Wprowadzenie

Pisałem ostatnio o pracach powołanego przez Komisję Nadzoru Finansowego Forum Zadośćuczynień, którego zadaniem jest przygotowanie podwalin pod jakiś jeszcze bliżej niesprecyzowany system stałych kwot odszkodowań za śmierć osoby bliskiej z tytułu OC sprawcy.

Efektem prac tego organu jest bardzo ciekawy raport wygenerowany w oparciu o analizę wielu tysięcy spraw związanych z dochodzeniem zadośćuczynień za śmierć osoby bliskiej. Między innymi bardzo ciekawą statystykę Komisja Zadośćuczynień przedstawiła odnośnie etapu, na jakim kończy się postępowanie o zapłatę zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej.

Jak te statystyki wyglądają? I co z nich wynika dla poszkodowanych? O tym właśnie dziś.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Raport Forum Zadośćuczynień – analiza tysięcy spraw
2. Struktura wypłacanych zadośćuczynień – statystyki
3. Co oznacza „uznanie zakładu ubezpieczeń”?
4. Dlaczego 40% osób może otrzymywać za niskie odszkodowanie?
5. Doświadczenie z naszej kancelarii – kiedy „uznanie” jest godne?
6. Różnica między „uznaniem” a wyrokiem sądowym
7. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
8. FAQ – najczęściej zadawane pytania

Raport Forum Zadośćuczynień – analiza tysięcy spraw

Forum Zadośćuczynień, działające przy Komisji Nadzoru Finansowego, przeanalizowało tysiące spraw dotyczących zadośćuczynień za śmierć osoby bliskiej w wypadkach komunikacyjnych. Celem było zrozumienie, jak wygląda praktyka wypłat odszkodowań przez zakłady ubezpieczeń i jak często sprawy trafiają do sądu.

Raport ten jest niezwykle cennym źródłem informacji dla poszkodowanych, prawników i samych ubezpieczycieli, bo pokazuje realne dane dotyczące:

• Wysokości wypłacanych kwot,
• Etapu, na jakim kończy się postępowanie,
• Różnic między kwotami wypłacanymi przez ubezpieczycieli a orzekanych przez sądy.

Struktura wypłacanych zadośćuczynień – statystyki

Według danych posiadanych przez Polską Izbę Ubezpieczeń, struktura wypłacanych zadośćuczynień za śmierć osoby bliskiej przedstawia się w następujący sposób:

📊 39% wypłacanych zadośćuczynień kończy się na etapie uznania zakładów ubezpieczeń
📊 37% wypłacanych zadośćuczynień kończy się na etapie ugody z zakładami ubezpieczeń
📊 24% wypłacanych zadośćuczynień kończy się na etapie wyroku sądu

Co to oznacza w praktyce?

• 76% spraw (39% + 37%) kończy się bez postępowania sądowego – poszkodowani albo akceptują pierwsze propozycje ubezpieczycieli, albo zawierają ugody.
• Tylko 24% spraw trafia do sądu i kończy się wyrokiem.

Jaki z tego wniosek?

Jak dla mnie dość oczywisty: około 40% osób poszkodowanych w wyniku śmierci osoby bliskiej w wypadku samochodowym potencjalnie otrzymuje za niskie odszkodowanie – zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej.

Dlaczego tak sądzę? Wyjaśnię poniżej.

Co oznacza „uznanie zakładu ubezpieczeń”?

„Uznanie zakładu ubezpieczeń” to sytuacja, w której ubezpieczyciel, po zgłoszeniu szkody, samodzielnie proponuje kwotę zadośćuczynienia, a poszkodowany ją akceptuje – bez negocjacji, ugody czy postępowania sądowego.

Jak to wygląda w praktyce?

1. Poszkodowany zgłasza szkodę do ubezpieczyciela OC sprawcy.
2. Ubezpieczyciel analizuje sprawę (rodzaj relacji z ofiarą, okoliczności wypadku itp.).
3. Ubezpieczyciel proponuje kwotę zadośćuczynienia.
4. Poszkodowany akceptuje propozycję i otrzymuje wypłatę.

Brzmi prosto, prawda? Problem w tym, że proponowane kwoty często są zaniżone.

Dlaczego 40% osób może otrzymywać za niskie odszkodowanie?

Z mojego doświadczenia praktycznie wynika, że prowadząc sprawę dla naszych klientów, w zasadzie chyba jedynie w kilku przypadkach uznaliśmy, że wypłacona kwota zadośćuczynienia na podstawie tzw. „uznania” jest kwotą godną i odpowiednią dla poszkodowanego.

Co to oznacza? W przeważającej większości przypadków ubezpieczyciele w ramach „uznania” proponują kwoty niższe, niż te, które można by uzyskać w drodze negocjacji, ugody czy postępowania sądowego.

Dlaczego ubezpieczyciele zaniżają kwoty?

1. Ekonomiczny interes ubezpieczycieli
   Ubezpieczyciele to przedsiębiorstwa nastawione na zysk. Im mniej wypłacą, tym większy ich zysk.
2. Brak wiedzy poszkodowanych
   Wielu poszkodowanych nie wie, jakie kwoty są rzeczywiście „godziwe” i jakie przysługują im prawa. Akceptują pierwszą propozycję, bo myślą, że „tyle się należy”.
3. Presja czasu i emocje
   Po śmierci bliskiej osoby poszkodowani są w trudnej sytuacji emocjonalnej. Często chcą szybko „zamknąć temat” i akceptują niską kwotę, by uniknąć długiego procesu.
4. Brak reprezentacji prawnej
   Osoby bez prawnika często nie wiedzą, że mogą negocjować, wnosić sprzeciw od decyzji ubezpieczyciela czy pozwać o wyższą kwotę.

Dane z raportu

Zresztą, jak pisałem w poprzednim artykule dotyczącym prac Komisji Zadośćuczynień, średnio o 30% są mniejsze kwoty przyznawane przez ubezpieczyciela w stosunku do kwot, których zapłaty można by oczekiwać (np. na drodze sądowej).

To oznacza, że jeśli sąd zasądziłby 150 000 zł, to ubezpieczyciel w ramach „uznania” zaproponuje około 100 000 – 105 000 zł.

Doświadczenie z naszej kancelarii – kiedy „uznanie” jest godne?

Pracując w kancelarii w Poznaniu przez wiele lat, reprezentowaliśmy dziesiątki osób dochodzących zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. W mojej ocenie w zasadzie jedynie w kilku przypadkach kwota wypłacona przez ubezpieczyciela w ramach „uznania” była rzeczywiście godziwa.

Kiedy „uznanie” może być godziwe?

Zdarza się, że ubezpieczyciel proponuje odpowiednią kwotę na etapie „uznania”, jeśli:

• Sprawa jest oczywista: np. śmierć jedynego dziecka małżonków, którzy mieli z nim bardzo bliską relację,
• Kwota jest zbliżona do orzecznictwa sądowego: ubezpieczyciel świadomie proponuje kwotę, którą i tak zasądziłby sąd, by uniknąć kosztów procesu,
• Ubezpieczyciel stosuje „dobre praktyki”: niektóre towarzystwa (choć rzadko) faktycznie starają się traktować poszkodowanych uczciwie.

Jednak w większości przypadków kwoty są zaniżone i warto negocjować lub kierować sprawę do sądu.

Różnica między „uznaniem” a wyrokiem sądowym

Skoro 24% spraw kończy się wyrokiem sądowym, to znaczy, że poszkodowani, którzy zdecydowali się na drogę sądową, często uzyskują wyższe kwoty niż te proponowane przez ubezpieczycieli.

Przykład hipotetyczny

• Kwota z „uznania”: 80 000 zł
• Kwota z ugody: 100 000 zł
• Kwota zasądzona przez sąd: 130 000 zł

Jak widać, różnice są znaczące. Poszkodowany, który zaakceptował „uznanie”, mógłby stracić nawet 50 000 zł.

Czy warto iść do sądu?

Tak, jeśli:

• Kwota z „uznania” jest znacząco niższa niż oczekiwana,
• Masz silne argumenty (bliska relacja z ofiarą, szczególne okoliczności),
• Masz wsparcie prawnika, który przeprowadzi Cię przez proces.

Nie zawsze, jeśli:

• Kwota z „uznania” lub ugody jest zbliżona do tej, którą zasądziłby sąd,
• Proces sądowy trwałby latami, a potrzebujesz pieniędzy szybciej,
• Koszty procesu (w tym ewentualnie koszty przeciwnika, jeśli przegrasz) są zbyt wysokie.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Z naszego doświadczenia w kancelarii w Poznaniu wynika kilka praktycznych rad dla osób dochodzących zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej:

1. Nie akceptuj pierwszej propozycji bez konsultacji z prawnikiem
   Skonsultuj się z radcą prawnym lub adwokatem specjalizującym się w odszkodowaniach, zanim przyjmiesz „uznanie” od ubezpieczyciela.
2. Zbierz dokumentację
   Im więcej dowodów na bliską relację z ofiarą (zdjęcia, korespondencja, zeznania świadków), tym większa kwota.
3. Porównaj z orzecznictwem
   Sprawdź, jakie kwoty zasądzają sądy w podobnych sprawach. Twój prawnik powinien to zrobić za Ciebie.
4. Negocjuj lub wnoś sprzeciw
   Jeśli kwota z „uznania” jest za niska, możesz negocjować z ubezpieczycielem lub wnieść sprzeciw i domagać się wyższej kwoty.
5. Nie bój się sądu
   Postępowanie sądowe może trwać dłużej, ale często kończy się wyższą kwotą. Prawnik pomoże Ci przejść przez proces.
6. Pamiętaj o terminach
   Roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej przedawniają się po 3 latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ KC).

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Ile wynosi średnie zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej?

Wysokość zadośćuczynienia zależy od wielu czynników (relacja z ofiarą, okoliczności wypadku, wiek ofiary). W praktyce kwoty wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych. Średnio sądy zasądzają od 100 000 do 200 000 zł.

Czy mogę odrzucić propozycję ubezpieczyciela i żądać więcej?

Tak. Możesz odrzucić propozycję i negocjować wyższą kwotę, zawrzeć ugodę lub wnieść pozew do sądu.

Ile czasu trwa sprawa sądowa o zadośćuczynienie?

Sprawa sądowa może trwać od kilku miesięcy do 2-3 lat, w zależności od obciążenia sądu i skomplikowania sprawy.

Czy potrzebuję prawnika w sprawie o zadośćuczynienie?

Nie jest to obowiązkowe, ale zdecydowanie zalecane. Prawnik pomoże Ci ocenić, czy propozycja ubezpieczyciela jest godziwa, przeprowadzi negocjacje i reprezentuje Cię w sądzie.

Ile kosztuje prawnik w sprawie o zadośćuczynienie?

Koszty usług prawnych zależą od skomplikowania sprawy. W naszej kancelarii oferujemy różne modele współpracy (np. opłata ryczałtowa, wynagrodzenie od skutku). Zachęcamy do kontaktu.

Czy ubezpieczyciel może odmówić wypłaty zadośćuczynienia?

Ubezpieczyciel może odmówić, jeśli uzna, że roszczenie nie jest uzasadnione (np. brak bliskiej relacji z ofiarą). Wówczas pozostaje droga sądowa.

Najważniejsze wnioski

1. 76% spraw o zadośćuczynienie kończy się bez sądu – na etapie „uznania” lub ugody.
2. Około 40% osób może otrzymywać za niskie odszkodowanie – kwoty z „uznania” są średnio o 30% niższe niż te zasądzane przez sądy.
3. Z naszego doświadczenia wynika, że tylko w kilku przypadkach „uznanie” jest godne – w większości przypadków warto negocjować lub iść do sądu.
4. 24% spraw trafia do sądu – i często kończy się wyższymi kwotami niż te proponowane przez ubezpieczycieli.
5. Nie akceptuj pierwszej propozycji bez konsultacji z prawnikiem – może to kosztować Cię dziesiątki tysięcy złotych.

Podsumowanie

Statystyki przedstawione przez Forum Zadośćuczynień są alarmujące. Około 40% osób poszkodowanych w wyniku śmierci osoby bliskiej akceptuje pierwsze propozycje ubezpieczycieli, które są średnio o 30% niższe niż kwoty zasądzane przez sądy. To oznacza, że tysiące osób rocznie traci dziesiątki tysięcy złotych, bo nie wie, że mogłyby uzyskać więcej.

Z naszego doświadczenia wynika, że w zasadzie jedynie w kilku przypadkach kwota z „uznania” była rzeczywiście godziwa. W pozostałych przypadkach negocjacje, ugody lub postępowania sądowe prowadziły do znacząco wyższych kwot.

Dlatego jeśli znalazłeś się w takiej sytuacji, nie akceptuj pierwszej propozycji bez konsultacji z prawnikiem. Skontaktuj się z radcą prawnym lub adwokatem specjalizującym się w odszkodowaniach – to może zmienić Twoją sytuację finansową o kilkadziesiąt tysięcy złotych.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziesz na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Raport Forum Zadośćuczynień przy Komisji Nadzoru Finansowego
• Polska Izba Ubezpieczeń – statystyki wypłat zadośćuczynień
• Kodeks cywilny, art. 446 § 4, art. 442¹

Wprowadzenie

Złamanie miednicy to jeden z cięższych urazów, z jakimi spotykam się w mojej praktyce odszkodowawczej. Niedawno reprezentowałem klienta w sprawie przed Sądem Okręgowym w Poznaniu, gdzie chodziło właśnie o takie obrażenie. Sprawa skończyła się sukcesem – sąd przyznał zadośćuczynienie, a ubezpieczyciel musiał zapłacić wraz z kosztami procesu. Dzisiaj opowiem Wam, od czego zależy wysokość zadośćuczynienia za złamanie miednicy i na co zwracają uwagę sądy.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Czym jest zadośćuczynienie za złamanie miednicy?
2. Od czego zależy wysokość zadośćuczynienia?
3. Ile przyznają sądy – konkretny przykład z praktyki
4. Jak udokumentować krzywdę?
5. FAQ

---

Czym jest zadośćuczynienie za złamanie miednicy?

Zadośćuczynienie to pieniężna rekompensata za krzywdę – cierpienie fizyczne i psychiczne, które wywołał wypadek. Zgodnie z art. 445 § 1 KC, przysługuje ono w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. W przypadku złamania miednicy mówimy o poważnym urazie, który często wiąże się z:

• Długotrwałą immobilizacją – pacjent przez tygodnie, a nawet miesiące musi leżeć lub poruszać się o kulach
• Intensywnymi dolegliwościami bólowymi – ból po takim urazie bywa nie do zniesienia
• Ograniczeniami w codziennym funkcjonowaniu – problemy z chodzeniem, siadaniem, podstawowymi czynnościami
• Koniecznością pomocy osób trzecich – w okresie rekonwalescencji poszkodowany często wymaga wsparcia rodziny

To wszystko składa się na krzywdę, którą sąd wycenia w pieniądzach.

---

Od czego zależy wysokość zadośćuczynienia?

Z mojego doświadczenia wiem, że sądy patrzą przede wszystkim na:

1. Czas trwania dolegliwości i ich intensywność

W jednej ze spraw, którą prowadziłem, poszkodowana przez prawie dwa miesiące musiała leżeć – miała zalecone leżenie i była zaopatrzona w cewnik. Biegły sądowy określił intensywność jej bólu na 9-10 punktów w dziesięciostopniowej skali. To ogromne cierpienie, które nie pozostaje bez wpływu na wysokość zadośćuczynienia.

2. Ograniczenia w poruszaniu się

Przez kilka miesięcy po wypadku moja klientka poruszała się o kulach, a później o lasce. Przez około dwa miesiące wymagała wsparcia osób trzecich – nie mogła samodzielnie funkcjonować. Takie ograniczenia znacząco podnoszą wartość zadośćuczynienia.

3. Długoterminowe skutki

Co ciekawe, do dzisiaj poszkodowana odczuwa dolegliwości bólowe. Nie jest to już ból o takiej intensywności jak zaraz po wypadku, ale przewlekły dyskomfort, który utrudnia codzienne życie. Sądy uwzględniają również te długofalowe konsekwencje.

4. Wpływ urazu na ogólny stan zdrowia

Tu pojawia się kluczowa kwestia, którą omówię szerzej w kolejnym artykule – jak sądy odróżniają skutki wypadku od schorzeń samoistnych. W omawianej sprawie poszkodowana cierpiała na zaawansowaną osteoporozę i zmiany zwyrodnieniowe stawów. Ubezpieczyciel argumentował, że to te choroby, a nie wypadek, są przyczyną obecnych problemów zdrowotnych. Sąd jednak ustalił, że złamanie miednicy w istotnym stopniu wpływa na stan zdrowia, mimo współistniejących schorzeń.

---

Ile przyznają sądy – konkretny przykład z praktyki

W sprawie, którą prowadziłem przed Sądem Okręgowym w Poznaniu , Sąd Rejonowy przyznał 25 000 zł tytułem zadośćuczynienia za złamanie miednicy. Ubezpieczyciel wcześniej wypłacił już część tej kwoty, więc ostatecznie zasądzono 17 600 zł wraz z odsetkami.

Co ważne – ubezpieczyciel próbował obniżyć to zadośćuczynienie do 10 100 zł, argumentując że obecny stan zdrowia poszkodowanej wynika z chorób samoistnych, a nie wypadku. Sąd oddalił apelację ubezpieczyciela, uznając że przyznana kwota jest odpowiednia i nie jest ani rażąco wygórowana, ani rażąco niska.

Składowe zadośćuczynienia w tej sprawie:

• Prawie 2 miesiące leżenia z cewnikiem
• Kilka miesięcy poruszania się o kulach i lasce
• Około 2 miesiące wymagające wsparcia osób trzecich
• Ból o intensywności 9-10/10 bezpośrednio po wypadku
• Przewlekłe dolegliwości bólowe do dzisiaj
• Ograniczenia w poruszaniu się (choć częściowo wynikające z chorób współistniejących)

---

Jak udokumentować krzywdę?

Praktyczne wskazówki:

1. Dokumentacja medyczna Zbieraj wszystkie karty informacyjne ze szpitala, dokumentację z wizyt u lekarzy, recepty, skierowania na rehabilitację. To podstawa.

2. Dzienniczek bólu Prowadź zapiski, jak intensywny był ból w poszczególnych dniach, jakie przyjmowałeś leki przeciwbólowe, jak ból wpływał na codzienne życie. Biegły sądowy to doceni.

3. Dokumentacja zdjęciowa Jeśli masz kule, wózek inwalidzki, ortezę – rób zdjęcia. To pokazuje sądowi realny obraz Twojego cierpienia.

4. Zeznania świadków Osoby, które Ci pomagały w okresie rekonwalescencji, mogą zeznawać o Twoim stanie, ograniczeniach, cierpieniu.

⚠️ Z praktyki kancelarii: Nie bagatelizuj swojego stanu przed lekarzami i biegłym. Często pacjenci przez grzeczność mówią „już lepiej”, a potem trudno wykazać rzeczywisty rozmiar krzywdy.

---

FAQ

1. Ile wynosi minimalne zadośćuczynienie za złamanie miednicy? Nie ma ustawowego minimum. Wysokość zależy od indywidualnych okoliczności sprawy. W praktyce widziałem kwoty od kilkunastu do ponad stu tysięcy złotych, w zależności od powikłań i długoterminowych skutków.

2. Czy zadośćuczynienie jest opodatkowane? Nie. Zadośćuczynienie za krzywdę jest wolne od podatku dochodowego.

3. Ile trwa sprawa o zadośćuczynienie? Sprawa w sądzie rejonowym trwa zazwyczaj 1-2 lata, a jeśli ubezpieczyciel złoży apelację (jak w omawianym przypadku), może potrwać kolejny rok.

4. Czy muszę mieć prawnika, żeby dostać zadośćuczynienie? Nie musisz, ale zdecydowanie warto. Ubezpieczyciele często zaniżają oferty, a prawnik pomoże Ci uzyskać odpowiednią kwotę. W omawianej sprawie ubezpieczyciel chciał zapłacić o 7 500 zł mniej, niż przyznał sąd.

5. Co jeśli mam choroby przewlekłe – czy wpływa to na wysokość zadośćuczynienia? Tak, ale nie tak jak myślą ubezpieczyciele. Sąd oceni, w jakim stopniu wypadek pogorszył Twój stan zdrowia. Nawet jeśli cierpisz na inne schorzenia, złamanie miednicy może istotnie wpłynąć na Twoje samopoczucie i funkcjonowanie.

---

Najważniejsze wnioski

• Zadośćuczynienie za złamanie miednicy może wynosić od kilkunastu do ponad stu tysięcy złotych
• Sądy uwzględniają intensywność bólu, czas rekonwalescencji, ograniczenia w poruszaniu się
• Choroby współistniejące nie wykluczają wysokiego zadośćuczynienia
• Dokumentuj wszystko: dokumentację medyczną, ból, ograniczenia
• Ubezpieczyciele często próbują zaniżyć wypłaty – warto walczyć

---

Zakończenie

Sprawa o zadośćuczynienie za złamanie miednicy wymaga solidnego przygotowania i znajomości tego, jak sądy wyceniają krzywdę. Z mojego doświadczenia wiem, że warto walczyć o odpowiednią kwotę – w omawianej sprawie różnica między propozycją ubezpieczyciela a kwotą zasądzoną przez sąd wyniosła 7 500 zł. To spora suma, która może pomóc w pokryciu kosztów długotrwałej rehabilitacji.

Rozbudowany disclaimer: Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Podsumowanie kancelarii: Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie i wiedzę radcy prawnego Bartosza Kowalaka z Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy. Od lat wspieramy klientów z całej Polski w rozwiązywaniu spraw odszkodowawczych, tłumacząc zawiłości prawa z pasją i zaangażowaniem, aby każdy mógł uzyskać sprawiedliwą rekompensatę.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
www: https://prawnikpoznanski.pl

Wprowadzenie

Każdy, kto miał do czynienia z dochodzeniem zadośćuczynienia od sprawcy wypadku, wie, że słowem kluczem w procesie ustalania należnego poszkodowanemu odszkodowania jest „uszczerbek na zdrowiu”.

W sprawach, w których roszczenia dochodzi się od sprawcy wypadku – czy szerzej: sprawcy powstania rozstroju zdrowia – lub jego ubezpieczyciela, przyjęła się praktyka posługiwania się dla ustalenia tego uszczerbku w zasadzie jedynym zobiektywizowanym narzędziem, jakim jest tzw. tabela ZUS.

Ale co w sytuacji, gdy tabela ZUS nie przewiduje konkretnego urazu, który dotknął poszkodowanego? Czy oznacza to, że poszkodowany nie otrzyma zadośćuczynienia? Absolutnie nie. Z mojego doświadczenia wiem, że to częsty problem – i na szczęście prawo przewiduje rozwiązanie.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Czym jest tabela ZUS i dlaczego jest tak ważna?
2. Co zrobić, gdy tabeli ZUS brakuje odpowiedniej pozycji?
3. Jak biegły ustala uszczerbek w takich przypadkach?
4. Przykłady urazów nieujętych w tabeli ZUS
5. Najczęstsze pytania (FAQ)

Czym jest tabela ZUS i dlaczego jest tak ważna?

Tabelę przewidującą wysokość uszczerbku na zdrowiu w zależności od charakteru uszczerbku można znaleźć w Obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ich ustalaniu oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania.

Tabela ta przypisuje konkretnym obrażeniom i schorzeniom określony procent uszczerbku na zdrowiu – np. utrata palca, uraz kręgosłupa, uszkodzenie wzroku. To właśnie na tej podstawie biegli sądowi oceniają, jaki procent trwałego uszczerbku poniósł poszkodowany, a Sąd ustala wysokość należnego zadośćuczynienia (zgodnie z art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego).

Próby obejścia tabeli ZUS przez ubezpieczycieli

Zakłady ubezpieczeń swego czasu próbowały przekonywać biegłych w toku procesów sądowych, aby uszczerbek na zdrowiu był szacowany według ich własnych tabel. Niemniej jednak, mimo pojedynczych sukcesów w tym zakresie, tabela ZUS pozostaje jedynym zobiektywizowanym narzędziem, do którego odwołują się Sądy.

Co zrobić, gdy tabeli ZUS brakuje odpowiedniej pozycji?

Tabela ZUS jest narzędziem ułomnym – nie zawiera ona wszystkich możliwych jednostek chorobowych, które mogą stać się zmorą poszkodowanego w wyniku przebytego wypadku komunikacyjnego. Co więcej, niektóre urazy – jak np. blizny powypadkowe – w ogóle nie mają swojej dedykowanej pozycji w tabeli.

Czy to oznacza, że pewne obrażenia z punktu widzenia prawa nie zasługują na zadośćuczynienie? Oczywiście, że nie. Nasz Ustawodawca znalazł ku temu dobre rozwiązanie, które zapisał w § 8 ust. 3 rozporządzenia.

Rozwiązanie prawne – § 8 ust. 3 rozporządzenia

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej przewiduje następujący sposób ustalania uszczerbku na zdrowiu:

§ 8. Ustalanie stopnia uszczerbku na zdrowiu

1. Lekarz orzecznik ustala w procentach stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu według oceny procentowej stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, zwanej dalej „oceną procentową”, która jest określona w załączniku do rozporządzenia.
2. Jeżeli dla danego rodzaju uszczerbku ocena procentowa określa dolną i górną granicę stopnia uszczerbku na zdrowiu, lekarz orzecznik określa stopień tego uszczerbku w tych granicach, biorąc pod uwagę obraz kliniczny, stopień uszkodzenia czynności organu, narządu lub układu oraz towarzyszące powikłania.
3. Jeżeli w ocenie procentowej brak jest odpowiedniej pozycji dla danego przypadku, lekarz orzecznik ocenia ten przypadek według pozycji najbardziej zbliżonej. Można ustalić stopień stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w procencie niższym lub wyższym od przewidywanego w danej pozycji, w zależności od różnicy występującej między ocenianym stanem przedmiotowym a stanem przewidzianym w odpowiedniej pozycji oceny procentowej.

Jak więc widać, rozwiązanie znajduje się w § 8 ust. 3 wyżej zacytowanego przepisu.

Jak biegły ustala uszczerbek w takich przypadkach?

W sytuacji, w której tabela ZUS nie zawiera odpowiedniej pozycji – np. blizn, pewnych urazów psychicznych czy nietypowych powikłań powypadkowych – obowiązkiem lekarza orzecznika (biegłego sądowego) jest:

1. Znalezienie pozycji najbardziej zbliżonej do ocenianego urazu w tabeli ZUS.
2. Ocena danego urazu w oparciu o wskazany w tej pozycji zakres procentowy.
3. Dostosowanie uszczerbku – lekarz ma daleko idącą swobodę i nie jest związany tymi procentami. Może uszczerbek szacować wyżej lub niżej, w zależności od różnicy między rzeczywistym stanem poszkodowanego a stanem przewidzianym w tabeli.

Przykład z praktyki

Wyobraźmy sobie poszkodowanego z dużego miasta, który w wyniku wypadku doznał rozległych blizn na twarzy. Tabela ZUS nie przewiduje dedykowanej pozycji dla blizn powypadkowych. Co robi biegły?

• Szuka pozycji zbliżonej – np. dotyczącej uszkodzenia skóry, zniekształceń twarzy lub innych urazów estetycznych.
• Ocenia rzeczywisty stan – wielkość, lokalizację, widoczność blizn, ich wpływ na wygląd i funkcjonowanie społeczne.
• Ustala uszczerbek – np. 5%, 10% lub więcej, w zależności od nasilenia problemu.

Taka swoboda pozwala na indywidualne dostosowanie oceny do konkretnej sytuacji poszkodowanego, co jest zgodne z zasadą sprawiedliwości odszkodowawczej.

Przykłady urazów nieujętych w tabeli ZUS

Z mojej praktyki wiem, że do najczęstszych urazów, które nie mają dedykowanej pozycji w tabeli ZUS, należą:

• Blizny powypadkowe – szczególnie na twarzy, szyi, rękach (widoczne, estetycznie obniżające komfort życia)
• Zaburzenia psychiczne powypadkowe – np. zespół stresu pourazowego (PTSD), lęki, depresja
• Powikłania długoterminowe – np. przewlekłe bóle, zespół bólowy kręgosłupa bez wyraźnych zmian strukturalnych
• Nietypowe uszkodzenia narządów – np. uszkodzenie nerwów obwodowych, specyficzne urazy okolic intymnych

W każdym z tych przypadków biegły sądowy ma obowiązek znaleźć pozycję zbliżoną i dostosować ocenę do rzeczywistego stanu poszkodowanego.

Najczęstsze pytania (FAQ)

1. Co zrobić, gdy biegły nie uwzględnił mojego urazu, bo nie ma go w tabeli ZUS?
Możesz wnieść zarzuty do opinii biegłego i wskazać, że zgodnie z § 8 ust. 3 rozporządzenia biegły powinien zastosować pozycję zbliżoną. W razie potrzeby Sąd może powołać innego biegłego.

2. Czy biegły może dowolnie ustalić procent uszczerbku?
Nie całkiem dowolnie – musi znaleźć pozycję zbliżoną w tabeli ZUS i uzasadnić, dlaczego uszczerbek jest wyższy lub niższy. Nie może arbitralnie wymyślać procentów bez oparcia w rozporządzeniu.

3. Ile wynosi zadośćuczynienie za blizny powypadkowe?
To zależy od wielu czynników: wielkości, lokalizacji, widoczności blizn, wieku poszkodowanego. W praktyce sądowej zadośćuczynienie za rozległe blizny na twarzy może wynieść od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

4. Czy mogę zakwestionować opinię biegłego w Sądzie?
Tak, masz prawo wnieść zastrzeżenia do opinii, wskazać jej braki i wnioskować o opinię uzupełniającą lub powołanie innego biegłego (art. 286 Kodeksu postępowania cywilnego).

5. Jak długo trwa proces o zadośćuczynienie?
Sprawy o zadośćuczynienie z reguły trwają od kilku miesięcy do 2 lat, w zależności od złożoności sprawy, liczby biegłych i postępowania odwoławczego.

6. Czy warto skorzystać z pomocy prawnika w sprawie o zadośćuczynienie?
Zdecydowanie tak – doświadczony prawnik pomoże właściwie sformułować roszczenia, przeprowadzić dowody i skutecznie zakwestionować niską opinię biegłego lub ofertę ubezpieczyciela.

Podsumowanie – najważniejsze wnioski

• Tabela ZUS jest podstawowym narzędziem oceny uszczerbku na zdrowiu, ale nie jedynym.
• Brak pozycji w tabeli nie oznacza braku prawa do zadośćuczynienia – biegły ma obowiązek zastosować pozycję zbliżoną.
• Biegły ma swobodę w ustalaniu uszczerbku – może go ustalić wyżej lub niżej od zakresu z tabeli, w zależności od rzeczywistego stanu poszkodowanego.
• Blizny, zaburzenia psychiczne i inne nietypowe urazy również zasługują na zadośćuczynienie, nawet jeśli nie są wymienione wprost w tabeli ZUS.
• Warto skorzystać z pomocy prawnika – prawidłowe przygotowanie sprawy i kwestionowanie opinii biegłych może znacząco zwiększyć wysokość zadośćuczynienia.

---

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Bloga o Odszkodowaniach:
Bartosz Kowalak, radca prawny
KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

---

Źródła

• Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu (§ 8 ust. 3)
• Kodeks cywilny (art. 445 § 1 – zadośćuczynienie)
• Kodeks postępowania cywilnego (art. 286 – opinia biegłego)

Wprowadzenie

Pamiętam sprawę, która otworzyła mi oczy na pewien mechanizm w prawie odszkodowawczym. Przyszedł do mnie młody mężczyzna, syn kobiety, która zginęła w wypadku drogowym. Namówiła go firma odszkodowawcza – „panu się należy, niech pan dochodzi swoich praw”. Na pierwszej rozprawie sędzia zaczął pytać o relacje z matką. I wtedy wyszła prawda: praktycznie się nie znali. Matka wyjechała za granicę, gdy był dzieckiem. Kontakt? Sporadyczny, na święta SMS-em. Ostatni raz widzieli się kilka lat temu. Sąd odmówił zadośćuczynienia. Dlaczego? Bo w prawie polskim bycie członkiem rodziny to jedno, a bycie osobą bliską – to drugie. I to właśnie ta druga kategoria ma znaczenie. O tym dziś piszę – bo to temat, którego wiele firm odszkodowawczych „zapomina” wyjaśnić swoim klientom.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści:

1. Podstawa prawna – art. 446 § 4 KC i jego rzeczywista interpretacja
2. Członek rodziny czy osoba bliska? Kluczowa różnica
3. Jakie kryteria bada sąd przy ocenie „bliskości”?
4. Kiedy sąd odmówi zadośćuczynienia – przykłady z praktyki
5. Praktyczne porady: czy warto składać pozew, jeśli relacja była słaba?
6. FAQ
7. Najważniejsze wnioski

---

Podstawa prawna – art. 446 § 4 KC i jego rzeczywista interpretacja

Zgodnie z art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego: „Sąd może również przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę”.

Na pierwszy rzut oka przepis wydaje się jasny – „najbliższym członkom rodziny”. Syn to członek rodziny, prawda? Córka też. Rodzic, brat, siostra – wszyscy to członkowie rodziny. Ale diabeł tkwi w szczegółach, a konkretnie w słowie „najbliższym”.

Przez lata orzecznictwo wykształciło interpretację, która idzie dalej niż samo formalne pokrewieństwo. Sądy konsekwentnie wskazują, że nie wystarczy być członkiem rodziny w sensie biologicznym czy prawnym – trzeba być osobą, która pozostawała ze zmarłym w szczególnej więzi emocjonalnej. I to ta więź – nie formalne pokrewieństwo – decyduje o prawie do zadośćuczynienia.

Co ciekawe, oznacza to dwie rzeczy:

1. Członek rodziny może nie dostać zadośćuczynienia, jeśli nie było rzeczywistej więzi (np. syn, który nie kontaktował się z matką).
2. Osoba spoza rodziny może dostać zadośćuczynienie, jeśli była w silnej więzi emocjonalnej ze zmarłym (np. partner w związku nieformalnym, osoba przysposabiająca faktycznie, choć nie prawnie).

---

Członek rodziny czy osoba bliska? Kluczowa różnica

W praktyce adwokackiej widzę, że wiele osób – i, co gorsza, wiele firm odszkodowawczych – myli te dwa pojęcia. Wytłumaczę to na prostym przykładzie z mojej praktyki.

Przykład 1: Syn formalny vs syn faktyczny

Sprawa A: Syn, który mieszkał z matką, opiekował się nią w chorobie, codziennie z nią rozmawiał, wspierał ją finansowo i emocjonalnie. Matka zginęła w wypadku. Sąd przyznał zadośćuczynienie bez wahania – bo była rzeczywista więź.

Sprawa B: Syn, którego matka opuściła, gdy miał 5 lat. Wyjechała za granicę, nie płaciła alimentów, kontakt sporadyczny (SMS na święta). Syn dowiedział się o śmierci matki w wypadku od firmy odszkodowawczej, która go namówiła do pozwu. Sąd odmówił zadośćuczynienia – bo nie było więzi emocjonalnej.

W obu sprawach powód był synem w sensie prawnym. Ale tylko w pierwszej był osobą bliską w sensie emocjonalnym.

Dlaczego prawo tak działa?

Zadośćuczynienie za śmierć bliskiego (art. 446 § 4 KC) ma kompensować krzywdę – czyli cierpienie psychiczne, ból, poczucie straty. Jeśli ktoś nie miał relacji ze zmarłym, nie może doświadczyć głębokiego cierpienia po jego śmierci. Można to ująć brutalnie: nie można cierpieć po stracie kogoś, kogo się nie znało.

Prawo nie jest tutaj cyniczne – jest po prostu logiczne. Gdyby wystarczyło formalne pokrewieństwo, system byłby pełen nadużyć: ludzie, którzy nigdy nie dbali o bliskich, nagle pojawiliby się po ich śmierci, szukając pieniędzy.

---

Jakie kryteria bada sąd przy ocenie „bliskości”?

Z mojego doświadczenia wiem, że sądy badają szereg okoliczności, by ustalić, czy powód rzeczywiście był „osobą bliską” zmarłego. Oto najważniejsze:

1. Intensywność kontaktów

• Jak często się widywali, rozmawiali, kontaktowali?
• Czy mieszkali razem czy osobno?
• Czy spędzali razem święta, uroczystości rodzinne?

Czerwona flaga dla sądu: Sporadyczny kontakt (np. raz w roku na święta), brak wspólnych wydarzeń, długie okresy bez kontaktu.

2. Wzajemna pomoc i wsparcie

• Czy zmarły pomagał powodowi (finansowo, emocjonalnie, w opiece nad dziećmi)?
• Czy powód pomagał zmarłemu (opieka w chorobie, wsparcie w trudnych chwilach)?
• Czy byli dla siebie „oparciem”?

Czerwona flaga dla sądu: Brak jakiejkolwiek wzajemnej pomocy, obojętność na trudności drugiej osoby.

3. Charakter relacji

• Czy relacja była ciepła, pełna zaufania, bliska emocjonalnie?
• Czy były konflikty? Jak często i jak poważne?
• Czy powód traktował zmarłego jako ważną osobę w swoim życiu?

Czerwona flaga dla sądu: Chłodne, dystansowe relacje, wieloletnie konflikty, brak zainteresowania życiem drugiej osoby.

4. Reakcja na śmierć

• Jak powód zareagował na wiadomość o śmierci?
• Czy brał udział w pogrzebie, organizował ceremonię, odwiedza grób?
• Czy śmierć wpłynęła na jego życie codzienne, stan psychiczny?

Czerwona flaga dla sądu: Obojętna reakcja, brak udziału w pogrzebie (bez usprawiedliwionych powodów), szybkie „zapomnienie” o zmarłym.

5. Okoliczności zerwania kontaktu (jeśli był)

• Kto zerwał kontakt i dlaczego?
• Czy powód próbował odbudować relację?
• Czy przyczyny zerwania kontaktu były zrozumiałe i poważne (np. przemoc, uzależnienia)?

Przykład z mojej praktyki: Reprezentowałem córkę, która zerwała kontakt z ojcem alkoholikiem, który ją bił w dzieciństwie. Sąd uznał, że mimo braku kontaktu, śmierć ojca wywołała u niej traumę i przyznał zadośćuczynienie. Dlaczego? Bo zerwanie kontaktu było jej obroną przed krzywdą, a śmierć ojca – mimo wszystko – zamknęła szansę na jakąkolwiek „naprawę” tej relacji, co też jest formą krzywdy.

---

Kiedy sąd odmówi zadośćuczynienia – przykłady z praktyki

Z mojego doświadczenia – i analiz orzeczeń sądowych – mogę wskazać typowe sytuacje, w których sąd odmówi zadośćuczynienia członkowi rodziny:

Sytuacja 1: Długotrwały brak kontaktu bez usprawiedliwionej przyczyny

Przykład: Syn, który po skończeniu 18 lat wyjechał za granicę i przez 20 lat nie kontaktował się z rodzicami. Matka zmarła w wypadku. Syn wrócił po namowie firmy odszkodowawczej. Sąd odmówił – bo nie było więzi przez dwie dekady.

Sytuacja 2: Formalna znajomość bez emocjonalnej bliskości

Przykład: Brat i siostra, którzy formalnie byli rodziną, ale nigdy nie byli blisko – różnica wieku, inne środowiska, brak wspólnych zainteresowań. Kontakt raz w roku na rodzinnym zjeździe. Siostra zmarła. Brat złożył pozew. Sąd odmówił – bo relacja była powierzchowna.

Sytuacja 3: Namówienie przez firmę odszkodowawczą

To jest klasyk, z którym się spotykam. Firmy odszkodowawcze „wyszukują” członków rodziny, często nawet tych, którzy nie wiedzieli o śmierci bliskiego. Mówią: „panu się należy, my za pana wywalczymy”. I wtedy na rozprawie wychodzi, że powód nawet nie wiedział, że zmarły nie żyje, dowiedział się od firmy. Sąd to traktuje jako czerwoną flagę – bo trudno mówić o cierpieniu po stracie kogoś, o czyjej śmierci dowiedziałeś się od obcego w kontekście pieniędzy.

Sytuacja 4: Konflikty i wzajemna niechęć

Przykład: Matka i syn, którzy od lat byli w konflikcie (np. o spadek po dziadku, o pieniądze). Nie rozmawiali, wzajemnie się nie znosili. Matka zmarła w wypadku. Syn złożył pozew. Sąd odmówił – bo relacja była pełna niechęci, nie miłości.

---

Praktyczne porady: czy warto składać pozew, jeśli relacja była słaba?

To pytanie, które często słyszę od klientów. I moja odpowiedź brzmi: to zależy. Nie od tego, czy chcesz pieniędzy – bo to Twoja sprawa. Ale od tego, czy masz realną szansę w sądzie. Oto moja rada:

Kiedy warto złożyć pozew (mimo słabej relacji)?

• Jeśli zerwanie kontaktu miało usprawiedliwioną przyczynę (np. przemoc, uzależnienia zmarłego).
• Jeśli próbowałeś odbudować relację, ale zmarły się nie zgodził.
• Jeśli mimo braku bliskiego kontaktu, śmierć rzeczywiście wpłynęła na Twoje życie (np. poczucie winy, trauma, niespełnione oczekiwania).

Kiedy lepiej odpuścić?

• Jeśli przez lata nie miałeś kontaktu i nie próbowałeś go nawiązać.
• Jeśli dowiedziałeś się o śmierci od firmy odszkodowawczej i wcześniej nie wiedziałeś.
• Jeśli nie jesteś w stanie wskazać żadnego konkretnego cierpienia, jakie wywołała u Ciebie śmierć.
• Jeśli relacja była pełna niechęci i konfliktów.

Moja rada: Zanim złożysz pozew, szczerze odpowiedz sobie na pytanie: czy naprawdę cierpiałem po tej śmierci? Jeśli odpowiedź brzmi „nie wiem” lub „chyba nie” – prawdopodobnie sąd też się nie przekona.

Czego unikać?

• Nie składaj pozwu tylko dlatego, że ktoś cię do tego namówił (firma odszkodowawcza, inni członkowie rodziny).
• Nie udawaj cierpienia – sąd to wyczuje, a Ty stracisz wiarygodność.
• Nie licz na to, że „jakoś się uda” – postępowanie będzie dla Ciebie obciążające emocjonalnie i finansowo (koszty procesu, koszty zastępstwa), a szanse na wygraną – minimalne.

---

FAQ

1. Czy sąd może przyznać zadośćuczynienie osobie spoza rodziny?

Tak. Jeśli osoba pozostawała ze zmarłym w szczególnej więzi emocjonalnej (np. partner w związku nieformalnym, osoba przysposabiająca faktycznie), sąd może przyznać zadośćuczynienie. Kluczowa jest więź, nie formalne pokrewieństwo.

2. Czy każdy syn/córka dostanie zadośćuczynienie po śmierci rodzica?

Nie. Jeśli nie było rzeczywistej więzi emocjonalnej (np. długotrwały brak kontaktu, konflikty), sąd może odmówić. Formalny status „dziecka” nie gwarantuje zadośćuczynienia.

3. Jak udowodnić, że byłem osobą bliską zmarłego?

Poprzez zeznania na rozprawie, dokumenty potwierdzające kontakty (np. SMS-y, e-maile, zdjęcia), zeznania świadków (np. sąsiadów, przyjaciół), dokumentację medyczną/psychologiczną (jeśli śmierć wpłynęła na Twój stan zdrowia).

4. Czy firma odszkodowawcza może namówić mnie do pozwu, jeśli nie miałem kontaktu ze zmarłym?

Może, ale nie oznacza to, że wygrasz. Firmy często obiecują „złote góry”, a potem okazuje się, że sprawa jest beznadiejna. Przed podpisaniem umowy z firmą odszkodowawczą skonsultuj się z niezależnym prawnikiem.

5. Ile kosztuje sprawa o zadośćuczynienie za śmierć bliskiego?

Opłata sądowa to 5% wartości przedmiotu sporu (przy zadośćuczynieniu np. 100 000 zł to 5000 zł). Do tego koszty zastępstwa prawnego. Jeśli przegrasz, możesz być obciążony kosztami strony przeciwnej.

6. Czy mogę wycofać pozew, jeśli zorientuję się, że szans nie ma?

Tak, ale musisz to zrobić przed zamknięciem rozprawy. Wycofanie pozwu oznacza, że sprawa zostanie umorzona, ale możesz być obciążony kosztami procesu.

---

Podsumowanie z refleksją

Sprawa, o której pisałem na początku, zakończyła się porażką. Sąd odmówił zadośćuczynienia, ponieważ – mimo formalnego pokrewieństwa – nie było rzeczywistej więzi. Klient był rozczarowany, ale prawdę mówiąc, nie był zaskoczony. Na końcu powiedział mi: „Wiedziałem, że to nie ma sensu, ale firma odszkodowawcza tak nalegała…”.

I to jest właśnie problem. Firmy odszkodowawcze zarabiają na prowizji – im więcej spraw, tym więcej pieniędzy. Nie zawsze zależy im na tym, by klient wygrał – liczy się, że sprawa została wniesiona. Dlatego moja rada brzmi: zanim złożysz pozew o zadośćuczynienie za śmierć bliskiego, zastanów się, czy rzeczywiście byłeś z tą osobą blisko. Jeśli odpowiedź brzmi „nie” – odpuść. Bo prawo nie karze za brak więzi, ale nie nagradza też za samo pokrewieństwo.

A jakie są Wasze doświadczenia? Czy znacie kogoś, kto walczył o zadośćuczynienie w takiej sytuacji? Podzielcie się w komentarzach.

---

Najważniejsze wnioski:

1. Bycie członkiem rodziny (syn, córka) nie gwarantuje zadośćuczynienia – liczy się rzeczywista więź emocjonalna.
2. Sąd bada intensywność kontaktów, wzajemną pomoc, charakter relacji, reakcję na śmierć.
3. Sąd odmówi zadośćuczynienia, jeśli nie było bliskiej relacji, długotrwały brak kontaktu, relacja pełna konfliktów.
4. Osoby spoza rodziny mogą dostać zadośćuczynienie, jeśli były w silnej więzi ze zmarłym.
5. Nie daj się namówić firmie odszkodowawczej, jeśli nie miałeś bliskiej relacji ze zmarłym – szanse w sądzie są minimalne.

---

Źródła

• Kodeks cywilny, art. 446 § 4 (zadośćuczynienie za śmierć najbliższego)
• Kodeks postępowania cywilnego, art. 232 (ciężar dowodu)
• Orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego w sprawach o zadośćuczynienie za śmierć bliskiego

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa o zadośćuczynienie za śmierć bliskiego wymaga indywidualnej analizy. Jeśli zastanawiasz się, czy masz szanse w sądzie, skonsultuj się z prawnikiem przed złożeniem pozwu.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Reprezentuję zarówno osoby uprawnione do zadośćuczynienia, jak i tych, których sądy niestety odmawiają – bo życie pisze różne scenariusze. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawnikododszkodowan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Wprowadzenie

Przez lata miałem pewne przekonanie o polskim rynku odszkodowawczym. Wydawało mi się, że tzw. „kancelarie odszkodowawcze” – firmy profesjonalnie zajmujące się dochodzeniem odszkodowań – dominują w sądach, pozywając ubezpieczycieli w imieniu poszkodowanych. Media regularnie pisały o „lawinach pozwów” składanych przez takie podmioty. Ubezpieczyciele narzekali na „kancelarie roszczeniowe”. Wszystko wskazywało na to, że większość spraw w sądach to właśnie one.

Aż wpadł mi w ręce raport Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości autorstwa dr hab. Marcina Krajewskiego pt. „Szkoda na mieniu wynikająca z wypadków komunikacyjnych”. I kompletnie zweryfikował moje wyobrażenia.

Okazuje się, że wbrew powszechnemu przekonaniu, tzw. kancelarie odszkodowawcze mają zaskakująco ograniczony udział w procesach sądowych – stanowią zaledwie około 9% powodów! To kompletnie zmienia perspektywę na polski rynek odszkodowawczy.

W tym artykule przyjrzę się szczegółowo tym fascynującym danym i postaram się odpowiedzieć na pytanie: dlaczego rzeczywistość tak bardzo odbiega od medialnego obrazu?

Spis treści

1. Kim są „kancelarie odszkodowawcze” i czym się zajmują?
2. Szokujące dane z raportu IWS – kto faktycznie pozywa ubezpieczycieli?
3. Dlaczego kancelarie odszkodowawcze tak rzadko trafiają do sądu?
4. Reprezentacja prawna – czy Polacy korzystają z prawników?
5. Moje obserwacje z praktyki poznańskiej
6. Co to oznacza dla poszkodowanych?
7. FAQ – najczęściej zadawane pytania

Kim są „kancelarie odszkodowawcze” i czym się zajmują?

Zanim przejdę do danych z raportu, wyjaśnijmy podstawowe pojęcia.

Kancelarie odszkodowawcze – definicja

„Kancelarie odszkodowawcze” (czasem nazywane „kancelariami roszczeniowymi” lub „firmami odszkodowawczymi”) to podmioty komercyjne specjalizujące się w masowym dochodzeniu odszkodowań od ubezpieczycieli w imieniu poszkodowanych.

Typowy model działania:

1. Poszkodowany podpisuje umowę cesji (przeniesienia) wierzytelności odszkodowawczej
2. Kancelaria odszkodowawcza staje się właścicielem roszczenia
3. Kancelaria dochodzi odszkodowania we własnym imieniu
4. Po uzyskaniu odszkodowania zatrzymuje uzgodniony procent (prowizja)

Różnica między kancelarią odszkodowawczą a kancelarią prawną

To kluczowe rozróżnienie:

Kancelaria odszkodowawcza:

• Działa jako cesjonariusz (nabywa wierzytelność)
• Występuje w sądzie jako strona (powód)
• Nie musi być prowadzona przez prawnika
• Zarabia na prowizji od uzyskanego odszkodowania (często 20-40%)
• Model biznesowy oparty na masowości (setki, tysiące spraw rocznie)

Kancelaria prawna (adwokat/radca prawny):

• Działa jako pełnomocnik poszkodowanego
• Występuje w sądzie w imieniu klienta (reprezentant)
• Prowadzona wyłącznie przez adwokatów lub radców prawnych
• Zarabia na wynagrodzeniu za usługi prawne (stawka godzinowa, ryczałt, success fee)
• Model biznesowy może być zróżnicowany (od małych kancelarii po duże firmy)

Dlaczego kancelarie odszkodowawcze stały się popularne?

Z perspektywy poszkodowanego:

• Brak ryzyka finansowego (kancelaria finansuje proces)
• Brak konieczności zajmowania się sprawą (kancelaria załatwia wszystko)
• Szybka gotówka (często kancelaria wypłaca zaliczkę)

Z perspektywy biznesowego:

• Skalowanie biznesu (automatyzacja, masowość)
• Wysoka marża (prowizje 30-40%)
• Portfel wierzytelności (jako aktywa firmy)

Kontrowersje wokół kancelarii odszkodowawczych

Zarzuty ze strony ubezpieczycieli:

• „Nakręcanie” roszczeń
• Sztuczne zawyżanie wartości szkód
• Utrudnianie polubownego załatwienia sprawy
• Obciążanie systemu sądowego

Zarzuty ze strony konsumentów/prawników:

• Wysokie prowizje (poszkodowany traci 30-40% odszkodowania)
• Niejasne umowy cesji
• Brak możliwości wycofania się z umowy
• Często nieprofesjonalna obsługa

Szokujące dane z raportu IWS – kto faktycznie pozywa ubezpieczycieli?

Teraz najważniejsze – co pokazał raport Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości?

Badanie i jego metodologia

Co badano: 244 sprawy sądowe dotyczące szkód komunikacyjnych na mieniu

Okres: Sprawy zakończone w latach objętych badaniem (raport nie precyzuje dokładnie, ale szacunkowo 2013-2015)

Zakres: Sprawy prowadzone w sądach okręgowych w całej Polsce

Cel: Analiza praktyki orzeczniczej w sprawach o odszkodowania komunikacyjne

Kluczowe dane – kim są powodowie?

Cytuję fragment raportu:

„Spośród wszystkich badanych spraw w 195 przypadkach powodem był podmiot bezpośrednio poszkodowany (w tym w 12 przypadkach chodziło o jednego lub dwóch współwłaścicieli uszkodzonego pojazdu), w 22 przypadkach roszczenia dochodził podmiot zawodowo dochodzący odszkodowań, co oznaczało najczęściej tzw. „kancelarię odszkodowawczą”, a w 10 przypadkach powodem był ubezpieczyciel.”

Przeliczmy to na procenty:

Kategoria powoda	Liczba spraw	Procent
Bezpośrednio poszkodowani	195	79,9%
Kancelarie odszkodowawcze	22	9,0%
Ubezpieczyciele	10	4,1%
Pozostali (nieokreśleni cesjonariusze)	17	7,0%

Co to oznacza?

Poszkodowani sami pozywają ubezpieczycieli w prawie 80% przypadków!

To kompletnie obala mit o dominacji kancelarii odszkodowawczych w sądach. Zaledwie co dziesiąta sprawa (9%) to pozew złożony przez podmiot profesjonalnie zajmujący się dochodzeniem odszkodowań.

Ciekawostka – ubezpieczyciele jako powodowie

Zauważcie, że w 10 przypadkach (4%) to ubezpieczyciel był powodem. Jak to możliwe?

To tzw. sprawy regresowe – ubezpieczyciel, który wypłacił odszkodowanie swojemu klientowi (sprawcy wypadku), pozywa teraz ubezpieczyciela rzeczywistego sprawcy, domagając się zwrotu wypłaconej kwoty. Typowo występuje gdy:

• Ustalenie sprawcy było niejednoznaczne na etapie likwidacji
• Sprawca miał wygasłe OC (ubezpieczyciel wypłacił z UFG – Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego)
• Spór o proporcje winy (np. 50/50 vs 80/20)

Co z pozostałymi 7% – „nieokreśleni cesjonariusze”?

Raport wspomina o „cesjonariuszu wierzytelności odszkodowawczej, który jednak nie był identyfikowany jako podmiot zajmujący się profesjonalnie dochodzeniem odszkodowań”.

Kto to taki? Najprawdopodobniej:

• Prywatne osoby, które skupiły wierzytelność (np. pożyczyli poszkodowanemu pieniądze w zamian za przelew roszczenia)
• Małe firmy windykacyjne
• Warsztaty samochodowe (czasem przyjmują cesję roszczenia w zamian za natychmiastową naprawę)

To nie są profesjonalne kancelarie odszkodowawcze w rozumieniu masowego biznesu, ale jednostkowe, okazjonalne transakcje.

Dlaczego kancelarie odszkodowawcze tak rzadko trafiają do sądu?

To fascynujące pytanie. Jeśli kancelarie odszkodowawcze rzekomo „zalewają” rynek, dlaczego stanowią tylko 9% powodów w sądach?

Teoria 1: Kancelarie odszkodowawcze częściej zawierają ugody

Cytuję ponownie raport:

„Prowadzi to do wniosku, że odszkodowań za szkodę na mieniu najczęściej dochodzą bezpośrednio poszkodowani, a tzw. kancelarie odszkodowawcze, wbrew pojawiającym się niekiedy informacjom w mediach, mają stosunkowo ograniczony udział w bezpośrednim dochodzeniu roszczeń przed sądami.”

Kluczowe słowo: „przed sądami„. Kancelarie odszkodowawcze mogą mieć znaczący udział w postępowaniach przedsądowych (likwidacjach), ale rzadziej trafiają do sądów, bo:

1. Skuteczniejsze negocjacje

• Mają doświadczenie w rozmowach z ubezpieczycielami
• Znają „punkty bólu” ubezpieczycieli (wiedzą, kiedy ubezpieczyciel ustąpi)
• Potrafią przygotować solidną dokumentację, która przekonuje do wypłaty

2. Model biznesowy oparty na szybkości

• Im szybciej załatwią sprawę, tym szybciej zarobią
• Proces sądowy trwa 1-2 lata – to martwy kapitał
• Wolą przyjąć 80% roszczenia w ugodzie teraz niż 100% po 2 latach w sądzie

3. Relacje z ubezpieczycielami

• Kancelarie odszkodowawcze to stali „kontrahenci” ubezpieczycieli
• Obie strony wolą załatwiać sprawy polubownie niż walczyć w sądach
• System niepisanych porozumień („my nie będziemy ciągnąć za to do sądu, wy nie będziecie blokować tamtego”)

4. Selekcja spraw

• Kancelarie odszkodowawcze często przejmują tylko „pewne” sprawy (oczywista wina sprawcy, duża szkoda)
• Takie sprawy łatwiej załatwić ugodą
• Sprawy problematyczne (sporna wina, niska szkoda) lądują w sądach – i tam częściej występują poszkodowani osobiście

Teoria 2: Poszkodowani trafiają do sądu, bo NIE skorzystali z kancelarii odszkodowawczej

Paradoksalnie, wysoki udział poszkodowanych w sądach może świadczyć o tym, że właśnie NIE skorzystali oni z pomocy profesjonalistów (ani kancelarii odszkodowawczych, ani prawników) na etapie likwidacji.

Scenariusz typowy:

1. Poszkodowany sam próbuje dochodzić odszkodowania od ubezpieczyciela
2. Ubezpieczyciel zaniża kwotę lub odmawia wypłaty
3. Poszkodowany nie wie co dalej, więc składa pozew (sam lub z prawnikiem)
4. Dopiero w sądzie sprawa zostaje rzetelnie oceniona przez biegłego

Gdyby poszkodowany od razu skorzystał z kancelarii odszkodowawczej lub prawnika, prawdopodobnie sprawa zakończyłaby się ugodą jeszcze na etapie przedsądowym.

Teoria 3: Kancelarie odszkodowawcze działają w szarej strefie

Kolejna hipoteza: część „kancelarii odszkodowawczych” nie występuje oficjalnie jako strona, tylko:

• Współpracują z prawnikami, którzy formalnie reprezentują poszkodowanego (nie cesjonariusza)
• Finansują proces „z tylnej kieszeni”, ale oficjalnie powodem jest nadal poszkodowany
• Dzielą się wynagrodzeniem z prawnikiem po wygranej

W takim przypadku w statystykach sądowych widnieliby jako „poszkodowany reprezentowany przez prawnika”, a nie jako „kancelaria odszkodowawcza”.

Teoria 4: Raport może być nieaktualny lub niereprezentacyjny

Należy pamiętać, że:

• Raport pochodzi z lat 2013-2015 (prawie 10 lat temu)
• Badano tylko 244 sprawy (próba relatywnie niewielka)
• Rynek mógł się zmienić od czasu badania

Możliwe, że obecnie udział kancelarii odszkodowawczych jest wyższy – choć brak nowszych badań to potwierdza.

Reprezentacja prawna – czy Polacy korzystają z prawników?

Drugi kluczowy wniosek z raportu dotyczy reprezentacji prawnej. I tutaj dane są bardziej intuicyjne:

Dane z raportu

„Powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego) w zdecydowanej większości, bo aż w 227 spośród badanych spraw (ok. 93%).”

93% poszkodowanych miało prawnika! To pokazuje, że Polacy rozumieją, iż sprawy sądowe o odszkodowania wymagają profesjonalnej reprezentacji.

Kiedy poszkodowani zatrudniają prawnika?

„W większości przypadków (127 spraw, 52% spraw ogółem, ok 56% spraw, w których występował pełnomocnik) pełnomocnik został ustanowiony już na etapie przedsądowym, co w przypadku odpowiedzialości ubezpieczyciela oznacza postępowanie likwidacyjne.”

To bardzo ważna informacja:

• Ponad połowa poszkodowanych (52%) korzysta z prawnika już na etapie likwidacji szkody
• To sugeruje, że świadomość prawna Polaków rośnie
• Albo że ubezpieczyciele są na tyle trudni w negocjacjach, że poszkodowani szybko szukają pomocy prawnika

Prawnik z kancelarii odszkodowawczej czy zwykły?

„W sprawach, w których występowali profesjonalni pełnomocnicy, na podstawie badanych akt uznano, że w 45 przypadkach pełnomocnik był zatrudniony w tzw. kancelarii odszkodowawczej, a w 173 przypadkach działał poza taką kancelarią.”

Przeliczmy:

• Prawnik z kancelarii odszkodowawczej: 45 spraw (20% spraw z prawnikiem)
• Prawnik „zwykły”: 173 sprawy (76% spraw z prawnikiem)
• Pozostałe: 9 spraw (4%)

Wniosek: Nawet wśród prawników, ci związani z kancelariami odszkodowawczymi stanowią mniejszość (1/5). Większość to „zwykli” adwokaci i radcowie prawni prowadzący tradycyjne kancelarie.

Co to oznacza?

Pozytywny wniosek: Polacy coraz częściej korzystają z pomocy prawników w sprawach odszkodowawczych, co zwiększa ich szanse na uzyskanie sprawiedliwego odszkodowania.

Niepokojący wniosek: Ale może też świadczyć o tym, że ubezpieczyciele są na tyle nieustępliwi w likwidacjach, że poszkodowani zmuszeni są szukać pomocy prawników już na etapie przedsądowym.

ek dojrzewa – obie strony (poszkodowani i ubezpieczyciele) wolą załatwiać sprawy polubownie, jeśli poszkodowany ma profesjonalną reprezentację.

Co to oznacza dla poszkodowanych?

Jakie praktyczne wnioski można wyciągnąć z tych danych?

Wniosek 1: Nie musisz cedować roszczenia, żeby wygrać z ubezpieczycielem

Dane pokazują, że 79,9% spraw wygrywają sami poszkodowani (nie kancelarie odszkodowawcze). To oznacza, że:

• Nie musisz oddawać 30-40% odszkodowania kancelarii odszkodowawczej
• Możesz dochodzić roszczenia sam (ewentualnie z prawnikiem jako pełnomocnikiem)
• Twoje szanse na wygraną są takie same, a zysk większy

Wniosek 2: Warto zatrudnić prawnika (ale niekoniecznie kancelarię odszkodowawczą)

93% poszkodowanych ma prawnika – to nie przypadek. Sprawy odszkodowawcze są skomplikowane, wymagają:

• Znajomości prawa i orzecznictwa
• Umiejętności negocjacji z ubezpieczycielami
• Przygotowania opinii biegłych
• Prowadzenia postępowania sądowego

Ale: Możesz zatrudnić „zwykłego” prawnika (adwokata, radcę prawnego) jako pełnomocnika, a nie cedować roszczenia na kancelarię odszkodowawczą. Różnica:

• Prawnik jako pełnomocnik: zarobisz standardową stawkę (godzinowa, ryczałt, success fee), typowo 10-20% odszkodowania
• Kancelaria odszkodowawcza: zabierze 30-40% odszkodowania

Wniosek 3: Im wcześniej zatrudnisz prawnika, tym lepiej

52% poszkodowanych zatrudnia prawnika już na etapie likwidacji (nie czeka na sąd). To dobra praktyka, bo:

• Prawnik może skutecznie negocjować z ubezpieczycielem
• Często uda się uzyskać ugodę bez sądu (szybciej, taniej)
• Jeśli sprawa trafi do sądu, będziesz lepiej przygotowany

Wniosek 4: Kancelarie odszkodowawcze mogą być OK, ale…

…musisz wiedzieć, na co się piszesz:

• Zaleta: Brak ryzyka finansowego, szybka obsługa, często zaliczka
• Wada: Tracisz 30-40% odszkodowania, ograniczona kontrola nad sprawą

Rozważ tę opcję tylko gdy:

• Potrzebujesz pieniędzy natychmiast (kancelaria da zaliczkę)
• Nie masz środków na opłacenie prawnika (kancelaria finansuje wszystko)
• Sprawa jest skomplikowana i długotrwała (nie chcesz się tym zajmować)

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy kancelarie odszkodowawcze są legalne?

Tak, działalność kancelarii odszkodowawczych (cesja wierzytelności) jest legalna. Nie ma zakazu przenoszenia roszczenia odszkodowawczego na inny podmiot. Jednak niektóre praktyki mogą być kontrowersyjne (np. niejasne umowy, wysokie prowizje).

Czy lepiej skorzystać z kancelarii odszkodowawczej czy z prawnika?

To zależy od Twojej sytuacji. Kancelaria odszkodowawcza sprawdzi się, jeśli potrzebujesz szybkich pieniędzy i nie chcesz się zajmować sprawą. Prawnik będzie lepszy, jeśli zależy Ci na maksymalnym odszkodowaniu i kontroli nad sprawą.

Czy mogę dochodzić odszkodowania sam, bez prawnika?

Teoretycznie tak, ale nie polecam. 93% poszkodowanych ma prawnika – to pokazuje, że sprawy są na tyle skomplikowane, że profesjonalna pomoc jest niemal konieczna. Bez prawnika ryzykujesz znacznie niższe odszkodowanie.

Jak długo trwa sprawa o odszkodowanie?

• Postępowanie przedsądowe (likwidacja): 1-3 miesiące
• Sprawa sądowa: 6-18 miesięcy (czasem dłużej)

Dlatego warto zatrudnić prawnika już na etapie likwidacji – może uzyskać ugodę bez konieczności sądu.

Co jeśli już podpisałem umowę z kancelarią odszkodowawczą?

Sprawdź warunki umowy – czasem można ją rozwiązać (choć mogą być kary umowne). Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z prawnikiem – może okazać się, że umowa zawiera nieuczciwe postanowienia.

Najważniejsze wnioski

1. Kancelarie odszkodowawcze mają zaskakująco mały udział w sądach

• Tylko 9% powodów to profesjonalne kancelarie odszkodowawcze
• Prawie 80% to sami poszkodowani
• Wbrew medialnemu obrazowi, nie „zalewają” sądów

2. Kancelarie częściej zawierają ugody niż pozywają

• Ich model biznesowy opiera się na szybkości
• Wolą ugodę (80% kwoty) teraz niż sąd (100% kwoty) za 2 lata
• Mają dobre relacje z ubezpieczycielami

3. Polacy coraz częściej korzystają z prawników

• 93% poszkodowanych ma reprezentację prawną
• 52% zatrudnia prawnika już na etapie likwidacji
• To zwiększa szanse na sprawiedliwe odszkodowanie

4. Prawnik z kancelarii odszkodowawczej to mniejszość

• Tylko 20% prawników reprezentujących poszkodowanych pracuje dla kancelarii odszkodowawczych
• 76% to „zwykli” adwokaci i radcowie prawni
• Zatrudnienie „zwykłego” prawnika to często lepsza opcja (niższa prowizja)

5. Nie musisz cedować roszczenia, żeby wygrać

• Zdecydowana większość spraw wygrywa sam poszkodowany (ewentualnie z prawnikiem jako pełnomocnikiem)
• Cesja na kancelarię odszkodowawczą kosztuje 30-40% odszkodowania
• Prawnik jako pełnomocnik to tylko 10-20%

6. Im wcześniej prawnik, tym lepiej

• Prawnik na etapie likwidacji może uzyskać ugodę bez sądu
• To szybsze, tańsze i mniej stresujące
• Jeśli sprawa trafi do sądu, będziesz lepiej przygotowany

Zakończenie

Raport Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości zweryfikował moje wyobrażenia o polskim rynku odszkodowawczym. Okazuje się, że medialny obraz „lawiny pozwów” składanych przez kancelarie odszkodowawcze to mit – w rzeczywistości stanowią one zaledwie 9% powodów w sądach.

To jednak nie oznacza, że nie mają wpływu na rynek. Wręcz przeciwnie – ich skuteczność w uzyskiwaniu ugód przedsądowych sprawia, że rzadko muszą pozywać. To z jednej strony dobrze (mniej obciążenia sądów), z drugiej budzi pytania o system (czy ubezpieczyciele ustępują tylko wobec profesjonalistów?).

A jeśli już zdecydujesz się na profesjonalną pomoc – zatrudnij prawnika jak najwcześniej, najlepiej już na etapie likwidacji szkody. Statystyki pokazują, że to najskuteczniejsza strategia.

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań: Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań tel. +48 61 2224963 e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Źródła:

• Dr hab. Marcin Krajewski, „Szkoda na mieniu wynikająca z wypadków komunikacyjnych”, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości
• Raport Rzecznika Finansowego z 2015 r.
• Doświadczenie zawodowe autora w sprawach odszkodowawczych

Wprowadzenie

Jednym z najczęstszych dylematów, przed którymi stają warsztaty samochodowe w sporach z ubezpieczycielami, jest pytanie: czy naprawiać pojazd, jeśli koszt naprawy przekracza jego wartość przed szkodą? Z mojego doświadczenia w kancelarii w Poznaniu wynika, że ta decyzja ma kluczowe znaczenie nie tylko dla rozliczenia z ubezpieczycielem, ale też dla szans na wygraną w ewentualnym procesie sądowym. Warsztat, który naprawił pojazd bez świadomości konsekwencji prawnych szkody całkowitej, może w sądzie usłyszeć: „Koszt naprawy przekroczył wartość pojazdu, więc odszkodowanie ograniczamy do tej wartości”. Co wtedy? Czy można było tego uniknąć?

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Czym jest szkoda całkowita w ujęciu prawnym?
2. Wartość pojazdu przed szkodą jako punkt odniesienia
3. Kiedy ubezpieczyciel może zaliczyć szkodę jako całkowitą?
4. Prawo poszkodowanego do wyboru sposobu rozliczenia
5. Konsekwencje naprawy pojazdu przy szkodzie całkowitej
6. Limit odszkodowania – wartość pojazdu
7. Kiedy opłaca się naprawić pojazd mimo szkody całkowitej?
8. Strategie dla warsztatów w przypadku szkód całkowitych
9. Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel rozliczył szkodę jako całkowitą już po naprawie?
10. Praktyczne wskazówki dla warsztatów
11. FAQ

Czym jest szkoda całkowita w ujęciu prawnym?

Szkoda całkowita to sytuacja, gdy koszt ekonomicznej naprawy pojazdu przekracza jego wartość rynkową przed szkodą .

Definicja prawna

Polskie prawo nie definiuje precyzyjnie „szkody całkowitej” w Kodeksie cywilnym. Pojęcie to wywodzi się z:

• Praktyki ubezpieczeniowej – ubezpieczyciele stosują różne progi (zazwyczaj 70-80% wartości pojazdu)
• Orzecznictwa sądów – sądy uznają szkodę za całkowitą, gdy naprawa jest nieekonomiczna

Przykład:

Pojazd przed szkodą wart był 16.000 zł. Koszt naprawy wynosi 18.000 zł.

18.000 zł > 16.000 zł → To szkoda całkowita.

Ubezpieczyciel powinien wypłacić wartość pojazdu przed szkodą (16.000 zł) minus wartość wraku, a nie koszt naprawy (18.000 zł).

Szkoda całkowita „techniczna” vs „ekonomiczna”

Szkoda całkowita techniczna – pojazd jest fizycznie niemożliwy do naprawienia lub naprawa byłaby niebezpieczna (np. uszkodzenie konstrukcji nośnej nie do naprawienia).

Szkoda całkowita ekonomiczna – pojazd można naprawić technicznie, ale koszt naprawy przekracza wartość pojazdu. Z ekonomicznego punktu widzenia naprawa jest nieopłacalna.

W praktyce ubezpieczeniowej zdecydowana większość szkód całkowitych to szkody ekonomiczne, nie techniczne.

Wartość pojazdu przed szkodą jako punkt odniesienia

Aby ustalić, czy mamy do czynienia ze szkodą całkowitą, trzeba znać wartość pojazdu przed szkodą.

Jak ustala się wartość pojazdu?

1. Metody wyceny:

• Metoda porównawcza – analiza ofert sprzedaży podobnych pojazdów (rok produkcji, przebieg, wyposażenie, stan techniczny) w danym regionie
• Bazy danych – Eurotax, DAT, które zawierają średnie ceny rynkowe pojazdów
• Opinia rzeczoznawcy – biegły sądowy wycenia pojazd na podstawie dokumentacji, zdjęć, oględzin (jeśli możliwe)

2. Czynniki wpływające na wartość:

• Rok produkcji – im starszy, tym niższa wartość
• Przebieg – im wyższy, tym niższa wartość
• Stan techniczny – historia serwisowa, przeglądy, wcześniejsze naprawy
• Wyposażenie – dodatkowe opcje (klimatyzacja, skóry, nawigacja) zwiększają wartość
• Rynek lokalny – ceny mogą się różnić między regionami

Z praktyki: W sprawie, którą prowadziłem, pojazd VW Passat z 2005 roku został wyceniony przez biegłego na 16.500 zł. Koszt naprawy wynosił od 18.781 zł (części P/PJ) do 20.146 zł (części oryginalne). Technicznie więc była to szkoda całkowita. Jednak sąd zasądził odszkodowanie za naprawę (15.887 zł – faktyczny koszt), bo łączna kwota nie przekroczyła wartości pojazdu.

Czy wartość pojazdu to kwota netto czy brutto?

Brutto. Wartość rynkowa pojazdu (cena sprzedaży) jest podawana brutto. Odszkodowanie również brutto (bo VAT jest częścią szkody poszkodowanego).

Kiedy ubezpieczyciel może zaliczyć szkodę jako całkowitą?

Ubezpieczyciel ma prawo rozliczyć szkodę jako całkowitą, jeśli:

1. Koszt naprawy przekracza wartość pojazdu

To oczywiste. Jeśli naprawa kosztuje 20.000 zł, a pojazd wart 16.000 zł, ubezpieczyciel powinien zaproponować rozliczenie jako szkoda całkowita.

2. Koszt naprawy jest zbliżony do wartości pojazdu (zazwyczaj 70-80%+)

Ubezpieczyciele często przyjmują próg 70-80% wartości pojazdu. Jeśli koszt naprawy przekracza ten próg, mogą rozliczyć szkodę jako całkowitą, nawet jeśli formalnie koszt jest niższy niż wartość.

Przykład: Pojazd wart 20.000 zł. Koszt naprawy 16.000 zł (80% wartości). Ubezpieczyciel może zaproponować szkodę całkowitą.

Dlaczego? Bo po naprawie pojazd może mieć obniżoną wartość rynkową (z powodu historii wypadku), więc poszkodowany poniesie dodatkową szkodę (utratę wartości handlowej). Łączna szkoda może przekroczyć wartość pojazdu.

3. Ubezpieczyciel zaproponował, a poszkodowany zaakceptował

Jeśli ubezpieczyciel zaproponował rozliczenie jako szkoda całkowita, a poszkodowany się zgodził – sprawa zamknięta. Ubezpieczyciel wypłaca wartość pojazdu (minus wartość wraku), poszkodowany przekazuje wrak ubezpieczycielowi (lub zatrzymuje za potrąceniem wartości).

Procedura rozliczenia szkody całkowitej:

1. Ubezpieczyciel wycenia pojazd przed szkodą (np. 16.000 zł)
2. Ubezpieczyciel wycenia wrak pojazdu (np. 2.000 zł)
3. Odszkodowanie = wartość przed szkodą – wartość wraku = 14.000 zł
4. Poszkodowany może:
   • Przekazać wrak ubezpieczycielowi i otrzymać 14.000 zł
   • Zatrzymać wrak i otrzymać 14.000 zł (ale wrak pozostaje jego własnością, może go sprzedać/naprawić)

Limit odszkodowania – wartość pojazdu

Zasada maksymalizacji odszkodowania

Odszkodowanie za szkodę na pojeździe nie może przekroczyć wartości pojazdu przed szkodą. To oczywiste – inaczej poszkodowany zyskałby na szkodzie (otrzymałby więcej, niż miał przed wypadkiem).

Art. 361 § 2 k.c.: Odszkodowanie obejmuje straty oraz utracone korzyści, ale nie może prowadzić do wzbogacenia poszkodowanego.

e nie przekroczyło wartości pojazdu.

Kiedy opłaca się naprawić pojazd mimo szkody całkowitej?

Dla poszkodowanego:

Opłaca się naprawić, jeśli:

1. Wartość sentymentalna – pojazd ma dla niego dużą wartość emocjonalną
2. Specjalne dostosowania – pojazd jest przystosowany do jego potrzeb (np. dla osoby niepełnosprawnej)
3. Trudność znalezienia zamiennika – na rynku brak podobnych pojazdów w rozsądnej cenie
4. Pewność stanu – zna historię pojazdu, wie, że był dobrze utrzymany

Nie opłaca się, jeśli:

• Poszkodowany musiałby dopłacić znaczną kwotę z własnej kieszeni
• Pojazd po naprawie będzie miał niższą wartość (historia wypadku)
• Łatwiej i taniej kupić podobny pojazd na rynku

Dla warsztatu:

Opłaca się naprawić, jeśli:

1. Ubezpieczyciel nie rozliczył szkody jako całkowitej w toku likwidacji (dał wybór poszkodowanemu)
2. Koszt naprawy nie przekracza znacząco wartości pojazdu (np. o 10-20%)
3. Warsztat ma pewność, że poszkodowany pokryje ewentualną różnicę między odszkodowaniem a kosztem naprawy
4. Poszkodowany jest świadomy konsekwencji (że może musieć dopłacić)

Nie opłaca się, jeśli:

• Koszt naprawy znacząco przekracza wartość (np. naprawa 25.000 zł, wartość 15.000 zł)
• Poszkodowany nie jest świadomy, że poniesie część kosztów – ryzyko sporu o zapłatę
• Ubezpieczyciel już rozliczył szkodę jako całkowitą – brak podstaw do dochodzenia więcej

Strategie dla warsztatów w przypadku szkód całkowitych

Krok 1: Oszacujcie wstępnie wartość pojazdu

Przed rozpoczęciem naprawy oszacujcie wartość pojazdu:

• Sprawdźcie oferty sprzedaży podobnych pojazdów (otomoto.pl, gratka.pl)
• Użyjcie kalkulatorów online (Eurotax, DAT – jeśli macie dostęp)
• Oszacujcie przybliżoną wartość (nie musi być precyzyjna, ale pozwoli ocenić, czy grozi szkoda całkowita)

Krok 2: Porównajcie z szacowanym kosztem naprawy

Zróbcie wstępny kosztorys naprawy (części + robocizna). Porównajcie z wartością pojazdu:

• Koszt < 70% wartości → raczej nie ma ryzyka szkody całkowitej
• Koszt 70-100% wartości → ryzyko szkody całkowitej, ale poszkodowany może wybrać naprawę
• Koszt > 100% wartości → prawie pewna szkoda całkowita

Krok 3: Poinformujcie poszkodowanego

To kluczowe. Jeśli widzicie ryzyko szkody całkowitej, poinformujcie poszkodowanego:

„Szacujemy, że koszt naprawy wyniesie około 18.000 zł, a wartość Pana pojazdu przed szkodą to około 16.000 zł. Oznacza to, że ubezpieczyciel może rozliczyć szkodę jako całkowitą i wypłacić tylko wartość pojazdu. Jeśli Pan zdecyduje się na naprawę, odszkodowanie może nie pokryć pełnych kosztów. Proszę to rozważyć przed podjęciem decyzji.”

Dlaczego to ważne?

• Poszkodowany podejmie świadomą decyzję
• Unikniecie sporu o zapłatę za naprawę
• Poszkodowany może zdecydować się na rozliczenie jako szkoda całkowita (sprzeda wrak, kupi inny pojazd)

Krok 4: Sprawdźcie, jak ubezpieczyciel rozliczył szkodę

Jeśli ubezpieczyciel wypłacił częściowe odszkodowanie (np. 10.000 zł za naprawę, nie rozliczając jako szkoda całkowita), to sygnał, że nie rozlicza szkody jako całkowitej.

W takiej sytuacji:

• Możecie kontynuować naprawę
• Po naprawie dochodzić uzupełniającego odszkodowania (do wysokości wartości pojazdu)

Jeśli ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie jako szkoda całkowita (np. wartość pojazdu minus wrak), to:

• Naprawa nie ma sensu z punktu widzenia dochodzenia odszkodowania
• Poszkodowany może naprawić pojazd na własny koszt (jeśli chce), ale ubezpieczyciel nie wypłaci więcej

Krok 5: W procesie – wyjaśnijcie, że ubezpieczyciel nie rozliczył szkody jako całkowitej

W pozwie i na rozprawie wyjaśnijcie:

• Ubezpieczyciel w toku likwidacji wypłacił częściowe odszkodowanie za naprawę
• Nie rozliczył szkody jako całkowitej
• Dał poszkodowanemu możliwość wyboru (naprawa vs szkoda całkowita)
• Poszkodowany wybrał naprawę
• Dlatego ma prawo do odszkodowania za naprawę (do wysokości wartości pojazdu)

Sądy zazwyczaj to akceptują, o ile łączne odszkodowanie nie przekroczy wartości pojazdu.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel rozliczył szkodę jako całkowitą już po naprawie?

Scenariusz:

Warsztat wykonał naprawę za 20.000 zł. Ubezpieczyciel wypłacił 10.000 zł częściowo. Warsztat dochodził pozostałych 10.000 zł. W procesie ubezpieczyciel podnosi zarzut: „Koszt naprawy przekroczył wartość pojazdu (16.000 zł), więc wypłacamy maksymalnie wartość minus to, co już zapłaciliśmy (16.000 – 10.000 = 6.000 zł).”

Co może zrobić warsztat?

Wykazać, że ubezpieczyciel nie rozliczył szkody jako całkowitej w toku likwidacji

Jeśli ubezpieczyciel:

• Wypłacił częściowe odszkodowanie za naprawę (nie jako szkoda całkowita)
• Nie zaproponował poszkodowanemu rozliczenia jako szkoda całkowita
• Nie poinformował, że koszt przekracza wartość

…to poszkodowany miał prawo oczekiwać, że szkoda zostanie rozliczona jako naprawa. Sąd może przyznać odszkodowanie za naprawę (do wartości pojazdu).

Praktyczne wskazówki dla warsztatów

Przed rozpoczęciem naprawy:

✅ Oszacujcie wartość pojazdu (oferty sprzedaży, kalkulatory online)
✅ Zróbcie wstępny kosztorys naprawy
✅ Porównajcie – czy koszt naprawy przekracza wartość?
✅ Poinformujcie poszkodowanego o ryzyku szkody całkowitej
✅ Upewnijcie się, że poszkodowany jest świadomy konsekwencji

W trakcie likwidacji szkody:

✅ Monitorujcie, jak ubezpieczyciel rozlicza szkodę (naprawa vs szkoda całkowita)
✅ Jeśli ubezpieczyciel wypłacił częściowo za naprawę – dobry znak, raczej nie rozlicza jako szkoda całkowita
✅ Jeśli ubezpieczyciel zaproponował szkodę całkowitą – skonsultujcie z poszkodowanym, czy chce naprawę

Przy cesji wierzytelności:

✅ Rozważcie zapis ograniczający cesję do wysokości wartości pojazdu
✅ Wyjaśnijcie poszkodowanemu, że jeśli odszkodowanie będzie niższe niż koszt naprawy, może musieć dopłacić
✅ Alternatywa: poszkodowany płaci różnicę z góry, warsztat nabywa cesję tylko do wysokości odszkodowania

W procesie sądowym:

✅ Wyjaśnijcie, że ubezpieczyciel nie rozliczył szkody jako całkowitej w toku likwidacji
✅ Wykażcie, że łączne odszkodowanie nie przekracza wartości pojazdu
✅ Powołajcie się na orzecznictwo – prawo poszkodowanego do wyboru sposobu rozliczenia
✅ Jeśli biegły wyceni pojazd niżej niż oczekiwaliście – rozważcie ugodę do wysokości wartości

FAQ

1. Co to dokładnie znaczy „szkoda całkowita”?

Szkoda całkowita to sytuacja, gdy koszt ekonomicznej naprawy pojazdu przekracza (lub jest zbliżony do) jego wartości rynkowej przed szkodą. Ubezpieczyciel wtedy wypłaca wartość pojazdu minus wartość wraku, zamiast kosztu naprawy.

2. Czy poszkodowany ma obowiązek zaakceptować rozliczenie jako szkoda całkowita?

Nie. Poszkodowany może wybrać naprawę pojazdu, nawet jeśli koszt przekracza wartość. Ale odszkodowanie będzie ograniczone do wartości pojazdu przed szkodą minus wrak.

3. Co jeśli naprawiłem pojazd, a później okazało się, że to szkoda całkowita?

Jeśli ubezpieczyciel w toku likwidacji nie rozliczył szkody jako całkowitej (wypłacił częściowo za naprawę), możesz dochodzić odszkodowania za naprawę – ale tylko do wysokości wartości pojazdu. Jeśli koszt naprawy przekroczył wartość, różnicę pokrywa poszkodowany (lub Ty, jeśli nie ustaliłeś tego wcześniej).

4. Czy mogę dochodzić odszkodowania wyższego niż wartość pojazdu, jeśli faktycznie tyle kosztowała naprawa?

Nie. Odszkodowanie nie może przekroczyć wartości pojazdu przed szkodą. To ograniczenie wynika z zasady pełnego odszkodowania – poszkodowany ma być przywrócony do stanu sprzed szkody, ale nie wzbogacony.

5. Co jeśli wartość pojazdu według biegłego jest niższa niż oczekiwałem?

Możesz zgłosić zastrzeżenia do opinii biegłego, jeśli uważasz, że wycena jest zaniżona. Powołaj się na oferty sprzedaży podobnych pojazdów, które pokazują wyższą wartość. Jeśli biegły podtrzyma swoją wycenę, możesz rozważyć ugodę lub zaakceptować niższe odszkodowanie.

6. Czy warsztat może odmówić naprawy, jeśli widzi, że to szkoda całkowita?

Tak. Warsztat może poinformować poszkodowanego: „Koszt naprawy przekroczy wartość pojazdu, odszkodowanie będzie ograniczone. Proszę rozważyć rozliczenie jako szkoda całkowita.” Jeśli poszkodowany mimo to chce naprawy, warsztat może ją wykonać, ale powinien upewnić się, że poszkodowany pokryje ewentualną różnicę.

Zakończenie

Decyzja o naprawie pojazdu w przypadku szkody całkowitej to strategiczny wybór, który może przesądzić o sukcesie lub porażce w sporze z ubezpieczycielem. Warsztaty, które wcześniej oceniają ryzyko, transparentnie informują poszkodowanych o konsekwencjach i dokumentują cały proces, mają znacznie większe szanse na uniknięcie strat i wyegzekwowanie należnego odszkodowania. W kolejnym artykule omówimy najczęstsze błędy warsztatów w sporach z ubezpieczycielami – jakie pułapki czyhają na warsztaty i jak ich unikać.

Rozbudowany disclaimer: Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa o odszkodowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Podsumowanie kancelarii: Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie i wiedzę zespołu Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy. Od lat wspieramy warsztaty samochodowe z Poznania i całej Wielkopolski w dochodzeniu roszczeń od ubezpieczycieli, pomagając w ocenie ryzyka szkody całkowitej i strategicznym podejściu do naprawy pojazdów w przypadkach granicznych.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

Źródła

• Kodeks cywilny, art. 361 § 2, 363 § 1

---

Wprowadzenie

Kiedy warsztat naprawia pojazd uszkodzony w wypadku, jedną z najważniejszych decyzji jest wybór części zamiennych. Czy zastosować części oryginalne od producenta pojazdu, czy tańsze zamienniki? Z mojego doświadczenia w kancelarii w Poznaniu wynika, że to właśnie wybór części zamiennych jest najczęstszym powodem sporów między warsztatami a ubezpieczycielami. Zakłady ubezpieczeń rutynowo kwestionują zastosowanie części oryginalnych, argumentując, że można było użyć tańszych zamienników. Warsztaty z kolei bronią się, że tylko oryginalne części gwarantują bezpieczeństwo i jakość naprawy. Kto ma rację? Odpowiedź nie jest jednoznaczna – wszystko zależy od konkretnej sytuacji.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Rodzaje części zamiennych – klasyfikacja i oznaczenia
2. Stanowisko prawne – co mówią przepisy i orzecznictwo?
3. Kiedy części oryginalne są uzasadnione?
4. Kiedy dopuszczalne są części zamienniki?
5. Rabaty na części – mit czy rzeczywistość?
6. Prawo do wyboru źródła nabycia części
7. Faktury zakupu części jako dowód w procesie
8. Co może zakwestionować ubezpieczyciel?
9. Jak bronić zastosowania części oryginalnych?
10. Praktyczne wskazówki dla warsztatów
11. FAQ

Rodzaje części zamiennych – klasyfikacja i oznaczenia

W branży motoryzacyjnej funkcjonuje kilka kategorii części zamiennych, oznaczanych symbolami alfabetycznymi.

1. Części oryginalne (OE, OEM)

OE (Original Equipment) – części produkowane przez producenta pojazdu lub na jego zlecenie, oznaczone logo producenta (np. VW, Ford, BMW).

OEM (Original Equipment Manufacturer) – części produkowane przez tego samego dostawcę, który produkuje dla producenta pojazdu, ale bez logo marki pojazdu. Identyczna jakość jak OE, często niższa cena.

Cechy:

• Najwyższa jakość i dopasowanie
• Gwarancja producenta pojazdu
• Najwyższe ceny
• Dostępność w sieci dealerskiej i autoryzowanych dystrybutorów

Przykład: Zderzak przedni do VW Passata z logo VW, kupiony u dealera Volkswagena.

2. Części oznaczone symbolem Q (Quality)

Części zamienniki o jakości zbliżonej do oryginalnych, produkowane przez renomowanych producentów części (np. Valeo, Bosch, Hella). Spełniają normy jakościowe, często stosowane przez ASO (autoryzowane serwisy).

Cechy:

• Dobra jakość i dopasowanie
• Cena niższa niż OE (o 10-20%)
• Dostępność w hurtowniach części
• Gwarancja producenta części

Przykład: Reflektor Hella do VW Passata, kupiony w hurtowni.

3. Części oznaczone symbolem P (Premium aftermarket)

Części zamienniki średniej jakości, produkowane przez mniejszych producentów. Jakość gorsza niż Q, ale nadal akceptowalna.

Cechy:

• Średnia jakość
• Cena niższa niż Q (o 20-40% niższa niż OE)
• Dostępność w hurtowniach
• Gwarancja producenta (często krótsza niż Q)

4. Części oznaczone symbolem PJ (Premium Junior aftermarket)

Części zamienniki niskiej jakości, produkowane przez nieznanych producentów (często z Azji). Jakość wątpliwa, dopasowanie może być problematyczne.

Cechy:

• Niska jakość
• Najniższa cena (o 40-60% niższa niż OE)
• Szeroka dostępność
• Ograniczona lub brak gwarancji

Przykład: Zderzak bez marki, kupiony przez internet z Chin.

5. Części używane

Części zdemontowane z innych pojazdów (np. z rozbiórki, po wypadku).

Cechy:

• Bardzo niska cena
• Jakość i stan zależny od źródła
• Brak gwarancji lub ograniczona gwarancja
• Dostępność zmienna

Uwaga: Ubezpieczyciele czasem oferują naprawę z użyciem części używanych, ale poszkodowany nie ma obowiązku się zgodzić. Ma prawo do naprawy przywracającej pojazd do stanu sprzed szkody, co zazwyczaj wymaga części nowych.

Stanowisko prawne – co mówią przepisy i orzecznictwo?

Podstawowa zasada: przywrócenie do stanu sprzed szkody

Art. 363 § 1 k.c. stanowi:

„Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie do stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.”

Oznacza to, że celem odszkodowania jest przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody. Poszkodowany (a po cesji – warsztat) ma prawo domagać się takiego odszkodowania, które umożliwi pełne naprawienie szkody.

Czy to oznacza obowiązek stosowania części oryginalnych?

Nie. Sądy przyjmują, że:

• Części oryginalne nie są obowiązkowe, jeśli części zamienniki zapewniają taką samą jakość i bezpieczeństwo
• Ubezpieczyciel może kwestionować zastosowanie części oryginalnych, jeśli tańsze zamienniki byłyby wystarczające
• Warsztat musi uzasadnić zastosowanie droższych części, jeśli są dostępne tańsze alternatywy

Co to oznacza w praktyce?

• Jeśli warsztat zastosował części oryginalne, a dostępne były równie dobre zamienniki Q – ubezpieczyciel może kwestionować różnicę w cenie
• Jeśli warsztat zastosował części oryginalne ze względu na bezpieczeństwo (np. elementy układu hamulcowego) – ubezpieczyciel nie powinien kwestionować
• Jeśli warsztat zastosował części oryginalne, bo pojazd jest nowy lub premium – może to być uzasadnione (zachowanie wartości)

Kiedy części oryginalne są uzasadnione?

1. Pojazdy nowe (do 3-5 lat)

W przypadku nowych pojazdów zastosowanie części oryginalnych jest zazwyczaj uzasadnione, ponieważ:

• Gwarancja producenta może wymagać stosowania części oryginalnych
• Wartość pojazdu – zamienniki mogą obniżyć wartość rynkową
• Historia serwisowa – autoryzowane serwisy (ASO) wymagają części oryginalnych

Z praktyki: W jednej ze spraw pozwany ubezpieczyciel argumentował, że można było zastosować części Q zamiast oryginalnych. Biegły ustalił, że pojazd miał 2 lata i był regularnie serwisowany w ASO. Uznał, że zastosowanie części oryginalnych było uzasadnione dla zachowania gwarancji i wartości pojazdu.

2. Pojazdy premium (marki luksusowe)

Dla pojazdów marek takich jak Mercedes, BMW, Audi, Porsche, Lexus, zastosowanie części oryginalnych jest zazwyczaj uzasadnione, ponieważ:

• Jakość zamienników może być nieadekwatna
• Dopasowanie – części oryginalne gwarantują idealne dopasowanie
• Oczekiwania właścicieli – właściciele pojazdów premium oczekują naprawy częściami oryginalnymi

3. Elementy bezpieczeństwa

Dla części bezpośrednio wpływających na bezpieczeństwo, części oryginalne są zawsze uzasadnione:

• Układ hamulcowy (tarcze, klocki, przewody)
• Układ kierowniczy (drążki, łożyska)
• Poduszki powietrzne (airbagi)
• Pasy bezpieczeństwa
• Elementy konstrukcji nośnej (wzmocnienia, belki)

Absolutnie nie można używać zamienników niskiej jakości (P, PJ) w tych elementach. Nawet ubezpieczyciele to akceptują.

4. Brak dostępności zamienników

Jeśli w dacie naprawy:

• Nie były dostępne części zamienniki Q
• Dostępne były tylko zamienniki P/PJ (niska jakość)

…wówczas zastosowanie części oryginalnych jest w pełni uzasadnione.

Praktyczna rada: Jeśli zastosowaliście części oryginalne z powodu braku dostępności zamienników Q, udokumentujcie to (np. e-mail do dostawców potwierdzający brak dostępności).

5. Żądanie poszkodowanego

Jeśli poszkodowany wyraźnie zażądał naprawy częściami oryginalnymi (np. ze względu na zaufanie do jakości), to jego prawo. Odszkodowanie powinno to uwzględnić, o ile nie jest to rażąco nieekonomiczne.

Kiedy dopuszczalne są części zamienniki?

1. Pojazdy starsze (powyżej 5-7 lat)

Dla pojazdów starszych części zamienniki Q (a czasem nawet P) są zazwyczaj akceptowalne:

• Wartość pojazdu jest już niższa
• Gwarancja wygasła
• Oczekiwania – właściciele starszych pojazdów akceptują zamienniki

Przykład: Dla VW Passata z 2005 roku (jak w sprawie, którą prowadziłem) biegły uznał, że części zamienniki P i PJ byłyby dopuszczalne. Niemniej sąd zasądził odszkodowanie za części oryginalne, bo warsztat faktycznie ich użył, a łączna kwota nie przekroczyła wartości pojazdu.

2. Elementy estetyczne (nieistotne dla bezpieczeństwa)

Dla elementów takich jak:

• Listwy ozdobne
• Emblematy
• Osłony plastikowe
• Klapy wlewu paliwa

…części zamienniki Q lub P są zazwyczaj wystarczające.

3. Zgoda poszkodowanego

Jeśli poszkodowany wyraźnie zgodził się na zastosowanie części zamienników (np. ze względu na krótszy czas naprawy), to oczywiście dopuszczalne.

Uwaga: Zgoda powinna być pisemna lub udokumentowana (e-mail, SMS). Ustna zgoda jest trudna do udowodnienia w procesie.

Rabaty na części – mit czy rzeczywistość?

Ubezpieczyciele często argumentują, że warsztat mógł uzyskać rabat na części i kalkulują odszkodowanie z zastosowaniem rabatu (np. 15-20%).

Stanowisko ubezpieczycieli:

„Warsztat, jako profesjonalny podmiot kupujący duże ilości części, uzyskuje rabaty od dostawców. Odszkodowanie powinno uwzględniać ceny z rabatem, a nie katalogowe.”

Stanowisko warsztatów:

„Rabaty są indywidualne i zależą od wielu czynników (wielkość zakupu, relacje z dostawcą, forma płatności). Narzucanie fikcyjnych rabatów przez ubezpieczyciela jest niedopuszczalne.”

Co mówią sądy?

Sądy przyjmują złoty środek:

• Warsztat ma prawo zastosować ceny faktycznie zapłacone (udowodnione fakturą zakupu)
• Ubezpieczyciel może kwestionować ceny, jeśli są rażąco zawyżone w stosunku do rynkowych
• Biegły ustala średnie ceny rynkowe na podstawie badania rynku (dealerzy, hurtownie)

Z praktyki: W sprawie, którą prowadziłem, warsztat przedłożył fakturę zakupu części oryginalnych na kwotę 7.438,34 zł. Ubezpieczyciel twierdził, że ceny są zawyżone i powinny być zredukowane o 15% rabatu. Biegły sprawdził ceny u dealerów i hurtowni – okazało się, że ceny warsztatu były nawet nieco niższe niż średnie rynkowe. Sąd zasądził pełną kwotę.

Praktyczna rada dla warsztatów:

✅ Kupujcie części u sprawdzonych dostawców po cenach rynkowych
✅ Przechowujcie faktury zakupu – to najlepszy dowód rzeczywistych kosztów
✅ Jeśli macie stałe rabaty – dokumentujcie umowy z dostawcami
✅ Nie zawyżajcie cen – biegły to sprawdzi i straci wasze zaufanie sądu

Prawo do wyboru źródła nabycia części

Czy poszkodowany (warsztat) ma prawo wyboru dostawcy części?

Tak. Poszkodowany (a po cesji – warsztat) ma prawo wyboru warsztatu i tym samym źródła nabycia części. Ubezpieczyciel nie może narzucić konkretnego dostawcy.

Praktyki ubezpieczycieli:

Ubezpieczyciele często informują poszkodowanych lub warsztaty:

„Możemy udostępnić części zamienne ujęte w specyfikacji w cenach wynikających ze zweryfikowanego kosztorysu.”

lub

„W naszej sieci partnerskiej można nabyć części taniej.”

Czy to jest wiążące?

Nie. To tylko propozycja. Warsztat (lub poszkodowany) nie ma obowiązku korzystać z oferty ubezpieczyciela.

Dlaczego?

1. Swoboda wyboru warsztatu – poszkodowany ma prawo wybrać warsztat, któremu ufa
2. Jakość części – „tańsze części” często oznaczają gorsze zamienniki
3. Dostępność – ubezpieczyciel może obiecywać części, których faktycznie nie ma w magazynie
4. Terminy – części z „sieci partnerskiej” mogą być dostępne później

Z praktyki: W jednej ze spraw pozwany ubezpieczyciel argumentował, że mógł dostarczyć części taniej z własnej sieci. Sąd odrzucił ten argument, wskazując, że samo twierdzenie nie oznacza, że taka możliwość rzeczywiście istniała w dacie powstania szkody i w lokalizacji warsztatu.

Praktyczna rada:

Jeśli ubezpieczyciel proponuje dostarczenie części, możecie:

• Sprawdzić – czy faktycznie ma te części dostępne, w jakiej cenie, w jakim terminie
• Porównać z Waszymi dostawcami
• Zdecydować – jeśli oferta jest uczciwa, możecie ją przyjąć (skróci czas naprawy)

Ale nie musicie. Macie prawo kupić części gdzie chcecie, po cenach rynkowych.

Faktury zakupu części jako dowód w procesie

Faktury zakupu części to kluczowy dowód w procesie z ubezpieczycielem.

Dlaczego faktury są ważne?

1. Udowadniają, że rzeczywiście kupiliście części (a nie tylko wpisaliście w kosztorysie)
2. Potwierdzają, ile faktycznie zapłaciliście
3. Pokazują, jakiego rodzaju części użyliście (oryginalne, Q, P)
4. Są podstawą dla biegłego do oceny, czy ceny były adekwatne

Co powinna zawierać faktura zakupu?

1. Dane dostawcy (dealer, hurtownia)
2. Data zakupu (powinna być zbliżona do daty naprawy)
3. Szczegółowy opis części:
   • Nazwa części (np. „Zderzak przedni VW Passat B6”)
   • Numer katalogowy (np. „3C0 807 221 A”)
   • Producent/marka (np. „VW Original” lub „Hella Q”)
   • Cena jednostkowa netto
4. Kwoty: wartość netto, VAT, brutto

Przykład faktury zakupu z mojej praktyki:

Faktura nr FS/0000058PV z dnia 8 stycznia 2018 r.
Dostawca: AutoParts Sp. z o.o., Poznań

1. Zderzak przedni VW Passat B6, nr kat. 3C0 807 221 A, VW Original – 1 szt. – 1.850 zł netto
2. Reflektor prawy VW Passat B6, nr kat. 3C1 941 006 A, VW Original – 1 szt. – 980 zł netto
   (…)
   Razem: 7.438,34 zł brutto

Co jeśli nie mam faktury zakupu?

• Paragon – też jest dowodem, choć mniej precyzyjny
• Potwierdzenie przelewu – pokazuje, że zapłaciliście
• Umowa z dostawcą – może potwierdzać warunki cenowe

Jeśli brak jakiejkolwiek dokumentacji zakupu, biegły ustali ceny rynkowe niezależnie – ale lepiej mieć dowód faktycznej transakcji.

Co może zakwestionować ubezpieczyciel?

1. Zastosowanie części oryginalnych zamiast zamienników

Zarzut: „Warsztat mógł zastosować części Q zamiast oryginalnych, co obniżyłoby koszty o 15%.”

Obrona:

• Pojazd jest nowy lub premium (zachowanie wartości, gwarancji)
• Brak dostępności zamienników Q w dacie naprawy
• Elementy bezpieczeństwa (wymagają oryginalnych)
• Żądanie poszkodowanego

2. Zawyżone ceny części

Zarzut: „Ceny części są wyższe niż w hurtowniach lub u dealerów.”

Obrona:

• Przedłożyć faktury zakupu potwierdzające rzeczywiste ceny
• Biegły zbada rynek i ustali, czy ceny były adekwatne
• Jeśli ceny były nieco wyższe, wyjaśnić przyczyny (np. pilny zakup, brak dostępności gdzie indziej)

3. Fikcyjne rabaty

Zarzut: „Warsztat powinien uzyskać rabat 20% jako profesjonalny nabywca.”

Obrona:

• Faktury zakupu pokazują ceny faktycznie zapłacone
• Rabaty są indywidualne i zależą od wielkości zakupów, relacji z dostawcą
• Ubezpieczyciel nie może narzucać fikcyjnych rabatów
• Biegły ustali ceny średnie rynkowe (często bez rabatów)

4. Możliwość nabycia części u ubezpieczyciela

Zarzut: „Ubezpieczyciel mógł dostarczyć części taniej.”

Obrona:

• Warsztat (poszkodowany) ma prawo wyboru dostawcy
• Ubezpieczyciel nie udowodnił, że faktycznie miał te części dostępne w danej dacie i cenie
• Samo twierdzenie nie wystarcza (vide: orzecznictwo)

5. Części używane

Zarzut: „Można było zastosować części używane zamiast nowych.”

Obrona:

• Odszkodowanie ma przywrócić pojazd do stanu sprzed szkody
• Części używane mogą mieć ukryte wady, krótszą żywotność
• Poszkodowany nie ma obowiązku akceptować części używanych
• Wyjątek: bardzo stare pojazdy (powyżej 15-20 lat), gdzie używane części są standardem rynkowym

6. Niezgodność części z kosztorysem ubezpieczyciela

Zarzut: „Warsztat zastosował inne części niż w kosztorysie rzeczoznawcy ubezpieczyciela.”

Obrona:

• Kosztorys ubezpieczyciela nie jest wiążący dla warsztatu
• Warsztat ma prawo do indywidualnej oceny zakresu naprawy
• Jeśli zastosowano inne części – wyjaśnić przyczyny (np. wykryto dodatkowe uszkodzenia po demontażu)
• Zdjęcia potwierdzające uszkodzenia

Jak bronić zastosowania części oryginalnych?

1. Dokumentacja jest kluczowa

✅ Faktury zakupu potwierdzające, że faktycznie kupiliście części oryginalne
✅ Zdjęcia części – przed montażem, z widocznymi logo i numerami katalogowymi
✅ Uzasadnienie – dlaczego zastosowaliście oryginalne (wiek pojazdu, bezpieczeństwo, brak zamienników)

2. Wiek i stan pojazdu

Jeśli pojazd:

• Nowy (do 3 lat) – łatwo uzasadnić oryginalne (gwarancja, wartość)
• Średni wiek (3-7 lat) – oryginalne uzasadnione dla elementów bezpieczeństwa i kluczowych
• Stary (powyżej 7 lat) – trudniej uzasadnić oryginalne, chyba że premium lub bezpieczeństwo

3. Marka pojazdu

• Premium (Mercedes, BMW, Audi, Lexus) – łatwiej uzasadnić oryginalne
• Średnia klasa (VW, Ford, Opel) – uzasadnione dla nowych pojazdów
• Budżetowe (Dacia, Skoda, Seat) – trudniej uzasadnić, chyba że nowe

4. Rodzaj części

• Bezpieczeństwo – zawsze oryginalne (hamulce, kierownica, airbagi)
• Konstrukcyjne – preferowane oryginalne (błotniki, progi, belki)
• Estetyczne – mogą być zamienniki Q

5. Brak dostępności zamienników

Jeśli w dacie naprawy:

• Sprawdziliście dostępność zamienników Q u kilku dostawców – nie było
• Lub były tylko P/PJ (niska jakość) – niedopuszczalne

…udokumentujcie to (e-maile, telefony, notatki).

6. Opinia biegłego

Biegły w swojej opinii oceni, czy zastosowanie części oryginalnych było uzasadnione. Zazwyczaj uwzględni:

• Wiek i wartość pojazdu
• Dostępność zamienników
• Rodzaj części (bezpieczeństwo vs estetyka)
• Ceny rynkowe oryginalnych vs zamienników

Jeśli biegły uzna, że oryginalne były uzasadnione – sąd to zaakceptuje.

Praktyczne wskazówki dla warsztatów

Przed zakupem części:

✅ Oceńcie pojazd – wiek, marka, stan, wartość
✅ Skonsultujcie z poszkodowanym – czy preferuje oryginalne czy zamienniki
✅ Sprawdźcie dostępność zamienników Q – jeśli nie ma, dokumentujcie
✅ Porównajcie ceny – oryginalne vs Q – jaka różnica?

Podczas zakupu:

✅ Kupujcie u sprawdzonych dostawców (dealerzy, renomowane hurtownie)
✅ Zbierajcie faktury ze szczegółowym opisem części
✅ Róbcie zdjęcia części przed montażem (logo, numery katalogowe)
✅ Dokumentujcie – jeśli brak dostępności zamienników

W dokumentacji naprawy:

✅ W fakturze dla poszkodowanego – precyzyjnie opisujcie części (nazwa, numer, producent)
✅ Przechowujcie faktury zakupu – załączcie do dokumentacji sprawy
✅ Zdjęcia – dołączcie do dokumentacji, będą pomocne w procesie

W przypadku sporu z ubezpieczycielem:

✅ Wyjaśnijcie – dlaczego zastosowaliście oryginalne (bezpieczeństwo, brak zamienników, wiek pojazdu)
✅ Przedłóżcie faktury – udowadniają rzeczywiste koszty
✅ Powołajcie się na orzecznictwo – prawo wyboru warsztatu i dostawcy
✅ Skonsultujcie z prawnikiem – czy macie szanse w sądzie

FAQ

1. Czy ubezpieczyciel może zmusić warsztat do stosowania zamienników?

Nie. Warsztat (działający na podstawie cesji od poszkodowanego) ma prawo wyboru części. Ubezpieczyciel może kwestionować koszty w sądzie, ale nie może nakazać stosowania konkretnych części.

2. Czy mogę zastosować części oryginalne nawet dla starego pojazdu?

Możesz, ale ryzykujesz, że sąd uzna, iż tańsze zamienniki Q lub P były wystarczające i zredukuje odszkodowanie. Wyjątek: elementy bezpieczeństwa – tam zawsze oryginalne.

3. Co jeśli nie mam faktury zakupu części?

To osłabia Twoją pozycję. Biegły ustali ceny rynkowe niezależnie, ale ubezpieczyciel może kwestionować, czy faktycznie zastosowałeś oryginalne części. Zawsze zbierajcie faktury.

4. Czy mogę zastosować części oryginalne dla pojazdu premium (np. BMW) i oczekiwać pełnego odszkodowania?

Tak, to najsilniejsze uzasadnienie. Pojazdy premium wymagają części oryginalnych dla zachowania wartości, bezpieczeństwa i jakości. Sądy to akceptują.

5. Ubezpieczyciel twierdzi, że powinienem był uzyskać rabat 20% na części. Czy to uzasadnione?

Nie, jeśli masz faktury zakupu potwierdzające rzeczywiste ceny. Ubezpieczyciel nie może narzucać fikcyjnych rabatów. Biegły sprawdzi ceny rynkowe – jeśli Twoje są w normie, sąd je zaakceptuje.

6. Co jeśli biegły stwierdzi, że powinienem był zastosować zamienniki zamiast oryginalnych?

Przeanalizujcie opinię – czy biegły uwzględnił wszystkie okoliczności (wiek pojazdu, bezpieczeństwo, dostępność)? Jeśli nie, zgłoście zastrzeżenia. Jeśli tak – być może musicie zaakceptować niższe odszkodowanie lub rozważyć ugodę.

7. Czy mogę stosować części używane zamiast nowych?

Możesz, ale to obniży wartość odszkodowania. Części używane mają niższą wartość i krótszą żywotność. Ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie adekwatne do zastosowanych części.

Najważniejsze wnioski

1. Części oryginalne nie są obowiązkowe, ale są uzasadnione dla nowych pojazdów, premium, i elementów bezpieczeństwa
2. Zamienniki Q są dopuszczalne dla starszych pojazdów i elementów estetycznych
3. Faktury zakupu to kluczowy dowód – zawsze je zbierajcie
4. Prawo wyboru dostawcy – ubezpieczyciel nie może narzucać
5. Rabaty fikcyjne – ubezpieczyciel nie może ich narzucać, jeśli macie faktury
6. Biegły oceni zasadność – jego opinia będzie kluczowa dla sądu
7. Dokumentacja i uzasadnienie – zawsze wyjaśniajcie, dlaczego zastosowaliście oryginalne

Zakończenie

Wybór części zamiennych to strategiczna decyzja, która może przesądzić o wysokości przyznanego odszkodowania. Warsztaty, które przemyślanie dobierają części do wieku i charakteru pojazdu, zbierają kompletną dokumentację zakupu i potrafią uzasadnić swoje wybory, mają zdecydowanie większe szanse na pełne uwzględnienie roszczenia przez sąd. W kolejnym artykule omówimy kwestię stawki roboczogodziny – jak ją ustalać, uzasadniać i bronić przed zakwestionowaniem przez ubezpieczyciela.

Rozbudowany disclaimer: Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa o odszkodowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Podsumowanie kancelarii: Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie i wiedzę zespołu Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy. Od lat wspieramy warsztaty samochodowe z Poznania i całej Wielkopolski w dochodzeniu roszczeń od ubezpieczycieli, w tym w skutecznym uzasadnianiu wyboru części zamiennych i dokumentowaniu kosztów naprawy.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

Źródła

• Kodeks cywilny, art. 363 § 1

Do napisania tego wpisu natchnęło mnie pytanie od Czytelniczki:

„Proszę jeszcze o jedną podpowiedź, czy za wstrząśnienie mózgu i za uraz kręgosłupa uszczerbek naliczany jest odrębnie? Bo rozumiem, że i z tego tytułu też się należy odszkodowanie? Pozdrawiam”

W tak postawionym pytaniu mieszczą się aż dwa istotne zagadnienia, które warto rozdzielić i omówić osobno. Zapraszam do lektury.

Spis treści

1. Czym jest uszczerbek na zdrowiu i jak się go ustala?
2. Czy każdy uraz punktuje się osobno?
3. Jedno zdarzenie – jedno czy kilka zadośćuczynień?
4. Przykłady z praktyki
5. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
6. FAQ – najczęstsze pytania

---

Czym jest uszczerbek na zdrowiu i jak się go ustala?

Zacznijmy od podstaw. Uszczerbek na zdrowiu to procentowe określenie stopnia trwałego lub długotrwałego uszkodzenia funkcji organizmu wskutek doznanego urazu. Innymi słowy – to medyczna ocena tego, w jakim stopniu zdrowie poszkodowanego zostało na stałe (lub długotrwale) naruszone.

Sposób ustalania uszczerbku opisany jest w specjalnych tabelach. W sprawach z OC sprawcy (ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych) miarodajna jest tabela ZUS-owska – Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu.

W sprawach dochodzonych z ubezpieczenia dobrowolnego (np. polisy NNW) stosuje się zwykle tabele autorstwa poszczególnych zakładów ubezpieczeń – te mogą się różnić w szczegółach, dlatego warto zawsze sprawdzić, jaką tabelę zastosuje ubezpieczyciel.

Czy każdy uraz punktuje się osobno?

Odpowiadając na pytanie Czytelniczki: tak, każdy uraz punktowany jest oddzielnie – o ile stanowi odrębne uszkodzenie różnych organów lub części ciała.

Lekarz orzecznik ocenia każdy uraz z osobna i przypisuje mu odpowiedni procent uszczerbku zgodnie z tabelą. Następnie te wartości są sumowane (choć czasem z pewnym „rabatowaniem” – o tym za chwilę).

Kiedy urazy punktuje się osobno?

Osobno punktuje się urazy dotyczące różnych organów lub części ciała, np.:

• złamanie ręki + złamanie nogi
• uraz kręgosłupa + wstrząśnienie mózgu
• uszkodzenie wzroku + uszkodzenie słuchu
• złamanie żeber + uszkodzenie płuc

Kiedy urazy NIE punktuje się osobno?

Nie punktuje się osobno, gdy dany uraz zawiera niejako w sobie już inny, lżejszy uraz, który jest jego częścią składową.

Przykład: Jeśli doszło do złamania kości ramiennej z uszkodzeniem nerwu, a tabela przewiduje dla takiego kompleksowego urazu określony procent uszczerbku – nie dodaje się osobno punktów za samo złamanie i osobno za uszkodzenie nerwu. Uraz traktowany jest jako całość.

Podobnie: jeśli wstrząśnienie mózgu w danym przypadku jest konsekwencją urazu czaszki, a tabela uwzględnia to w jednym zapisie – nie punktuje się tego podwójnie.

Jedno zdarzenie – jedno czy kilka zadośćuczynień?

Tu przechodzimy do drugiej części pytania Czytelniczki. Zadośćuczynienie jest zawsze jedno, niezależnie od tego, ile odrębnych urazów doznała poszkodowana osoba.

Co obejmuje zadośćuczynienie?

Zgodnie z art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego zadośćuczynienie obejmuje ogół cierpień, krzywd i konsekwencji, jakich doznała dana osoba w konkretnym wypadku. Chodzi tu o krzywdę niemajątkową, czyli:

• ból fizyczny
• cierpienia psychiczne
• poczucie kalectwa
• obniżenie komfortu życia
• ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu
• konsekwencje medyczne (hospitalizacje, operacje, rehabilitacje)
• wpływ na życie rodzinne, zawodowe, towarzyskie

Wszystkie te elementy składają się na jedno zadośćuczynienie, nawet jeśli poszkodowany doznał kilku różnych urazów. Sąd ocenia sprawę kompleksowo i przyznaje jedną kwotę tytułem zadośćuczynienia za całość doznanej krzywdy.

Dlaczego nie wypłaca się kilku zadośćuczynień?

Bo zadośćuczynienie ma charakter globalny – ma zrekompensować całą krzywdę niemajątkową wynikającą z danego zdarzenia. Nie jest to suma zadośćuczynień za poszczególne urazy, lecz jedna kwota uwzględniająca całościowy obraz szkody na zdrowiu i jej konsekwencji.

Przykłady z praktyki

Przykład 1: Wypadek komunikacyjny

Poszkodowany w wypadku doznał:

• wstrząśnienia mózgu (uszczerbek 5%)
• urazu kręgosłupa szyjnego (uszczerbek 10%)
• złamania żeber (uszczerbek 3%)

Łączny uszczerbek: ok. 18% (lekarz orzecznik może zastosować zasadę „rabatowania”, więc suma nie zawsze jest arytmetyczna, ale zazwyczaj jest bliska).

Zadośćuczynienie: jedno, np. 30 000 zł, uwzględniające całość krzywdy, ból, hospitalizację, rehabilitację, konsekwencje psychiczne.

Przykład 2: Wypadek przy pracy

Pracownik spadł z rusztowania i doznał:

• złamania ręki (uszczerbek 8%)
• urazu kręgosłupa lędźwiowego (uszczerbek 15%)
• uszkodzenia stawu kolanowego (uszczerbek 7%)

Łączny uszczerbek: ok. 30%

Zadośćuczynienie: jedno, np. 60 000 zł, obejmujące wszystkie cierpienia i konsekwencje.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

1. Dokumentuj wszystkie urazy – każdy uraz powinien być odnotowany w dokumentacji medycznej. Im dokładniejsza dokumentacja, tym łatwiej lekarzowi orzecznikowi prawidłowo ocenić łączny uszczerbek.
2. Nie zgadzaj się na zaniżony uszczerbek – jeśli masz wątpliwości co do oceny lekarza orzecznika ubezpieczyciela, masz prawo zlecić prywatną opinię lub wnioskować o opinię sądową w toku procesu.
3. Pamiętaj, że zadośćuczynienie jest jedno, ale kompleksowe – nie ma sensu dzielić go na „zadośćuczynienie za wstrząśnienie” i „zadośćuczynienie za kręgosłup”. Liczy się ogólna krzywda wynikająca z wypadku.
4. Zbieraj dowody na konsekwencje urazów – rachunki za leki, zaświadczenia o niezdolności do pracy, opinie psychologów, zeznania świadków o tym, jak wypadek wpłynął na Twoje życie – to wszystko pomaga w ustaleniu odpowiedniej wysokości zadośćuczynienia.
5. Skonsultuj się z prawnikiem – sprawy odszkodowawcze potrafią być skomplikowane, a ubezpieczyciele często stosują różne taktyki zaniżania wypłat. Profesjonalna pomoc prawna zwiększa szanse na uzyskanie sprawiedliwego odszkodowania.

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy za wstrząśnienie mózgu i uraz kręgosłupa uszczerbek naliczany jest odrębnie?

Tak, lekarz orzecznik ocenia każdy uraz osobno i przypisuje mu odpowiedni procent uszczerbku zgodnie z tabelą. Następnie wartości te są sumowane (z ewentualnym „rabatowaniem”).

2. Czy w związku z tym przysługują mi dwa zadośćuczynienia?

Nie. Zadośćuczynienie jest zawsze jedno i obejmuje całość krzywdy niemajątkowej doznanej w danym zdarzeniu, niezależnie od liczby urazów.

3. Co to znaczy „rabatowanie” przy sumowaniu uszczerbków?

Czasem, gdy jest kilka urazów, łączny uszczerbek nie jest ich prostą sumą arytmetyczną, lecz jest nieznacznie obniżany. To praktyka stosowana przez lekarzy orzeczników, wynikająca z założenia, że nie każdy kolejny uraz w pełni „dodaje się” do poprzednich w kontekście ogólnej sprawności organizmu.

4. Czy mogę wnioskować o opinię innego lekarza, jeśli nie zgadzam się z oceną ubezpieczyciela?

Tak. Możesz zlecić prywatną opinię medyczną lub – jeśli sprawa trafi do sądu – wnioskować o opinię biegłego sądowego.

5. Jak długo trwa ustalanie uszczerbku na zdrowiu?

Zależy od skomplikowania sprawy. Zwykle lekarz orzecznik bada poszkodowanego na podstawie dokumentacji medycznej i ewentualnego badania osobistego. W sprawie przedsądowej może to potrwać kilka tygodni, w postępowaniu sądowym – kilka miesięcy.

6. Czy uszczerbek na zdrowiu wpływa na wysokość zadośćuczynienia?

Tak, procent uszczerbku jest jednym z kluczowych czynników wpływających na wysokość zadośćuczynienia. Im wyższy uszczerbek, tym wyższe zazwyczaj zadośćuczynienie – choć nie jest to jedyny czynnik (liczy się też ból, cierpienia psychiczne, konsekwencje życiowe).

---

Podsumowanie

Odpowiadając na pytanie Czytelniczki:

• Uszczerbek na zdrowiu za wstrząśnienie mózgu i uraz kręgosłupa naliczany jest odrębnie – każdy uraz punktuje się osobno (o ile nie stanowi części składowej drugiego urazu).
• Zadośćuczynienie jest natomiast jedno – obejmuje całość krzywdy niemajątkowej wynikającej z danego zdarzenia, niezależnie od liczby urazów.

Mam nadzieję, że rozwiałem wątpliwości. Jeśli masz podobne pytania – zostaw komentarz, chętnie odpowiem!

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, wypadkach przy pracy i innych zdarzeniach szkodowych.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Kompleksową obsługę prawną w postępowaniu przedsądowym i sądowym
• Reprezentację przed ubezpieczycielami i w postępowaniach sądowych
• Wsparcie w gromadzeniu i zabezpieczaniu materiału dowodowego
• Pomoc w uzyskaniu właściwej oceny uszczerbku na zdrowiu

Kontakt:
KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY
ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI
Poznań

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

W ciągu ostatnich lat Polska stała się domem dla setek tysięcy migrantów ze Wschodu – Ukraińców, Białorusinów, Gruzinów, Kazachów. Według oficjalnych szacunków, tylko obywateli Ukrainy jest u nas już około miliona, choć same społeczności ukraińskie mówią nawet o dwóch milionach. Wraz z tą nową falą mieszkańców pojawiają się pytania, które dotyczą bardzo praktycznych, często dramatycznych sytuacji: co się dzieje, gdy cudzoziemiec ulegnie wypadkowi w Polsce? Czy przysługują mu odszkodowanie, zadośćuczynienie, renta – tak jak Polakowi?

Odpowiedź jest jednoznaczna: tak, cudzoziemcy mają w Polsce takie same prawa do odszkodowań jak obywatele polscy. Prawo cywilne nie dyskryminuje ofiar wypadków ze względu na narodowość. Postaram się wyjaśnić, jak to działa w praktyce i co warto wiedzieć, jeśli Ty lub Twoi bliscy z Ukrainy, Białorusi czy innego kraju znaleźliście się w takiej sytuacji.

Spis treści

1. Zasada równego traktowania – prawo cywilne nie patrzy na obywatelstwo
2. Wypadki komunikacyjne – odszkodowanie z OC sprawcy
3. Wypadki przy pracy – roszczenia do ZUS i pracodawcy
4. Zadośćuczynienie za śmierć bliskiego – również dla rodzin z Ukrainy
5. Praktyczne wskazówki dla cudzoziemców poszkodowanych w Polsce
6. FAQ

Zasada równego traktowania – prawo cywilne nie patrzy na obywatelstwo

W polskim prawie cywilnym obowiązuje fundamentalna zasada: przepisy o odpowiedzialności odszkodowawczej stosuje się jednakowo wobec wszystkich osób przebywających na terytorium Polski, niezależnie od ich obywatelstwa.

Zgodnie z art. 415 Kodeksu cywilnego (KC):

„Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”

Przepis ten nie rozróżnia, czy „drugi” to Polak, Ukrainiec, Białorusin, Gruzin czy obywatel Kazachstanu. Jeśli na terytorium Polski doszło do wypadku, w którym poszkodowany doznał uszczerbku na zdrowiu (art. 444 KC) lub jego mienie zostało uszkodzone, ma on pełne prawo dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie polskiego prawa – na tych samych zasadach co obywatel polski.

Co to oznacza w praktyce? Jeśli:

• Ukrainiec zostanie potrącony na przejściu dla pieszych w Warszawie,
• Białorusin ulegnie wypadkowi przy pracy na budowie w Poznaniu,
• Mołdawianin dozna obrażeń w kolizji komunikacyjnej w Krakowie,

…to wszystkim tym osobom przysługują roszczenia wynikające z polskich przepisów – identyczne jak Polakom. Żadna instytucja (ubezpieczyciel, pracodawca, ZUS) nie może odmówić wypłaty odszkodowania tylko dlatego, że poszkodowany jest cudzoziemcem.

Wypadki komunikacyjne – odszkodowanie z OC sprawcy

Najczęstszym przypadkiem, z jakim spotykamy się w praktyce, są wypadki drogowe. Ukraińcy, Białorusini, obywatele innych państw pracują w Polsce, poruszają się naszymi drogami – jako kierowcy, pasażerowie, piesi czy rowerzyści. Niestety, zdarzają się kolizje i wypadki.

Jak wygląda dochodzenie odszkodowania?

Jeśli sprawcą wypadku jest kierowca ubezpieczony w polskim towarzystwie ubezpieczeniowym (OC posiadaczy pojazdów jest obowiązkowe w Polsce), poszkodowany cudzoziemiec może:

1. Zgłosić szkodę bezpośrednio do ubezpieczyciela sprawcy – tak samo jak polski obywatel. Ubezpieczyciel ma obowiązek rozpatrzyć roszczenie i wypłacić odszkodowanie/zadośćuczynienie.
2. Dochodzić następujących świadczeń (zgodnie z art. 444-448 KC):
   • Odszkodowanie za koszty leczenia, rehabilitacji, utracone zarobki, zniszczone mienie (np. uszkodzony samochód),
   • Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (ból, cierpienie, utrata radości życia),
   • Rentę – jeśli wypadek spowodował trwałe lub długotrwałe obniżenie zdolności do pracy lub zwiększenie potrzeb (np. koszty rehabilitacji, opieki),
   • Renta dla osób bliskich – jeśli poszkodowany zmarł, jego rodzina może otrzymać rentę na utrzymanie (art. 446 § 2 KC).

Czy obywatelstwo ma znaczenie?

Nie. Ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty odszkodowania z argumentacją, że poszkodowany to cudzoziemiec. Jeśli próbuje – to naruszenie prawa. W praktyce zdarza się, że ubezpieczyciele stawiają przeszkody (np. żądają dodatkowych dokumentów, opóźniają likwidację szkody), ale to dyskryminacja, na którą nie możesz się zgodzić.

Z naszego doświadczenia w kancelarii wiemy, że warto wtedy skorzystać z pomocy prawnika – szczególnie jeśli cudzoziemiec nie włada biegle polskim i obawia się, że ubezpieczyciel wykorzysta barierę językową do zaniżenia odszkodowania.

Wypadki przy pracy – roszczenia do ZUS i pracodawcy

Kolejny częsty przypadek to wypadki przy pracy. Wielu obywateli Ukrainy, Białorusi czy innych krajów pracuje w Polsce w budownictwie, przemyśle, rolnictwie – branżach, gdzie ryzyko wypadków jest podwyższone.

Jakie świadczenia przysługują?

Jeśli cudzoziemiec pracuje w Polsce na umowę o pracę i ulegnie wypadkowi przy pracy, ma prawo do:

1. Świadczeń z ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych):
   • Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy (wypłacane przez ZUS, wysokość zależy od procentu uszczerbku na zdrowiu),
   • Renta z tytułu niezdolności do pracy (jeśli wypadek spowodował trwałą niezdolność),
   • Świadczenie rehabilitacyjne.
2. Odszkodowania od pracodawcy (jeśli wypadek nastąpił z winy pracodawcy – np. brak środków BHP, naruszenie przepisów bezpieczeństwa):
   • Zadośćuczynienie za krzywdę (na podstawie art. 445 KC),
   • Odszkodowanie za utracone zarobki (art. 444 KC),
   • Renta (jeśli poszkodowany nie może już pracować lub wymaga stałej opieki).

Czy cudzoziemcy mogą dochodzić tych świadczeń?

Tak, na tych samych zasadach co Polacy. Jeśli cudzoziemiec legalnie pracuje w Polsce (czyli ma zezwolenie na pracę lub oświadczenie o powierzeniu pracy, jeśli jest wymagane) i podlega polskim ubezpieczeniom społecznym, to:

• ZUS traktuje go jak polskiego pracownika,
• Pracodawca odpowiada za jego bezpieczeństwo zgodnie z polskim prawem pracy.

Nie ma znaczenia, że poszkodowany to obywatel Ukrainy czy Kazachstanu. Jeśli ZUS odmawia wypłaty świadczenia z powodu obywatelstwa – to błąd, na który można i trzeba się odwołać.

Zadośćuczynienie za śmierć bliskiego – również dla rodzin z Ukrainy

Najtragiczniejszy scenariusz to śmierć bliskiej osoby w wypadku. Tutaj również prawo polskie nie dyskryminuje – rodziny obywateli Ukrainy, Białorusi, innych krajów mogą domagać się zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej.

Co mówi prawo?

Zgodnie z art. 446 § 4 KC (wprowadzonym w 2008 r.):

„Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.”

„Najbliżsi członkowie rodziny” to przede wszystkim:

• Małżonek,
• Dzieci,
• Rodzice,
• Rodzeństwo (w zależności od relacji).

Czy przepis ten stosuje się do cudzoziemców?

Tak. Jeśli obywatel Ukrainy zginął w wypadku w Polsce (np. wypadek drogowy, wypadek przy pracy), jego rodzina – nawet jeśli mieszka na Ukrainie – może wystąpić do polskiego ubezpieczyciela lub do sądu w Polsce z roszczeniem o zadośćuczynienie.

Co ważne: nawet jeśli na Ukrainie nie istnieje instytucja „zadośćuczynienia za śmierć bliskiego” (w wielu krajach postsowieckich takiego roszczenia nie ma), to i tak rodzina może go dochodzić w Polsce, bo obowiązuje tu polskie prawo.

Przykład z praktyki

Wyobraźmy sobie rodzinę z Kijowa. Ojciec pracował w Polsce na budowie, zginął w wypadku przy pracy. Jego żona i troje małoletnich dzieci zostali na Ukrainie. Mimo że ukraińskie prawo nie przewiduje zadośćuczynienia pieniężnego za śmierć bliskiego, rodzina może wystąpić do polskiego ubezpieczyciela OC pracodawcy (lub do sądu w Polsce) o:

• Zadośćuczynienie dla żony i dzieci (art. 446 § 4 KC),
• Rentę dla dzieci na utrzymanie (art. 446 § 2 KC),
• Odszkodowanie za koszty pogrzebu (art. 446 § 1 KC).

Nie ma znaczenia, że rodzina mieszka na Ukrainie i ma ukraińskie obywatelstwo. Zdarzenie miało miejsce w Polsce, więc obowiązuje polskie prawo.

Praktyczne wskazówki dla cudzoziemców poszkodowanych w Polsce

Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Rosji, Mołdawii, Kazachstanu (lub innego kraju) i uległeś wypadkowi w Polsce, pamiętaj:

1. Masz takie same prawa jak Polacy. Nie pozwól, by ubezpieczyciel, pracodawca czy ZUS twierdził inaczej.
2. Zbieraj dokumenty:
   • Protokół policji (jeśli wypadek drogowy),
   • Dokumentacja medyczna (karty leczenia, opinie lekarskie, zwolnienia),
   • Umowa o pracę, dokumenty potwierdzające zatrudnienie (jeśli wypadek przy pracy),
   • Dowód osobisty/paszport, dokument potwierdzający legalny pobyt (jeśli wymagany).
3. Zgłoś szkodę szybko – do ubezpieczyciela sprawcy (wypadek drogowy) lub do ZUS/pracodawcy (wypadek przy pracy). Nie zwlekaj, bo roszczenia się przedawniają (zazwyczaj 3 lata od dnia wypadku).
4. Nie zgadzaj się na zaniżone propozycje. Ubezpieczyciele często oferują cudzoziemcom niskie kwoty, licząc na barierę językową i nieznajomość prawa. Możesz odmówić i negocjować – lub skierować sprawę do sądu.
5. Szukaj pomocy prawnej. Jeśli nie mówisz po polsku lub obawiasz się, że ubezpieczyciel Cię oszuka – skonsultuj się z prawnikiem. W naszej kancelarii reprezentujemy cudzoziemców w sprawach odszkodowawczych, pomagając przełamać bariery językowe i prawne.

FAQ

Czy jako obywatel Ukrainy mogę dostać odszkodowanie za wypadek w Polsce?

Tak. Jeśli wypadek miał miejsce na terytorium Polski, przysługują Ci takie same roszczenia jak obywatelowi polskiemu: odszkodowanie, zadośćuczynienie, renta – zgodnie z Kodeksem cywilnym.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel odmawia wypłaty, twierdząc, że jestem cudzoziemcem?

To dyskryminacja. Złóż pisemną reklamację, powołując się na art. 415, 444-448 KC. Jeśli ubezpieczyciel dalej odmawia – skieruj sprawę do sądu lub skorzystaj z pomocy prawnika.

Czy mogę dochodzić odszkodowania, jeśli pracowałem „na czarno”?

Trudniejsze, ale możliwe. Nawet jeśli nie miałeś umowy o pracę, możesz dochodzić odszkodowania od sprawcy wypadku (np. z OC sprawcy wypadku drogowego). Ale świadczenia z ZUS (jednorazowe odszkodowanie, renta) nie będą dostępne, jeśli nie byłeś ubezpieczony.

Czy rodzina zmarłego obywatela Ukrainy może dostać zadośćuczynienie w Polsce?

Tak. Jeśli osoba bliska zginęła w wypadku w Polsce, jej rodzina (małżonek, dzieci, rodzice) może dochodzić zadośćuczynienia za śmierć bliskiego (art. 446 § 4 KC) – nawet jeśli mieszka na Ukrainie i nie zna polskiego prawa.

Czy muszę mówić po polsku, żeby dochodzić odszkodowania?

Nie. Możesz korzystać z tłumacza (np. podczas rozmów z ubezpieczycielem czy w sądzie). Warto jednak skonsultować się z prawnikiem, który pomoże Ci przygotować dokumenty i reprezentować Twoje interesy.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI: Radca Prawny Bartosz Kowalak ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 2224963 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Pytanie Czytelniczki

„Dzień dobry. Miesiąc temu miałam wypadek nie z mojej winy, auto skasowane PZU orzekło szkodę całkowitą wycena była w porządku. Wystawili wrak na aukcji był 1 oferent, który nie potrafił określić terminu odbioru wraku. Po moich zapytaniach kiedy to nastąpi miał oddzwonić i podać termin jednak tego nie zrobił. Wysłałam do niego wiadomość SMS, że rezygnuję z jego oferty. Sprzedałam wrak do stacji demontażu pytając wcześniej likwidatora szkody czy w takim przypadku będzie mi zwrócona różnica, potwierdził że tak. Teraz PZU się wypięło i twierdzą że nie zwrócą różnicy. Moje pytanie brzmi, czy mają takie prawo? Czy się odwoływać? Drugi mój problem to zwrot kosztów dojazdu na rehabilitację. PZU wyliczyło koszt paliwa za przejechane kilometry – 8l na 100km, przejechane 1080km, dało kwotę 425zł, auto prywatne. Czy taki przelicznik jest właściwy? Pozdrawiam.”

Odpowiedź Prawnika od Odszkodowań

Dzień dobry! Pani sytuacja to dwa oddzielne problemy, które niestety często się zdarzają w kontaktach z PZU. Wyjaśniam po kolei obie kwestie i co można zrobić.

---

Problem 1: Sprzedaż wraku poza aukcją PZU – czy zwrócą różnicę?

Krótka odpowiedź

Niestety, PZU ma formalną rację – ubezpieczyciel nie ma obowiązku zwrotu różnicy, jeśli sprzedała Pani wrak samodzielnie, poza systemem ich aukcji. Ale to nie koniec – może Pani dochodzić tej różnicy na drodze sądowej, zwłaszcza że likwidator potwierdził zwrot.

Jak to działa w praktyce?

W przypadku szkody całkowitej standardowa procedura wygląda tak:

1. Ubezpieczyciel wycenia pojazd

• Wartość pojazdu przed szkodą (np. 30 000 zł)
• Wartość wraku (np. 5 000 zł)
• Odszkodowanie = różnica (25 000 zł)

2. Ubezpieczyciel wystawia wrak na aukcję

• Oferenci licytują wrak
• Jeśli ktoś zaoferuje więcej niż szacowana wartość wraku – poszkodowany dostaje różnicę

3. Poszkodowany ma wybór:

• Opcja A: Sprzedać wrak przez aukcję ubezpieczyciela (wtedy ubezpieczyciel zajmuje się wszystkim i ewentualnie dopłaca różnicę)
• Opcja B: Sprzedać wrak samodzielnie (wtedy bierze na siebie ryzyko i sam musi zadbać o swoją różnicę)

Dlaczego PZU odmawia zwrotu różnicy?

Z punktu widzenia PZU:

• Wypłacili Pani odszkodowanie pomniejszone o wartość wraku (zgodnie z ich wyceną)
• Wystawili wrak na aukcji (spełnili swój obowiązek)
• Pani zrezygnowała z ich aukcji i sprzedała wrak samodzielnie
• Ubezpieczyciel twierdzi: „Nasza odpowiedzialność się kończy – dalej to sprawa poszkodowanego”

I tu jest haczyk: Ubezpieczyciel faktycznie nie ma obowiązku prawnego zwrócenia różnicy, jeśli poszkodowany sprzedał wrak poza systemem aukcji. Przepisy nie nakładają na ubezpieczyciela takiego obowiązku.

Ale czy to oznacza, że Pani przegrała?

Nie! Jest kilka argumentów, które warto wykorzystać:

1. Potwierdzone obietnice likwidatora

Napisała Pani, że likwidator potwierdził, że różnica zostanie zwrócona. To bardzo ważne. Jeśli ma Pani to na piśmie (e-mail, SMS, wiadomość w systemie) – to dowód obietnicy PZU.

Argumentacja prawna:

• Culpa in contrahendo – jeśli PZU wprowadził Panią w błąd co do swoich zobowiązań, może odpowiadać za powstałą szkodę
• Zasada zaufania – poszkodowany ma prawo polegać na zapewnieniach pracownika ubezpieczyciela

2. Niemożność skorzystania z aukcji z winy PZU

Opisała Pani sytuację:

• Był tylko 1 oferent na aukcji
• Oferent nie potrafił określić terminu odbioru wraku
• Oferent miał oddzwonić, ale nie zrobił tego

To pokazuje, że system aukcji PZU był nieskuteczny. Nie mogła Pani w nieskończoność czekać na oferenta, który nie wywiązywał się z ustaleń.

Argumentacja:

• Niemożność realizacji zobowiązania z przyczyn zależnych od PZU – jeśli system aukcji nie działa (słabi oferenci, brak komunikacji), to poszkodowany nie może ponosić konsekwencji
• Konieczność zabezpieczenia wraku – wrak trzeba było usunąć (nie można go trzymać w nieskończoność na parkingu)

3. Cel odszkodowania – pełne naprawienie szkody (art. 361 KC)

Zasada pełnego odszkodowania oznacza, że poszkodowany powinien zostać w takiej sytuacji majątkowej, jakby szkody nie było. Jeśli:

• PZU wycenił wrak na X zł
• Pani sprzedała go za Y zł (więcej niż X)
• PZU nie zwraca różnicy

→ To Pani ponosi stratę, która nie wynika z Pani winy, tylko z nieprawidłowego funkcjonowania systemu aukcji PZU.

Co dalej – praktyczne kroki?

Krok 1: Pisemne wezwanie do zapłaty

Wystosujcie do PZU pisemne wezwanie do zapłaty różnicy, w którym:

• Przypomniicie potwierdzenie likwidatora (załączcie screenshot/wydruk, jeśli macie)
• Wskażecie, że system aukcji PZU był nieskuteczny (oferent nie określił terminu odbioru, nie oddzwonił)
• Powołacie się na art. 361 KC (zasada pełnego odszkodowania) i art. 471 KC (odpowiedzialność za wprowadzenie w błąd)
• Zażądacie zwrotu różnicy między ceną sprzedaży wraku a wartością przyjętą przez PZU

Ustaw termin (np. 14 dni).

Krok 2: W razie odmowy – pozew do sądu

Jeśli PZU odmówi – wnieście pozew. W sądzie:

• Powołajcie się na potwierdzenie likwidatora (to silny dowód)
• Wskażcie niemożność skorzystania z aukcji (oferent nie wywiązał się z ustaleń)
• Powołajcie się na art. 361 KC i zasadę pełnego odszkodowania
• Zażądajcie różnicy między kwotą ze sprzedaży wraku a wartością przyjętą przez PZU

Z naszego doświadczenia w kancelarii – jeśli macie pisemne potwierdzenie od likwidatora, szanse na wygraną są znacznie wyższe. Sąd może uznać, że PZU związał się obietnică i musi ją dotrzymać.

Krok 3: Ewentualnie – skarga do Rzecznika Finansowego

Możecie złożyć skargę do Rzecznika Finansowego (www.rf.gov.pl), który pośredniczy w sporach z ubezpieczycielami. To bezpłatna procedura, która czasem skutkuje polubownym rozwiązaniem.

Uwaga na przyszłość

W przyszłości, jeśli ktokolwiek znajdzie się w podobnej sytuacji – nie rezygnujcie z aukcji ubezpieczyciela bez pisemnej zgody ubezpieczyciela na samodzielną sprzedaż wraku i potwierdzenia, że różnica zostanie zwrócona.

---

Problem 2: Zwrot kosztów dojazdów na rehabilitację – czy przelicznik jest prawidłowy?

Krótka odpowiedź

Przelicznik zastosowany przez PZU (koszt paliwa: 8l/100km) jest nieprawidłowy. Właściwszy sposób to kilometrówka, czyli stawka za przejechany kilometr uwzględniająca nie tylko paliwo, ale także zużycie pojazdu.

Jak powinno być?

Przy zwrocie kosztów dojazdów prywatnym samochodem stosuje się zazwyczaj stawkę kilometrową, która obejmuje:

• Paliwo
• Zużycie pojazdu (amortyzacja, opony, płyny)
• Ubezpieczenie i inne koszty eksploatacji

Stawki kilometrowe w Polsce (2024-2025):

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury dotyczącym podróży służbowych (często stosowanym jako punkt odniesienia w sprawach odszkodowawczych):

• Samochód o pojemności do 900 cm³: ok. 0,89 zł/km
• Samochód o pojemności powyżej 900 cm³: ok. 1,15 zł/km

(Stawki mogą się nieznacznie różnić w zależności od aktualności przepisów – warto sprawdzić aktualne rozporządzenie)

Ile powinno Pani przysługiwać?

Przyjmując, że przejechała Pani 1080 km, a Pani auto ma pojemność >900 cm³:

Prawidłowy zwrot (kilometrówka):
1080 km × 1,15 zł/km = 1242 zł

Zwrot od PZU (tylko paliwo):
425 zł

Różnica do odzyskania:
1242 zł – 425 zł = 817 zł

Dlaczego przelicznik PZU jest błędny?

PZU zastosował przelicznik tylko kosztu paliwa (8l/100km × cena paliwa). Ale to niewystarczające, bo:

1. Zużycie pojazdu – jazda 1080 km to koszt nie tylko paliwa, ale także:
   • Zużycie opon
   • Amortyzacja pojazdu
   • Oleje i płyny eksploatacyjne
   • Ubezpieczenie (proporcjonalnie do przejechanych km)
2. Orzecznictwo sądowe – sądy konsekwentnie orzekają, że zwrot kosztów dojazdów prywatnym samochodem powinien obejmować pełne koszty eksploatacji, nie tylko paliwo.

Co dalej?

Krok 1: Pisemne wezwanie do dopłaty

Wystosujcie do PZU pisemne wezwanie, w którym:

• Zakwestionujcie przelicznik jako nieprawidłowy
• Wskażecie, że właściwą metodą jest stawka kilometrowa (powołajcie się na rozporządzenie Ministra Infrastruktury)
• Przeliczycie należną kwotę: 1080 km × 1,15 zł/km = 1242 zł
• Zażądacie dopłaty różnicy: 817 zł

Załączcie:

• Dokumentację potwierdzającą dojazdy (skierowania na rehabilitację, potwierdzenia wizyt)
• Ewentualnie wyciągi z historii lokalizacji (Google Maps, jeśli mają Państwo) jako dowód przejechanych km

Krok 2: W razie odmowy – pozew

Jeśli PZU odmówi – dochodzcie różnicy w sądzie. Argumenty:

• Art. 361 KC – pełne odszkodowanie obejmuje wszystkie poniesione koszty
• Rozporządzenie o stawkach kilometrowych – jako obiektywne kryterium wyceny kosztów dojazdów
• Orzecznictwo sądowe – sądy przyznają stawki kilometrowe, nie tylko koszty paliwa

Praktyczne wskazówki – jak udokumentować dojazdy?

Na przyszłość (i dla innych czytelników) – żeby uniknąć sporów o koszty dojazdów:

1. Prowadźcie dziennik przejazdów – data, trasa, liczba km, cel (rehabilitacja)
2. Zachowujcie potwierdzenia wizyt – z kliniki rehabilitacyjnej, stemplowane karty wizyt
3. Ewentualnie robcie zrzuty ekranu z mapy – Google Maps pokazujący trasę i kilometry
4. W piśmie do ubezpieczyciela od razu żądajcie stawki kilometrowej – nie akceptujcie przelicznika „tylko paliwo”

---

Podsumowanie

Problem 1 – Sprzedaż wraku:

• PZU formalnie ma rację, że nie ma obowiązku zwrotu różnicy
• Ale: Jeśli likwidator to potwierdził – może Pani dochodzić różnicy w sądzie
• Argumenty: potwierdzenie likwidatora, niemożność skorzystania z aukcji, art. 361 KC
• Krok 1: Wezwanie do zapłaty
• Krok 2: W razie odmowy – pozew

Problem 2 – Koszty dojazdów:

• Przelicznik PZU (tylko paliwo) jest nieprawidłowy
• Właściwy sposób: stawka kilometrowa (ok. 1,15 zł/km dla aut >900 cm³)
• Należna kwota: ok. 1242 zł (zamiast 425 zł)
• Różnica do odzyskania: ok. 817 zł
• Krok 1: Wezwanie do dopłaty z przeliczeniem
• Krok 2: W razie odmowy – pozew

Czy się odwoływać?

Tak, zdecydowanie warto się odwoływać w obu sprawach, zwłaszcza jeśli:

• Ma Pani pisemne potwierdzenie od likwidatora o zwrocie różnicy za wrak
• Ma Pani dokumentację dojazdów na rehabilitację

Łączna kwota do odzyskania to potencjalnie różnica za wrak + 817 zł za dojazdy – warto walczyć.

Masz podobne pytanie? Napisz!

Jeśli zmagasz się ze sporami z PZU lub innym ubezpieczycielem o zwrot kosztów – piszcie w komentarzach lub mailcie. Chętnie pomogę w kolejnych wpisach!

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, w tym sporami z PZU o zwrot kosztów i uczciwe rozliczenia. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.