. Wyjaśniam krok po kroku, jak to zrobić i na co zwrócić uwagę.

Do kogo się zwrócić?

Pierwsza kwestia – kto odpowiada za stan chodnika w Poznaniu?

W większości przypadków odpowiada Miasto Poznań, konkretnie:

• Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu (ZDM) – jeśli chodnik znajduje się przy drodze powiatowej lub gminnej
• Dzielnica/osiedle – w niektórych przypadkach odpowiedzialność może leżeć po stronie jednostki pomocniczej miasta

Ale nie musisz dokładnie ustalać, kto konkretnie odpowiada. Wystarczy, że zwrócisz się do Miasta Poznań (Urząd Miasta Poznania, ul. Plac Kolegiacki 17, 61-841 Poznań), a urzędnicy sami ustalą właściwą jednostkę i przekażą sprawę do odpowiedniego zarządcy drogi.

Na jakiej podstawie możesz dochodzić odszkodowania?

Art. 415 Kodeksu cywilnego (czyn niedozwolony):

„Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”

Zarządca drogi (Miasto Poznań) odpowiada za utrzymanie chodnika w stanie niepowodującym zagrożenia dla pieszych. Jeśli chodnik był uszkodzony (wystająca płyta) i to spowodowało Twój upadek – to zaniedbanie zarządcy, za które ponosi odpowiedzialność.

Za co możesz dochodzić świadczeń?

1. Odszkodowanie (art. 444 KC) – za szkody majątkowe:

• Koszty leczenia (wizyty lekarskie, zabiegi, operacje, materiały ortopedyczne)
• Leki i środki pomocnicze (kule, ortezy, itp.)
• Rehabilitacja i fizjoterapia
• Dojazdy do lekarza/szpitala/rehabilitacji
• Utracone zarobki (jeśli byłeś na zwolnieniu lekarskim lub nie mogłeś pracować)
• Opieka osoby trzeciej (jeśli potrzebowałeś pomocy w codziennych czynnościach)

2. Zadośćuczynienie (art. 445 KC) – za krzywdę niemajątkową:

• Ból i cierpienie (złamanie z przemieszczeniem to bardzo bolesny uraz)
• Dyskomfort życiowy (ograniczenia w poruszaniu się, codziennym funkcjonowaniu)
• Stres psychiczny i pogorszenie jakości życia
• Ewentualne trwałe następstwa (jeśli złamanie pozostawi trwałe ograniczenia ruchomości)

3. Renta (art. 444 § 2 KC) – jeśli złamanie spowodowało trwały uszczerbek:

• Jeśli całkowicie lub częściowo utraciłeś zdolność do pracy
• Jeśli zwiększyły się Twoje potrzeby (np. stała rehabilitacja, leki)

Ile można dostać?

Wysokość świadczeń zależy od:

• Ciężkości złamania (złamanie z przemieszczeniem to poważny uraz)
• Czasu leczenia (ile trwało noszenie gipsu, rehabilitacja)
• Komplikacji (np. nieprawidłowe zrośnięcie kości, zakażenie)
• Trwałych następstw (czy złamanie pozostawi trwałe ograniczenia)
• Wpływu na życie zawodowe i prywatne

Z naszego doświadczenia w kancelarii – zadośćuczynienia za złamania kości podudzia (piszczelowa, strzałkowa) wahają się:

• 15 000 – 35 000 zł przy złamaniach lekkich do średnich (bez komplikacji, pełne wyleczenie)
• 35 000 – 70 000 zł przy złamaniach ciężkich (z przemieszczeniem, wymagających operacji, długa rehabilitacja)
• 70 000 – 150 000 zł+ przy złamaniach z trwałymi następstwami (nieprawidłowe zrośnięcie, przewlekłe bóle, trwałe ograniczenie ruchomości)

Do tego dochodzi odszkodowanie za koszty leczenia i utracone zarobki.

Co zrobić krok po kroku?

1. Zbierz dokumentację medyczną

To fundament sprawy. Potrzebujesz:

• Dokumentację ze szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR) – karta wypadku, opis urazu, RTG
• Dokumentację z leczenia szpitalnego (jeśli byłeś hospitalizowany) – karta informacyjna leczenia szpitalnego, protokół operacji (jeśli była)
• Dokumentację ambulatoryjną – wizyty kontrolne u ortopedy, RTG kontrolne
• Dokumentację rehabilitacji – jeśli chodziłeś na fizjoterapię
• Zwolnienia lekarskie (L4) – jeśli byłeś niezdolny do pracy

Wszystko to będzie potrzebne do udowodnienia zakresu obrażeń i ich związku z upadkiem.

2. Zabezpiecz dowody upadku

To kluczowe! Świetnie, że zrobiłeś zdjęcia telefon. Potrzebujesz:

• Zdjęcia miejsca upadku – wystająca płyta chodnikowa, dokładna lokalizacja (adres, okolica)
• Zdjęcia z datą i godziną (jeśli masz metadane w zdjęciach) – to potwierdza, kiedy były zrobione
• Zdjęcia kontekstowe – pokazujące, że uszkodzenie było niebezpieczne i trudne do zauważenia

Jeśli masz świadków upadku – zdobądź ich dane kontaktowe (imię, nazwisko, telefon). Mogą złożyć zeznania w sprawie.

3. Zgłoś zdarzenie na policję (jeśli jeszcze nie zrobiłeś)

Chociaż nie jest to bezwzględnie konieczne, zgłoszenie na policję pomaga w sprawie, bo:

• Policja sporządzi notatkę urzędową dokumentującą zdarzenie
• Może przesłuchać świadków
• Może dokonać oględzin miejsca upadku

Jeśli minęło już trochę czasu od wypadku i nie zgłosiłeś tego wcześniej – to nie problem, ale dla przyszłości lepiej zgłaszać takie zdarzenia od razu.

4. Wystosuj zawiadomienie o szkodzie do Miasta Poznań

Złóż pisemne zawiadomienie o szkodzie do:

Urząd Miasta Poznania
Plac Kolegiacki 17
61-841 Poznań

W zawiadomieniu opisz:

• Datę, godzinę i miejsce upadku (dokładny adres)
• Okoliczności zdarzenia (potknąłeś się o wystającą płytę chodnikową)
• Doznanego obrażenia (złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem)
• Skutki (leczenie, rehabilitacja, zwolnienie lekarskie)

Załącz:

• Kserokopie dokumentacji medycznej
• Zdjęcia miejsca upadku
• Rachunki za leczenie (jeśli masz)

Ustaw termin na odpowiedź (np. 30 dni).

5. Nie przyjmuj pierwszej propozycji

Podobnie jak w sprawach komunikacyjnych – zarządcy dróg (miasta) często zaniżają pierwsze oferty. Typowe sztuczki:

• „To była Twoja wina, nie patrzyłeś”
• „Chodnik był w porządku”
• „Nie można przewidzieć takiego zdarzenia”
• Propozycja kilku tysięcy złotych „na pocieszenie”

Nie daj się zniechęcić. Złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem to poważny uraz, który daje prawo do znacznie wyższych świadczeń.

6. Rozważ opinię prywatną

Jeśli chcesz wzmocnić swoją pozycję, możesz zlecić:

• Prywatną opinię ortopedyczną – lekarz ortopeda opisze zakres urazu, przebieg leczenia i ewentualne trwałe następstwa
• Prywatną opinię techniczną (opcjonalnie) – ekspert od dróg może ocenić stan chodnika i potwierdzić, że był niebezpieczny

To kosztuje (kilkaset do kilku tysięcy złotych), ale może znacząco przyspieszyć sprawę i zwiększyć szansę na polubowne załatwienie.

7. Idź do sądu, jeśli to konieczne

Jeśli miasto odmawia lub oferuje śmiesznie niską kwotę – nie wahaj się wnieść pozwu. W sprawach o upadki na chodnikach orzecznictwo jest zróżnicowane (zależy od okoliczności), ale jeśli masz:

• Dokumentację medyczną potwierdzającą uraz
• Zdjęcia pokazujące uszkodzenie chodnika
• Ewentualnie świadków

→ Masz realne szanse na wygraną.

W postępowaniu sądowym:

• Sąd powoła biegłego ortopedę (oceni zakres urazu i skutki)
• Ewentualnie biegłego technika (oceni stan chodnika)
• Miasto może próbować argumentować, że to Twoja wina (nie patrzyłeś) – ale jeśli uszkodzenie było obiektywnie niebezpieczne, sąd stanie po Twojej stronie

Na co zwrócić uwagę – kluczowe kwestie

1. Związek przyczynowy

Musisz udowodnić, że:

• Upadłeś z powodu wystającej płyty chodnikowej
• Złamanie nastąpiło w wyniku tego upadku

To zazwyczaj nie jest problem, jeśli:

• Masz dokumentację medyczną ze szpitala/SOR potwierdającą uraz bezpośrednio po zdarzeniu
• Zdjęcia pokazują niebezpieczne uszkodzenie chodnika
• Ewentualnie świadkowie potwierdzają okoliczności

2. Stan chodnika

Miasto może próbować argumentować, że chodnik był w porządku. Dlatego zdjęcia są kluczowe. Powinny pokazywać:

• Wysokość/głębokość nierówności (im większa, tym lepiej dla Twojej sprawy)
• Brak oznaczeń ostrzegawczych (jeśli była dziura/wystająca płyta, powinna być oznaczona)
• Trudność zauważenia problemu (np. w słabo oświetlonym miejscu, zasłonięte liśćmi)

3. Wina poszkodowanego

Miasto może próbować przerzucić winę na Ciebie, mówiąc:

• „Nie patrzył Pan, gdzie idzie”
• „Każdy rozsądny pieszy zauważyłby przeszkodę”

Ale to słaby argument, jeśli:

• Uszkodzenie było obiektywnie niebezpieczne
• Trudne do zauważenia (np. wieczorem, w miejscu, gdzie nie spodziewa się przeszkody)
• Nie było oznaczeń ostrzegawczych

Sądy często przyjmują, że zarządca drogi odpowiada za bezpieczny stan chodnika, nawet jeśli pieszy nie zachował pełnej ostrożności.

4. Termin zgłoszenia

Roszczenia z tytułu upadku na chodniku przedawniają się:

• 3 lata od dnia, gdy dowiedziałeś się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej (art. 442¹ KC)

W Twoim przypadku – bieg terminu zaczął się w dniu upadku (wiedziałeś o szkodzie i zapewne domyślałeś się, że odpowiada zarządca drogi). Ale nie zwlekaj – im szybciej zgłosisz, tym lepiej.

Praktyczne wskazówki

1. Dokumentuj wszystkie koszty

• Rachunki za leki
• Faktury za prywatne wizyty lekarskie (jeśli były)
• Rachunki za rehabilitację/fizjoterapię
• Paragony za środki pomocnicze (kule, orteza)
• Bilety za dojazdy do lekarza/szpitala

2. Zapisuj przebieg leczenia Prowadź „dziennik zdrowia”:

• Kiedy byłeś na wizytach
• Jakie były zalecenia lekarzy
• Jak długo nosiłeś gips
• Kiedy zacząłeś rehabilitację
• Jakie masz dolegliwości (ból, ograniczenia ruchomości)

To pomoże później w uzasadnieniu wysokości zadośćuczynienia.

3. Zrób kontrolne zdjęcia miejsca upadku Jeśli to możliwe, zrób jeszcze raz zdjęcia miejsca upadku (zwłaszcza jeśli minęło trochę czasu). Pokaż, że uszkodzenie nadal istnieje i miasto nie naprawiło chodnika – to wzmacnia argument o zaniedbaniu zarządcy.

4. Nie podpisuj ugody bez analizy Jeśli miasto zaproponuje ugodę – nie podpisuj od razu. Skonsultuj z prawnikiem, czy kwota jest uczciwa. Podpisanie ugody to zazwyczaj koniec sprawy – nie będziesz mógł później dochodzić więcej, nawet jeśli okaże się, że skutki są cięższe niż sądziłeś.

Uwaga na typowe sztuczki miasta/ubezpieczyciela

Co ciekawe, w naszej praktyce spotykamy się z tymi samymi argumentami ze strony miast i ich ubezpieczycieli:

„Chodnik był w porządku, to Pan nie patrzył”

• Odpowiedź: Zdjęcia pokazują obiektywnie niebezpieczne uszkodzenie. Zarządca drogi odpowiada za stan chodnika.

„Nie można przewidzieć wszystkich uszkodzeń”

• Odpowiedź: Zarządca ma obowiązek regularnie kontrolować stan dróg i naprawiać uszkodzenia. Jeśli tego nie zrobił – to jego zaniedbanie.

„Nie mamy pieniędzy na odszkodowania”

• Odpowiedź: To nie Twój problem. Miasto ma obowiązek ubezpieczyć się od odpowiedzialności cywilnej.

„Powinien Pan iść innym chodnikiem”

• Odpowiedź: Absurd. Pieszy ma prawo korzystać z dowolnego chodnika, który powinien być bezpieczny.

Podsumowanie

• Tak, możesz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia – złamanie kości piszczelowej z przemieszczeniem to poważny uraz
• Zwróć się do Miasta Poznań – wyślij zawiadomienie o szkodzie do Urzędu Miasta
• Zbierz dokumentację medyczną – to podstawa sprawy
• Zabezpiecz dowody – zdjęcia miejsca upadku są kluczowe
• Nie przyjmuj niskiej oferty – zadośćuczynienie za taki uraz powinno być odpowiednio wysokie
• W razie odmowy – idź do sądu – masz realne szanse na wygraną

Jeśli miasto odmawia lub próbuje zaniżyć świadczenia – nie zniechęcaj się. W sprawach o upadki na chodnikach poszkodowani często wygrywają, jeśli mają solidną dokumentację i dowody niebezpiecznego stanu chodnika.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli Ty lub Twoi bliscy doznaliście urazu w wyniku upadku na chodniku lub innej niesprawnej infrastrukturze – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w odszkodowaniach za upadki na chodnikach.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sprawami upadków na chodnikach i odpowiedzialności zarządców dróg. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Pytanie Czytelnika

„Dzień dobry, A ja mam takie pytanie czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania z powodu braku notatki policyjnej, której ja nie mogę otrzymać ze względu na to że jestem osobą prywatną a jedynie instytucja może takową otrzymać. Ubezpieczyciel tłumaczy się że zwrócił się do komendy policji trzykrotnie i nie otrzymał tejże notatki, więc odmówił mi wypłaty odszkodowania z tego tytułu. Proszę o poradę”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! To klasyczny przykład sytuacji, z którymi spotykamy się w naszej kancelarii regularnie. Ubezpieczyciele często próbują przerzucać na poszkodowanych obowiązki, które leżą po ich stronie. Wyjaśniam krok po kroku, jak to wygląda prawnie.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty z powodu braku notatki?

Nie, nie może – przynajmniej nie w taki sposób. To kluczowa kwestia, którą warto zrozumieć.

Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych , ubezpieczyciel ma obowiązek zbadać okoliczności zdarzenia i ustalić stan faktyczny. To znaczy, że to ubezpieczyciel – nie Ty – odpowiada za zgromadzenie materiału dowodowego potrzebnego do oceny zasadności roszczenia.

Czy policja może odmówić wydania dokumentacji?

Tutaj jest kolejny ważny punkt. Policja nie może odmówić wydania dokumentacji ubezpieczycielowi, jeśli ten zgłosi się z odpowiednim wnioskiem.

Podstawa prawna:

• Kodeksu postępowania karnego – umożliwia dostęp do akt postępowania karnego instytucjom, które mają w tym interes prawny
• Policja jest zobowiązana współpracować z ubezpieczycielami w ramach postępowań likwidacyjnych

Z naszego doświadczenia – jeśli policja rzeczywiście odmawia, to najczęściej dlatego, że:

1. Wniosek ubezpieczyciela był nieprawidłowo sformułowany
2. Sprawa jest objęta postępowaniem karnym i materiał jest niejawny (ale to rzadkość)
3. Ubezpieczyciel w ogóle nie wystąpił o dokumenty (i tylko się tym tłumaczy)

Co mówią przepisy o dostępie ubezpieczyciela do akt?

Kluczowym jest zapis ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, który wprost stanowi, że:

„Zakład ubezpieczeń jest uprawniony do żądania od organów prowadzących postępowanie w sprawie ustalenia okoliczności powstania szkody udostępnienia dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.”

To znaczy, że ubezpieczyciel ma ustawowe prawo dostępu do materiałów zebranych przez policję. Jeśli policja odmawia, ubezpieczyciel może:

• Złożyć skargę na bezczynność
• Wystąpić z wnioskiem ponownie, precyzując zakres potrzebnych dokumentów
• W ostateczności – wystąpić na drogę sądową o zobowiązanie do wydania dokumentów

Co robić w Twojej sytuacji?

Masz kilka możliwości działania:

1. Wezwij ubezpieczyciela do wypłaty Złóż pisemne wezwanie, w którym:

• Przypomnisz o art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych
• Wskażesz, że to ubezpieczyciel ma obowiązek zdobyć dokumentację
• Zaznaczysz, że brak dokumentacji z policji nie może być powodem odmowy wypłaty, skoro to ubezpieczyciel nie dopełnił swoich obowiązków

2. Zgromadź inne dowody Nie czekaj biernie. Zbierz:

• Zdjęcia z miejsca zdarzenia
• Zeznania świadków
• Dokumentację medyczną (jeśli była obrażenia)
• Kosztorysy napraw
• Wszelkie inne dokumenty potwierdzające szkodę

W praktyce – sądy nie wymagają notatki policyjnej jako jedynego dowodu. Można udowodnić wypadek innymi środkami.

3. Idź do sądu

To jest kluczowe wyjście. Jeśli ubezpieczyciel odmawia wypłaty, powołując się na brak dokumentacji, którą sam powinien zdobyć – to ewidentne naruszenie Twoich praw.

W postępowaniu sądowym:

• Sąd może zobowiązać policję do wydania dokumentacji
• Możesz przedstawić inne dowody zdarzenia
• Ubezpieczyciel będzie musiał udowodnić, że rzeczywiście próbował zdobyć dokumentację (a często się okazuje, że wcale nie próbował zbyt intensywnie)

Co ciekawe, w naszej praktyce widzieliśmy sytuacje, gdzie ubezpieczyciel „tłumaczył się” brakiem dokumentów od policji, a po wniesieniu pozwu nagle okazywało się, że dokumenty jednak są dostępne.

Praktyczne wskazówki

1. Nie przyjmuj odmowy – brak notatki policyjnej to nie powód do odmowy odszkodowania
2. Dokumentuj wszystko – zachowaj korespondencję z ubezpieczycielem, zwłaszcza pisma o odmowie
3. Zbieraj dowody – nie polegaj tylko na policji, gromadź własny materiał dowodowy
4. Wezwij do zapłaty – daj ubezpieczycielowi szansę na polubowne załatwienie (to przyspieszy sprawę w sądzie)
5. Idź do sądu – jeśli ubezpieczyciel się uprze, to najszybsza droga do odszkodowania

Dodatkowo – jeśli ubezpieczyciel nieuzasadnienio opóźnia wypłatę, możesz dochodzić:

• Odsetek ustawowych za opóźnienie (od dnia zgłoszenia szkody)
• Kosztów postępowania sądowego
• Kosztów zastępstwa prawnego

Podsumowanie

• Ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty tylko dlatego, że brakuje notatki policyjnej
• To ubezpieczyciel ma obowiązek zdobyć dokumentację – nie Ty
• Policja nie może odmówić wydania dokumentów ubezpieczycielowi
• Sąd to najlepsze wyjście – zobowiąże policję do wydania dokumentów i rozstrzygnie sprawę

Jeśli ubezpieczyciel odmawia, pisz wezwanie do zapłaty, a jeśli to nie pomoże – składaj pozew. W sprawach odszkodowawczych zwlekanie tylko pogarsza sytuację.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli zmagasz się z odmową wypłaty odszkodowania lub ubezpieczyciel stawia nieuzasadnione warunki – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Pamiętam, jak w dzieciństwie śmieszyły mnie dowcipy o teściowych. Te z długą brodą, gdzie najłagodniejszy brzmiał: „Zięć zwraca się do teściowej: – Mamusiu, wychodzę. Kupić coś? – Mieszkanie sobie kup!”

Kto by pomyślał, że te humorystyczne stereotypy o relacjach zięć-teściowa znajdą swoje odzwierciedlenie w sprawach sądowych? A jednak – życie potrafi zaskoczyć.

Sprawa, która trafiła przed oblicze sądu

Dziennik Rzeczpospolita opisał sprawę zakończoną wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku (sygn. akt V ACa 533/15). Chodziło o zadośćuczynienie po śmierci w wypadku samochodowym.

Po tragicznym zdarzeniu córka zmarłej kobiety, jej zięć oraz dwoje wnuków wystąpili z pozwem przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy wypadku. Każde z nich domagało się zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Ubezpieczyciel jednak zakwestionował uprawnienie zięcia do jakichkolwiek świadczeń. Argumentował, że mężczyzna nie należy do kręgu osób uprawnionych, gdyż nie wykazał, aby łączyła go z teściową szczególna więź emocjonalna – silniejsza niż w typowych relacjach tego rodzaju.

Co orzekł Sąd Apelacyjny?

Sąd Apelacyjny w Gdańsku podzielił stanowisko ubezpieczyciela i oddalił roszczenie zięcia. W uzasadnieniu wskazał, że przeżycia psychiczne powoda po śmierci teściowej nie wykraczały ponad typowy poziom. Relacje między tymi osobami nie były na tyle bliskie i wyjątkowe, aby uzasadniały przyznanie zadośćuczynienia w oparciu o art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego.

Sąd podkreślił kluczową zasadę: o zasadności roszczenia można mówić dopiero po przekroczeniu pewnego poziomu krzywdy doznanej wskutek śmierci osoby bliskiej. Nie każda więź rodzinna automatycznie uprawnia do zadośćuczynienia.

Kto może domagać się zadośćuczynienia za śmierć bliskiej osoby?

Art. 446 § 4 KC stanowi, że „Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

Przepis nie definiuje precyzyjnie, kto należy do „najbliższych członków rodziny”. W praktyce orzeczniczej przyjmuje się, że są to przede wszystkim:

• małżonek
• dzieci
• rodzice
• rodzeństwo

A co z zięciem lub synową? Z dziadkami, wnukami, konkubentami? Tutaj sprawa się komplikuje.

Szczególna więź emocjonalna – klucz do sukcesu

Osoby spoza podstawowego kręgu najbliższych mogą domagać się zadośćuczynienia, ale muszą wykazać szczególną intensywność więzi ze zmarłym. Nie wystarczy sama forma prawna pokrewieństwa czy powinowactwa.

Co to oznacza w praktyce? Trzeba udowodnić, że relacja wykraczała ponad typowy standard społeczny dla danego rodzaju więzi. Sąd nie domniemywa takiej bliskości – to powód musi ją wykazać.

Jakie dowody mogą pomóc?

W sprawach takich jak opisana zięć powinien przedstawić dowody na to, że:

• kontakty z teściową były częste i intensywne (codzienne wizyty, długie rozmowy telefoniczne)
• istniała faktyczna więź emocjonalna (wspólne spędzanie czasu, wzajemna troska, zaufanie)
• teściowa pełniła w jego życiu szczególną rolę (np. zastępowała zmarłą wcześniej matkę, pomagała w wychowywaniu dzieci, była autorytetem)
• jej śmierć spowodowała u niego cierpienie wykraczające poza normalny poziom żalu

Jakie konkretne dowody mogą być pomocne?

• zeznania świadków (rodziny, przyjaciół, sąsiadów)
• korespondencja (e-maile, SMS-y, wiadomości w mediach społecznościowych)
• zdjęcia dokumentujące wspólnie spędzany czas
• dowody na wspólne zamieszkiwanie lub codzienną opiekę
• dokumentacja medyczna potwierdzająca skutki psychiczne śmierci bliskiej osoby

Różnica między „osobą bliską” a „najbliższym członkiem rodziny”

Warto zaznaczyć pewien niuans prawny. Art. 23 KC, dotyczący ochrony dóbr osobistych, operuje pojęciem „osoby bliskiej”, które jest szersze niż „najbliżsi członkowie rodziny” z art. 446 § 4 KC.

W sprawach o zadośćuczynienie po wypadku śmiertelnym wymogi są zatem bardziej rygorystyczne. Nie każda osoba bliska zmarłego automatycznie otrzyma zadośćuczynienie – trzeba spełnić dodatkowe warunki i je udowodnić.

Wnioski praktyczne

Sprawa rozpatrzona przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku pokazuje, że:

1. Nie jest wykluczone, że zięć (lub synowa, konkubent, wnuk) otrzyma zadośćuczynienie za śmierć teściowej – ale musi wykazać szczególną bliskość tej relacji, znacznie odbiegającą od stereotypowych dowcipów.
2. Ciężar dowodu spoczywa na powodzie – sąd nie domniemywa szczególnej więzi, trzeba ją przekonująco udowodnić.
3. Dołączanie zięcia lub synowej do grona powodów „na wszelki wypadek”, bez odpowiedniego przygotowania podstawy faktycznej i dowodowej, może skończyć się jedynie obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej.
4. Przygotowanie sprawy wymaga staranności – zebranie odpowiednich dowodów, świadków, dokumentacji medycznej i psychologicznej może zadecydować o wyniku postępowania.

Życie pisze różne scenariusze

Czasem nawet te, gdzie zięć i teściowa łączyła wyjątkowa więź – daleko wykraczająca poza stereotypy znane z dowcipów. Ale żeby sąd to uznał, trzeba tę więź odpowiednio udowodnić. Prawo nie działa na zasadzie domniemania – wymaga konkretów, dowodów, przekonujących argumentów.

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych ze skutkiem śmiertelnym.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Kompleksową obsługę prawną w postępowaniu przedsądowym i sądowym
• Reprezentację przed ubezpieczycielami i w postępowaniach sądowych
• Wsparcie w gromadzeniu i zabezpieczaniu materiału dowodowego

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Dla mnie jako prawnika odpowiedź na to pytanie jest tak oczywista, że nawet nie przyszło mi do głowy, aby pisać o tym na blogu. Ale jak się okazuje, co dla prawnika jest jasne jak słońce, dla poszkodowanych wcale takie oczywiste nie jest. Zwłaszcza gdy sprawca wypadku – często nieubezpieczony – zaczyna dyktować warunki: „Zapłacę ci, jak naprawisz auto i pokażesz fakturę”.

Niedawno z takim właśnie pytaniem zwróciła się do mnie Czytelniczka:

„Witam. Miałam niedawno taką sytuację, iż należący do mnie pojazd został uszkodzony przez jednego Pana, który trafił kijem w mój samochód. Pan przyznał się do winy. Nie ma on niestety ubezpieczenia, tak więc odszkodowanie powinien mi zapłacić on. Przy czym sprawca wskazuje, iż zapłaci mi po przedstawieniu faktury za naprawę? Pytanie, czy w związku z tym muszę naprawić to auto. Są to drobne wgniecenia i przerysowania lakieru i w zasadzie jakbym otrzymała odszkodowanie, to bym tego teraz nie naprawiała?”

Odpowiedź jest krótka i jednoznaczna: Nie, nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie. To Ty decydujesz, co zrobisz z pieniędzmi.

Spis treści

1. Co mówi Kodeks cywilny o naprawieniu szkody?
2. Dlaczego to poszkodowany decyduje o sposobie naprawienia szkody?
3. Czy sprawca może żądać faktury za naprawę przed wypłatą odszkodowania?
4. Praktyczne konsekwencje dla poszkodowanych
5. Co zrobić, gdy sprawca odmawia wypłaty bez faktury?
6. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co mówi Kodeks cywilny o naprawieniu szkody?

Odpowiedź na pytanie „czy muszę naprawić auto?” daje art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego:

„Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.”

Ten przepis jest kluczowy i warto go dobrze zrozumieć. Co on oznacza w praktyce?

To poszkodowany decyduje o sposobie naprawienia szkody

Przepis wyraźnie mówi: „według wyboru poszkodowanego”. To nie sprawca, nie ubezpieczyciel, tylko poszkodowany ma prawo wyboru między:

1. Przywróceniem stanu poprzedniego – czyli naprawą auta i zwrotem poniesionych kosztów (na podstawie faktury)
2. Zapłatą odpowiedniej sumy pieniężnej – czyli otrzymaniem odszkodowania w wysokości odpowiadającej kosztom usunięcia szkody, bez obowiązku faktycznego naprawienia pojazdu

Dlaczego to poszkodowany decyduje o sposobie naprawienia szkody?

Z perspektywy praktyki prawniczej zasada ta wynika z podstawowej funkcji odszkodowania: ma ono wyrównać uszczerbek majątkowy poszkodowanego, a nie dyktować mu, jak ma gospodarować swoim majątkiem.

Przykład z życia wziętych

Pan Marek ma 15-letnie auto warte 8 000 zł. W wyniku wypadku powstały drobne wgniecenia i zarysowania lakieru na drzwiach. Koszt naprawy: 2 500 zł. Pan Marek ma kilka opcji:

1. Naprawić auto – wydać 2 500 zł i jeździć autem w idealnym stanie
2. Nie naprawiać – otrzymać 2 500 zł odszkodowania i jeździć autem z drobnymi uszkodzeniami, a pieniądze przeznaczyć np. na remont mieszkania, wakacje, spłatę kredytu
3. Naprawić taniej – znaleźć warsztat, który wykona naprawę za 1 800 zł, a pozostałe 700 zł zachować dla siebie

Każda z tych opcji jest legalna i zgodna z prawem. Pan Marek nie ma obowiązku tłumaczyć się sprawcy, dlaczego wybrał drugą lub trzecią opcję. To jego samochód, jego pieniądze, jego decyzja.

Dlaczego prawo daje poszkodowanemu swobodę wyboru?

1. Ochrona interesów poszkodowanego – poszkodowany może mieć ważniejsze potrzeby finansowe niż natychmiastowa naprawa drobnych uszkodzeń
2. Przywrócenie sytuacji sprzed szkody – odszkodowanie ma wyrównać uszczerbek majątkowy, a nie zmuszać do konkretnych działań
3. Wartość auta – zwłaszcza w przypadku starszych pojazdów, poszkodowany może uznać, że estetyczne uszkodzenia nie wpływają znacząco na wartość użytkową auta
4. Wolność dysponowania majątkiem – każdy ma prawo decydować, jak gospodaruje swoim majątkiem i otrzymanymi środkami

Czy sprawca może żądać faktury za naprawę przed wypłatą odszkodowania?

Nie, sprawca nie ma takiego prawa. I to z kilku powodów:

1. Brak podstawy prawnej

Kodeks cywilny nie uzależnia wypłaty odszkodowania od przedstawienia faktury za naprawę. Wręcz przeciwnie – art. 363 § 1 KC daje poszkodowanemu wybór sposobu naprawienia szkody.

2. Sprawca nie może dyktować warunków

Sprawca szkody jest zobowiązany do naprawienia szkody (art. 415 KC). To jego obowiązek wynikający z czynu niedozwolonego. Nie ma on prawa uzależniać wypłaty odszkodowania od spełnienia dodatkowych warunków, których nie przewiduje prawo.

3. Odszkodowanie to nie darowizna

Odszkodowanie to należność poszkodowanego, nie łaska sprawcy. Poszkodowany nie musi się tłumaczyć, co zrobi z pieniędzmi. Sprawca nie ma prawa ingerować w sposób wykorzystania odszkodowania.

4. Praktyczne konsekwencje takiego żądania

Gdyby sprawca mógł uzależniać wypłatę od faktury, poszkodowany:

• Musiałby najpierw wydać własne pieniądze na naprawę (czego może nie mieć)
• Mógłby zostać zmuszony do naprawy, której nie chce lub nie potrzebuje
• Straciłby swobodę wyboru przewidzianą w KC

Praktyczne konsekwencje dla poszkodowanych

Z powyższych rozważań wynikają bardzo praktyczne wnioski:

1. Możesz żądać odszkodowania bez naprawy auta

Jeśli sprawca mówi: „Zapłacę ci, jak naprawisz i pokażesz fakturę”, możesz mu odpowiedzieć: „Nie muszę naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie. Proszę o zapłatę według kosztorysu naprawy”.

2. Podstawą odszkodowania jest kosztorys, nie faktura

Do wyliczenia wysokości odszkodowania potrzebny jest:

• Kosztorys naprawy (wycena warsztatu lub rzeczoznawcy)
• Ewentualnie ekspertyza techniczna (w spornych przypadkach)

Nie jest potrzebna faktura za naprawę, jeśli wybierasz odszkodowanie w pieniądzu bez faktycznego naprawienia pojazzu.

3. Jeździsz uszkodzonym autem? To Twoje prawo

Nikt nie może Ci zarzucić, że po otrzymaniu odszkodowania jeździsz autem z drobnymi uszkodzeniami. To Twoja decyzja i Twoje prawo wynikające z art. 363 § 1 KC.

4. Co jeśli naprawisz taniej?

Jeśli otrzymałeś odszkodowanie 3 000 zł (według kosztorysu), a znalazłeś warsztat, który naprawił auto za 2 200 zł – pozostałe 800 zł zostaje Twoje. To nie jest niezgodne z prawem, to właśnie realizacja zasady „według wyboru poszkodowanego”.

Co zrobić, gdy sprawca odmawia wypłaty bez faktury?

Jeśli sprawca upiera się przy żądaniu faktury przed wypłatą odszkodowania, masz kilka opcji:

Opcja 1: Wyjaśnij sprawcy jego obowiązki

Napisz do sprawcy (najlepiej e-mailem lub listem, żeby mieć dowód):

„Zgodnie z art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego to ja, jako poszkodowany, decyduję o sposobie naprawienia szkody. Wybieram odszkodowanie w pieniądzu. Nie mam obowiązku przedstawiania faktury za naprawę. Wzywam Pana do zapłaty odszkodowania w kwocie [kwota] zł według załączonego kosztorysu naprawy, w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego pisma.”

Dołącz kosztorys z warsztatu lub wycenę rzeczoznawcy.

Opcja 2: Wezwij sprawcę do zapłaty

Jeśli sprawca nadal odmawia, wyślij mu wezwanie do zapłaty (list polecony za potwierdzeniem odbioru):

„Wezwanie do zapłaty
Wzywam Pana/Panią do zapłaty odszkodowania w kwocie [kwota] zł z tytułu szkody komunikacyjnej z dnia [data] na moje konto: [nr konta], w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego wezwania. W razie braku zapłaty skieruję sprawę na drogę sądową.”

Opcja 3: Złóż pozew do sądu

Jeśli sprawca ignoruje Twoje wezwania, pozostaje droga sądowa. W pozwie powołaj się na:

• Art. 415 KC (czyn niedozwolony)
• Art. 363 § 1 KC (wybór sposobu naprawienia szkody)
• Kosztorys naprawy jako dowód wysokości szkody

Sąd bez problemu przyzna Ci odszkodowanie w pieniądzu, bez wymagania faktury za naprawę.

Opcja 4: Zgłoś sprawcę do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego

Jeśli sprawca nie ma ubezpieczenia OC (co w Twoim przypadku ma miejsce), możesz zgłosić szkodę do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG). UFG wypłaca odszkodowania za szkody wyrządzone przez nieubezpieczonych sprawców. Wypłata następuje na podstawie kosztorysu, nie faktury.

Więcej informacji: www.ufg.pl

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy muszę naprawić auto, żeby dostać odszkodowanie? Nie, to Ty decydujesz, czy chcesz naprawić auto, czy otrzymać odszkodowanie w pieniądzu i jeździć uszkodzonym pojazdem. Sprawca nie ma prawa uzależniać wypłaty od faktury za naprawę.

2. Co jeśli sprawca mówi: „Zapłacę ci, jak naprawisz i pokażesz fakturę”? Sprawca nie ma prawa stawiać takich warunków. Powołaj się na art. 363 § 1 KC i wyjaśnij, że wybierasz odszkodowanie w pieniądzu bez obowiązku naprawy.

3. Co jest podstawą do wyliczenia odszkodowania – kosztorys czy faktura? Podstawą jest kosztorys naprawy z warsztatu lub wycena rzeczoznawcy. Faktura za naprawę jest potrzebna tylko wtedy, gdy wybierasz naprawę auta i zwrot kosztów.

4. Czy mogę otrzymać odszkodowanie, a potem naprawić auto taniej i zachować różnicę? Tak, to jest dozwolone. Jeśli otrzymałeś odszkodowanie według kosztorysu 3 000 zł, a naprawiłeś za 2 200 zł, pozostałe 800 zł jest Twoje.

5. Co jeśli naprawię auto, a sprawca powie, że ceny w fakturze są zawyżone? Jeśli naprawiłeś auto i masz fakturę, sprawca może kwestionować jej wysokość tylko wtedy, gdy ceny są rażąco zawyżone w porównaniu z cenami rynkowymi. W praktyce rzadko się to zdarza.

6. Czy jeżdżąc uszkodzonym autem, naruszam jakieś przepisy? Nie, o ile uszkodzenia nie wpływają na bezpieczeństwo jazdy (np. nie działa kierunkowskaz, nie świeci reflektor). Drobne wgniecenia i przerysowania lakieru nie stanowią naruszenia przepisów.

7. Co jeśli sprawca nie ma pieniędzy, żeby zapłacić od razu? Możesz zaproponować sprawcy rozłożenie płatności na raty. Jeśli sprawca odmawia lub przestaje płacić, możesz wytoczyć mu pozew o całą kwotę + odsetki.

8. Co jeśli sprawca nie ma ubezpieczenia OC? Możesz zgłosić szkodę do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (UFG), który wypłaca odszkodowania za szkody wyrządzone przez nieubezpieczonych sprawców.

---

Podsumowanie

Odpowiedź na pytanie „czy muszę naprawić auto, żeby dostać odszkodowanie?” jest krótka: nie musisz. To Ty, jako poszkodowany, decydujesz zgodnie z art. 363 § 1 KC, czy chcesz naprawić auto i otrzymać zwrot kosztów, czy wolisz otrzymać odszkodowanie w pieniądzu i jeździć uszkodzonym pojazdem. Sprawca nie ma prawa uzależniać wypłaty odszkodowania od przedstawienia faktury za naprawę. Jeśli to robi, jest to bezprawne i możesz dochodzić swoich praw zarówno w drodze polubownej, jak i przed sądem.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zachęcam do kontaktu z kancelarią w celu omówienia szczegółów Twojej sytuacji.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 363 § 1 (sposób naprawienia szkody)
• Kodeks cywilny, art. 415 (czyn niedozwolony)
• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Sprawa, która wciąż wraca

Kilka miesięcy temu do kancelarii przyszła pani Krystyna – kobieta po pięćdziesiątce, która straciła męża w wypadku samochodowym. Przyszła z decyzją ubezpieczyciela i pytaniem, które brzmiało mniej więcej tak: „Panie mecenasie, ja rozumiem, że oni liczą każdą złotówkę, ale czy mogą mi odjąć zasiłek z ZUS-u od odszkodowania za koszty pogrzebu? Bo to jakby płacili mi podwójnie, czy tak?”

Nie, pani Krystyno. Nie płaciliby podwójnie. To oni próbują NIE zapłacić w ogóle.

Ta rozmowa przypomniała mi, dlaczego tak bardzo fascynuje mnie prawo odszkodowawcze – bo to nie tylko paragrafy i wyroki. To ciągła walka z kreatywnością ubezpieczycieli, którzy próbują wymyślać coraz to nowe sposoby, żeby zapłacić mniej. A odliczanie zasiłku pogrzebowego to jeden z ich ulubionych trików.

I dziś chcę opowiedzieć, dlaczego to nie ma żadnych podstaw prawnych – co potwierdził sam Sąd Najwyższy.

Statystyka, która boli

Zacznijmy od liczb, bo one zawsze dobrze ilustrują skalę problemu. Około 3000 rodzin rocznie w Polsce musi walczyć z ubezpieczycielem o zwrot kosztów pogrzebu osoby bliskiej, która zginęła w wypadku komunikacyjnym. Trzy tysiące. To małe miasteczko.

I w większości tych spraw ubezpieczyciele stosują ten sam manewr: otrzymują faktury za pogrzeb (stypa, przewóz zwłok, trumna, odzież żałobna, nagrobek), przyznają jakieś odszkodowanie… ale odejmują od niego zasiłek pogrzebowy z ZUS-u.

Dlaczego? Bo „przecież ZUS już wypłacił na koszty pogrzebu, to po co my mamy płacić podwójnie?”.

Brzmi logicznie? Na pierwszy rzut oka – może. Ale prawo mówi coś zupełnie innego.

Co mówi prawo: Sąd Najwyższy rozstrzygnął sprawę

Problem odliczania zasiłku pogrzebowego „przetoczył się” przez polskie sądy i dotarł aż do Sądu Najwyższego. I w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z dnia 15 maja 2009 r. (sygn. akt III CZP 140/08) Sąd Najwyższy jasno stwierdził:

„Zasiłek pogrzebowy przewidziany art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (…) nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 § 1 k.c.”

Co to oznacza prostym językiem? Że ubezpieczyciel NIE MOŻE odliczyć zasiłku pogrzebowego od należnego odszkodowania.

To nie jest opinia jakiegoś sądu rejonowego, którą można ignorować. To uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego – czyli najwyższa możliwa wykładnia prawa w Polsce. Nie ma wyższej instancji. Nie ma apelacji. Kropka.

Dlaczego Sąd Najwyższy tak uznał?

Teraz najciekawsze: dlaczego SN tak orzekł? Bo można by pomyśleć, że skoro ZUS wypłaca zasiłek „pogrzebowy”, to znaczy, że na pogrzeb, więc… po co dwa razy płacić za to samo?

Otóż Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że celem zasiłku pogrzebowego nie jest pokrycie kosztów pogrzebu, ale pomoc osobom zmarłego. To subtelna, ale fundamentalna różnica.

Zasiłek pogrzebowy to świadczenie z systemu ubezpieczeń społecznych, które przysługuje uprawnionym osobom (np. rodzinie zmarłego) niezależnie od tego, czy ktoś inny ponosi odpowiedzialność za śmierć. To forma wsparcia państwa dla rodziny w trudnym momencie.

Natomiast odszkodowanie z art. 446 § 1 KC to zupełnie inna instytucja – to rekompensata za poniesione koszty, wypłacana przez sprawcę (lub jego ubezpieczyciela), który ponosi odpowiedzialność za śmierć osoby bliskiej.

Innymi słowy:

• Zasiłek pogrzebowy = pomoc państwa, niezależna od winy kogokolwiek
• Odszkodowanie za koszty pogrzebu = odpowiedzialność sprawcy za skutki jego działania

To dwie zupełnie różne instytucje prawne, które nie mają ze sobą nic wspólnego. Nie można ich „mieszać” i odliczać jednego od drugiego.

Z praktyki kancelarii wiem, że to rozróżnienie jest dla wielu osób – w tym dla ubezpieczycieli – trudne do zrozumienia. Ale prawo jest jasne.

Taktyka ubezpieczycieli: „spróbujmy, może się uda”

Co ciekawe, pomimo tej uchwały SN z 2009 roku, ubezpieczyciele wciąż próbują odliczać zasiłek pogrzebowy. Dlaczego? Bo wiedzą, że większość poszkodowanych rodzin nie ma pojęcia o tej uchwale. Nie mają prawników, nie czytają orzeczeń SN. Są w żałobie, w szoku, w stresie.

Ubezpieczyciel wysyła decyzję: „Koszty pogrzebu: 15 000 zł. Zasiłek pogrzebowy z ZUS: 7000 zł. Do wypłaty: 8000 zł”. I rodzina… przyjmuje. Bo brzmi to logicznie. Bo nie wiedzą, że mogą się odwołać. Bo nie mają siły walczyć.

To cyniczne? Moim zdaniem – tak. Ale to standardowa taktyka. Próbujemy, a nuż ktoś się nie odwoła.

I dlatego tak ważne jest, żeby o tym mówić. Żeby rodziny wiedziały, że mają prawo do pełnego odszkodowania, bez odliczeń.

Moja rada: walcz o swoje

Jeśli otrzymałeś decyzję od ubezpieczyciela, w której odliczył zasiłek pogrzebowy od odszkodowania za koszty pogrzebu, nie akceptuj tego. Masz trzy opcje:

1. Złóż odwołanie do ubezpieczyciela

Najpierw spróbuj na drodze reklamacji. Wyślij do ubezpieczyciela pismo, w którym powołaj się na uchwałę SN z 15 maja 2009 r. (sygn. III CZP 140/08) i zażądaj wypłaty pełnej kwoty kosztów pogrzebu, bez odliczeń. W wielu przypadkach ubezpieczyciel – widząc, że osoba jest świadoma swoich praw – zmieni decyzję.

2. Wytocz powództwo do sądu

Jeśli odwołanie nic nie da, idź do sądu. Powołaj się na wyżej wskazaną uchwałę. Sąd – związany wykładnią SN – przyzna Ci pełne odszkodowanie. To pewna sprawa.

3. Od razu idź z prawnikiem

Najlepszą strategią jest działanie prewencyjne: od samego początku zgłoś roszczenie z pomocą radcy prawnego lub adwokata. Ubezpieczyciel, widząc profesjonalną reprezentację, rzadziej próbuje „tricków” typu odliczanie zasiłku pogrzebowego.

Co wchodzi w koszty pogrzebu?

Skoro już mówimy o odszkodowaniu za koszty pogrzebu, warto przypomnieć, co właściwie można odzyskać. Art. 446 § 1 KC mówi o „kosztach pogrzebu”. W praktyce to:

• Trumna, odzież żałobna, kwiaty
• Przewóz zwłok (np. z miejsca wypadku do domu rodzinnego)
• Opłaty za usługi pogrzebowe (zakład pogrzebowy, krematorium, itp.)
• Stypa (racjonalna, nie przesadzona)
• Nagrobek (tu uwaga: nie każdy sąd przyzna koszty luksusowego nagrobka z granitu, ale prosty, godny nagrobek – tak)
• Msza żałobna, kondukty

Ważne: wszystko musi być udokumentowane fakturami. Bez faktur nie ma zwrotu. Więc zbieraj wszystko, co dostaniesz od zakładu pogrzebowego, restauracji (stypa), kamieniarza (nagrobek).

Refleksja: o co tu naprawdę chodzi?

Zastanawiam się czasem, co myślą sobie likwidatorzy szkód w ubezpieczalniach, którzy wystawiają takie decyzje. Przecież oni też są ludźmi. Niektórzy pewnie sami stracili bliskich. Rozumieją, co to znaczy organizować pogrzeb w stresie, żałobie, chaosie emocjonalnym.

A jednak wystawiają decyzje, w których odliczają zasiłek pogrzebowy, pomimo jasnej uchwały Sądu Najwyższego. Dlaczego? Bo taka jest procedura? Bo szef kazał? Bo „tak zawsze robiliśmy”?

Moim zdaniem, w sprawach śmierci osoby bliskiej powinna obowiązywać szczególna delikatność i uczciwość. Rodzina, która straciła kogoś bliskiego w tragicznych okolicznościach, nie powinna jeszcze walczyć z ubezpieczycielem o każdą złotówkę. Powinno być jasne: sprawiedliwe odszkodowanie, bez tricków, bez „prób”.

Ale to tylko moja refleksja. W rzeczywistości ubezpieczyciele działają w logice biznesowej: im mniej zapłacą, tym lepiej dla ich bilansu. I dlatego tak ważne jest, żeby poszkodowani znali swoje prawa.

Podsumowanie: nie daj się oszukać

Na koniec krótkie podsumowanie, które możesz sobie zapisać:

1. Zasiłek pogrzebowy z ZUS-u NIE jest odliczany od odszkodowania za koszty pogrzebu.
2. To potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 15 maja 2009 r. (sygn. III CZP 140/08).
3. Jeśli ubezpieczyciel próbuje odliczyć zasiłek – złóż odwołanie i powołaj się na tę uchwałę.
4. Jeśli odwołanie nie zadziała – idź do sądu. To pewna wygrana.
5. Najlepiej: działaj z prawnikiem od początku.

A jakie są Wasze doświadczenia? Zdarzyło Wam się walczyć o odszkodowanie za koszty pogrzebu? Ubezpieczyciel próbował odliczyć zasiłek z ZUS-u? Podzielcie się swoimi historiami w komentarzach – ciekawe, ilu z Was spotkało się z tym problemem.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl