Kiedy po wypadku dochodzi do sporu z ubezpieczycielem o wysokość odszkodowania za uszkodzony pojazd, w grę wchodzi wiele czynników wpływających na jego wartość. Jednym z nich – choć nie najważniejszym – jest liczba poprzednich właścicieli. Ubezpieczyciele i rzecznicy nieraz stosują korektę ujemną, argumentując, że auto miało kilku właścicieli, więc było warte mniej. Czy to uzasadnione? I jeśli tak, to w jakim zakresie?

Spis treści

1. Dlaczego liczba właścicieli ma znaczenie?
2. Jak działa korekta za liczbę właścicieli?
3. Kiedy korekta jest uzasadniona, a kiedy nie?
4. Mit niemieckiego emeryta – jak handlarze manipulują historią auta
5. Praktyczne wskazówki – jak bronić wartości swojego pojazdu
6. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Dlaczego liczba właścicieli ma znaczenie?

Liczba właścicieli nie ma tak dużego wpływu na wartość pojazdu, jak na przykład wcześniej przeprowadzane naprawy powypadkowe. Ale ma.

Kupując używane auto, każdy z nas preferuje pojazd od pierwszego właściciela. Najlepiej oczywiście, aby był to niemiecki emeryt, który tylko autostradą do kościoła w niedziele jeździł. (Choć patrząc na opowieści, jakie sprzedają klientom handlarze samochodami, w zasadzie chyba tylko takie auta są u nas dostępne.)

Dlaczego pierwsze ręce są tak cenione?

Od pierwszego właściciela możemy dowiedzieć się szczegółów dotyczących warunków eksploatacji pojazdu – jak był użytkowany, czy regularnie serwisowany, czy jeździł głównie po mieście, czy trasie. Informacji takich nie będziemy w stanie uzyskać od poprzednich właścicieli, jeśli auto zmieniało ręce kilka razy.

Powoduje to stan niepewności co do rzeczywistego przebiegu pojazdu i jego stanu technicznego. Dlatego większa liczba dotychczasowych użytkowników, szczególnie w odniesieniu do pojazdów kilkuletnich, może powodować obniżenie wartości.

Jak działa korekta za liczbę właścicieli?

Zgodnie z instrukcją obsługi do programu Info-Expert – jednego z najpopularniejszych narzędzi służących do wyceny wartości pojazdów – zaleca się stosować korektę z tytułu liczby właścicieli w granicach od minus 5% do 0%.

Co to oznacza w praktyce?

• 0% korekty – dla pojazdu od pierwszego właściciela (brak obniżenia wartości)
• Od -1% do -5% – dla pojazdu, który miał dwóch lub więcej właścicieli (w zależności od liczby właścicieli i wieku pojazdu)

Ważne: Mamy tu do czynienia jedynie z korektą ujemną – maksymalnie do minus 5%. To relatywnie niewielka obniżka, ale w przypadku droższych aut może to być kilka tysięcy złotych.

Warunek: Aby zastosować tę korektę, rzeczoznawca powinien mieć wiedzę na temat udokumentowanej liczby właścicieli – np. z dowodu rejestracyjnego, historii pojazdu z CEPiK lub serwisu typu AutoCheck.

Kiedy korekta jest uzasadniona, a kiedy nie?

Kiedy korekta jest uzasadniona?

Korekta za liczbę właścicieli ma sens w przypadku:

• Pojazdów stosunkowo młodych (np. 2-5 lat), które już kilka razy zmieniły właściciela – to budzi podejrzenia, że coś mogło być nie tak z autem
• Pojazdów, których historia eksploatacji jest nieznana – brak książki serwisowej, niejasny przebieg
• Pojazdu, który w krótkim czasie zmienił kilku właścicieli – może to sugerować ukryte wady

Kiedy korekta jest nieuzasadniona lub przesadzona?

Nie każda liczba właścicieli automatycznie obniża wartość. Korekta nie powinna być stosowana lub powinna być minimalna, jeśli:

• Pojazd jest starszy (np. 10+ lat) – przy starszych autach zmiana właściciela co kilka lat to naturalna kolej rzeczy
• Auto ma pełną historię serwisową – nawet jeśli miało kilku właścicieli, ale było regularnie serwisowane, jego wartość nie spada tak bardzo
• Pojazd pochodzi z firmy leasingowej – często takie auta są po pierwszym właścicielu (firmie), co nie obniża ich wartości
• Ubezpieczyciel przesadza z wysokością korekty – jeśli stosuje np. -10% lub -15%, to już nie ma podstaw w instrukcji Info-Expert

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele niekiedy stosują tę korektę mechanicznie, nie analizując rzeczywistego wpływu liczby właścicieli na wartość konkretnego pojazdu. Warto się temu przeciwstawić.

Mit niemieckiego emeryta – jak handlarze manipulują historią auta

Pozwólcie, że na chwilę odbijemy w bok. Kto z nas nie słyszał od handlarza samochodami, że auto jest „po niemieckim emerycie, tylko do kościoła”? To klasyka gatunku – i najczęściej zwykła bajka.

Prawda jest taka, że większość aut sprowadzanych z Zachodu ma niejasną historię. Cofnięte liczniki, ukryte naprawy powypadkowe, brak dokumentacji serwisowej. A mimo to sprzedawcy kreują legendy o idealnych warunkach użytkowania.

Co ciekawe, to właśnie w kontekście takich aut korekta za liczbę właścicieli bywa najbardziej uzasadniona – ale rzadko stosowana, bo… trudno udowodnić, ilu właścicieli faktycznie miało auto w Niemczech czy Belgii.

Praktyczne wskazówki – jak bronić wartości swojego pojazdu

Jeśli ubezpieczyciel obniżył wartość Twojego pojazdu z powodu liczby właścicieli, oto co możesz zrobić:

1. Sprawdź faktyczną liczbę właścicieli – Dowód rejestracyjny, CEPiK, historia z AutoCheck. Upewnij się, że dane się zgadzają.
2. Zweryfikuj wysokość korekty – Zgodnie z Info-Expert, korekta powinna wynosić od 0% do -5%. Jeśli ubezpieczyciel zastosował wyższą, żądaj uzasadnienia i źródła takiej wyceny.
3. Przedstaw dokumentację pojazdu – Jeśli masz książkę serwisową, faktury z ASO, dowody regularnych przeglądów – to wszystko zwiększa wartość auta, nawet jeśli miało kilku właścicieli.
4. Poproś o opinię niezależnego rzeczoznawcy – Jeśli wycena ubezpieczyciela budzi wątpliwości, warto zlecić własną ekspertyzę.
5. Zakwestionuj korektę w odwołaniu – Jeśli korekta jest nieuzasadniona (np. auto jest stare, ma pełną historię), napisz odwołanie do ubezpieczyciela, powołując się na instrukcję Info-Expert.
6. Skonsultuj się z prawnikiem – W spornych sprawach warto poprosić o pomoc specjalistę od odszkodowań.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy liczba właścicieli zawsze obniża wartość pojazdu?

Nie zawsze. Korekta ma sens w przypadku młodszych aut lub tych z niejasną historią. W przypadku starszych pojazdów (10+ lat) lub tych z pełną dokumentacją serwisową wpływ liczby właścicieli jest minimalny.

Jaka jest maksymalna korekta za liczbę właścicieli?

Zgodnie z instrukcją Info-Expert: od 0% do -5%. Wyższa korekta nie ma podstaw w tym programie.

Skąd ubezpieczyciel wie, ilu właścicieli miał pojazd?

Z dowodu rejestracyjnego, historii pojazdu w CEPiK lub baz danych typu AutoCheck. Jeśli ta informacja jest niedostępna, korekta nie powinna być stosowana.

Czy korekta za liczbę właścicieli dotyczy tylko samochodów osobowych?

Nie, może dotyczyć również innych pojazdów (motocykle, samochody dostawcze), choć w praktyce najczęściej stosowana jest przy autach osobowych.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel zastosował korektę -10% lub więcej?

Zakwestionuj to w odwołaniu, powołując się na instrukcję Info-Expert, która zaleca maksymalnie -5%. Żądaj uzasadnienia źródła takiej wyceny.

Czy mogę uniknąć korekty, jeśli mój pojazd miał dwóch właścicieli?

Jeśli auto ma pełną historię serwisową i jest w dobrym stanie, możesz argumentować, że korekta powinna być minimalna lub zerowa. Przedstaw dokumentację.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Źródła:

• Instrukcja obsługi programu Info-Expert
• Praktyka rzeczoznawców samochodowych w zakresie wyceny wartości pojazdów

Tak, jest to w pełni dozwolone. Jeśli otrzymałeś odszkodowanie według kosztorysu na 3000 zł, a naprawiłeś samochód za 2200 zł, pozostałe 800 zł jest Twoje. To jedno z najważniejszych praw poszkodowanych, o którym warto wiedzieć – a które ubezpieczyciele rzadko komunikują wprost.

Spis treści

1. Dlaczego możesz zachować różnicę?
2. Podstawa prawna – art. 361 § 2 KC
3. Jak to wygląda w praktyce?
4. Czy ubezpieczyciel może żądać zwrotu różnicy?
5. Kiedy warto naprawić auto taniej?
6. Co z VAT-em? Czy przysługuje osobom fizycznym?

Dlaczego możesz zachować różnicę?

Podstawową zasadą prawa odszkodowawczego jest, że odszkodowanie przysługuje za samą szkodę – a nie za faktyczne wydatki na naprawę. Jeśli ubezpieczyciel ustalił, że naprawa kosztuje 3000 zł (np. na podstawie kosztorysu rzeczoznawcy), to taką kwotę powinieneś otrzymać – niezależnie od tego, czy faktycznie naprawisz auto, ile na to wydasz, czy w ogóle zdecydujesz się na naprawę.

Kluczowe zasady:

• Odszkodowanie to Twoje pieniądze – możesz je przeznaczyć na naprawę, ale nie musisz.
• Możesz naprawić taniej – np. w tańszym warsztacie, z użyciem tańszych części (np. zamienników zamiast oryginałów), lub we własnym zakresie.
• Różnica należy do Ciebie – ubezpieczyciel nie może żądać jej zwrotu.

Podstawa prawna – art. 361 § 2 KC

Zgodnie z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego:

Naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Kluczowe słowo to „poniósł” – szkoda powstaje w momencie uszkodzenia pojazdu, a nie w momencie faktycznej naprawy. Wysokość szkody ustala się na podstawie kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed wypadku – zgodnie z cenami rynkowymi, stawkami warsztatowymi, częściami oryginalnymi lub zamiennikami równoważnej jakości.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że:

• Poszkodowany ma prawo wyboru sposobu naprawy – może naprawić auto w dowolnym warsztacie, z użyciem dowolnych części (byleby były równoważnej jakości).
• Ubezpieczyciel nie może narzucać warsztatu ani warunków naprawy.
• Oszczędności poszkodowanego nie zmniejszają szkody – jeśli naprawisz taniej, różnica jest Twoja.

Jak to wygląda w praktyce?

Przykład 1: Naprawa w tańszym warsztacie

Ubezpieczyciel ustalił, że naprawa w autoryzowanym serwisie (ASO) kosztuje 5000 zł. Ty zdecydowałeś się naprawić auto w niezależnym warsztacie za 3500 zł. Pozostałe 1500 zł jest Twoje – możesz je przeznaczyć na co chcesz.

Przykład 2: Użycie tańszych części

Kosztorys zakładał wymianę błotnika na oryginalną część za 1200 zł. Kupiłeś zamiennik dobrej jakości za 600 zł i kazałeś go zamontować. Oszczędziłeś 600 zł – i masz do nich pełne prawo.

Przykład 3: Naprawa we własnym zakresie

Jesteś mechanikiem-amatorem i naprawiłeś auto sam w garażu. Wydałeś tylko na części 800 zł, a ubezpieczyciel wypłacił Ci 3000 zł (według kosztorysu uwzględniającego również robociznę). Pozostałe 2200 zł to Twoja „nagroda” za własną pracę.

Czy ubezpieczyciel może żądać zwrotu różnicy?

Nie. Ubezpieczyciel nie ma prawa żądać zwrotu różnicy między wypłaconym odszkodowaniem a faktycznymi kosztami naprawy. To wynika wprost z zasad prawa cywilnego i orzecznictwa sądów.

Dlaczego ubezpieczyciel nie może tego wymagać?

1. Odszkodowanie to rekompensata za szkodę, a nie zwrot kosztów naprawy.
2. Poszkodowany ma prawo swobodnie dysponować odszkodowaniem – może je przeznaczyć na naprawę, odłożyć, czy wydać na coś innego.
3. Oszczędności poszkodowanego nie zmniejszają wysokości szkody – szkoda to obiektywny uszczerbek w majątku, ustalany według cen rynkowych.

Uwaga! Wyjątek: wypłata „na konto warsztatu”

Jeśli zgodziłeś się na wypłatę odszkodowania bezpośrednio na konto warsztatu (tzw. „płatność warsztatu”), nie otrzymasz fizycznie pieniędzy. W takiej sytuacji nie ma mowy o „różnicy do zachowania”, bo warsztat rozliczy się bezpośrednio z ubezpieczycielem.

Wniosek: Jeśli chcesz mieć kontrolę nad pieniędzmi i możliwość oszczędzenia, zawsze wybieraj wypłatę odszkodowania na swoje konto, a potem samodzielnie rozlicz się z warsztatem.

Kiedy warto naprawić auto taniej?

✅ Sytuacje, gdy opłaca się oszczędzać:

1. Auto ma kilka lat – nie ma sensu przepłacać za oryginalne części w starszym pojeździe.
2. Szkoda kosmetyczna – jeśli uszkodzenia są niewielkie (np. zarysowany błotnik), możesz użyć tańszych rozwiązań.
3. Masz zaufany warsztat – który naprawia rzetelnie, ale taniej niż ASO.
4. Potrzebujesz gotówki – różnicę możesz przeznaczyć na inne cele (np. spłatę kredytu, ratę leasingu).

❌ Sytuacje, gdy lepiej naprawić według kosztorysu:

1. Auto jest nowe lub objęte gwarancją – naprawa poza ASO może skutkować utratą gwarancji.
2. Planujesz sprzedaż auta – dokumentacja naprawy w ASO zwiększa wartość pojazdu.
3. Szkoda jest poważna – w przypadku dużych uszkodzeń (np. wymiana elementów konstrukcyjnych) warto dbać o jakość naprawy.

Najważniejsze wnioski

1. Tak, możesz zachować różnicę między odszkodowaniem a faktycznymi kosztami naprawy – jest to w pełni legalne.
2. Odszkodowanie to Twoje pieniądze – możesz je przeznaczyć na naprawę w dowolnym warsztacie, z użyciem dowolnych części, lub w ogóle nie naprawiać auta.
3. Ubezpieczyciel nie może żądać zwrotu różnicy – oszczędności poszkodowanego nie zmniejszają wysokości szkody.
4. Warto negocjować kosztorys – im wyższe odszkodowanie uzyskasz, tym większy będzie Twój margines na oszczędności.
5. Uważaj na wypłatę „na konto warsztatu” – jeśli chcesz mieć kontrolę nad pieniędzmi, wybieraj wypłatę na własne konto.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Czy mogę otrzymać odszkodowanie i nie naprawiać auta wcale?
Tak, możesz. Odszkodowanie należy się za sam fakt uszkodzenia pojazdu – nie musisz go naprawiać.

2. Czy ubezpieczyciel może zmusić mnie do naprawy w konkretnym warsztacie?
Nie. Masz prawo wyboru warsztatu – ubezpieczyciel może jedynie zaproponować swój „preferowany warsztat”, ale Ty decydujesz.

3. Co jeśli naprawię auto taniej – czy muszę zgłosić to ubezpieczycielowi?
Nie. Nie masz obowiązku informowania ubezpieczyciela o faktycznych kosztach naprawy.

4. Czy mogę użyć części zamienników zamiast oryginalnych?
Tak, pod warunkiem że są równoważnej jakości. Oszczędności należą do Ciebie.

5. Co z VAT-em – czy przysługuje mi odszkodowanie z VAT-em?
Jeśli jesteś osobą fizyczną – tak, odszkodowanie obejmuje kwotę brutto (z VAT-em). Jeśli jesteś przedsiębiorcą z prawem do odliczenia VAT – otrzymasz kwotę netto.

6. Czy mogę naprawić auto sam w garażu i zachować całe odszkodowanie?
Tak. Jeśli naprawisz auto sam, wydając tylko na części, pozostała kwota (robocizna) jest Twoja.

7. Co jeśli ubezpieczyciel zaniżył kosztorys?
Możesz zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy i dochodzić różnicy od ubezpieczyciela – na drodze negocjacji lub w sądzie.

8. Czy warto naprawić auto taniej, jeśli jest objęte gwarancją?
Raczej nie – naprawa poza ASO może skutkować utratą gwarancji. Warto to zweryfikować w warunkach gwarancji.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 2024 poz. 1061), art. 361 § 2
• Orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące prawa poszkodowanych do wyboru sposobu naprawy pojazdu

Pamiętam rozmowę z panem Markiem, który dzwonił do kancelarii w panice. „Panie mecenasie, wypadek był 2 lata i 11 miesięcy temu. Za miesiąc upływa przedawnienie. Co mam robić?!”.

Uspokoiłem go jednym zdaniem: „Proszę natychmiast zgłosić szkodę ubezpieczycielowi. Dzisiaj. Teraz”.

Pan Marek zrobił dokładnie to, co mówiłem. I wygraliśmy sprawę rok później – bez obawy o przedawnienie.

To był kolejny przypadek, gdy art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego uratował roszczenie. Przepis, o którym wielu poszkodowanych nie wie. Przepis, który potrafi wydłużyć czas na dochodzenie praw o… kolejne lata.

Dziś chcę wytłumaczyć, jak to dokładnie działa. Bo to prawdziwa magia prawna – i każdy poszkodowany powinien o niej wiedzieć.

Podstawowa zasada: zgłoszenie = przerwanie przedawnienia

Art. 819 § 4 Kodeksu cywilnego brzmi tak:

„Bieg przedawnienia roszczeń o świadczenie przerywa się względem ubezpieczyciela także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem.”

Spróbuję to przetłumaczyć na ludzki język:

Jeśli zgłosisz szkodę lub roszczenie ubezpieczycielowi – przedawnienie się przerywa. I zaczyna biec na nowo od momentu, gdy ubezpieczyciel wyda decyzję.

Brzmi prosto? W teorii tak. W praktyce – diabeł tkwi w szczegółach.

Kiedy przedawnienie biegnie „na nowo”?

Tu jest klucz. Przepis mówi dalej:

„Przedawnienie biegnie na nowo od dnia, w którym poszkodowany otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia.”

Czyli:

1. Zgłaszasz szkodę → przedawnienie przerwane
2. Ubezpieczyciel wydaje decyzję (uznaje lub odmawia) → nowe przedawnienie zaczyna biec
3. Masz kolejne 3 lata od daty decyzji

Przykład : Prosty reset terminu

1 stycznia 2020 – wypadek (szkoda w mieniu, normalnie 3 lata przedawnienia)

15 grudnia 2022 – zgłaszasz szkodę ubezpieczycielowi (tuż przed upływem 3 lat!)

20 stycznia 2023 – ubezpieczyciel wydaje decyzję odmowną

Nowe przedawnienie upływa: koniec roku 2026

Efekt? Zyskałeś dodatkowe 3 lata od daty decyzji, zamiast liczyć od daty wypadku.

Czy każde zgłoszenie przerywa przedawnienie?

Tu pojawia się pierwszy problem. Nie każde zgłoszenie działa jak reset.

Co przerywa przedawnienie:

✅ Formalne zgłoszenie roszczenia o odszkodowanie – pismo, e-mail, formularz
✅ Zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem – nawet jeśli nie precyzujesz kwoty
✅ Rozszerzenie roszczenia – np. zgłosiłeś szkodę w aucie, potem dochodzisz zadośćuczynienia

Jak prawidłowo zgłosić roszczenie, by przerwać przedawnienie?

Z mojego doświadczenia – oto co musisz zrobić:

1. Formalne pismo (najlepiej)

Napisz do ubezpieczyciela pismo, w którym:

• Opisujesz zdarzenie (data, miejsce, okoliczności)
• Wskazujesz sprawcę i numer polisy OC
• Wyraźnie zgłaszasz roszczenie – np. „Zgłaszam roszczenie o odszkodowanie/zadośćuczynienie”
• Podajesz swoje dane kontaktowe

Wyślij listem poleconym za potwierdzeniem odbioru lub e-mailem (zachowaj potwierdzenie wysłania).

2. Formularz online (też działa)

Większość ubezpieczycieli ma formularze zgłoszeniowe online. Wypełnij go dokładnie. Zachowaj potwierdzenie (zrzut ekranu, e-mail zwrotny).

3. E-mail (ryzykowne, ale możliwe)

Możesz zgłosić roszczenie e-mailem. Ale uwaga:

• Wyślij na oficjalny adres ubezpieczyciela (nie do likwidatora prywatnie)
• Zachowaj potwierdzenie wysłania (wiadomość w skrzynce „Wysłane”)
• Najlepiej poproś o potwierdzenie odbioru

Kiedy ubezpieczyciel „musi” wydać decyzję?

Tu pojawia się drugi problem. Przepis mówi, że przedawnienie biegnie na nowo od daty pisemnej decyzji ubezpieczyciela.

A co jeśli ubezpieczyciel… nie wydaje decyzji? Zwleka? Milczy?

Co mówi prawo:

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych (art. 14) nakłada na ubezpieczyciela obowiązek:

• 30 dni na wypłatę odszkodowania lub odmowę (w przypadkach bezspornych)
• 90 dni maksymalnie w sprawach spornych

Przykład z życia: pani Anna i „wiszące” roszczenie

Pani Anna zgłosiła roszczenie o zadośćuczynienie ubezpieczycielowi w grudniu 2020. Ubezpieczyciel… milczał. Przez 2 lata.

W 2022 roku pani Anna przyszła do mnie: „Panie mecenasie, oni nic nie robią. Czy moje roszczenie się przedawni?”.

Odpowiedziałem: „Nie, przedawnienie jest przerwane. Ale czekanie to bez sensu – pozywamy ich teraz”.

I tak zrobiliśmy. Sąd przyznał pani Annie zadośćuczynienie + odsetki za zwłokę. Ubezpieczyciel próbował wmówić sądowi, że przedawnienie upłynęło, ale sąd odrzucił ten zarzut – zgłoszenie roszczenia przerwało bieg przedawnienia.

Moja rada: zgłaszaj roszczenie, ale nie zwlekaj potem

Ten przepis (art. 819 § 4 KC) to świetna siatka bezpieczeństwa. Jeśli zbliża się koniec terminu przedawnienia – natychmiast zgłoś roszczenie ubezpieczycielowi. To da ci dodatkowy czas.

Ale nie traktuj tego jako wymówki, by bezczynnie czekać. Im szybciej działasz, tym lepiej:

• Świeże dowody
• Lepsza pozycja negocjacyjna
• Szybsze pieniądze
• Mniej stresu

Traktuj zgłoszenie jako awaryjny przycisk, nie jako standard.

Podsumowanie: zgłoś i zyskaj czas

To jeden z najcenniejszych przepisów dla poszkodowanych. Pozwala „zresetować” przedawnienie jednym prostym ruchem – zgłoszeniem roszczenia ubezpieczycielowi.

Zapamiętaj:

• Zgłoszenie roszczenia przerywa przedawnienie
• Przedawnienie biegnie na nowo od daty pisemnej decyzji ubezpieczyciela
• Zgłaszaj formalnie – pismo, e-mail, formularz (nie telefon!)
• Zgłaszaj wszystkie roszczenia naraz – odszkodowanie, zadośćuczynienie, koszty
• Nie czekaj celowo – to siatka bezpieczeństwa, nie strategia życiowa

A czy kiedykolwiek korzystaliście z tego przepisu? Udało się „uratować” roszczenie w ostatniej chwili? Podzielcie się w komentarzach!

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o praktyce kancelarii znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Zwrócił się do mnie Czytelnik, który miał to nieszczęście, że należący do niego pojazd został skradziony. Na tyle jednak miał szczęście, że w myśl dawnego hasła PZU: „przezorny zawsze ubezpieczony” – posiadał polisę autocasco przewidującą odpowiedzialność ubezpieczyciela za kradzież.

Po zgłoszeniu szkody ubezpieczyciel przysłał poszkodowanemu szereg dokumentów do przygotowania. Między innymi ubezpieczalnia zażyczyła sobie podpisania umowy przeniesienia własności skradzionego auta. Czytelnik w związku z tym żądaniem miał szereg wątpliwości:

• Czy ubezpieczyciel może żądać przeniesienia własności?
• Czy można przenieść własność skradzionego auta?
• Co się stanie, gdy auto się odnajdzie?

Z mojego doświadczenia wiem, że to pytanie powraca regularnie przy każdej szkodzie kradzieżowej. Dlatego warto raz na zawsze wyjaśnić, jak wygląda procedura przeniesienia własności przy kradzieży pojazdu i dlaczego ubezpieczyciele tego żądają.

Spis treści

1. Czy ubezpieczyciel może żądać przeniesienia własności skradzionego auta?
2. Dlaczego ubezpieczyciel chce przejąć własność skradzionego pojazdu?
3. Jak to jest możliwe przenieść własność auta, którego już nie mam?
4. Co się stanie, gdy auto się odnajdzie?
5. Czy można odmówić podpisania umowy przeniesienia własności?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy ubezpieczyciel może żądać przeniesienia własności skradzionego auta?

Odpowiedź jest krótka: tak, ubezpieczyciel może żądać przeniesienia własności skradzionego pojazdu. I to nie jest żaden wymysł ani arbitralne żądanie – uprawnienie to wynika wprost z ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco.

W zasadzie wszystkie polisy AC zawierają zapis, że:

„W przypadku wypłaty odszkodowania za szkodę całkowitą (w tym kradzież pojazdu), ubezpieczony przenosi na ubezpieczyciela własność pojazdu lub jego pozostałości.”

Jest to standardowa procedura przy wszystkich szkodach kradzieżowych w zasadzie wszystkich ubezpieczalni działających w Polsce.

Dlaczego ubezpieczyciel chce przejąć własność skradzionego pojazdu?

To pytanie jest bardzo logiczne z perspektywy poszkodowanego: „Po co ubezpieczycielowi własność auta, którego nie ma?”. Odpowiedź jest jednak prosta i bardzo racjonalna z punktu widzenia ubezpieczyciela.

Powód 1: Szansa na odzyskanie wypłaconego odszkodowania

Skoro ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie za skradziony pojazd (często kilkadziesiąt, a nawet kilkaset tysięcy złotych), to chciałby mieć szansę na odzyskanie wypłaconego odszkodowania – nawet jeśli jest to szansa promilowa.

Jeśli auto zostanie odnalezione, ubezpieczyciel jako jego właściciel będzie mógł je odzyskać i w dowolny sposób zagospodarować:

• Sprzedać na aukcji (np. jeśli jest w dobrym stanie)
• Sprzedać jako wrak (jeśli zostało zniszczone przez złodziei)
• Wykorzystać części zamienne do napraw innych pojazdów

Powód 2: Ochrona przed nadużyciami

Przeniesienie własności chroni także przed sytuacją, w której:

• Poszkodowany otrzymuje odszkodowanie za kradzież
• Auto zostaje odnalezione w nienaruszonym stanie
• Poszkodowany odzyskuje auto i zachowuje odszkodowanie

Taka sytuacja byłaby nieuzasadnionym wzbogaceniem poszkodowanego – miałby zarówno auto, jak i odszkodowanie za nie. Przeniesienie własności eliminuje taką możliwość.

Powód 3: Możliwość dochodzenia roszczeń od sprawcy

Jeśli sprawca kradzieży zostanie schwytany, ubezpieczyciel jako właściciel skradzionego pojazdu może:

• Dochodzić od sprawcy odszkodowania (tzw. regres ubezpieczycielski)
• Żądać zwrotu wartości pojazdu lub jego pozostałości
• Dochodzić naprawienia szkody wyrządzonej w pojeździe

Jak to jest możliwe przenieść własność auta, którego już nie mam?

To pytanie często nurtuje poszkodowanych: „Jak mogę podpisać umowę przeniesienia własności auta, które zostało skradzione i którego nie posiadam fizycznie?”.

Z prawnego punktu widzenia jest to jak najbardziej możliwe

Własność to prawo rzeczowe, które nie wymaga fizycznego posiadania rzeczy. Możesz być właścicielem domu, który wynajmujesz komuś innemu. Możesz być właścicielem samochodu, który ktoś ukradł.

Przeniesienie własności następuje poprzez:

1. Umowę (np. umowa sprzedaży, darowizny, przeniesienia własności)
2. Wydanie rzeczy – ale w przypadku rzeczy zagubionych, skradzionych lub będących poza posiadaniem zbywcy, wystarczy sama umowa

W praktyce wygląda to następująco:

1. Podpisujesz umowę przeniesienia własności – dokument przygotowany przez ubezpieczyciela
2. Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie – zwykle po podpisaniu umowy i dostarczeniu kompletnej dokumentacji
3. Ubezpieczyciel staje się właścicielem skradzionego pojazdu – nawet jeśli ten fizycznie nie istnieje lub jest nieznany jego los
4. Jeśli auto zostanie odnalezione – policja lub prokurator oddaje je ubezpieczycielowi (jako prawnemu właścicielowi), nie poszkodowanemu

Co się stanie, gdy auto się odnajdzie?

To najczęściej zadawane pytanie przy szkodach kradzieżowych. Odpowiedź zależy od tego, kiedy auto zostanie odnalezione i w jakim stanie.

Scenariusz 1: Auto odnaleziono przed wypłatą odszkodowania

Jeśli policja odnajdzie auto zanim ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie:

• Nie dochodzi do przeniesienia własności – auto wraca do poszkodowanego
• Ubezpieczyciel może wypłacić odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku kradzieży (np. zniszczenia, uszkodzenia)
• Poszkodowany odzyskuje swoje auto

Scenariusz 2: Auto odnaleziono po wypłacie odszkodowania (w dobrym stanie)

Jeśli policja odnajdzie auto po wypłacie odszkodowania i w dobrym stanie (np. złodzieje porzucili je na parkingu):

• Ubezpieczyciel jako właściciel odbiera auto od policji/prokuratora
• Ubezpieczyciel sprzedaje auto (np. na aukcji) i odzyskuje część wypłaconego odszkodowania
• Poszkodowany nie ma prawa do auta – przeniósł własność na ubezpieczyciela

Uwaga: Niektóre polisy AC przewidują możliwość wykupu auta od ubezpieczyciela przez poszkodowanego. Jeśli bardzo zależy Ci na odzyskaniu Twojego pojazdu, możesz zaproponować ubezpieczycielowi odkup auta za określoną kwotę (zwykle wartość rynkowa minus wypłacone odszkodowanie).

Scenariusz 3: Auto odnaleziono po wypłacie odszkodowania (jako wrak)

Jeśli auto zostanie odnalezione zniszczone (np. spalone, rozkradzione na części):

• Ubezpieczyciel jako właściciel odbiera wrak
• Ubezpieczyciel sprzedaje wrak na aukcji złomu
• Poszkodowany nie ma prawa do wraku

Scenariusz 4: Auto nie zostało odnalezione

W większości przypadków skradzione auta nie zostają odnalezione (statystyki mówią o ok. 20-30% skuteczności odzyskiwania skradzionych pojazdów). W takim przypadku:

• Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie
• Poszkodowany przenosi własność na ubezpieczyciela (formalnie)
• Sprawa kończy się wypłatą odszkodowania

Czy można odmówić podpisania umowy przeniesienia własności?

Krótka odpowiedź: nie, nie możesz odmówić.

Dłuższa odpowiedź: podpisanie umowy przeniesienia własności jest warunkiem wypłaty odszkodowania przewidzianym w ogólnych warunkach ubezpieczenia autocasco. Jeśli odmówisz podpisania umowy, ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania.

Co mówią ogólne warunki ubezpieczenia?

Typowy zapis w OWU AC brzmi:

„Warunkiem wypłaty odszkodowania za szkodę całkowitą (w tym kradzież) jest przeniesienie przez ubezpieczonego na ubezpieczyciela własności pojazdu lub jego pozostałości.”

Jeśli nie spełnisz tego warunku, ubezpieczyciel odmówi wypłaty, powołując się na niedopełnienie warunków umowy.

Czy można negocjować?

W teorii tak, ale w praktyce ubezpieczyciele nie odstępują od tego wymogu. Jest to standardowa procedura branżowa, stosowana przez wszystkie towarzystwa ubezpieczeniowe.

Jedyna opcja negocjacji to wykup auta od ubezpieczyciela, jeśli zostanie odnalezione – ale to już po wypłacie odszkodowania i przeniesieniu własności.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Krok 1: Zgłoś kradzież na policję

Natychmiast po zauważeniu kradzieży:

• Zgłoś kradzież na policję
• Otrzymaj zawiadomienie o przestępstwie (kopia dla ubezpieczyciela)
• Policja wszczyna postępowanie w sprawie kradzieży

Krok 2: Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi

Zgodnie z OWU AC, masz obowiązek zgłosić szkodę ubezpieczycielowi niezwłocznie, zwykle w ciągu 3-7 dni od zdarzenia (sprawdź dokładnie w swoich OWU). Zgłoszenie powinno zawierać:

• Data i miejsce kradzieży
• Okoliczności (np. skąd skradziono auto, czy był włamanie do garażu)
• Numer zawiadomienia o przestępstwie z policji

Krok 3: Dostarcz dokumenty żądane przez ubezpieczyciela

Ubezpieczyciel prześle Ci listę dokumentów do dostarczenia, zwykle:

• Kopia dowodu rejestracyjnego
• Kopia karty pojazdu
• Komplet kluczyków do auta (jeśli nie zostały skradzione razem z autem)
• Faktura zakupu auta lub dowód nabycia
• Dokumentacja serwisowa (jeśli masz)
• Umowa przeniesienia własności (przygotowana przez ubezpieczyciela)

Krok 4: Podpisz umowę przeniesienia własności

Ubezpieczyciel prześle Ci umowę przeniesienia własności do podpisania. Dokument ten zazwyczaj zawiera:

• Oświadczenie, że przenosisz własność skradzionego pojazdu na ubezpieczyciela
• Oświadczenie, że jeśli auto zostanie odnalezione, ubezpieczyciel jako właściciel ma prawo je odebrać
• Oświadczenie, że nie obciążają Cię żadne roszczenia osób trzecich dotyczące tego pojazdu

Podpisz umowę i odeślij ubezpieczycielowi (często wymagane jest poświadczenie podpisu notarialnie – sprawdź w OWU).

Krok 5: Czekaj na wypłatę odszkodowania

Po dostarczeniu kompletnej dokumentacji ubezpieczyciel ma zwykle 30 dni na wypłatę odszkodowania. Odszkodowanie zwykle obejmuje:

• Wartość pojazdu przed kradzieżą (według tabeli lub wyceny rzeczoznawcy)
• Minus franszyza (jeśli przewidziana w polisie)
• Minus wartość wraku (jeśli został odnaleziony)

Krok 6: Co jeśli auto zostanie odnalezione?

Jeśli policja odnajdzie auto przed wypłatą odszkodowania:

• Ubezpieczyciel skontaktuje się z Tobą
• Auto wraca do Ciebie
• Ubezpieczyciel może wypłacić odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku kradzieży

Jeśli auto zostanie odnalezione po wypłacie odszkodowania:

• Ubezpieczyciel jako właściciel odbiera auto
• Możesz zaproponować wykup auta od ubezpieczyciela (jeśli bardzo Ci na nim zależy)

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

1. Czy ubezpieczyciel może żądać przeniesienia własności skradzionego auta? Tak, to standardowa procedura przy szkodach kradzieżowych, przewidziana w ogólnych warunkach ubezpieczenia autocasco.

2. Jak mogę przenieść własność auta, którego nie mam? Własność to prawo rzeczowe, które nie wymaga fizycznego posiadania. Możesz przenieść własność poprzez umowę i przeniesienie roszczenia o wydanie rzeczy .

3. Co się stanie, gdy auto się odnajdzie? Jeśli auto zostanie odnalezione po wypłacie odszkodowania, ubezpieczyciel jako właściciel odbiera je i może sprzedać. Jeśli zostanie odnalezione przed wypłatą, wraca do Ciebie.

4. Czy mogę odmówić podpisania umowy przeniesienia własności? Nie, odmowa podpisania umowy oznacza brak wypłaty odszkodowania. To warunek wypłaty przewidziany w OWU AC.

5. Czy mogę wykupić auto od ubezpieczyciela, jeśli zostanie odnalezione? W teorii tak – możesz zaproponować ubezpieczycielowi wykup auta za określoną kwotę (zwykle wartość rynkowa minus wypłacone odszkodowanie). Ubezpieczyciel nie ma obowiązku zgodzić się na taki wykup.

6. Co jeśli auto zostanie odnalezione zniszczone? Ubezpieczyciel jako właściciel odbiera wrak i sprzedaje go na aukcji złomu. Poszkodowany nie ma prawa do wraku.

7. Czy muszę oddać kluczyki do skradzionego auta? Tak, jeśli kluczyki nie zostały skradzione razem z autem, ubezpieczyciel może żądać ich dostarczenia jako część dokumentacji.

8. Czy przeniesienie własności wymaga formy notarialnej? Nie.

9. Co jeśli auto jest na kredycie lub leasingu? W takim przypadku sytuacja jest bardziej skomplikowana – formalnym właścicielem może być bank lub firma leasingowa. Ubezpieczyciel będzie wymagał zgody współwłaściciela na przeniesienie własności lub wypłaci odszkodowanie bezpośrednio bankowi/firmie leasingowej.

10. Ile czasu mam na podpisanie umowy przeniesienia własności? Zazwyczaj ubezpieczyciel daje 7-14 dni na dostarczenie podpisanej umowy. Jeśli nie dotrzymasz terminu, może to opóźnić wypłatę odszkodowania.

---

Podsumowanie

Przeniesienie własności skradzionego pojazdu na ubezpieczyciela to standardowa procedura przy szkodach kradzieżowych w autocasco. Ubezpieczyciel ma prawo żądać podpisania umowy przeniesienia własności, a poszkodowany nie może odmówić – jest to warunek wypłaty odszkodowania. Jeśli auto zostanie odnalezione po wypłacie odszkodowania, ubezpieczyciel jako właściciel odbiera je i może sprzedać. To logiczne zabezpieczenie dla ubezpieczyciela, który wypłacił odszkodowanie i chce mieć szansę na odzyskanie części wypłaconej kwoty.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa ubezpieczeniowa jest indywidualna, dlatego zachęcam do kontaktu z kancelarią w celu omówienia szczegółów Twojej sytuacji.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Źródła:

• Ogólne warunki ubezpieczenia autocasco (OWU AC) – różne towarzystwa ubezpieczeniowe
• Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej

„Panie mecenasie, ale ja już nie mam tych faktur za naprawę… Auto naprawiałem systemem gospodarczym, kupowałem części gdzie popadło, niektóre dostałem od kolegi z warsztatu. Czy mogę w ogóle dochodzić odszkodowania?”

To pytanie pojawiło się w mojej kancelarii tydzień temu. I słyszę je regularnie. Ubezpieczyciele świetnie wiedzą, jak wykorzystać brak faktur, żeby zniechęcić poszkodowanego do walki o swoje prawa.

Dzisiaj wyjaśnię Wam raz na zawsze: faktury za naprawę nie są wcale konieczne do uzyskania odszkodowania. I pokażę Wam wyrok, który to potwierdza.

Spis treści

1. Sprawa bez faktur – realna historia
2. Dlaczego ubezpieczyciele żądają faktur?
3. Różnica między szkodą rzeczywistą a hipotetyczną
4. Co mówi Sąd Najwyższy?
5. Kiedy faktury mogą jednak pomóc?
6. Jak udowodnić szkodę bez faktur?

Sprawa bez faktur – realna historia

Reprezentowałem właściciela Mercedesa Sprintera z 2007 roku. Kolizja w marcu 2020, szkoda zgłoszona w listopadzie 2021. PZU wypłaca 5.846 zł. Niezależny kosztorys pokazuje ponad 17.000 zł. Idziemy do sądu.

Mój klient naprawił pojazd systemem gospodarczym – część robót sam, część u znajomego mechanika. Części kupował gdzie taniej – tu nowa, tam używana, gdzieś jeszcze wyciągnął z drugiego auta. Żadnych faktur.

Pozwany PZU natychmiast zaatakował: „Skoro nie ma pan faktur, to niech pan udowodni, że faktycznie poniósł pan te koszty! A najlepiej niech pan pokaże, gdzie ten samochód teraz jest i co pan w nim naprawił!”

Pojazd został sprzedany dwa lata po naprawie. Oględziny niemożliwe.

Sprawa przegrana? Absolutnie nie.

Dlaczego ubezpieczyciele żądają faktur?

Zacznijmy od tego, dlaczego ubezpieczyciele tak bardzo nalegają na faktury:

Taktyka 1: Zniechęcenie

Większość ludzi słysząc „pokaż faktury albo nie dostaniesz odszkodowania” – po prostu się poddaje. Myśli „skoro nie mam faktur, to pewnie nie mam racji”.

To właśnie kalkulacja ubezpieczycieli. Stawiają barierę psychologiczną, nie prawną.

Taktyka 2: Zaniżenie kwoty

Jeśli nawet przedstawisz faktury – ubezpieczyciel będzie je kwestionował:

• „Ta stawka za roboczogodzinę jest zawyżona”
• „Te części są zbyt drogie”
• „To nie była konieczna naprawa”

Więc tak naprawdę faktury nie rozwiązują problemu – przesuwają tylko pole bitwy.

Taktyka 3: Odwrócenie uwagi od własnej winy

Zamiast skupić się na tym, ile wynosiła szkoda w momencie kolizji, ubezpieczyciel przesuwa dyskusję na: „ile wydałeś na naprawę i czy masz dowody”.

To fundamentalna zmiana perspektywy. I bardzo korzystna dla ubezpieczyciela.

Różnica między szkodą rzeczywistą a hipotetyczną

To kluczowe rozróżnienie, które musicie zrozumieć:

Szkoda rzeczywista (poniesiona)

To są faktyczne wydatki, które już poniosłeś. Naprawiłeś auto, zapłaciłeś warsztatowi 20.000 zł, masz fakturę.

W takiej sytuacji – owszem – faktury mogą być ważne. Bo pokazujesz: „Patrzcie, ja już naprawiłem, to są moje wydatki, zwróćcie mi je.”

Szkoda hipotetyczna (przewidywana)

To są koszty, które trzeba by ponieść, żeby przywrócić pojazd do stanu sprzed szkody. Nieważne czy faktycznie je poniosłeś, czy w ogóle naprawiłeś auto.

I właśnie tutaj faktury są zbędne!

Posłuchajcie co stwierdził Sąd Najwyższy już w 2002 roku (wyrok z 16.01.2002, sygn. IV CKN 635/00):

„Roszczenie o świadczenie należne od ubezpieczyciela jest wymagalne niezależnie od tego czy naprawa została już dokonana. Wysokość odszkodowania należy ustalać według przewidywanych kosztów naprawy i według cen z daty ich ustalania.”

Widzicie? „Niezależnie od tego czy naprawa została już dokonana”.

To oznacza, że Twoje roszczenie nie zależy od tego:

• Czy naprawiłeś pojazd
• Ile wydałeś na naprawę
• Czy masz faktury
• Co zrobiłeś z autem później

Twoje roszczenie to po prostu: ile kosztowałoby przywrócenie pojazdu do stanu sprzed kolizji.

Co mówi Sąd Najwyższy?

Sąd Najwyższy wielokrotnie potwierdzał to stanowisko. Przytoczę kilka kluczowych orzeczeń:

Uchwała SN z 2012 roku (sygn. III CZP 80/11):

„Zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do wypłaty odszkodowania obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu.”

Zauważcie – „celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty”, a nie „faktycznie poniesione koszty”.

Sprawa Sprintera – 2025 rok

W sprawie, którą niedawno wygrałem, Sąd Rejonowy w Poznaniu napisał wprost:

„Powód nie musiał wykazywać rzeczywistych kosztów naprawy. Faktycznie poniesione koszty naprawy nie miały znaczenia dla roszczenia odszkodowawczego przysługującego powodowi.”

I dalej:

„Brak posiadania przez powoda faktur dotyczących zakupu części do naprawy pojazdu nie podważa wiarygodności jego zeznań, mając na uwadze, że szkoda miała miejsce w dniu 17 marca 2020 r.”

Sąd uznał, że mój klient miał prawo do odszkodowania według kosztów ustaloonych przez biegłego sądowego – bez względu na to, ile faktycznie wydał i czy ma faktury.

Wynik? Zasądziliśmy ponad 9.000 zł dopłaty do odszkodowania. Bez jednej faktury.

Kiedy faktury mogą jednak pomóc?

Nie mówię, że faktury są całkowicie bezużyteczne. W niektórych sytuacjach mogą wzmocnić Twoją pozycję:

1. Jako dowód na zaniżenie kosztorysu ubezpieczyciela

Jeśli naprawiłeś auto i masz faktury pokazujące, że zapłaciłeś 20.000 zł, a ubezpieczyciel twierdzi że naprawa kosztuje 10.000 zł – faktury są dobrym dowodem, że jego wycena jest błędna.

2. Gdy chcesz uniknąć opinii biegłego

Postępowanie dowodowe to czas i pieniądze. Jeśli masz solidne faktury z renomowanego warsztatu, czasem można przekonać sąd bez angażowania biegłego.

3. W sprawach o bardzo wysokie kwoty

Im większa kwota, tym większa skrupulatność sądu. W sprawach o 100.000+ zł, faktury mogą być pomocne w udowodnieniu zakresu szkody.

4. Gdy pojazd był bardzo drogi lub nietypowy

Luksusowe marki, oldtimery, pojazdy specjalistyczne – w takich przypadkach faktury z autoryzowanych serwisów mogą być istotne.

Ale uwaga – to są sytuacje pomocnicze, nie wymóg prawny!

Jak udowodnić szkodę bez faktur?

Dobrze, ale jak konkretnie udowodnić wysokość szkody, gdy nie masz faktur? Oto praktyczny przewodnik:

✓ Krok 1: Dokumentuj szkodę zaraz po kolizji

Zdjęcia, zdjęcia, zdjęcia. Im więcej, tym lepiej. Z każdej strony, z bliska, z daleka, szczegóły uszkodzeń.

To będzie Twój główny dowód na zakres uszkodzeń.

✓ Krok 2: Zlecaj niezależny kosztorys

Od razu po szkodzie zlecaj kosztorys niezależnemu rzeczoznawcy. Niech oszacuje koszty naprawy według aktualnych cen rynkowych.

Ten kosztorys będzie punktem odniesienia w sporze z ubezpieczycielem.

✓ Krok 3: Zbieraj oferty warsztatów

Poproś kilka warsztatów o wycenę naprawy. Nie musisz tam naprawiać – ale oferty pokażą, ile kosztowałaby naprawa.

✓ Krok 4: Zeznania jako dowód

Twoje zeznania o tym jak i gdzie naprawiałeś pojazd są dowodem. W sprawie Sprintera sąd uznał zeznania powoda za wiarygodne, mimo braku faktur.

Oczywiście musisz zeznawać spójnie i szczerze. Ale samo to, że nie masz faktur, nie czyni Twoich zeznań niewiarygodnymi.

✓ Krok 5: Opinia biegłego sądowego

To najważniejszy element. Sąd powoła biegłego, który:

• Przeanalizuje zakres uszkodzeń (ze zdjęć, kosztorysów)
• Ustali koszty naprawy według obiektywnych kryteriów
• Zastosuje ceny rynkowe części i robocizny

I to będzie podstawa wyroku.

W sprawie Sprintera biegły ustalił koszty na 15.161 zł – bez oglądania pojazdu, który już został sprzedany, i bez jakichkolwiek faktur od powoda.

✓ Krok 6: Nie daj się zastraszyć

Ubezpieczyciel będzie naciskał: „Gdzie faktury? Pokaż rachunki! Udowodnij!”

Spokojnie odpowiadaj: „Roszczę odszkodowania według przewidywanych kosztów naprawy zgodnie z art. 363 KC i orzecznictwem SN.”

Częste pytania i odpowiedzi

P: Czy sąd może oddalić powództwo z powodu braku faktur?

O: Nie. Brak faktur nie jest podstawą do oddalenia powództwa. Sąd ustali wysokość szkody na podstawie opinii biegłego.

P: Czy w ogóle powinienem mówić ubezpieczycielowi, że nie mam faktur?

O: Nie musisz się z tego tłumaczyć. Twoje roszczenie nie zależy od tego czy masz faktury. Jeśli zapyta – możesz odpowiedzieć prawdę, ale nie musisz.

Moje przemyślenia

Sprawa braku faktur to jeden z najbardziej frustrujących mitów w prawie odszkodowawczym. Widzę jak ludzie rezygnują z tysiąca złotych należnego im odszkodowania tylko dlatego, że ubezpieczyciel powiedział „bez faktur nic nie dostaniesz”.

To nieprawda. To manipulacja.

Prawo jest jasne: szkoda powstaje w momencie kolizji i odpowiada kosztom przewidywanym, nie faktycznym. To fundamentalna zasada prawa odszkodowawczego, potwierdzona dziesiątkami orzeczeń Sądu Najwyższego.

Ubezpieczyciele o tym doskonale wiedzą. Ale liczą na to, że Ty nie wiesz. I dlatego stawiają te pozorne bariery.

Zwłaszcza gdy chodzi o naprawy „systemem gospodarczym” – a więc samemu, u znajomego mechanika, z częściami „z drugiej ręki”. Ludzie czują się wtedy nieswojo, jakby zrobili coś nie tak.

Ale to Twoje prawo! Możesz naprawić pojazd jak chcesz. Możesz wcale go nie naprawiać. To nie zmienia faktu, że poniosłeś szkodę w momencie kolizji.

---

A Wy jak naprawiacie samochody po kolizjach? W autoryzowanych serwisach z fakturami na każdy śrubek? Czy może systemem gospodarczym? Piszcie w komentarzach!

I pamiętajcie – brak faktur to nie przeszkoda w uzyskaniu odszkodowania. To tylko trik psychologiczny ubezpieczycieli.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pytanie Czytelniczki

„Miałam wypadek – jako pasażerka auta doznałam urazu kręgosłupa, skręcenie w odcinku szyjnym (ponad miesiąc w kołnierzu ortopedycznym), do dzisiaj leczę się u neurologa. Mam problemy z nawracającymi bólami głowy, zawrotami, mrowieniem i drętwieniem prawej ręki. Zgłosiłam szkodę z polisy NW kierowcy dostałam 5% uszczerbku i wypłacili mi niecały tysiąc złotych. Mam pytanie czy mogę się jeszcze czegoś domagać. Czy mogę zgłosić wniosek o odszkodowanie gdy sprawcą był kierowca auta, w którym byłam pasażerką? Ile ewentualnie mogłabym żądać?”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

To doskonałe pytanie, które pokazuje bardzo częsty problem – pasażerowie często nie wiedzą, że mają prawo do znacznie większych świadczeń niż tylko wypłata z polisy NW. Wyjaśniam dokładnie, co Pani przysługuje i jak to dochodzić.

---

Krótka odpowiedź

Tak, absolutnie może Pani dochodzić znacznie więcej! Ma Pani prawo do:

1. Odszkodowania i zadośćuczynienia z OC sprawcy (kierowcy, w którego aucie Pani jechała) – i to jest główne, duże roszczenie
2. Ewentualnie dodatkowych świadczeń, jeśli polisa NW przewiduje inne pozycje (np. koszty leczenia)

Nie ma żadnych przeszkód, żeby pasażer dochodził odszkodowania od kierowcy-sprawcy. Wręcz przeciwnie – to jest częsta i w pełni uzasadniona sytuacja.

Ile może Pani dostać?

Przy Pani obrażeniach (uraz kręgosłupa szyjnego, ponad miesiąc w kołnierzu, przewlekłe dolegliwości neurologiczne) zadośćuczynienie może wynosić 15 000 – 30 000 zł, a nawet więcej – zależnie od dalszego przebiegu leczenia i ewentualnych trwałych następstw.

---

Co to jest polisa NW i dlaczego wypłata jest tak niska?

Polisa NW (Następstw Nieszczęśliwych Wypadków)

NW to prywatne ubezpieczenie osobowe, które kierowca może (ale nie musi) wykupić dla siebie i pasażerów. Działa na zasadzie:

• Ustalają procent trwałego uszczerbku na zdrowiu (w Pani przypadku 5%)
• Mnożą ten procent przez sumę ubezpieczenia z polisy (np. jeśli suma to 20 000 zł, to 5% = 1 000 zł)
• Wypłacają tę kwotę jednorazowo

Dlaczego jest tak mało?

Bo polisa NW:

• Działa według sztywnego schematu procentowego (5% uszczerbku = 5% sumy ubezpieczenia)
• Nie uwzględnia indywidualnych okoliczności (ból, cierpienie, długość leczenia, dyskomfort życiowy)
• Jest to świadczenie standardowe, nie zadośćuczynienie za krzywdę

Polisa NW to tylko dodatek – nie główne odszkodowanie.

---

Co Pani rzeczywiście przysługuje? OC sprawcy!

OC sprawcy – to jest główne roszczenie

OC (Odpowiedzialność Cywilna) sprawcy to ubezpieczenie obowiązkowe, które każdy posiadacz pojazdu musi mieć. Z tego ubezpieczenia przysługują pełne świadczenia odszkodowawcze:

1. Odszkodowanie (art. 444 KC) – za szkody majątkowe:

• Koszty leczenia (wizyty prywatne, leki, rehabilitacja)
• Dojazdy do lekarza/rehabilitacji
• Utracone zarobki (jeśli była Pani na zwolnieniu lekarskim)
• Inne koszty związane z leczeniem

2. Zadośćuczynienie (art. 445 KC) – za krzywdę niemajątkową:

• Ból i cierpienie fizyczne
• Ból psychiczny, stres
• Dyskomfort życiowy (ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu)
• Pogorszenie jakości życia
• Ewentualne trwałe następstwa

I tu jest kluczowa różnica: Zadośćuczynienie z OC to indywidualna ocena krzywdy, nie sztywny procent jak w NW. Sądy i ubezpieczyciele uwzględniają:

• Rodzaj i ciężkość obrażeń
• Czas trwania leczenia
• Intensywność dolegliwości
• Wpływ na życie zawodowe i osobiste
• Rokowania (czy jest szansa na pełne wyleczenie, czy będą trwałe skutki)

---

Czy może Pani dochodzić od kierowcy, w którego aucie jechała?

Tak, bez żadnych przeszkód!

Fakt, że kierowca był Pani znajomym/członkiem rodziny/partnerem nie ma znaczenia prawnego. Jeśli:

• Kierowca spowodował wypadek (z jego winy)
• Pani doznała obrażeń

→ Ma Pani pełne prawo dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia z jego ubezpieczenia OC.

Ważne: Nie chodzi o „pozwanie kierowcy osobiście” – chodzi o zgłoszenie roszczenia do jego ubezpieczyciela OC. To ubezpieczyciel zapłaci, nie kierowca z własnej kieszeni.

Dlaczego to częsta sytuacja?

Z naszego doświadczenia w kancelarii – większość wypadków z poszkodowanymi pasażerami to właśnie takie przypadki:

• Kierowca zawinił (np. przekroczył prędkość, nie zachował ostrożności)
• Pasażer (często bliski kierowcy) ucierpiał
• Pasażer ma prawo i powinien dochodzić odszkodowania z OC kierowcy

Nie ma w tym nic złego ani nieetycznego – to właśnie cel ubezpieczenia OC: pokryć szkody wyrządzone osobom trzecim, w tym pasażerom.

---

Ile może Pani dostać? Szacunkowe kwoty

Pani obrażenia – uraz kręgosłupa szyjnego (tzw. „whiplash”)

Z Pani opisu wynika:

• Skręcenie w odcinku szyjnym kręgosłupa
• Ponad miesiąc w kołnierzu ortopedycznym
• Przewlekłe dolegliwości neurologiczne: bóle głowy, zawroty, mrowienie i drętwienie prawej ręki
• Kontynuacja leczenia u neurologa

To są poważne obrażenia, które mogą dawać długotrwałe lub nawet trwałe skutki.

Szacunkowe kwoty zadośćuczynienia

Przy takich obrażeniach, z praktyki i orzecznictwa, zadośćuczynienia wahają się:

Jeśli dolegliwości ustąpią w ciągu kilku miesięcy:

• 15 000 – 20 000 zł

Jeśli dolegliwości będą trwały dłużej (6-12 miesięcy) lub częściowo nawracające:

• 20 000 – 30 000 zł

Jeśli dojdzie do trwałego uszczerbku na zdrowiu (np. przewlekłe bóle, ograniczenia ruchomości):

• 30 000 – 50 000 zł, a nawet więcej

Do tego dochodzi odszkodowanie za:

• Koszty leczenia (rachunki za wizyty, leki, rehabilitację)
• Dojazdy do lekarza
• Utracone zarobki (jeśli była Pani na zwolnieniu)

Podsumowanie: Pani roszczenie może opiewać na 20 000 – 40 000 zł lub więcej (zależnie od dalszego przebiegu leczenia).

---

Czy ubezpieczyciel uzna 5% uszczerbku z NW?

To jest bardzo praktyczna kwestia

Napisała Pani, że z polisy NW przyznano 5% trwałego uszczerbku na zdrowiu. To ważna informacja, bo:

Jeśli NW i OC są w tej samej firmie ubezpieczeniowej (np. oba w PZU, obie w Generali) – to ubezpieczyciel prawdopodobnie uzna ten sam procent uszczerbku dla celów OC, bez konieczności powoływania biegłego.

Dlaczego to ważne?

Bo przy 5% trwałego uszczerbku zadośćuczynienie z OC będzie znacznie wyższe niż z NW:

• NW: 5% × suma ubezpieczenia (np. 20 000 zł) = 1 000 zł
• OC: 5% uszczerbku + ból, cierpienie, długość leczenia = 15 000 – 30 000 zł

Jeśli NW i OC są w różnych firmach – ubezpieczyciel OC może chcieć przeprowadzić własną wycenę uszczerbku (powołać swojego lekarza/biegłego). Ale dokumentacja z NW będzie pomocnym punktem odniesienia.

---

Co robić krok po kroku?

Krok 1: Sprawdź, kto jest ubezpieczycielem OC kierowcy

Zapytaj kierowcę (jeśli to możliwe) lub sprawdź w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK), kto ubezpiecza OC pojazdu, w którym jechała.

Krok 2: Zgłoś szkodę do ubezpieczyciela OC kierowcy

Wystosuj zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela OC, w którym:

• Opisz okoliczności wypadku (data, miejsce, przebieg)
• Opisz swoje obrażenia (uraz kręgosłupa szyjnego, czas w kołnierzu, dolegliwości neurologiczne)
• Wskaż, że jesteś pasażerem pojazdu kierowanego przez sprawcę
• Załącz dokumentację medyczną (wypiski ze szpitala, karty leczenia, zaświadczenia od neurologa)
• Wnioskuj o odszkodowanie i zadośćuczynienie

Krok 3: Zbierz pełną dokumentację medyczną

To fundament sprawy. Potrzebujesz:

• Dokumentacja ze szpitala/SOR (karta wypadku, opis obrażeń, RTG/TK kręgosłupa szyjnego)
• Dokumentacja z leczenia ambulatoryjnego (karty wizyt u neurologa, ortopedy)
• Dokumentacja z rehabilitacji (jeśli chodziła Pani na fizjoterapię)
• Zwolnienia lekarskie (L4) – jeśli była Pani niezdolna do pracy
• Recepty i rachunki za leki, wizyty prywatne
• Orzeczenie o uszczerbku z NW (5%) – jako punkt odniesienia

Krok 4: Nie przyjmuj pierwszej oferty

Ubezpieczyciele często zaniżają pierwsze propozycje, licząc na to, że poszkodowany się zgodzi. Typowe sztuczki:

• „To tylko lekki uraz, szybko minie”
• „5% uszczerbku to niewiele”
• Propozycja kilku tysięcy złotych „na pocieszenie”

Nie daj się nabrać. Przy Pani obrażeniach należy się znacznie więcej.

Krok 5: Rozważ prywatną opinię neurologiczną/ortopedyczną

Jeśli ubezpieczyciel będzie kwestionował zakres obrażeń, warto zlecić prywatną opinię lekarza specjalisty (neurolog, ortopeda), który:

• Zbada Panią osobiście
• Przeanalizuje dokumentację medyczną
• Oceni zakres obrażeń, przewlekłe dolegliwości, rokowania
• Wskaże, jaka kwota zadośćuczynienia byłaby uczciwa

To kosztuje (kilkaset do kilku tysięcy złotych), ale może być kluczowe dla sprawy.

Krok 6: W razie odmowy lub zaniżonej oferty – pozew do sądu

Jeśli ubezpieczyciel odmówi lub zaoferuje śmiesznie niską kwotę – wnieście pozew. W sądzie:

• Sąd powoła biegłego lekarza (neurolog, ortopeda), który oceni zakres obrażeń
• Biegły oceni, jaki procent uszczerbku na zdrowiu Pani ma (może potwierdzić 5% lub wskazać więcej)
• Sąd orzeknie o wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania

Z naszego doświadczenia w kancelarii – w sprawach o urazy kręgosłupa szyjnego sądy często przyznają znacznie wyższe kwoty niż ubezpieczyciele.

---

Na co zwrócić uwagę – kluczowe kwestie

1. Kontynuuj leczenie i dokumentuj dolegliwości

To bardzo ważne:

• Chodź regularnie do neurologa, jeśli zaleca kontrole
• Jeśli zaleci MRI kręgosłupa szyjnego – zrób je (to najlepsze badanie dla urazów tkanek miękkich)
• Zapisuj dolegliwości (kiedy bolą głowy, zawroty, mrowienie – to pomoże później udowodnić zakres krzywdy)

2. Nie podpisuj ugody bez analizy

Jeśli ubezpieczyciel zaproponuje ugodę – nie podpisuj od razu. Skonsultuj z prawnikiem, czy kwota jest uczciwa. Podpisanie ugody to zazwyczaj koniec sprawy – nie będzie można później dochodzić więcej.

3. Nie czekaj zbyt długo

Roszczenia z tytułu uszkodzenia ciała przedawniają się po 3 latach od wypadku (art. 442¹ KC). Ale nie zwlekaj – im szybciej zgłosisz, tym lepiej.

4. Pasażer ma takie same prawa jak każdy inny poszkodowany

Nie daj się zniechęcić myśleniem „to był mój znajomy kierowca, nie mogę dochodzić od niego”. Możesz i powinna Pani – to właśnie cel ubezpieczenia OC.

---

Czy to wpłynie na relację z kierowcą?

To częste pytanie, zwłaszcza jeśli kierowca to bliski znajomy lub członek rodziny.

Ważne: Kierowca nie zapłaci z własnej kieszeni. Zapłaci jego ubezpieczyciel OC. Ubezpieczenie OC jest po to, żeby chronić kierowcę przed finansowymi skutkami wyrządzenia szkody.

Co może się stać z kierowcą?

• Jego składka OC może wzrosnąć w przyszłości (bo ubezpieczyciel odnotuje szkodę)
• Może stracić zniżki bezszkodowe (jeśli je miał)

Ale to nie Pani wina – to konsekwencja jego zawinienia w wypadku. Jeśli doznała Pani poważnych obrażeń, ma Pani prawo do odszkodowania.

---

Praktyczne wskazówki

1. Zbierz dokumentację

• Wszystkie wypiski, karty leczenia, recepty, rachunki
• Orzeczenie o 5% uszczerbku z NW
• Zdjęcia (jeśli masz – np. w kołnierzu ortopedycznym)

2. Zgłoś szkodę do OC kierowcy

• Nie czekaj – zrób to jak najszybciej
• Załącz pełną dokumentację medyczną

3. Nie przyjmuj zaniżonej oferty

• Przy Pani obrażeniach należy się 15 000 – 30 000 zł, nie kilka tysięcy

4. Rozważ pomoc prawnika

• W sprawach o urazy kręgosłupa szyjnego warto mieć wsparcie specjalisty
• Prawnik wie, jak argumentować, jak negocjować, jak prowadzić sprawę w sądzie

5. Bądź przygotowana na długi proces

• Jeśli sprawa trafi do sądu, może trwać 1-2 lata
• Ale jeśli obrażenia są poważne – warto walczyć

---

Podsumowanie

• Tak, może Pani dochodzić odszkodowania od kierowcy (z jego ubezpieczenia OC) – nie ma żadnych przeszkód
• Wypłata z NW (niecały tysiąc) to nie wszystko – to tylko dodatek, główne roszczenie to OC
• Zadośćuczynienie z OC może wynosić 15 000 – 30 000 zł lub więcej – zależnie od przebiegu leczenia i trwałych skutków
• Krok 1: Zgłoś szkodę do ubezpieczyciela OC kierowcy
• Krok 2: Zbierz pełną dokumentację medyczną
• Krok 3: Nie przyjmuj zaniżonej oferty
• Krok 4: W razie odmowy – idź do sądu

Przy Pani obrażeniach (uraz kręgosłupa szyjnego, ponad miesiąc w kołnierzu, przewlekłe dolegliwości neurologiczne) należy się znacznie więcej niż niecały tysiąc złotych. Nie rezygnuj – walcz o pełne odszkodowanie.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli byłeś pasażerem w wypadku i nie wiesz, jak dochodzić odszkodowania – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w odszkodowaniach.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sprawami odszkodowań dla poszkodowanych pasażerów i urazów kręgosłupa szyjnego. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Pytanie Czytelnika

„Panie Bartoszu mam takie pytanie podczas krioablacji (za którą nie dostałem odszkodowania) ale to osobny temat, lekarze uszkodzili mi cytat z wypisu „jatrogenne porażenie nerwu przeponowego” czy mogę się starać o jakieś dodatkowe odszkodowanie?”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! Tak, absolutnie możesz starać się o odszkodowanie i zadośćuczynienie za uszkodzenie nerwu przeponowego. To poważne powikłanie medyczne, które może dawać długotrwałe lub nawet trwałe skutki. Wyjaśniam dokładnie, na jakiej podstawie możesz dochodzić swoich praw i co zrobić krok po kroku.

Czym jest jatrogenne porażenie nerwu przeponowego?

Zacznijmy od wyjaśnienia terminologii, bo to kluczowe dla zrozumienia sprawy:

Jatrogenne – oznacza „spowodowane przez leczenie” lub „będące skutkiem działań medycznych”. To termin medyczny oznaczający, że uszkodzenie nastąpiło w wyniku zabiegu, nie było naturalnym przebiegiem choroby.

Porażenie nerwu przeponowego – uszkodzenie nerwu, który kontroluje przeponę (główny mięsień oddechowy). Skutki mogą obejmować:

• Trudności w oddychaniu (szczególnie przy wysiłku)
• Duszność
• Ograniczenie pojemności płuc
• Osłabienie wydolności fizycznej
• Zaburzenia snu (jeśli duszność nasila się w pozycji leżącej)

To jest udokumentowane powikłanie medyczne – masz to zapisane w dokumentacji szpitalnej, co jest bardzo istotne dla sprawy odszkodowawczej.

Na jakiej podstawie możesz dochodzić odszkodowania?

Masz dwie główne podstawy prawne:

1. Odpowiedzialność deliktowa szpitala/lekarza (art. 415 KC)

Jeśli uszkodzenie nerwu było błędem medycznym, czyli:

• Lekarz nie zachował należytej staranności podczas zabiegu
• Postąpił niezgodnie ze sztuką medyczną
• Nie poinformował Cię o ryzyku takiego powikłania

Wtedy możesz dochodzić:

• Odszkodowania (art. 444 KC) – za koszty leczenia, rehabilitacji, utracone zarobki
• Zadośćuczynienia (art. 445 KC) – za krzywdę, ból, cierpienie, pogorszenie jakości życia

2. Odpowiedzialność kontraktowa szpitala (art. 471 KC)

Nawet jeśli nie było błędu w sensie „nieprawidłowego wykonania zabiegu”, szpital może odpowiadać za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania – czyli nie osiągnięto celu leczenia (zabieg miał pomóc, a spowodował nowe problemy).

W praktyce często łatwiej udowodnić odpowiedzialność na tej podstawie, bo nie trzeba dowodzić „winy” lekarza, tylko fakt, że:

• Był zabieg
• Nastąpiło uszkodzenie
• Jest związek przyczynowy

Czy każde powikłanie daje prawo do odszkodowania?

Nie każde. Tutaj jest kluczowa różnica:

Powikłanie znane i akceptowane przez pacjenta (tzw. ryzyko medyczne)

• Jeśli przed zabiegiem poinformowano Cię, że istnieje ryzyko uszkodzenia nerwu przeponowego
• Podpisałeś świadomą zgodę na zabieg mimo tego ryzyka
• Lekarz zachował pełną staranność podczas zabiegu

→ Wtedy trudniej dochodzić odszkodowania (choć nie niemożliwe – zależy od okoliczności)

Powikłanie niezawinione lub wynikające z błędu

• Nie poinformowano Cię o ryzyku
• Lekarz nie zachował należytej staranności
• Uszkodzenie było wynikiem nieprawidłowego wykonania zabiegu

→ Wtedy masz silne podstawy do odszkodowania

Z naszego doświadczenia w kancelarii – kluczowe jest, czy zostałeś poinformowany o tym konkretnym ryzyku przed zabiegiem. Jeśli w karcie informacyjnej przed zabiegiem nie było wzmianki o możliwości uszkodzenia nerwu przeponowego – to wzmacnia Twoją sprawę.

Ile można dostać za takie uszkodzenie?

Wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia zależy od:

• Stopnia uszkodzenia nerwu (całkowite czy częściowe porażenie)
• Trwałości skutków (odwracalne, częściowo odwracalne, trwałe)
• Wpływu na codzienne funkcjonowanie (czy możesz normalnie pracować, uprawiać sport, itp.)
• Kosztów leczenia i rehabilitacji
• Ewentualnego uszczerbku na zdrowiu (orzeczenie lekarza orzecznika)

Z praktyki wiemy, że w sprawach o uszkodzenia nerwów po zabiegach medycznych zadośćuczynienia wahają się:

• 20 000 – 50 000 zł przy umiarkowanych skutkach (częściowe porażenie, możliwość częściowej poprawy)
• 50 000 – 100 000 zł+ przy poważnych skutkach (całkowite porażenie, trwałe ograniczenie wydolności oddechowej)

Do tego dochodzi odszkodowanie za:

• Koszty leczenia i rehabilitacji (faktury, paragony)
• Utracone zarobki (jeśli byłeś na zwolnieniu lub nie możesz pracować w pełnym wymiarze)
• Koszty opieki (jeśli potrzebujesz pomocy w codziennych czynnościach)

Co robić krok po kroku?

1. Zbierz pełną dokumentację medyczną

To fundament sprawy. Musisz mieć:

• Wypis ze szpitala (ten, w którym jest wzmianka o „jatrogennym porażeniu nerwu przeponowego”)
• Dokumentację z zabiegu (protokół operacyjny, opis przebiegu krioablacji)
• Kartę informacyjną (przed zabiegiem – sprawdź, czy było tam ostrzeżenie o ryzyku uszkodzenia nerwu)
• Dokumentację z dalszego leczenia (wizyty kontrolne, badania, rehabilitacja)
• Badania diagnostyczne (RTG klatki piersiowej, fluoroskopia przepony, spirometria – jeśli były wykonane)

Jeśli czegoś brakuje – masz prawo żądać kopii dokumentacji (art. 26 ustawy o prawach pacjenta). Szpital ma obowiązek wydać Ci pełną dokumentację w ciągu 7 dni.

2. Oceń swój stan zdrowia

Ważne pytania:

• Czy porażenie nerwu jest całkowite czy częściowe?
• Czy lekarze próbują leczyć to powikłanie? (fizjoterapia, leki, ewentualnie kolejny zabieg)
• Czy jest szansa na poprawę, czy jest to trwałe?
• Jak to wpływa na Twoje codzienne życie? (praca, sen, wysiłek fizyczny)

Jeśli nie masz wyraźnej informacji o rokowaniach – zapytaj lekarza prowadzącego lub udaj się na konsultację do pulmonologa/neurologa.

3. Zgłoś roszczenie do szpitala

Wystosuj pisemne wezwanie do zapłaty odszkodowania i zadośćuczynienia do szpitala, w którym wykonano zabieg. W piśmie wskaż:

• Datę i miejsce zabiegu
• Fakt uszkodzenia nerwu (powołaj się na wypis)
• Skutki uszkodzenia (dolegliwości, ograniczenia)
• Podstawę prawną (art. 415 lub 471 KC)
• Wysokość żądania (można wskazać wstępną kwotę lub „do ustalenia”)

Szpital zazwyczaj ma ubezpieczenie OC (odpowiedzialność cywilna podmiotów leczniczych), więc sprawa trafi do ubezpieczyciela.

4. Nie przyjmuj pierwszej propozycji

Podobnie jak w sprawach komunikacyjnych – ubezpieczyciele szpitali zawsze zaniżają pierwsze oferty. Typowe sztuczki:

• „To było ryzyko medyczne, pacjent się zgodził”
• „Lekarz nie popełnił błędu”
• „Powikłanie jest przemijające” (nawet jeśli dokumentacja mówi co innego)
• Propozycja kilku tysięcy złotych „na pocieszenie”

Nie daj się nabrać. Jeśli uszkodzenie jest udokumentowane i ma realny wpływ na Twoje życie – zasługujesz na znacznie więcej.

5. Rozważ opinię prywatną

Przed pójściem do sądu warto mieć prywatną opinię lekarza specjalisty (pulmonolog, neurolog), która potwierdzi:

• Stopień uszkodzenia nerwu
• Związek przyczynowy z zabiegiem
• Rokowania (czy jest szansa na poprawę, czy trwałe)
• Ewentualny uszczerbek na zdrowiu

To wzmocni Twoją pozycję negocjacyjną z ubezpieczycielem.

6. Idź do sądu, jeśli to konieczne

Jeśli ubezpieczyciel odmawia lub oferuje śmiesznie niską kwotę – nie wahaj się wnieść pozwu. W sądzie:

• Sąd powoła biegłego (zazwyczaj lekarza medycyny sądowej), który oceni sprawę
• Biegły zbada dokumentację i Ciebie osobiście
• Sąd rozstrzygnie, czy było naruszenie i jaka jest wysokość świadczeń

W sprawach medycznych postępowania trwają dłużej (często 2-3 lata), ale jeśli sprawa jest uzasadniona – warto.

Na co zwrócić uwagę – kluczowe kwestie

1. Karta informacyjna przed zabiegiem

To najważniejszy dokument. Jeśli nie ostrzeżono Cię o ryzyku uszkodzenia nerwu przeponowego – to bardzo wzmacnia Twoją sprawę. Nawet jeśli lekarz technicznie wykonał zabieg prawidłowo, brak pełnej informacji o ryzykach to naruszenie prawa pacjenta (art. 31 ustawy o prawach pacjenta).

2. Dokumentacja z zabiegu

Sprawdź protokół operacyjny – czy są tam wzmianki o trudnościach podczas zabiegu, komplikacjach, nieprzewidzianych okolicznościach? To może wskazywać na błąd.

3. Konsultacje po zabiegu

Jeśli lekarze sami uznali, że doszło do „jatrogenny porażenia” (jest to w dokumentacji), to pośrednio przyznają, że uszkodzenie było wynikiem zabiegu. To bardzo pomocne.

4. Związek przyczynowy

Ubezpieczyciel może próbować kwestionować związek przyczynowy (że uszkodzenie było z innej przyczyny). Ale skoro w dokumentacji jest wyraźnie: „jatrogenne porażenie nerwu przeponowego” – związek jest potwierdzony.

Praktyczne wskazówki

1. Kontynuuj leczenie – jeśli lekarze zalecają rehabilitację, fizjoterapię czy kontrole – chodź. To dokumentuje zakres szkody.
2. Zapisuj dolegliwości – prowadź notatki o tym, jak porażenie wpływa na Twoje życie (np. „nie mogę wejść na 3 piętro bez zadyszki”, „budzę się w nocy z dusznością”).
3. Zbieraj dowody kosztów – paragony z aptek, faktury za wizyty prywatne, rachunki za dojazdy do lekarza.
4. Nie podpisuj ugody bez analizy – jeśli dostaniesz propozycję, skonsultuj ją z prawnikiem przed podpisaniem.
5. Poczekaj na ustabilizowanie stanu – jeśli lekarze mówią, że jest szansa na poprawę, poczekaj z ugodą, aż będzie wiadomo, jaki jest ostateczny skutek.

Dodatkowe roszczenia

Oprócz odszkodowania i zadośćuczynienia możesz też dochodzić:

• Renty (art. 444 § 2 KC) – jeśli uszkodzenie jest trwałe i powoduje trwałe ograniczenie zdolności do pracy lub zwiększone potrzeby (np. stała rehabilitacja, leki)
• Odsetek – od dnia wezwania do zapłaty

Podsumowanie

• Tak, możesz dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia – „jatrogenne porażenie nerwu przeponowego” to udokumentowane uszkodzenie
• Zbierz pełną dokumentację – szczególnie kartę informacyjną i protokół zabiegu
• Wezwij szpital do zapłaty – sprawa trafi do ubezpieczyciela OC szpitala
• Nie przyjmuj niskiej oferty – porażenie nerwu to poważne powikłanie
• W razie odmowy – idź do sądu – biegły oceni sprawę obiektywnie

Uszkodzenie nerwu przeponowego to poważna sprawa, która może znacząco wpłynąć na Twoją jakość życia. Zasługujesz na uczciwe odszkodowanie. Jeśli ubezpieczyciel próbuje zaniżyć świadczenia lub odmawia – walcz o swoje prawa.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli Ty lub Twoi bliscy doznaliście uszkodzenia w wyniku zabiegu medycznego – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w błędach medycznych.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sprawami błędów medycznych i powikłań po zabiegach. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Po dwudziestu latach praktyki w prawie odszkodowawczym nauczyłem się jednej rzeczy: ubezpieczyciele mają swoje sprawdzone metody na obniżanie wypłat. Nie nazwałbym tego oszustwem – to raczej… kreatywne stosowanie przepisów i OWU. Ale efekt jest ten sam: dostajesz 5 tysięcy zamiast 10, albo 8 zamiast 15.

Dziś pokażę Wam pięć najczęstszych trików, które widzę w kalkulacjach ubezpieczycieli. I co ważniejsze – nauczę, jak je wyłapać, zanim podpiszecie ugodę.

Spis treści

1. Trick #1: Zaniżona stawka za roboczogodzinę
2. Trick #2: Naprawa zamiast wymiany (i odwrotnie)
3. Trick #3: Magiczne obniżki cen części
4. Trick #4: „Zapomniany” VAT
5. Trick #5: Zaniżone normy czasowe
6. Jak sprawdzić kalkulację krok po kroku

Trick #1: Zaniżona stawka za roboczogodzinę

To klasyk. Absolutny numer jeden na liście.

Jak to działa: Ubezpieczyciel przyjmuje stawkę za roboczogodzinę (rbh) na poziomie 50-60 zł netto, podczas gdy rzeczywiste ceny w warsztatach w Twoim mieście to 100-120 zł netto.

Przykład z życia: Naprawiasz uszkodzony przód Renault. Blacharstwo + lakierowanie to razem 25 roboczogodzin.

• Kalkulacja ubezpieczyciela: 25 rbh × 51 zł = 1.275 zł
• Rzeczywisty koszt w warsztacie: 25 rbh × 110 zł = 2.750 zł

Różnica: 1.475 zł – i to tylko na robocie!

Jak to uzasadniają: „Zastosowaliśmy średnią stawkę z warsztatów działających na terenie Państwa miejsca zamieszkania.”

Brzmi naukowo, prawda? Problem w tym, że ta „średnia” często obejmuje:

• Warsztaty na obrzeżach miasta (gdzie jest taniej)
• Małe, niezależne warsztaty (nie sieci dealerskie)
• Czasem nawet warsztaty spoza Twojego miasta

Z mojego doświadczenia wiem, że w większości miast w Polsce stawki w porządnych warsztatach to:

• Warsztaty niezależne (dobre): 90-120 zł netto/rbh
• Autoryzowane serwisy (ASO): 130-180 zł netto/rbh

Jak to wykryć:

1. Zadzwoń do 3-4 warsztatów w Twoim mieście
2. Zapytaj: „Ile płacę za roboczogodzinę przy naprawie blacharsko-lakierniczej?”
3. Policz średnią
4. Porównaj z kalkulacją ubezpieczyciela

Jeśli różnica przekracza 20 zł – masz argument do negocjacji.

Trick #2: Naprawa zamiast wymiany (i odwrotnie)

Ten trik jest perfidny, bo wymaga wiedzy technicznej.

Wersja A – „naprawa” zamiast wymiany:

Ubezpieczyciel kwalifikuje uszkodzoną część do naprawy, choć powinna być wymieniona.

Przykład: Tylne drzwi po uderzeniu. Są wgniecione, ale nie „zmiażdżone”. Ubezpieczyciel: „Naprawa – 8 rbh blacharstwa + lakier.”

Koszt naprawy: 1.200 zł. Koszt wymiany drzwi: 3.500 zł (część + montaż + lakier).

Różnica: 2.300 zł.

Problem? Po naprawie:

• Mogą pozostać ślady (wyczuwalne gołym okiem lub ręką)
• Wartość auta spada o 3-5% (przy aucie za 60k to 1.800-3.000 zł)
• Ryzyko korozji w miejscach szpachlowanych

Wersja B – „wymiana” zamiast naprawy:

Rzadziej, ale zdarza się. Ubezpieczyciel kwalifikuje część do wymiany, choć można ją naprawić – i stosuje tańszą część zamienną zamiast oryginalnej.

Przykład: Maska po lekkim wgnieceniu. Można wyprostować i polakierować (500 zł), ale ubezpieczyciel wymienia na maskę z Chin (800 zł zamiast oryginału za 1.600 zł).

Jak to wykryć:

1. Zrób zdjęcia uszkodzeń (MNÓSTWO zdjęć, z różnych kątów)
2. Pokaż je mechanikowi lub blacharzowi – zapytaj: „Naprawa czy wymiana?”
3. Jeśli ekspert mówi „wymiana”, a ubezpieczyciel „naprawa” – zlecaj prywatną ekspertyzę

Trick #3: Magiczne obniżki cen części

To mój ulubiony. Ubezpieczyciele mają tu całą paletę narzędzi.

Metoda A – obniżka ze względu na wiek pojazdu:

Ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) przewidują, że ceny części można obniżyć o:

• 30% dla aut do 3 lat
• 45% dla aut 3-5 lat
• 55% dla aut 5-8 lat
• 60% dla aut powyżej 8 lat

Przykład: Reflektor do Audi A4 (rocznik 2016 – ma 7 lat).

• Cena oryginalna: 2.400 zł
• Po obniżce 55%: 1.080 zł

Ubezpieczyciel wypłaca 1.080 zł. Idziesz do dealera kupić reflektor – kosztuje 2.400 zł. Dopłacasz 1.320 zł z własnej kieszeni.

Metoda B – „części zamienne porównywalnej jakości”:

Zamiast oryginalnego reflektora za 2.400 zł, ubezpieczyciel wskazuje zamiennik chiński za 890 zł. Różnica: 1.510 zł.

Problem? Zamiennik często:

• Ma gorsze dopasowanie
• Krótszą żywotność
• Słabsze parametry (np. moc światła)

Metoda C – najniższa dostępna cena:

OWU mówią: „jeśli w systemie Audatex dostępne są części różnego rodzaju, stosujemy najniższą cenę.”

Czyli nawet jeśli masz wariant serwisowy i przedstawisz faktury, ubezpieczyciel może powiedzieć: „W systemie jest tańsza część zamiennika, więc tyle płacimy.”

Jak to wykryć:

1. Weź kalkulację ubezpieczyciela
2. Znajdź pozycje „części do wymiany”
3. Wejdź na strony:
   • Allegro / OLX – sprawdź ceny zamienników
   • Strony dealerów – sprawdź ceny oryginałów
4. Porównaj z kalkulacją

Jeśli różnice są duże (powyżej 30% na kluczowych częściach) – masz podstawę do reklamacji.

Trick #4: „Zapomniany” VAT

To kontrowersyjny temat, ale w praktyce bardzo częsty.

Jak to działa: Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie NETTO (bez VAT), tłumacząc, że:

• Nie przedstawiłeś faktur za naprawę
• Nie jesteś podatnikiem VAT, więc „nie przysługuje Ci VAT”

Przykład: Koszt naprawy netto: 6.000 zł. Z VAT (23%): 7.380 zł.

Ubezpieczyciel wypłaca 6.000 zł. Tracisz 1.380 zł.

Czy to legalne?

Tu jest ciekawie. Orzecznictwo sądów jest podzielone:

• Część sądów uznaje, że skoro naprawiłeś auto (lub zamierzasz naprawić), to poniesiesz koszt z VAT – więc VAT Ci przysługuje
• Część sądów mówi: skoro nie naprawiłeś, to nie ponieś kosztu z VAT – więc VAT nie przysługuje

Z mojego doświadczenia: jeśli naprawisz auto i przedstawisz faktury – VAT dostaniesz. Jeśli sprzedasz uszkodzone auto – raczej nie.

Jak to wykryć: Sprawdź w kalkulacji ubezpieczyciela:

• Czy kwoty są „netto” czy „brutto”?
• Czy jest dodana pozycja „VAT 23%”?

Jeśli nie ma VAT-u – zapytaj wprost: „Dlaczego nie uwzględniliście VAT?”

Trick #5: Zaniżone normy czasowe

To najbardziej techniczny trik – i najtrudniejszy do wykrycia bez pomocy eksperta.

Jak to działa: Producent auta (np. Renault) ustala normy czasowe dla operacji naprawczych. Na przykład:

• Demontaż przedniego zderzaka: 0,8 rbh
• Montaż nowego zderzaka: 0,8 rbh
• Regulacja i dopasowanie: 0,3 rbh

Razem: 1,9 rbh.

Ubezpieczyciel może zastosować „uproszczone normy” i powiedzieć: „Wystarczy 1,2 rbh.”

Różnica: 0,7 rbh × 110 zł = 77 zł (na jednej operacji).

Przy całej naprawie (20-30 operacji) różnice mogą wynosić kilkaset złotych.

Jak to wykryć: Szczerze? To prawie niemożliwe bez eksperta.

Normy czasowe producentów są zamknięte w płatnych systemach (Audatex, Eurotax, DAT). Przeciętny Kowalski nie ma do nich dostępu.

Co możesz zrobić:

1. Zapytaj warsztat, w którym planujesz naprawę: „Ile godzin zajmie ta naprawa?”
2. Porównaj z kalkulacją ubezpieczyciela
3. Jeśli różnica przekracza 20% – zlecaj prywatną ekspertyzę

Jak sprawdzić kalkulację krok po kroku

Dostajesz kalkulację od ubezpieczyciela. Co robisz?

KROK 1: Sprawdź stawkę za roboczogodzinę

• Zadzwoń do 3 warsztatów w Twoim mieście
• Zapytaj o stawki
• Porównaj ze stawką w kalkulacji

KROK 2: Sprawdź kwalifikację części (naprawa vs wymiana)

• Zrób zdjęcia uszkodzeń (wiele, z bliska)
• Pokaż mechanikowi – zapytaj, co by zrobił
• Jeśli rozbieżność – notuj to

KROK 3: Sprawdź ceny części

• Wejdź na Allegro, sprawdź ceny zamienników
• Wejdź na strony dealerów (np. renault.pl, toyota.pl)
• Porównaj z kalkulacją

KROK 4: Sprawdź VAT

• Czy jest doliczony?
• Jeśli nie – zapytaj dlaczego

KROK 5: Policz sumę rozbieżności

• Stawka rbh: różnica × liczba godzin
• Części: różnice w cenach
• VAT: 23% od sumy netto

Jeśli łączna różnica przekracza 2.000 zł – zdecydowanie warto walczyć.

KROK 6: Zlecaj prywatną ekspertyzę Koszt: 300-600 zł. Rzeczoznawca przygotuje profesjonalną kalkulację, którą możesz przeciwstawić ubezpieczycielowi.

---

Moja rada na koniec:

Nie bój się kwestionować kalkulacji ubezpieczyciela. Z doświadczenia wiem, że w 70% przypadków, gdy klient zakwestionował wycenę i przedstawił kontrargumenty (najlepiej prywatną ekspertyzę), ubezpieczyciel podwyższał odszkodowanie.

Dlaczego? Bo wiedzą, że jeśli pójdzie do sądu, prawdopodobnie przegrają. A proces to koszty, czas, opinia biegłego… Wolą dopłacić 2-3 tysiące teraz niż ryzykować wyrok na 8 tysięcy później.

Pamiętaj: pierwszy kosztorys to zawsze propozycja do negocjacji, nie wyrok. Ubezpieczyciele to wiedzą. Ty też powinieneś.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda kalkulacja wymaga indywidualnej analizy, uwzględniającej konkretne OWU, rodzaj uszkodzeń i lokalny rynek napraw.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pamiętam, gdy po raz pierwszy przeczytałem wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu w sprawie II Ca 1414/24. Zatrzymałem się na jednym zdaniu: „zadośćuczynienie jawi się jako zaniżone w takim stopniu, że zasadna była jego korekta przez sąd odwoławczy”. Sąd II instancji podważał wyrok sądu rejonowego. I to jak! Podwyższał zasądzone zadośćuczynienie o dodatkowe 51 000 złotych.

To fascynująca historia o tym, jak walka o sprawiedliwe odszkodowanie czasem wymaga cierpliwości, determinacji i… apelacji. A przede wszystkim – o tym, dlaczego pierwsze propozycje ubezpieczycieli to tylko punkt wyjścia do negocjacji.

Spis treści

1. Od 16 000 zł do 121 000 zł – droga przez trzy instancje
2. Co Sąd Rejonowy „nie zauważył”?
3. Dlaczego Sąd Okręgowy podwyższył zadośćuczynienie?
4. Kompensacyjna funkcja zadośćuczynienia w praktyce
5. Praktyczne wnioski dla poszkodowanych

Od 16 000 zł do 121 000 zł – droga przez trzy instancje

Historia J.T. z Wielkopolski to klasyczny przykład tego, jak wygląda rzeczywista walka o sprawiedliwe zadośćuczynienie. We wrześniu 2017 roku pan J. został potrącony przez pijanego kierowcę (1,63 promila!) podczas jazdy na rowerze. Trafił helikopterem do szpitala, gdzie spędził miesiąc, w tym dwa tygodnie na oddziale intensywnej terapii.

Obrażenia? Stłuczenie mózgu, odma opłucnowa, uraz czaszkowo-mózgowy. Skutki trwałe: 40% uszczerbku na zdrowiu, w tym 30% z przyczyn neurologicznych. Nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej.

I teraz uwaga – propozycja ubezpieczyciela: 16 000 złotych.

Pan J. nie przyjął tej kwoty. Wystąpił na drogę sądową, żądając ostatecznie 95 000 zł (poza 16 000 zł już wypłaconymi).

Etap 1 – Wyrok karny: Sprawca został skazany, a sąd karny zasądził od niego na rzecz poszkodowanego 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia (art. 46 k.k.).

Etap 2 – Sąd Rejonowy: Sąd I instancji zasądził od ubezpieczyciela dodatkowe 44 000 zł. Razem z wypłaconymi wcześniej 16 000 zł i 10 000 zł z wyroku karnego daje to 70 000 zł.

Pan J. czuł, że to wciąż za mało. Złożył apelację.

Etap 3 – Sąd Okręgowy: Sąd II instancji uznał, że Sąd Rejonowy… zaniżył zadośćuczynienie! Podwyższył je o kolejne 51 000 zł.

Łączny wynik: 121 000 zł (16 000 + 10 000 + 44 000 + 51 000).

To ponad 750% więcej niż początkowa propozycja ubezpieczyciela!

Co Sąd Rejonowy „nie zauważył”?

To pytanie fascynuje mnie najbardziej. Sąd I instancji szczegółowo przeanalizował sprawę, przeprowadził opinie biegłych z neurologii, psychiatrii, psychologii, pulmonologii. Opisał dokładnie krzywdę powoda. Napisał wręcz: „powód nigdy nie powróci do pełnej sprawności umysłowej, co każe kwalifikować doznany uszczerbek jako rodzajowo jeden z najcięższych możliwych”.

I mimo tego zasądził „tylko” 44 000 zł (plus wypłacone wcześniej kwoty).

Dlaczego?

Z doświadczenia wiem, że sądy I instancji często są ostrożne w szacowaniu zadośćuczynienia. Obawiają się zarzutu „wygórowanej” kwoty. Trzymają się pewnych „widełek”, które wydają im się bezpieczne. Problem w tym, że te „widełki” często nie odpowiadają rzeczywistej skali krzywdy.

Sąd Okręgowy to dostrzegł. I wprost napisał: „wypłacone przez pozwanego dobrowolnie oraz zasądzone przez Sąd I instancji zadośćuczynienie w kwocie łącznej 60 000 zł (nawet wraz z dodatkowym świadczeniem w wysokości 10 000 zł zasądzonym od sprawcy szkody w postępowaniu karnym) nie rekompensuje należycie krzywdy powoda i nie stanowi kwoty odpowiedniej w rozumieniu ustawy”.

Dlaczego Sąd Okręgowy podwyższył zadośćuczynienie?

Sąd II instancji nie przeprowadzał nowych dowodów. Opierał się na tym samym materiale dowodowym co Sąd Rejonowy. Ale dokonał innej oceny prawnej.

Co sprawiło, że Sąd Okręgowy zasądził dodatkowe 51 000 zł?

1. Kompensacyjna funkcja zadośćuczynienia

Kluczowe tezy:

• Zadośćuczynienie musi mieć ekonomicznie odczuwalną wartość
• Nie może być symboliczne
• „Rozsądne granice” i „przeciętna stopa życiowa społeczeństwa” straciły znaczenie jako kryteria
• Decyduje rozmiar krzywdy i indywidualna sytuacja poszkodowanego

2. Trwałość i nieodwracalność skutków

Sąd Okręgowy podkreślił, że:

• Pan J. nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej
• Uszczerbek neurologiczny to „rodzajowo jeden z najcięższych możliwych„
• Pogorszenie funkcjonowania poznawczego, zaburzenia pamięci, procesów zapamiętywania – to wszystko jest nieodwracalne

3. Całościowy obraz krzywdy

Sąd wziął pod uwagę nie tylko skutki trwałe, ale całą historię cierpienia:

• Miesiąc w szpitalu, w tym 2 tygodnie na OIOM-ie (sedacja, wentylacja mechaniczna, drenaż)
• Wielonarządowe obrażenia zagrażające życiu
• Długotrwałe leczenie pulmonologiczne
• Konieczność leczenia psychiatrycznego i psychoterapii
• Utrata możliwości poruszania się rowerem (jedyny środek transportu)
• Niemożność wykonywania pracy

4. Perspektywa całego życia

Cytat z wyroku, który mnie poruszył:

„Łączna kwota […] uwzględ­nia charakter, stopień, intensywność, czas trwania cierpień doznanych przez powoda oraz ogólną krzywdę, której powód doznał na skutek wypadku, a przy tym stanowić będzie realną, odczuwalną dla powoda wartość ekonomiczną, która pozwoli na złagodzenie doznanej przez powoda krzywdy, przy czym ma na to pozwolić w perspektywie całego dalszego życia powoda„.

To kluczowe. Zadośćuczynienie nie jest „zapłatą za cierpienie z przeszłości”. To rekompensata za całe dalsze życie z ograniczeniami.

Kompensacyjna funkcja zadośćuczynienia w praktyce

Co ciekawe, Sąd Okręgowy wyjaśnił, czym jest „odpowiednia suma” w rozumieniu art. 445 § 1 k.c.:

„Suma «odpowiednia» w rozumieniu art. 445 § 1 k.c. nie oznacza jednak sumy dowolnej, określonej wyłącznie według uznania sądu, lecz jej prawidłowe ustalenie wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, które mogą mieć znaczenie w danym przypadku”.

Ale jak to przełożyć na praktykę?

Sąd wskazał, że zadośćuczynienie powinno:

1. Złagodzić cierpienie – fizyczne i psychiczne
2. Przywrócić równowagę emocjonalną – naruszoną przez wypadek
3. Umożliwić pełniejsze zaspokojenie potrzeb – których realizacja uległa pogorszeniu
4. Przynieść satysfakcję – nie tylko ekonomiczną, ale też psychiczną

I tu pojawia się pytanie: czy 70 000 zł spełnia te funkcje wobec osoby, która:

• Ma 40% trwałego uszczerbku na zdrowiu?
• Nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej?
• Nie może już pracować ani jeździć na rowerze (jedyny środek transportu)?
• Musi żyć z tymi ograniczeniami przez kolejne 20-30 lat?

Sąd Okręgowy odpowiedział: nie.

Praktyczne wnioski dla poszkodowanych

Co możemy wyciągnąć z tej historii?

1. Nie akceptuj pierwszej propozycji ubezpieczyciela

16 000 zł vs 121 000 zł. To nie jest wyjątek. To norma w przypadku poważnych obrażeń.

2. Nie bój się apelacji

Sąd Rejonowy zasądził 44 000 zł. Mogło się wydawać, że to „przyzwoita” kwota. Pan J. nie odpuścił. Apelacja przyniosła kolejne 51 000 zł.

3. Dokumentuj wszystko

Opinie biegłych były kluczowe. Im lepiej udokumentujesz swoje cierpienie, tym większa szansa na sprawiedliwe zadośćuczynienie.

4. Pamiętaj o perspektywie czasowej

Zadośćuczynienie ma złagodzić krzywdę przez całe życie, nie tylko „teraz”.

5. Kwota z wyroku karnego to nie koniec drogi

10 000 zł zasądzonych w sprawie karnej nie zamyka drogi do dochodzenia pełnego zadośćuczynienia w sprawie cywilnej (art. 46 § 3 k.k.).

Moja refleksja na koniec

Po latach praktyki w prawie odszkodowawczym, sprawa J.T. potwierdza to, co mówię klientom od lat: wytrwałość się opłaca.

Gdyby pan J. przyjął propozycję ubezpieczyciela, straciłby 105 000 zł. Gdyby nie złożył apelacji, straciłby 51 000 zł.

A przecież jego krzywda była taka sama od początku. Zmieniła się tylko ocena prawna.

Czy 121 000 zł to dużo? Z perspektywy ubezpieczyciela – pewnie tak. Z perspektywy człowieka, który nigdy nie wróci do pełnej sprawności umysłowej i będzie żył z tego powodu z ograniczeniami przez kolejne dekady? Osobiście uważam, że to wciąż skromna rekompensata za tak drastyczną zmianę życia.

Ale to pokazuje, jak bardzo zmienia się polski wymiar sprawiedliwości w sprawach odszkodowawczych. Sądy coraz częściej odchodzą od symbolicznych kwot i przyznają zadośćuczynienia, które rzeczywiście mogą złagodzić krzywdę.

I tego poszkodowanym życzę.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Pamiętam rozprawę sprzed kilku lat. Mój klient po whiplash, klasyczny przypadek – 8% uszczerbku, długotrwałe dolegliwości, bóle głowy, problemy ze snem. Biegły wszystko potwierdził. Wydawało się, że mamy sprawę w kieszeni.

Ale pełnomocnik ubezpieczyciela zaczął: „Panie sędzio, to wszystko bardzo ładnie brzmi w dokumentacji. Ale czy powód faktycznie cierpiał? Może to symulacja? Może dolegliwości nie były aż takie straszne?”

I wtedy weszła żona mojego klienta. Opowiedziała jak przez pół roku nie spał w nocy, jak płakał z bólu głowy, jak nie mógł podnieść ich małej córki, jak przestał jeździć na rower (a wcześniej jeździł codziennie), jak bał się wsiąść do samochodu jako pasażer.

Mówiła to wszystko spokojnie, konkretnie, z detalami. Nie było to przesadzone. Nie było teatralne. Było prawdziwe.

Sędzia spojrzał na pełnomocnika ubezpieczyciela i zapytał: „Jakieś pytania?”. Ten pokręcił tylko głową.

Wygraliśmy. A kluczem nie była (tylko) opinia biegłego. Kluczem było zeznanie żony, która pokazała sądowi człowieka, nie tylko „poszkodowanego z 8% uszczerbkiem”.

Dlaczego biegły to za mało? – luka między medycyną a życiem

Biegły neurolog czy ortopeda powie Wam:

• Jaki jest stopień ograniczenia ruchomości szyi (np. 5°)
• Czy są zmiany zwyrodnieniowe
• Jaki uszczerbek na zdrowiu (np. 7%)
• Czy dolegliwości mogą utrzymywać się w przyszłości

To jest techniczny aspekt sprawy. Niezbędny, ale niepełny.

Bo opinia biegłego nie odpowie na pytania:

• Jak ten uszczerbek wpływa na codzienne życie?
• Czy przestaliście uprawiać sport?
• Czy macie problemy ze snem?
• Jak zmienił się Wasz nastrój?
• Czy boicie się jeździć samochodem?
• Czy musieliście zrezygnować z planów życiowych?

A to właśnie te aspekty decydują o rozmiarze krzywdy. I to właśnie te aspekty potwierdzają świadkowie.

Z mojego doświadczenia mogę powiedzieć jedno: dobrze przygotowany świadek może podwoić wartość zadośćuczynienia.

Kto może być świadkiem? – lista z mojej praktyki

Teoretycznie świadkiem może być każdy, kto Was zna i obserwował Was po wypadku. Ale w praktyce najlepsi świadkowie to:

1. Małżonek / Partner

To jest świadek numer jeden w moich sprawach. Dlaczego?

• Widzi Was codziennie, w każdej sytuacji
• Wie jak spaliście (albo nie spaliście)
• Widział jak cierpieliście
• Pamięta co musieliście przestać robić
• Może porównać „przed” i „po” wypadkiem

Przykładowe pytania jakie zadaję małżonkom:

• Jak Pani mąż spał po wypadku? Czy budziła się Pani w nocy?
• Czy mąż skarżył się na bóle? Jakie? Jak często?
• Czy zmieniło się Pana zachowanie? Nastrój?
• Co musieliście zmienić w Waszym życiu po wypadku?
• Czy planowaliście coś, czego nie mogliście zrealizować?

2. Dzieci (dorosłe)

Jeśli macie dorosłe dzieci – to świetni świadkowie. Dlaczego?

• Sąd wie, że dzieci się o rodziców martwią
• Mają perspektywę z zewnątrz (nie mieszkają z Wami 24/7, więc widzą zmiany)
• Często pamiętają szczegóły, które Wy zapomnicie

3. Rodzice

Szczególnie jeśli jesteście młodzi i mieszkacie z rodzicami. Rodzice widzą wszystko, martwią się, pamiętają.

4. Współpracownicy / Szef

Jeśli wróciliście do pracy po wypadku, ale z ograniczeniami – współpracownicy to potwierdzą. Świetnie działa zeznanie szefa: „Po wypadku widać było, że Pan X ma problemy. Często prosił o przerwę, narzekał na bóle głowy, unikał podnoszenia ciężkich rzeczy.”

5. Znajomi / Przyjaciele

Jeśli mieliście wspólne hobby (np. bieganie, rower, siłownia) i musieliście z tego zrezygnować – znajomy to potwierdzi. „Biegaliśmy razem każdą sobotę przez 5 lat. Po wypadku przestał. Próbował wrócić raz czy dwa, ale bóle karku nie pozwalały.”

Przykład z życia wzięty – jak to wygląda na sali

Pozwólcie, że pokażę Wam fragment zeznania żony z jednej z moich spraw (oczywiście zanonimizowanej):

Ja: Proszę powiedzieć, jak Pani mąż funkcjonował po wypadku?

Świadek: Pierwsze dwa tygodnie to była koszmarna. Nie spał w nocy, ciągle się wiercił. Rano wstawał bardziej zmęczony niż wieczorem. Skarżył się na bóle karku i głowy. Musiałam mu podawać leki co 4 godziny.

Ja: A później?

Świadek: Trochę lepiej, ale nadal nie był sobą. Przed wypadkiem był bardzo aktywny, jeździł na basen dwa razy w tygodniu, grał w piłkę z kolegami. Po wypadku próbował wrócić na basen po miesiącu, ale po 10 minutach pływania bolał go tak kark, że musiał wyjść. Z piłką też skończył – powiedział, że głowa mu się kręci jak biega.

Ja: Co jeszcze się zmieniło?

Świadek: Nastrój. Stał się bardziej nerwowy, drażliwy. Często powtarzał „nic mi nie wychodzi”. Jak nasze dziecko chciało się z nim pobawić, musiał odmówić bo bolał go kark. To go bardzo dołowało.

Ja: Czy planowaliście coś, czego nie mogliście zrealizować?

Świadek: Tak. Mieliśmy zarezerwowany wyjazd w góry na sierpień, dwa miesiące po wypadku. Chcieliśmy chodzić po górach. Musieliśmy odwołać, bo lekarz powiedział że to niemożliwe w jego stanie. Straciliśmy zaliczkę 2000 złotych.

Widzicie różnicę? To nie jest „było mu źle”. To jest konkretna, szczegółowa, wiarygodna opowieść o człowieku, nie tylko o „poszkodowanym z 8% uszczerbkiem”.

Co z tego ma sędzia? – jak świadkowie wpływają na wyrok

Sędzia czyta opinię biegłego i widzi: „7% uszczerbku, ograniczenie ruchomości, dolegliwości mogą utrzymywać się 2-3 lata.”

Ok. To daje podstawę do zadośćuczynienia, powiedzmy, 12 000 zł (orientacyjnie, każda sprawa jest inna).

Ale potem przesłuchuje świadków i słyszy:

• Nie spał pół roku
• Stracił hobby
• Nie może się bawić z dzieckiem
• Planowany urlop odwołany
• Zmiana charakteru (nerwowość, drażliwość)
• Strach przed jazdą samochodem

I nagle sędzia widzi pełny obraz krzywdy. Nie tylko suchą liczbę „7%”, ale życie, które się zmieniło.

I zadośćuczynienie rośnie do 18 000 zł. Albo 20 000 zł.

Praktyczne wskazówki – czego możecie się spodziewać

Kto zadaje pytania?

1. Najpierw Wasz pełnomocnik (ja)
2. Potem pełnomocnik ubezpieczyciela (próbuje wyłapać sprzeczności)
3. Na końcu czasem sędzia (jeśli coś jest niejasne)

Jak długo to trwa? Zwykle 15-30 minut na świadka. Czasem krócej, jeśli wszystko jest jasne.

Czy świadek musi przyjść? Tak, osobiście. Można teoretycznie zeznawać przez videokonferencję, ale osobiście jest lepiej – sędzia widzi mimikę, emocje.

Czy świadek może się pomylić? Oczywiście! Jeśli nie pamięta dokładnej daty – powie „to było chyba w lipcu albo sierpniu”. To jest normalne. Gorzej jak wszystko pamięta idealnie – to wygląda na wyuczone.

Co jeśli ubezpieczyciel pyta o coś prywatnego? Świadek może odmówić odpowiedzi na pytania naruszające jego prywatność. Ale w praktyce pytania są skupione na poszkodowanym, nie na świadku.

Błędy, które widziałem – i które kosztowały klientów pieniądze

Błąd #1: Brak świadków Klient: „A po co mi świadkowie? Przecież mam opinię biegłego.” Efekt: Sąd zasądził minimum. Ubezpieczyciel argumentował „symulacja, brak potwierdzenia dolegliwości w życiu codziennym.”

Błąd #2: Świadek, który nie widział nic istotnego „Świadkiem będzie mój sąsiad.” „A co on wie o Pana stanie po wypadku?” „No… widzi mnie czasem na klatce.” To za mało. Świadek musi mieć rzeczywistą wiedzę.

Błąd #3: Przesadzone zeznania Świadek: „Krzyczał z bólu dzień i noc przez pół roku!” Pełnomocnik ubezpieczyciela: „A dlaczego w dokumentacji medycznej nie ma ani jednej wizyty w tym czasie?” Wpadka. Sędzia przestaje wierzyć.

Błąd #4: Sprzeczności między świadkami Żona: „Bolała go prawa ręka.” Syn: „Nie, lewa.” Małe szczegóły, ale psują wiarygodność.

Moja szczera rada – co zrobić już dziś

Jeśli przygotowujecie sprawę o whiplash:

1. Zróbcie listę świadków – kto Was widział po wypadku? Kto może potwierdzić Wasze dolegliwości?
2. Pogadajcie z nimi – nie o tym co mają mówić, ale o tym co pamiętają. „Pamiętasz jak było tuż po wypadku? Co Ci wtedy mówiłem?”
3. Zbierajcie notatki – niech świadkowie sobie zapisują szczegóły. Daty, sytuacje, rozmowy. Po roku trudno pamiętać.
4. Nie przesadzajcie – prawda, nawet jeśli brzmi „słabo”, jest lepsza niż przesadzona historia.
5. Konsultujcie z prawnikiem – pokażę Wam jakie pytania będą zadawane, przygotujemy strategię.

Refleksja na koniec – dlaczego to jest takie ważne

Wiecie, co mnie najbardziej frustruje w sprawach whiplash? To, że ubezpieczyciele traktują ludzi jak numery w arkuszu Excel. „7% uszczerbku = 10 000 zł zadośćuczynienia”. Koniec, kropka.

Ale ludzie to nie są numery. To są życiorysy. Każdy whiplash to nie tylko „ograniczenie ruchomości o 5°”, ale:

• Ojciec, który nie może podnieść córki
• Sportowiec, który musiał zrezygnować z pasji
• Kierowca, który boi się jeździć
• Pracownik, który ma problemy z koncentracją

I świadkowie to właśnie pokazują. Dają sędziemu pełen obraz. Nie tylko medyczny, ale ludzki.

Dlatego zawsze, ale to zawsze, wnoszę o przesłuchanie świadków w sprawach whiplash. Bo wiem, że to może być kluczem do sprawiedliwego zadośćuczynienia.

A Wy? Mieliście świadków w swojej sprawie? Jak to wyglądało? Co ich pytano? Podzielcie się w komentarzach – wasze doświadczenia mogą pomóc innym przygotować się lepiej!

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Szczególnie cenię sobie świadków w sprawach whiplash – bo to oni pokazują sędziom prawdziwy obraz krzywdy. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz tutaj, na blogu.

Masz pytanie o świadków w Twojej sprawie o whiplash? Nie wiesz kogo wskazać jako świadka? Napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl lub zadzwoń: 795 777 519. Chętnie pomogę przygotować strategię dowodową.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, w tym doboru odpowiednich świadków i przygotowania strategii procesowej.

Źródła:

• Kodeks postępowania cywilnego (przepisy o dowodach z zeznań świadków)
• Praktyka własna w prowadzeniu spraw o odszkodowania za whiplash
• Orzecznictwo sądów w sprawach o zadośćuczynienie (rola świadków w ocenie rozmiaru krzywdy)