„Panie mecenasie, już minęły dwa tygodnie od zgłoszenia szkody, a ubezpieczyciel dopiero teraz chce przeprowadzić drugie oględziny. Dlaczego? Przecież już raz oglądali moje auto!”. To pytanie słyszę w mojej kancelarii co najmniej raz w miesiącu. I za każdym razem odpowiadam: to taktyka ubezpieczycieli. Dzisiaj wam wytłumaczę, jak to działa.

Spis treści

1. Co to są dodatkowe oględziny i kiedy są potrzebne?
2. Taktyka opóźniania wypłaty odszkodowania
3. Kto ponosi koszty dodatkowych oględzin?
4. Jak przyspieszyć proces likwidacji szkody?
5. Czy można odmówić drugich oględzin?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Co to są dodatkowe oględziny i kiedy są potrzebne?

W sprawie, o której dzisiaj piszę, ubezpieczyciel przeprowadził pierwsze oględziny uszkodzonego Volkswagena Touarega 8 maja 2017 roku. Sporządził kosztorys naprawy. Warsztat przyjął pojazd, zaczął rozkręcać, i… okazało się, że są dodatkowe uszkodzenia, niewidoczne na pierwszy rzut oka. Warsztat zgłosił potrzebę dodatkowych oględzin. Kiedy się odbyły? 19 maja 2017 roku – 11 dni później!

Dlaczego tak długo? Bo ubezpieczyciel musi:

1. Wyznaczyć rzeczoznawcę (a ten ma innych klientów)
2. Ustalić termin oględzin z warsztatem (a warsztat ma innych klientów)
3. Dojechać na miejsce (czasem z drugiego końca Polski)
4. Sporządzić uzupełniający kosztorys
5. Zatwierdzić go w centrali

W teorii to 2-3 dni robocze. W praktyce? 10-14 dni. A czasem więcej.

Dodatkowe oględziny są potrzebne, gdy:

• Podczas rozbiórki pojazdu odkryto ukryte uszkodzenia
• Pierwsze oględziny były powierzchowne (rzeczoznawca „na oko”)
• Warsztat zauważył, że zakres naprawy jest większy niż początkowo szacowano
• Ubezpieczyciel chce zweryfikować kosztorys warsztatu (podejrzewa, że warsztat „dopisał” coś od siebie)

W sprawie chodziło o typową sytuację – po rozebraniu auta warsztat odkrył dodatkowe uszkodzenia. To normalne. Ale 11 dni zwłoki? To już nie jest normalne.

Taktyka opóźniania wypłaty odszkodowania

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele świadomie opóźniają dodatkowe oględziny. Dlaczego? Bo:

1. Im dłużej zwlekają, tym poszkodowany jest bardziej skłonny do ugody – „Panie, już miesiąc nie mam auta, płacę za najem zastępczego 300 zł dziennie, przyjmę każdą ofertę, byle szybko!”. I wtedy ubezpieczyciel proponuje 80% kosztorysu, a poszkodowany się zgadza, bo jest zmęczony.

W sprawie biegły sądowy uznał, że 10 dni zwłoki to odpowiedzialność ubezpieczyciela. Dlaczego? Bo warsztat zgłosił potrzebę oględzin 9 maja (czyli dzień po pierwszych oględzinach), a ubezpieczyciel pojawił się 19 maja. Co robił przez te 10 dni? Tego nikt nie wie. Może szukał wolnego terminu u rzeczoznawcy. Może czekał na zatwierdzenie w centrali. A może po prostu zwlekał, licząc, że poszkodowany zrezygnuje.

Kto ponosi koszty dodatkowych oględzin?

To kluczowe pytanie. Jeśli ubezpieczyciel zleca dodatkowe oględziny, to kto płaci za czas oczekiwania na te oględziny?

Wariant 1: Dodatkowe oględziny są konieczne (ukryte uszkodzenia)

• Warsztat rozbiera auto, odkrywa dodatkowe uszkodzenia
• Zgłasza ubezpieczycielowi: „Proszę przyjechać, są dodatkowe uszkodzenia”
• Ubezpieczyciel ma obowiązek przyjechać szybko (w praktyce 2-3 dni robocze)
• Jeśli zwleka dłużej (np. 10 dni), to koszt najmu pojazdu zastępczego w tym czasie obciąża ubezpieczyciela

Wariant 2: Dodatkowe oględziny wynikają z podejrzliwości ubezpieczyciela

• Ubezpieczyciel podejrzewa, że warsztat „dopisał” coś do kosztorysu
• Zleca dodatkowe oględziny, żeby sprawdzić
• Tu jest pytanie: czy to uzasadniona weryfikacja, czy celowe opóźnianie?
• Jeśli weryfikacja potwierdzi podejrzenia ubezpieczyciela (warsztat faktycznie zawyżył kosztorys), to koszt oględzin obciąża poszkodowanego (wybrał niewłaściwy warsztat)
• Jeśli weryfikacja nie potwierdzi podejrzeń (kosztorys był prawidłowy), to koszt oględzin obciąża ubezpieczyciela

Wariant 3: Dodatkowe oględziny wynikają ze zwłoki warsztatu

• Warsztat zwleka z rozebraniem auta, z zamówieniem części, z naprawą
• Po tygodniu nagle zgłasza: „Odkryliśmy dodatkowe uszkodzenia”
• Ubezpieczyciel może zasadnie zarzucić, że to zwłoka warsztatu, nie jego
• Koszt najmu pojazdu zastępczego w czasie zwłoki obciąża poszkodowanego (wybrał niewłaściwy warsztat)

W sprawie, o której piszę, biegły uznał wariant 1 – dodatkowe oględziny były konieczne, a ubezpieczyciel zwlekał 10 dni. Dlatego koszt najmu pojazdu zastępczego w tych 10 dniach (3.000 zł netto) obciążał ubezpieczyciela.

Jak przyspiedzić proces likwidacji szkody?

Jeśli chcesz uniknąć 10-dniowej zwłoki w dodatkowych oględzinach, musisz działać aktywnie. Oto moje rady:

1. Wybierz warsztat, który współpracuje z ubezpieczycielem – warsztaty, które regularnie współpracują z danym ubezpieczycielem, mają „swoich” rzeczoznawców. Oględziny odbywają się szybciej. Ale uwaga: taki warsztat może być też bardziej „posłuszny” wobec ubezpieczyciela (mniej będzie walczył o pełny kosztorys).

2. Ustal z warsztatem termin rozbiórki – jeśli warsztat zacznie rozbierać auto od razu po pierwszych oględzinach (np. następnego dnia), to dodatkowe uszkodzenia zostaną odkryte szybciej. I wtedy ubezpieczyciel będzie miał mniej czasu na zwlekanie.

3. Monitoruj proces – dzwoń do warsztatu co 2-3 dni: „Czy są jakieś postępy? Czy zgłosiliście potrzebę dodatkowych oględzin?”. Jeśli warsztat zwleka, to zmień warsztat. Jeśli ubezpieczyciel zwleka, to zacznij pisać maile z przypomnieniami: „Dzień dobry, minęły 3 dni od zgłoszenia potrzeby oględzin, kiedy rzeczoznawca przyjedzie?”.

4. Dokumentuj wszystko – każdy mail, każdy telefon, każde SMS. To będzie twój dowód w sądzie, że zwłoka była po stronie ubezpieczyciela, nie warsztatu. W sprawie, o której piszę, biegły mógł ustalić 10 dni zwłoki, bo warsztat potwierdził daty zgłoszenia i oględzin.

5. Zaproponuj termin oględzin – jeśli ubezpieczyciel zwleka, napisz: „Proszę o przeprowadzenie oględzin w terminie do 3 dni roboczych od dziś. Jeśli rzeczoznawca nie będzie dostępny, proszę o wyznazczenie innego rzeczoznawcy. W przeciwnym razie będę uznawał zwłokę za odpowiedzialność ubezpieczyciela i będę dochodzić kosztów najmu pojazdu zastępczego w całości”. Czasem to pomaga.

Czy można odmówić drugich oględzin?

To pytanie słyszę rzadko, ale warto je poruszyć. Czy poszkodowany może odmówić dodatkowych oględzin? Nie, nie może.

Ubezpieczyciel ma prawo zweryfikować zakres uszkodzeń i koszt naprawy. To wynika z zasady ostrożności – ubezpieczyciel musi się upewnić, że płaci za rzeczywiste uszkodzenia, nie za „dopisane” przez warsztat. Jeśli poszkodowany odmówi oględzin, ubezpieczyciel może:

1. Odmówić wypłaty odszkodowania (lub wypłacić tylko „bezsporną kwotę”)
2. Zarzucić, że poszkodowany celowo utrudnia likwidację szkody
3. W skrajnych przypadkach – zakwestionować całe roszczenie

Ale uwaga: ubezpieczyciel ma obowiązek przeprowadzić oględziny szybko. Jeśli zwleka 10 dni, to poszkodowany może:

1. Napisać do ubezpieczyciela: „Minęło X dni od zgłoszenia potrzeby oględzin, proszę o natychmiastowe wyznaczenie terminu. Jeśli termin nie zostanie wyznaczony w ciągu 2 dni roboczych, uznam to za zgodę na kosztorys warsztatu i będę dochodzić pełnej kwoty”.
2. Zlecić naprawę na koszt własny (na podstawie kosztorysu warsztatu) i potem dochodzić pełnego odszkodowania w sądzie. Ryzykowne, ale czasem skuteczne.
3. Skonsultować się z prawnikiem – może warto wysłać oficjalne wezwanie do ubezpieczyciela?

W sprawie, o której piszę, poszkodowany nie odmówił oględzin. Czekał cierpliwie 10 dni. I to było błędem – powinien był interweniować szybciej, pisać maile, dzwonić. Ale łatwo mówić z perspektywy czasu…

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Nie czekaj biernie – jeśli warsztat zgłosił potrzebę dodatkowych oględzin, a ubezpieczyciel nie reaguje przez 3 dni, zacznij interweniować. Dzwoń, pisz maile, wyznaczaj terminy.

2. Dokumentuj wszystko – maile z warsztatem, maile z ubezpieczycielem, telefony. To twój dowód w sądzie.

3. Ustal z warsztatem, kto zgłosił potrzebę oględzin i kiedy – to kluczowe. Jeśli warsztat zgłosił 9 maja, a ubezpieczyciel przyjechał 19 maja, to masz 10 dni zwłoki. Ale jeśli warsztat zgłosił 15 maja, a ubezpieczyciel przyjechał 19 maja, to masz tylko 4 dni zwłoki (co może być uznane za uzasadnione).

4. Rozważ zmianę warsztatu – jeśli warsztat zwleka z rozebraniem auta, z zamówieniem części, ze zgłoszeniem potrzeby oględzin, to zmień warsztat. Nie warto tracić czasu i pieniędzy na niewłaściwy warsztat.

5. Skonsultuj się z prawnikiem – jeśli ubezpieczyciel zwleka dłużej niż 5 dni z dodatkowymi oględzinami, warto skonsultować się z prawnikiem. Może wystarczy jedno pismo, żeby ubezpieczyciel się obudził?

FAQ – najczęstsze pytania

Ile czasu ma ubezpieczyciel na przeprowadzenie dodatkowych oględzin?
Przepisy nie określają konkretnego terminu. W praktyce 2-3 dni robocze to rozsądny czas. Jeśli zwleka dłużej (np. 10 dni), to może być uznane za nieuzasadnioną zwłokę.

Kto płaci za czas oczekiwania na dodatkowe oględziny?
Jeśli zwłoka jest po stronie ubezpieczyciela, to on płaci (w tym koszty najmu pojazdu zastępczego). Jeśli zwłoka jest po stronie warsztatu, to płaci poszkodowany.

Czy mogę odmówić dodatkowych oględzin?
Nie, nie możesz. Ubezpieczyciel ma prawo zweryfikować zakres uszkodzeń. Jeśli odmówisz, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel zwleka z oględzinami?
Pisz maile, dzwoń, wyznaczaj terminy. Jeśli to nie pomaga, skonsultuj się z prawnikiem. Może warto wysłać oficjalne wezwanie?

Jak udowodnić, że zwłoka była po stronie ubezpieczyciela?
Potrzebujesz dowodów: maili, SMS-ów, zeznania warsztatu. W sądzie biegły zbada, kiedy warsztat zgłosił potrzebę oględzin i kiedy ubezpieczyciel przyjechał.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361
• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 14

Ostatnio jeden z moich klientów powiedział: „Panie mecenasie, warsztat oferuje naprawę bezgotówkową. To brzmi świetnie – nie muszę nic płacić, wszystko załatwia warsztat z ubezpieczycielem. Ale… coś mi się wydaje, że jest jakiś haczyk”. I miał rację. Dziś opowiem wam, dlaczego naprawa bezgotówkowa to nie zawsze najlepszy wybór.

Spis treści

1. Czym jest naprawa bezgotówkowa?
2. Dlaczego warsztaty oferują naprawy bezgotówkowe?
3. Kto kontroluje koszt naprawy – ty czy ubezpieczyciel?
4. Czy warto czekać na decyzję ubezpieczyciela?
5. Co się dzieje, gdy odszkodowanie nie wystarcza?
6. Alternatywy dla naprawy bezgotówkowej
7. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
8. FAQ – najczęstsze pytania

Czym jest naprawa bezgotówkowa?

Naprawa bezgotówkowa to sytuacja, w której warsztat naprawia twoje auto, a rozlicza się bezpośrednio z ubezpieczycielem. Ty nie płacisz warsztatowi ani złotówki – wszystko załatwia warsztat z ubezpieczycielem. Brzmi świetnie, prawda?

W praktyce wygląda to tak:

1. Zgłaszasz szkodę do ubezpieczyciela
2. Ubezpieczyciel wyznacza oględziny
3. Warsztat sporządza kosztorys naprawy
4. Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie – ale nie tobie, tylko warsztatowi
5. Warsztat naprawia auto
6. Ty odbierasz naprawione auto – bez płacenia

Idealnie? Niekoniecznie.

Dlaczego warsztaty oferują naprawy bezgotówkowe?

To pytanie zadałem kiedyś właścicielowi warsztatu, z którym współpracuję. Odpowiedź była szczera: „Bo to dla nas wygodne. Nie musimy gonić klienta za płatność, dostajemy pieniądze od ubezpieczyciela, a klient jest zadowolony, że nie musi nic płacić”.

Ale jest jeszcze jeden powód, o którym warsztaty nie lubią mówić: kontrola nad procesem. Jeśli warsztat rozlicza się bezpośrednio z ubezpieczycielem, to:

1. Ubezpieczyciel ma wpływ na zakres naprawy
2. Ubezpieczyciel może narzucić zamienniki zamiast oryginalnych części
3. Ubezpieczyciel może kwestionować niektóre pozycje kosztorysu
4. Warsztat musi negocjować z ubezpieczycielem – nie z tobą

W sprawie, o której dzisiaj piszę, warsztat oszacował koszt naprawy na około 19.686,44 zł. Ubezpieczyciel wypłacił tę kwotę jako „bezsporną”. Warsztat miał naprawić auto, ale… nie naprawił. Dlaczego? Bo odszkodowanie nie wystarczyło na pełną naprawę. A poszkodowany nie miał środków na dopłatę.

I tu zaczyna się problem. Bo jeśli naprawa kosztuje 25.000 zł, a ubezpieczyciel wypłacił 19.686 zł, to kto płaci różnicę? Ty. Nie warsztat, nie ubezpieczyciel – ty.

Kto kontroluje koszt naprawy – ty czy ubezpieczyciel?

To kluczowe pytanie. W naprawie bezgotówkowej kontrolę ma… ubezpieczyciel. Dlaczego? Bo to on płaci warsztatowi. A kto płaci, ten dyktuje warunki.

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele w naprawie bezgotówkowej:

1. Narzucają zamienniki – zamiast oryginalnych części Volkswagena dostajesz zamienniki z Chin. Jakość? Cóż, to już inna historia.
2. Kwestionują zakres naprawy – „Czy na pewno trzeba wymieniać cały zderzak? Może wystarczy naprawa?”.
3. Opóźniają oględziny – w sprawie, o której piszę, pierwsze oględziny odbyły się 8 maja, drugie – 19 maja. 11 dni zwłoki! Dlaczego? Bo ubezpieczyciel chciał sprawdzić, czy warsztat nie „dopisał” czegoś od siebie.
4. Wypłacają „bezsporną kwotę” – czyli taką, co do której nie mają wątpliwości. Resztę? „Porozmawiamy później”.

W efekcie warsztat dostaje mniej pieniędzy niż pierwotnie kalkulował. I albo musi naprawić auto „tanio” (czyt: gorzej), albo wezwać cię do dopłaty. A ty? Myślałeś, że naprawa będzie „bezgotówkowa”, więc nie masz przygotowanych pieniędzy.

W sprawie poszkodowany był w kropce. Odszkodowanie nie wystarczyło na naprawę, warsztat nie naprawił auta, a poszkodowany został z uszkodzonym pojazdem i rachunkiem za parkowanie (830,25 zł) oraz najem pojazdu zastępczego (13.284 zł). Czy to sprawiedliwe? Nie. Czy to częste? Niestety, tak.

Czy warto czekać na decyzję ubezpieczyciela?

Wiele osób pyta mnie: „Panie mecenasie, czy powinienem poczekać na decyzję ubezpieczyciela, zanim zacznę naprawę?”. Odpowiedź brzmi: to zależy.

Jeśli czekasz na decyzję ubezpieczyciela:

• (+) Masz pewność, ile dostaniesz odszkodowania
• (+) Możesz zaplanować naprawę zgodnie z budżetem
• (-) Tracisz czas – ubezpieczyciel ma 30 dni na wypłatę, ale często wydłuża to do 40-50 dni
• (-) Zwiększają się koszty najmu pojazdu zastępczego

Jeśli zaczniesz naprawę od razu:

• (+) Auto będzie naprawione szybciej
• (+) Koszty najmu pojazdu zastępczego będą niższe
• (-) Ryzykujesz, że odszkodowanie będzie niższe niż koszt naprawy
• (-) Możesz mieć problem z dochodzeniem reszty od ubezpieczyciela

W sprawie, o której piszę, poszkodowany czekał na decyzję ubezpieczyciela. Oględziny odbyły się 8 maja i 19 maja, a odszkodowanie wypłacono 2 czerwca. Czyli prawie miesiąc zwłoki. W tym czasie poszkodowany płacił za najem Mercedesa (300 zł netto/dzień) oraz za parkowanie uszkodzonego auta (25 zł netto/dzień). Koszt? Ogromny.

Gdyby poszkodowany zaczął naprawę od razu, po pierwszych oględzinach (8 maja), to auto byłoby naprawione około 20 maja (4 dni technologiczne + 4 dni na części + 1 dzień schnięcia lakieru + 1 dzień na wydanie = około 12 dni). Koszt najmu pojazdu zastępczego byłby o połowę niższy.

Ale… gdyby odszkodowanie okazało się niższe niż koszt naprawy, poszkodowany musiałby dochodzić reszty w sądzie. A to kolejne miesiące zwłoki.

Co się dzieje, gdy odszkodowanie nie wystarcza?

To najgorsza sytuacja. Warsztat zaczął naprawę, ale odszkodowanie okazało się za małe. Co teraz?

1. Warsztat wstrzymuje naprawę – tak było w sprawie, o której piszę. Warsztat nie dokończył naprawy, bo nie dostał pełnej kwoty od ubezpieczyciela. Auto zostało w warsztacie, poszkodowany płacił za parkowanie.
2. Warsztat domaga się dopłaty – „Proszę pana, kosztorys wynosił 25.000 zł, ubezpieczyciel zapłacił 19.686 zł, proszę dopłacić 5.314 zł”. A ty? Nie masz tych pieniędzy.
3. Warsztat naprawia „na tyle, na ile wystarcza” – czyli robi naprawę „ekonomiczną”, używając zamienników, rezygnując z niektórych elementów. Auto jest naprawione, ale nie tak, jak powinno być.
4. Warsztat procesuje się z tobą – w skrajnych przypadkach warsztat może pozwać cię o zapłatę za naprawę. Bo umowa była z tobą, nie z ubezpieczycielem. A to już poważny problem.

W sprawie poszkodowany wybrał opcję 1 – warsztat wstrzymał naprawę. Auto nie zostało naprawione, poszkodowany musiał dochodzić reszty odszkodowania w sądzie. Proces trwał od 2020 do 2024 roku – 4 lata! W tym czasie poszkodowany nie miał ani naprawionego auta, ani pełnego odszkodowania.

Czy warto było czekać na naprawę bezgotówkową? Moim zdaniem – nie.

Alternatywy dla naprawy bezgotówkowej

Jeśli naprawa bezgotówkowa to pułapka, to co zamiast tego?

Opcja 1: Wypłata odszkodowania na konto

• Ubezpieczyciel wypłaca ci odszkodowanie
• Ty decydujesz, co z nim zrobisz: naprawisz auto, sprzedasz uszkodzone, zachowasz pieniądze
• (+) Masz kontrolę nad procesem
• (+) Możesz negocjować z warsztatem cenę naprawy
• (-) Musisz mieć pieniądze na naprawę z góry, zanim dostaniesz odszkodowanie

Opcja 2: Naprawa na koszt własny, potem dochodzenie od ubezpieczyciela

• Naprawiasz auto u zaufanego warsztatu
• Płacisz z własnej kieszeni
• Potem dochodzisz odszkodowania od ubezpieczyciela (na podstawie faktury)
• (+) Auto naprawione szybko i dobrze
• (+) Wybierasz warsztat i zakres naprawy
• (-) Musisz mieć pieniądze na naprawę
• (-) Ryzykujesz, że ubezpieczyciel zakwestionuje niektóre koszty

Opcja 3: Ugoda z ubezpieczycielem

• Negocjujesz z ubezpieczycielem wysokość odszkodowania
• Podpisujesz ugodę – ubezpieczyciel płaci, ty rezygnujesz z roszczeń
• (+) Szybka wypłata
• (+) Unikasz procesu sądowego
• (-) Często dostajesz mniej niż w sądzie
• (-) Rezygnujesz z dalszych roszczeń

W mojej praktyce najczęściej radzę klientom opcję 1 lub 2. Dlaczego? Bo mają kontrolę nad procesem. Nie są uzależnieni od decyzji ubezpieczyciela czy warsztatu.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Nie przyjmuj naprawy bezgotówkowej bez zastanowienia – jeśli warsztat oferuje naprawę bezgotówkową, zapytaj: „Co się stanie, jeśli odszkodowanie będzie niższe niż koszt naprawy?”. Jeśli warsztat mówi „to pana problem”, to uciekaj.
2. Sprawdź, czy warsztat ma umowę z ubezpieczycielem – warsztaty współpracujące z ubezpieczycielami często oferują naprawy bezgotówkowe. Ale to też oznacza, że ubezpieczyciel ma wpływ na zakres naprawy.
3. Ustal z warsztatem maksymalny koszt naprawy – „Proszę pana, ile maksymalnie może kosztować ta naprawa?”. Jeśli warsztat mówi „25.000 zł”, a ubezpieczyciel wypłaca 19.686 zł, to wiesz, że będziesz musiał dopłacić 5.314 zł. Czy cię na to stać?
4. Rozważ wypłatę odszkodowania na konto – jeśli masz środki na naprawę, lepiej napraw auto u zaufanego warsztatu, a potem dochodź pełnego odszkodowania. Będziesz miał kontrolę nad procesem.
5. Nie podpisuj ugody od ręki – jeśli ubezpieczyciel oferuje ugodę (np. „płacimy 20.000 zł, ale pan rezygnuje z roszczeń”), zastanów się. Może w sądzie dostaniesz więcej? Warto skonsultować to z prawnikiem.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy naprawa bezgotówkowa to dobry pomysł?
To zależy. Jeśli masz pewność, że odszkodowanie pokryje pełny koszt naprawy, to tak. Ale jeśli warsztat szacuje koszt na 25.000 zł, a ubezpieczyciel wypłaca 20.000 zł, to masz problem.

Co się stanie, jeśli odszkodowanie nie wystarcza na naprawę?
Warsztat może wstrzymać naprawę, zażądać dopłaty lub naprawić auto „tanio” (zamienniki, gorsza jakość). Najgorsza opcja: warsztat może pozwać cię o zapłatę.

Czy mogę zrezygnować z naprawy bezgotówkowej?
Tak, możesz. Ubezpieczyciel wypłaci ci odszkodowanie na konto, a ty zdecydujesz, co z nim zrobisz.

Jak długo trwa naprawa bezgotówkowa?
To zależy od ubezpieczyciela. W praktyce 30-60 dni od zgłoszenia szkody do wypłaty odszkodowania. W tym czasie płacisz za najem pojazdu zastępczego.

Czy warsztat może zażądać dopłaty po naprawie?
Tak, jeśli odszkodowanie było niższe niż koszt naprawy. Dlatego warto przed naprawą ustalić maksymalny koszt.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 363, 822

Kilka miesięcy temu pisałem o wysokości zadośćuczynień za złamanie ręki – możesz znaleźć ten wpis. Tamten artykuł opierał się na konkretnych wyrokach, które pozwalały porównać, ile rzeczywiście otrzymują poszkodowani. Dzisiaj chcę pójść krok dalej i pokazać, jak ubezpieczyciele traktują takie sprawy – i czy warto walczyć w sądzie.

Analizując wyroki sądowe, dostrzegłem pewien wzorzec. Może nawet nazwałbym go strategią. Ubezpieczyciele systematycznie zaniżają wypłaty, licząc na to, że poszkodowani się poddadzą. A prawda jest taka, że różnice między tym, co proponuje zakład ubezpieczeń, a tym, co zasądza sąd, potrafią być… dramatyczne.

Spis treści

1. Dlaczego warto porównywać wyroki?
2. Trzy sprawy – trzy lekcje o realnych kwotach
3. Czy każda sprawa wymaga sądu?
4. Moja rada: kiedy iść do sądu

Dlaczego warto porównywać wyroki?

Z mojego doświadczenia wynika, że sam fakt orzeczenia w konkretnej sprawie – na przykład przez Sąd Rejonowy w Szamotułach czy Sąd Okręgowy w Poznaniu – nie gwarantuje, że w Twojej sprawie wyrok będzie identyczny. Każdy przypadek jest inny: inny wiek poszkodowanego, inna intensywność bólu, inna prognoza na przyszłość.

Ale porównując kilka wyroków, można wyrobić sobie zdanie na temat tego, jak ubezpieczyciele w ogóle podchodzą do spraw związanych ze złamaniem ręki. I tu zaczyna się właśnie najciekawsze – albo raczej najbardziej przygnębiające, jeśli spojrzeć na to z perspektywy poszkodowanego.

Trzy sprawy – trzy lekcje o realnych kwotach

Pozwól, że przedstawię Ci trzy przypadki, które szczególnie utkwiły mi w pamięci. Nie zmyślam – to rzeczywiste orzeczenia, które można znaleźć w publicznie dostępnych bazach.

Przypadek 1: Łódź – od 9.600 zł do 15.000 zł

Sąd Okręgowy w Łodzi (sprawa II Ca 1461/15) zasądził dodatkową kwotę 5.400 zł ponad wcześniej wypłacone przez ubezpieczyciela 9.600 zł. Łącznie poszkodowana otrzymała 15.000 zł.

Co ciekawe, w uzasadnieniu sąd podkreślił, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny – ma przedstawiać „ekonomicznie odczuwalną wartość”. Zwrócił uwagę na 5-procentowy uszczerbek na zdrowiu, rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych oraz trwałość skutków wypadku.

Innymi słowy: ubezpieczyciel wypłacił niecałe dwie trzecie tego, co ostatecznie uznano za „odpowiednią sumę”.

Przypadek 2: Kłodzko – od 12.000 zł do 60.000 zł

To jest sprawa, która naprawdę robi wrażenie. Sąd Rejonowy w Kłodzku (I C 1480/12) zasądził 48.000 zł ponad wypłacone wcześniej 12.000 zł. Łącznie poszkodowany otrzymał 60.000 zł – pięć razy więcej niż zaoferował ubezpieczyciel.

Dlaczego? Poszkodowany miał 40-procentowy uszczerbek na zdrowiu, nadal odczuwał bóle, nie mógł wykonywać cięższych prac fizycznych, a jego prawa ręka (główna) była znacznie ograniczona w ruchomości. Sąd uznał, że kwota 12.000 zł to po prostu żart.

Przypadek 3: Warszawa Mokotów – od 0 zł do 7.000 zł

Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa (XVI C 110/14) zasądził 7.000 zł w sytuacji, gdy ubezpieczyciel w ogóle odmówił wypłaty zadośćuczynienia.

Wyobraź sobie: nieudany zabieg operacyjny, repozycja kości przy znieczuleniu ogólnym, trzy i pół roku od wypadku wciąż odczuwane bóle, brak pełnej sprawności ręki. A zakład ubezpieczeń stwierdził: „nie widzimy podstaw do wypłaty”.

Oczywiście sąd miał inne zdanie. I choć 7.000 zł to relatywnie niewielka kwota (sąd argumentował, że ręka to nie narząd wewnętrzny), to jednak pokazuje, jak bardzo ubezpieczyciele potrafią lekceważyć cierpienie poszkodowanych.

Czy każda sprawa wymaga sądu?

Zastanówmy się przez chwilę. Może jesteś tym szczęściarzem, który dostał od ubezpieczyciela dokładnie tyle, ile się należy? Może sąd jest w Twoim przypadku zbędny?

No cóż… Z mojego doświadczenia to raczej mało prawdopodobne. Ale oczywiście nie twierdzę, że w każdej sprawie i zawsze właściwa jest droga sądowa. Są sytuacje, gdy ubezpieczyciel faktycznie wywiązuje się ze swoich zobowiązań. Są też sytuacje, gdy walka w sądzie po prostu się nie opłaca – na przykład wtedy, gdy obrażenia są naprawdę niewielkie, a różnica między propozycją a realną wartością krzywdy jest symboliczna.

Ale jeśli mówimy o poważnym złamaniu, które wymaga operacji, rehabilitacji, które powoduje trwały uszczerbek na zdrowiu i wpływa na codzienne funkcjonowanie – wtedy warto się zastanowić. Bo jak pokazują powyższe przykłady, różnice potrafią być drastyczne.

Moja rada: kiedy iść do sądu

Jeśli chcesz wiedzieć, czy Twoja sprawa ma sens, zadaj sobie kilka pytań:

1. Czy ubezpieczyciel w ogóle uwzględnił wszystkie okoliczności Twojej sprawy?
2. Czy kwota, którą zaproponował, jest chociaż zbliżona do tego, co otrzymują inni poszkodowani z podobnymi obrażeniami?
3. Czy Twoje obrażenia są trwałe? Czy nadal odczuwasz ból?
4. Czy wypadek wpłynął na Twoją codzienną aktywność, pracę, życie rodzinne?

Jeśli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań brzmi „tak”, to jest bardzo prawdopodobne, że ubezpieczyciel po prostu Cię zbył. I że warto z nim powalczyć.

---

Podsumowanie? Tak, warto iść do sądu przeciwko zakładowi ubezpieczeń. Statystyki nie kłamią – w większości przypadków poszkodowani otrzymują znacznie więcej, niż zaoferował im ubezpieczyciel. Oczywiście każda sprawa jest inna, ale jeśli czujesz, że zostałeś potraktowany niesprawiedliwie, nie rezygnuj.

A jeśli masz wątpliwości – po prostu zapytaj. Zawsze chętnie pomogę ocenić, czy Twoja sprawa ma szansę powodzenia.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.prawospadkowepoznan.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Wprowadzenie

Ubezpieczyciel wycenia szkodę na 10.000 zł, ale nagle… odejmuje 20% „rabatu” i wypłaca Ci tylko 8.000 zł. Uzasadnienie? „Takie rabaty są dostępne w naszych partnerskich warsztatach” albo „W systemie Audatex zastosowaliśmy standardowe ulgi”.

Czujesz się oszukany? Słusznie. Rabaty i ulgi w kalkulacji odszkodowania to jeden z najpopularniejszych sposobów, jakim ubezpieczyciele obniżają wypłaty poszkodowanym – często o setki, a nawet tysiące złotych.

Pytanie brzmi: Czy takie praktyki są legalne? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale najnowsze orzecznictwo – w tym uchwała Sądu Najwyższego z 2022 roku i wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni – stawia sprawę jasno: automatyczne odliczanie rabatów jest niedopuszczalne.

Dziś wyjaśnię, kiedy ubezpieczyciel może zastosować rabaty, kiedy nie może, co na ten temat mówi Komisja Nadzoru Finansowego i jak bronić się przed zaniżonym odszkodowaniem.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Czym są rabaty i ulgi w kalkulacji szkody?
2. Czy ubezpieczyciel może odliczyć rabaty od odszkodowania?
3. Co mówi Komisja Nadzoru Finansowego?
4. Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 119/22 – przełomowe orzeczenie
5. Sprawa we Wrześni – sąd odrzuca rabaty WARTY
6. Kiedy rabaty mogą być uzasadnione?
7. Jak się bronić przed odliczeniem rabatów?
8. FAQ – najczęstsze pytania o rabaty i ulgi

Czym są rabaty i ulgi w kalkulacji szkody?

Definicja

Rabaty i ulgi to obniżki cen części zamiennych i usług naprawczych, które ubezpieczyciele uzyskują od swoich partnerów biznesowych – warsztatów, hurtowni części, dystrybutorów.

Przykład z praktyki

Kalkulacja bez rabatów:

• Zderzak oryginalny: 1.500 zł
• Reflektor oryginalny: 800 zł
• Robocizna (5 rbg × 110 zł): 550 zł
• Razem: 2.850 zł

Kalkulacja z rabatem 20%:

• Zderzak po rabacie: 1.200 zł (-300 zł)
• Reflektor po rabacie: 640 zł (-160 zł)
• Robocizna (5 rbg × 110 zł): 550 zł (bez rabatu)
• Razem: 2.390 zł

Różnica: 460 zł – którą ubezpieczyciel „oszczędza” na Tobie.

Rodzaje rabatów stosowanych przez ubezpieczycieli

1. Rabat na części – 10-30% zniżki na części zamienne
2. Rabat na robociznę – obniżenie stawki za roboczogodzinę
3. Rabat serwisowy – pakietowe zniżki w warsztatach partnerskich
4. Rabat hurtowy – zniżki dla dużych odbiorców (ubezpieczyciele kupują w dużych ilościach)
5. Rabat za gotówkę – natychmiastowa płatność (zamiast odroczenia)

Skąd się biorą rabaty?

Ubezpieczyciele negocjują umowy z:

• Warsztatami – „dostarcz nam 100 szkód miesięcznie, a my zapłacimy Ci 90% ceny rynkowej”
• Hurtowniami części – „kupujemy rocznie za miliony, dajcie nam 20% rabatu”
• Dystrybutorami – pakietowe umowy na dostawy części

Problem: Te rabaty wynikają ze skali działania ubezpieczyciela, nie z dostępności na rynku dla zwykłego kierowcy.

⚠️ Z praktyki kancelarii: Ubezpieczyciele często twierdzą, że „każdy może dostać taki rabat”. To nieprawda. Warsztat zaoferuje rabat 20% ubezpieczycielowi, który dostarcza mu 100 szkód miesięcznie, ale nie „Janowi Kowalskiemu” naprawiającemu jedno auto raz na kilka lat.

Czy ubezpieczyciel może odliczyć rabaty od odszkodowania?

Krótka odpowiedź: NIE – automatycznie nie może

Zasada ogólna: Odszkodowanie powinno odpowiadać rzeczywistym kosztom naprawy na lokalnym rynku, które poniósłby poszkodowany. Jeśli rabaty nie są faktycznie dostępne dla poszkodowanego, ubezpieczyciel nie może ich odliczyć.

Podstawa prawna

Art. 363 § 2 KC w zw. z art. 361 § 2 KC:

Odszkodowanie powinno odpowiadać normalnemu następstwu działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W granicach tych, odszkodowanie obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Interpretacja: Jeśli poszkodowany naprawiając auto poniósłby koszt 10.000 zł (bez rabatów), to tyle mu się należy. Rabaty dostępne tylko dla ubezpieczyciela nie są „normalnym następstwem” dla poszkodowanego.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Uchwała SN z 12.04.2012 r. (III CZP 80/11):

„Zakład ubezpieczeń zobowiązany jest na żądanie poszkodowanego do wypłaty odszkodowania obejmującego celowe i ekonomicznie uzasadnione koszty nowych części i materiałów służących do naprawy uszkodzonego pojazdu.”

Kluczowe: „Celowe i ekonomicznie uzasadnione” to nie to samo co „najniższe możliwe dzięki rabatom ubezpieczyciela”.

Co mówi Komisja Nadzoru Finansowego?

Rekomendacje KNF dla ubezpieczycieli

Komisja Nadzoru Finansowego (organ nadzorujący rynek ubezpieczeń) wydała rekomendacje, w których zakazuje automatycznego stosowania rabatów i ulg w kalkulacjach szkód.

Kluczowy fragment (podkreślony w wyroku Sądu we Wrześni):

„Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami Komisji Nadzoru Finansowego zakazane jest stosowanie przez ubezpieczalnie w kalkulacji wyceny rabatów i ulg.„

Co to oznacza w praktyce?

KNF uznała, że automatyczne odliczanie rabatów:

• Narusza prawa poszkodowanych – nie mają realnego dostępu do tych rabatów
• Zaniża odszkodowania – poniżej rzeczywistych kosztów naprawy
• Jest nieuczciwą praktyką rynkową – wykorzystuje przewagę kontraktową ubezpieczyciela

Stanowisko Rzecznika Ubezpieczonych

Rzecznik Ubezpieczonych również wielokrotnie krytykował praktykę stosowania rabatów, wskazując, że:

„Zaobserwował w toku procedur likwidacyjnych podejmowanych przez zakłady ubezpieczeń karygodny zabieg ustalania wysokości odszkodowania na podstawie części nieoryginalnych, nawet jeśli uszkodzeniu uległy części oryginalne pochodzące bezpośrednio od producenta.”

(Uzasadnienie wniosku Rzecznika Ubezpieczonych z 8.11.2011 r. w sprawie III CZP 85/11, cytowane w wyroku we Wrześni)

Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 119/22 – przełomowe orzeczenie

Co rozstrzygnął Sąd Najwyższy?

W uchwale z 2022 roku (III CZP 119/22) Sąd Najwyższy jasno wskazał:

„W formule 'niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy’ nie mieści się jakikolwiek automatyzm, a w szczególności jednoznaczne i odgórne przesądzenie, że odszkodowanie przysługujące od zakładu ubezpieczeń z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów może być każdorazowo obniżone o rabaty oraz ulgi na części i materiały służące do naprawy pojazdu.”

Kluczowe słowo: „automatyzm” – ubezpieczyciel nie może automatycznie odliczać rabatów od każdej szkody.

Kiedy rabaty mogą być uwzględnione?

SN wskazał, że rabaty można uwzględnić tylko wtedy, gdy:

„Na podstawie okoliczności konkretnej sprawy będzie możliwe przyjęcie, że mieszczą się one czy wręcz współkształtują niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty naprawy.„

Co to oznacza?

• Rabat musi być faktycznie dostępny dla poszkodowanego
• Poszkodowany nie może mieć trudności w skorzystaniu z rabatu
• Rabat musi być powszechny na rynku lokalnym, nie tylko u partnerów ubezpieczyciela

Ciężar dowodu

„Kwestia ta należy generalnie do materii postępowania dowodowego, powinna być ustalona przez sąd, ze szczególnym uwzględnieniem wniosków wynikających z opinii biegłego. Niezbędne jest ustalenie, czy faktycznie ceny z uwzględnieniem rabatów i ulg są stosowane przez ubezpieczyciela na rynku lokalnym, zaś możliwość skorzystania z nich przez poszkodowanego nie jest związana z jakimiś szczególnymi trudnościami.„

Wniosek: To ubezpieczyciel musi udowodnić, że rabaty są dostępne dla poszkodowanego, nie odwrotnie.

Ostrzeżenie SN przed manipulacjami

„Ocena w tym zakresie powinna być ostrożna. Nie można nie zauważyć, że odwoływanie się do rzekomych rabatów i ulg może stanowić łatwy sposób na sztuczne obniżenie odszkodowania należnego poszkodowanemu, jak też godzić w jego prawo wyboru sposobu likwidacji szkody czy też w prawo podjęcia decyzji, aby samochodu w ogóle nie naprawiać.”

SN nazwał to wprost: „rzekome rabaty” jako „łatwy sposób na sztuczne obniżenie odszkodowania”.

Sprawa we Wrześni – sąd odrzuca rabaty WARTY

Taktyka WARTY

W sprawie prowadzonej przeze mnie (Sąd Rejonowy we Wrześni, I C 355/23), ubezpieczyciel WARTA S.A. zastosował rabaty i ulgi, obniżając odszkodowanie z 16.137 zł do 8.088 zł.

Argumentacja WARTY:

• „Możliwe jest przywrócenie pojazdu do stanu sprzed zdarzenia przy zastosowaniu stawek oraz warunków oferowanych przez pozwanego”
• „Poszkodowany może naprawić auto w naszych warsztatach partnerskich z rabatami”

Co orzekł Sąd Rejonowy we Wrześni?

Sąd bezwzględnie odrzucił argumentację WARTY, powołując się na rekomendacje KNF i uchwałę SN:

„Wskazać również należy, iż zgodnie z najnowszymi rekomendacjami Komisji Nadzoru Finansowego zakazane jest stosowanie przez ubezpieczalnie w kalkulacji wyceny rabatów i ulg. Tym samym sąd nie podzielił opinii pozwanego o słuszności stosowania przez niego w procesie kalkulacji szkody przedmiotowych rabatów i ulg.”

Uchwała SN III CZP 119/22 w praktyce

Sąd zacytował kluczowy fragment uchwały SN:

„W uchwale Sądu Najwyższego III CZP 119/22 wskazano iż: 'W formule „niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy” nie mieści się jakikolwiek automatyzm, a w szczególności jednoznaczne i odgórne przesądzenie, że odszkodowanie przysługujące od zakładu ubezpieczeń z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów może być każdorazowo obniżone o rabaty oraz ulgi na części i materiały służące do naprawy pojazdu.'”

Problem z „rabatem ubezpieczyciela”

Sąd wyjaśnił, dlaczego rabaty WARTY nie są dostępne dla poszkodowanego:

„Niezbędne jest ustalenie, czy faktycznie ceny z uwzględnieniem rabatów i ulg są stosowane przez ubezpieczyciela na rynku lokalnym, zaś możliwość skorzystania z nich przez poszkodowanego nie jest związana z jakimiś szczególnymi trudnościami.„

Konkluzja: WARTA nie udowodniła, że poszkodowany może faktycznie skorzystać z tych rabatów – a to na ubezpieczycielu spoczywa ciężar dowodu.

Taktyka procesowa ubezpieczycieli

„Ocena w tym zakresie powinna być ostrożna. Nie można nie zauważyć, że odwoływanie się do rzekomych rabatów i ulg może stanowić łatwy sposób na sztuczne obniżenie odszkodowania należnego poszkodowanemu, jak też godzić w jego prawo wyboru sposobu likwidacji szkody czy też w prawo podjęcia decyzji, aby samochodu w ogóle nie naprawiać.”

Sąd nazwał to: „rzekome rabaty” jako „łatwy sposób na sztuczne obniżenie odszkodowania”.

Wynik sprawy

Sąd zasądził pełne odszkodowanie bez odliczenia rabatów – 8.048,75 zł różnicy między kalkulacją poszkodowanego a wypłatą WARTY.

Kiedy rabaty mogą być uzasadnione?

Zgodnie z uchwałą SN III CZP 119/22

Rabaty mogą być uwzględnione tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie poniższe warunki:

1. Rabat jest faktycznie dostępny na rynku lokalnym
   • Nie tylko w warsztatach partnerskich ubezpieczyciela
   • Dla zwykłych kierowców, nie tylko dla ubezpieczycieli
2. Poszkodowany może z niego skorzystać bez trudności
   • Nie musi naprawiać w konkretnym warsztacie narzuconym przez ubezpieczyciela
   • Nie musi spełniać specjalnych warunków (np. członkostwo w programie lojalnościowym)
3. Rabat jest powszechny w danym regionie
   • Nie jest to jednostkowa umowa ubezpieczyciela z jednym warsztatem
   • Kierowcy faktycznie korzystają z takich rabatów
4. Ubezpieczyciel to udowodnił w postępowaniu dowodowym
   • Przedstawił cenniki warsztatów
   • Wykazał dostępność rabatów dla poszkodowanego
   • Biegły potwierdził w opinii

Przykład uzasadnionego rabatu (hipotetyczny)

Sytuacja: W Poznaniu wszystkie warsztaty oferują sezonowy rabat 10% na naprawy blacharskie (promocja zimowa).

Dlaczego można uwzględnić:

• Rabat jest powszechny (wszystkie warsztaty)
• Poszkodowany może z niego skorzystać (wystarczy przyjść w sezonie)
• Nie wymaga naprawy w konkretnym warsztacie

Uwaga: Takie sytuacje są bardzo rzadkie w praktyce.

Przykład nieuzasadnionego rabatu (z praktyki)

Sytuacja: WARTA ma umowę z 10 warsztatami w Poznaniu, które oferują jej rabat 20% na części i robociznę.

Dlaczego NIE można uwzględnić:

• Rabat jest dostępny tylko dla WARTY, nie dla poszkodowanego
• Wymaga naprawy w konkretnych warsztatach (naruszenie prawa wyboru)
• Nie jest powszechny na rynku (10 warsztatów z 200 w Poznaniu)

Jak się bronić przed odliczeniem rabatów?

Krok 1: Sprawdź kalkulację ubezpieczyciela

Znajdź pozycje:

• „Rabat na części: -XX%”
• „Ulga na robociznę: -XX zł”
• „Ceny ze zniżką dla partnerów”

Oblicz różnicę:

• Kwota bez rabatu: [X] zł
• Kwota z rabatem: [Y] zł
• Strata: [X-Y] zł

Krok 2: Żądaj uzasadnienia

W reklamacji napisz:

„Nie zgadzam się na obniżenie odszkodowania o rabaty i ulgi w wysokości [kwota] zł. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego III CZP 119/22 z 2022 r., automatyczne odliczanie rabatów jest niedopuszczalne. Zgodnie z rekomendacjami Komisji Nadzoru Finansowego, zakazane jest stosowanie przez ubezpieczycieli w kalkulacji wyceny rabatów i ulg. Żądam wyjaśnienia, na jakiej podstawie prawnej zastosowano rabat oraz udowodnienia, że rabat jest faktycznie dostępny dla mnie jako poszkodowanego na lokalnym rynku w [miasto], bez konieczności naprawy w konkretnym warsztacie.„

Krok 3: Zbierz dowody na rynek lokalny

Zapytaj 3-5 warsztatów:

• „Ile kosztuje naprawa mojego auta?”
• „Czy oferujecie rabaty?”
• „Jakie są warunki uzyskania rabatu?”

Cel: Udowodnić, że rabaty ubezpieczyciela nie są dostępne dla zwykłych kierowców.

Krok 4: Powołaj się na prawo

W reklamacji/pozwie:

• Uchwała SN III CZP 119/22 – zakaz automatycznego odliczania rabatów
• Rekomendacje KNF – zakaz stosowania rabatów w kalkulacji
• Wyrok Sądu we Wrześni I C 355/23 – odrzucenie rabatów WARTY
• Stanowisko Rzecznika Ubezpieczonych – „karygodny zabieg”

Krok 5: Złóż reklamację

W ciągu 30 dni od decyzji:

„Wnoszę reklamację decyzji w sprawie szkody nr [numer]. Nie akceptuję obniżenia odszkodowania o rabaty w wysokości [kwota] zł. To naruszenie art. 363 § 2 KC w zw. z art. 361 § 2 KC oraz uchwały SN III CZP 119/22. Żądam wypłaty pełnego odszkodowania w wysokości [kwota] zł, bez odliczeń za rabaty, których nie mogę faktycznie uzyskać.”

Krok 6: Pozew (jeśli reklamacja nie pomoże)

W pozwie wskaż:

• Naruszenie art. 363 § 2 KC – pełna kompensata szkody
• Uchwała SN III CZP 119/22 – zakaz automatyzmu
• Rekomendacje KNF – zakaz stosowania rabatów
• Wyrok we Wrześni – precedens odrzucający rabaty
• Wniosek o opinię biegłego – który potwierdzi, że rabaty nie są dostępne dla poszkodowanego

Więcej: [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 3: Pozew do sądu]

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy każdy rabat jest nielegalny?
Nie. Rabat jest uzasadniony, jeśli jest faktycznie dostępny dla poszkodowanego na rynku lokalnym, bez trudności i bez konieczności naprawy w konkretnym warsztacie. Ale takie przypadki są rzadkie.

2. Co jeśli ubezpieczyciel mówi „w naszych warsztatach dostaniesz rabat”?
To narzucanie warsztatu, co jest niedopuszczalne. Masz prawo naprawić auto gdzie chcesz – a odszkodowanie powinno odpowiadać cenom rynkowym, nie „specjalnym” ubezpieczyciela.

3. Czy Komisja Nadzoru Finansowego może ukarać ubezpieczyciela za stosowanie rabatów?
Tak. KNF może nałożyć karę administracyjną na zakład ubezpieczeń, który stosuje niedozwolone praktyki. Możesz złożyć skargę: www.knf.gov.pl.

4. Co z rabatem gotówkowym (płatność od ręki)?
Jeśli warsztat oferuje rabat za płatność gotówką (np. 5% taniej bez faktury VAT) – to Twoja decyzja, czy z niego skorzystasz. Ale ubezpieczyciel nie może automatycznie założyć, że zapłacisz gotówką bez VAT.

5. Czy mogę dostać odszkodowanie z rabatem i naprawić taniej, zatrzymując różnicę?
Nie. Odszkodowanie należy Ci się w pełnej wysokości (bez rabatów), niezależnie od tego, czy faktycznie naprawisz auto i za ile.

6. Co jeśli ubezpieczyciel udowodni, że rabat jest dostępny?
Wtedy sąd może go uwzględnić – ale to rzadkie. Ubezpieczyciel musiałby wykazać, że każdy kierowca w Twoim mieście może dostać taki sam rabat, bez specjalnych warunków.

7. Ile wynosi typowy rabat stosowany przez ubezpieczycieli?
Zazwyczaj 10-30% na części i 10-20% na robociznę. W skrajnych przypadkach nawet 40-50% – co prowadzi do zaniżenia odszkodowania o kilka tysięcy złotych.

8. Czy rabaty dotyczą tylko części, czy też robocizny?
Oba. Ubezpieczyciele odliczają rabaty zarówno od cen części zamiennych, jak i od stawek za roboczogodzinę.

Najważniejsze wnioski

• Automatyczne odliczanie rabatów jest zakazane – uchwała SN III CZP 119/22
• Komisja Nadzoru Finansowego zakazuje stosowania rabatów w kalkulacji
• Rzecznik Ubezpieczonych nazywa to „karygodnym zabiegiem”
• Sąd we Wrześni odrzucił rabaty WARTY i zasądził pełne odszkodowanie
• Ciężar dowodu spoczywa na ubezpieczycielu – musi udowodnić, że rabaty są dostępne dla poszkodowanego

Podsumowanie

Rabaty i ulgi w kalkulacji ubezpieczyciela to jeden z najpopularniejszych sposobów sztucznego zaniżania odszkodowań. Ubezpieczyciele oszczędzają setki milionów złotych rocznie, odliczając „rabaty”, które są dostępne tylko dla nich samych – nie dla zwykłych kierowców.

Najnowsze orzecznictwo – szczególnie uchwała Sądu Najwyższego III CZP 119/22 i wyrok Sądu we Wrześni – stawiają sprawę jasno: automatyczne odliczanie rabatów jest niedopuszczalne. To ubezpieczyciel musi udowodnić, że rabaty są faktycznie dostępne dla poszkodowanego – a w praktyce mu się to nie udaje.

Komisja Nadzoru Finansowego wprost zakazuje stosowania rabatów w kalkulacji, a Rzecznik Ubezpieczonych nazywa to „karygodnym zabiegiem”. Sąd we Wrześni poszedł jeszcze dalej, określając praktyki WARTY jako „ewidentną taktykę obniżania odszkodowań”.

Nie daj się oszukać. Jeśli ubezpieczyciel odlicza rabaty od Twojego odszkodowania – złóż reklamację, powołując się na uchwałę SN i rekomendacje KNF. A jeśli to nie pomoże – pozew do sądu. Z mojego doświadczenia jako radcy prawnego wynika, że większość takich spraw kończy się wygraną poszkodowanego.

W kolejnych artykułach pokażę Ci:

• Kto musi udowodnić swoją rację w sporze z ubezpieczycielem? (Ciężar dowodu)
• Jak ustalić właściwą stawkę za roboczogodzinę?
• Jak złożyć skuteczny pozew przeciwko ubezpieczycielowi?

Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy Ci wywalczyć pełne odszkodowanie bez nieuzasadnionych rabatów.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt I C 355/23
• Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2022 r., III CZP 119/22
• Rekomendacje Komisji Nadzoru Finansowego
• Kodeks cywilny, art. 363 § 2 w zw. z art. 361 § 2
• Stanowisko Rzecznika Ubezpieczonych z 8 listopada 2011 r. (wniosek III CZP 85/11)

Wprowadzenie

Jedziesz swoją trasą, nagle czujesz silne uderzenie – wjechałeś w dziurę w drodze. Auto zaczyna dziwnie się prowadzić, a po zatrzymaniu okazuje się, że uszkodzone jest zawieszenie, felgi, opony, a może nawet układ kierowniczy. Szkoda na kilkanaście tysięcy złotych. Pytanie brzmi: kto za to zapłaci?

Odpowiedź jest jasna: zarządca drogi, który nie zadbał o jej właściwy stan. W praktyce oznacza to gminę, powiat, województwo lub Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad – w zależności od kategorii drogi. A konkretnie? Ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej tego zarządcy.

Dziś opowiem Ci, jak skutecznie dochodzić odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wyrwę, dziurę czy inny defekt nawierzchni. Pokażę to na przykładzie prawdziwej sprawy z Sądu Rejonowego we Wrześni (sygn. akt I C 355/23), gdzie poszkodowany wywalczył pełne odszkodowanie pomimo oporu ubezpieczyciela.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Kto odpowiada za stan dróg w Polsce?
2. Kiedy zarządca drogi ponosi odpowiedzialność za szkodę?
3. Sprawa z ul. Łozowej w Poznaniu – studium przypadku
4. Jak udowodnić winę zarządcy drogi?
5. Ubezpieczyciel OC zarządcy – jak zgłosić szkodę?
6. Praktyczne wskazówki – krok po kroku
7. FAQ – najczęstsze pytania o odszkodowania za dziury w drodze

Kto odpowiada za stan dróg w Polsce?

W Polsce drogi publiczne dzielą się na cztery kategorie, a każda ma swojego zarządcę:

Drogi krajoweGeneralny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)Autostrada A2, droga krajowa nr 5
Drogi wojewódzkieZarząd WojewództwaDroga wojewódzka nr 196
Drogi powiatoweZarząd PowiatuDrogi łączące miejscowości w powiecie
Drogi gminneWójt/Burmistrz/Prezydent MiastaUlice w mieście, drogi lokalne

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (art. 1, 2, 19 ust. 2).

Obowiązki zarządcy drogi

Zgodnie z art. 20 ustawy o drogach publicznych, do obowiązków zarządcy należy m.in.:

• Utrzymanie nawierzchni drogi w należytym stanie – naprawa dziur, wyrw, ubytków
• Oznakowanie zagrożeń – pionowe i poziome zabezpieczenie niebezpiecznych miejsc
• Niezwłoczne usuwanie uszkodzeń – które mogą doprowadzić do wypadków

⚠️ Z praktyki kancelarii: Zarządcy dróg często próbują zrzucić odpowiedzialność, twierdząc, że „nie wiedzieli o uszkodzeniu” lub „nie mieli czasu na naprawę”. To nie zwalnia ich z odpowiedzialności – obowiązek dbania o drogi jest ciągły.

Kiedy zarządca drogi ponosi odpowiedzialność za szkodę?

Podstawą odpowiedzialności zarządcy drogi jest art. 415 Kodeksu cywilnego:

Art. 415 KC: Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Przesłanki odpowiedzialności (co musisz udowodnić):

1. Zdarzenie szkodzące – wjazd w wyrwę, dziurę, ubytek nawierzchni
2. Szkoda – uszkodzenie pojazdu (zawieszenie, opony, felgi, układ kierowniczy)
3. Związek przyczynowy – szkoda powstała bezpośrednio z powodu defektu drogi
4. Wina zarządcy – zaniedbanie obowiązków (brak naprawy, brak oznakowania)

Co oznacza „wina zarządcy”?

Zarządca ponosi winę, jeśli:

• Wiedział o uszkodzeniu i nie naprawił go ani nie zabezpieczył
• Powinien wiedzieć – uszkodzenie istniało od dłuższego czasu lub było zgłaszane
• Nie wywiązał się z obowiązków kontroli stanu dróg

Kluczowe: Nie musisz udowadniać, że zarządca wiedział o dziurze. Wystarczy, że powinien wiedzieć – bo to jego obowiązek regularnie kontrolować drogi.

Sprawa z ul. Łozowej w Poznaniu – studium przypadku

Okoliczności zdarzenia

11 grudnia 2022 roku, Pan Jacek jechał ulicą Łozową w Poznaniu swoim Nissanem . Nagle wjechał w znaczną wyrwę w nawierzchni. Skutek? Uszkodzenia:

• Zawieszenia przedniego i tylnego
• Felg i opon
• Układu kierowniczego

Wartość szkody: około 16.000 zł.

Zarządcą ul. Łozowej jest Zarząd Dróg Miejskich w Poznaniu (działający w imieniu Miasta Poznań), który posiadał polisę OC w Towarzystwie Ubezpieczeń i Reasekuracji „WARTA” S.A.

Co ustalił Sąd Rejonowy we Wrześni?

Sąd nie miał wątpliwości – Miasto Poznań jako zarządca drogi zaniedbało swoje obowiązki:

„Wyrwa ta pomimo znacznych rozmiarów, nie została w żaden sposób oznaczona, czy też zabezpieczona. Co więcej Miasto Poznań oraz działający w jego imieniu ZDM Poznań jako zarządca drogi zobowiązany jest do niezwłocznego usuwania wszelkich uszkodzeń nawierzchni, które mogą doprowadzić do uszkodzenia pojazdów poruszających się drogami znajdującymi się w jego zarządzie.”

„Co za tym idzie, uznać należy, że szkoda w majątku poszkodowanego wynikała ze zdarzenia spowodowanego niezachowaniem należytej staranności przez ubezpieczonego – zarządcę drogi, który zaniechał realizowania ciążących na nim z mocy prawa obowiązków.„

Minimalna staranność = chociaż oznakowanie

Sąd podkreślił, że nawet jeśli zarządca nie mógł natychmiast naprawić wyrwy, powinien ją przynajmniej oznakować:

„Wszakże za minimalną staranność ze strony zarządcy drogi uznać należało przynajmniej zabezpieczenie wyrwy w nawierzchni poprzez jej oznaczenie pionowe. Tym czasem zarządca drogi w żaden sposób nie zabezpieczył wyrwy w nawierzchni, co doprowadziło do powstania szkody w pojeździe marki Nissan.”

To nie był odosobniony przypadek

Sąd zwrócił uwagę na istotny fakt:

„Z dokumentów przedstawionych w sprawie wynika, że szkoda powstała w pojeździe marki Nissan Juke , nie jest pierwszym tego typu zgłoszeniem, na co wskazuje zarządca drogi w sporządzonym protokole.”

Innymi słowy – ZDM Poznań wiedział o problemie, bo otrzymywał wcześniejsze zgłoszenia szkód z tej samej ulicy.

Jak udowodnić winę zarządcy drogi?

1. Dokumentacja fotograficzna (KLUCZOWA!)

Zrób zdjęcia natychmiast po szkodzie:

• Wyrwy/dziury – z różnych kątów, z obiektami referencyjnymi (np. długopis, stopa) dla skali
• Braku oznakowania – pokaż, że nie było pachołków, taśm, znaków ostrzegawczych
• Uszkodzeń pojazdu – koła, zawieszenie, podwozie
• Lokalizacji – szeroki kadr pokazujący miejsce zdarzenia, numer drogi/ulicy

Wskazówka: Najlepiej zrobić też krótkie wideo 360° – pokaże kontekst i brak zabezpieczenia.

2. Zgłoszenie do zarządcy drogi

Niezwłocznie (najlepiej tego samego dnia) zgłoś szkodę zarządcy:

• Gmina/Miasto – Urząd Miasta, Wydział Dróg lub ZDM
• Powiat – Starostwo Powiatowe, Zarząd Dróg Powiatowych
• Województwo – Zarząd Dróg Wojewódzkich
• GDDKiA – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad

Forma zgłoszenia:

• Najlepiej pisemnie (e-mail z potwierdzeniem odbioru lub list polecony)
• Dołącz zdjęcia, opis zdarzenia, dane pojazdu
• Poproś o protokół oględzin miejsca szkody

Wzór zgłoszenia:

„W dniu [data] o godzinie [godzina] na drodze [nazwa/numer] w miejscowości [nazwa] mój pojazd [marka, model, nr rej.] uległ uszkodzeniu w wyniku wjazdu w wyrwę w nawierzchni. Uszkodzenia obejmują: [lista]. Wzywam do wypłaty odszkodowania. W załączeniu dokumentacja fotograficzna.”

3. Uzyskaj dane z ZDM/Zarządu Dróg

Poproś o:

• Protokoły kontroli stanu drogi
• Zgłoszenia innych szkód z tego samego miejsca (jak w sprawie z ul. Łozowej)
• Dokumentację przeglądów nawierzchni
• Zlecenia naprawcze (jeśli były)

Cel: Udowodnić, że zarządca wiedział lub powinien wiedzieć o uszkodzeniu.

4. Zeznania świadków

Jeśli ktoś był z Tobą w aucie lub widział zdarzenie – zapisz jego dane. Świadkowie mogą potwierdzić:

• Warunki drogowe (było widno/ciemno, sucho/mokro)
• Rozmiar wyrwy
• Brak oznakowania
• Okoliczności zdarzenia

5. Opinia rzeczoznawcy samochodowego

Zlecić warto, jeśli:

• Szkoda przekracza 5.000 zł
• Ubezpieczyciel zaniża odszkodowanie
• Planujesz sprawę sądową

Opinia powinna potwierdzić:

• Zakres uszkodzeń
• Związek przyczynowy (uszkodzenia są typowe dla wjazdu w wyrwę)
• Koszty naprawy

Ubezpieczyciel OC zarządcy – jak zgłosić szkodę?

Krok 1: Ustal, kto ubezpiecza zarządcę

Zarządcy dróg mają obowiązkowe ubezpieczenie OC. Musisz dowiedzieć się, w jakim towarzystwie.

Jak to zrobić?

• Zapytaj zarządcę – w zgłoszeniu szkody dopisz: „Proszę o podanie danych ubezpieczyciela OC”

W sprawie z ul. Łozowej ubezpieczycielem ZDM Poznań była WARTA S.A.

Krok 2: Zgłoś szkodę ubezpieczycielowi

Wyślij zgłoszenie do zakładu ubezpieczeń zawierające:

• Dane poszkodowanego (imię, nazwisko, adres, telefon, PESEL)
• Dane pojazdu (marka, model, nr rej., VIN)
• Opis zdarzenia (data, godzina, miejsce, przebieg)
• Dokumentację fotograficzną
• Zgłoszenie do zarządcy drogi
• Wycenę/fakturę za naprawę (jeśli masz)

Wzór:

„Dnia [data] na drodze [nazwa] będącej w zarządzie [nazwa zarządcy], którego OC ubezpieczacie, doszło do uszkodzenia mojego pojazdu w wyniku wjazdu w wyrwę. Na podstawie art. 822 § 4 KC domagam się wypłaty odszkodowania w wysokości [kwota] zł.”

Krok 3: Nie zgadzaj się na zaniżone odszkodowanie

W sprawie z Wrześni WARTA wypłaciła początkowo 1.688 zł, potem podwyższyła do 8.088 zł, podczas gdy rzeczywiste koszty wynosiły 16.137 zł.

Jeśli ubezpieczyciel zaniża odszkodowanie:

1. Złóż reklamację – w ciągu 30 dni
2. Zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy
3. Wnieś pozew do sądu

Więcej w kolejnych artykułach serii:

• [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 2: Prywatna opinia rzeczoznawcy]
• [Seria: Jak wygrać z ubezpieczycielem – lekcja 3: Pozew do sądu]

Praktyczne wskazówki – krok po kroku

✅ CO ROBIĆ po wjechaniu w dziurę:

1. Zatrzymaj się bezpiecznie – włącz światła awaryjne
2. Zrób dokumentację fotograficzną – dziura, brak oznakowania, uszkodzenia auta
3. Zapisz dane – lokalizacja (GPS), godzina, warunki drogowe
4. Zgłoś policji (opcjonalnie) – jeśli szkoda duża, pomoże w sprawie
5. Zgłoś zarządcy drogi – tego samego dnia lub następnego
6. Zgłoś ubezpieczycielowi OC zarządcy – w ciągu 7 dni
7. Napraw auto – zachowaj faktury, wymienione części
8. Monitoruj sprawę – nie daj się zbyć niskim odszkodowaniem

❌ CZEGO UNIKAĆ:

1. Nie naprawiaj od razu bez wyceny – jeśli szkoda duża, ubezpieczyciel może chcieć obejrzeć auto
2. Nie wyrzucaj uszkodzonych części – mogą być dowodem
3. Nie akceptuj zaniżonego odszkodowania – masz prawo do pełnej kompensacji
4. Nie czekaj – zgłoszenie powinno być niezwłoczne

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy mogę dostać odszkodowanie, jeśli jechałem za szybko?
Tak, ale odszkodowanie może być obniżone, jeśli Twoja prędkość przyczyniła się do rozmiaru szkody (art. 362 KC – przyczynienie się poszkodowanego).

2. Co jeśli wyrwa była oznakowana, ale źle (np. pachołek przewrócony)?
Zarządca nadal ponosi odpowiedzialność – oznakowanie musi być skuteczne, nie tylko formalne.

3. Ile mam czasu na zgłoszenie szkody?
Roszczenie przedawnia się po 3 latach od dnia zdarzenia (art. 442¹ KC), ale zgłoszenie powinno być niezwłoczne – najlepiej w ciągu 7 dni.

4. Czy muszę udowodnić, że zarządca wiedział o dziurze?
Nie. Wystarczy, że powinien wiedzieć – bo to jego obowiązek kontrolować drogi. W sprawie z Wrześni sąd uznał, że skoro były wcześniejsze zgłoszenia, zarządca powinien był naprawić lub zabezpieczyć wyrwę.

5. Co jeśli zarządca twierdzi, że dziura powstała nagle (np. po mrozie)?
To nie zwalnia go z odpowiedzialności. Obowiązek zarządcy to niezwłoczne usuwanie uszkodzeń – jeśli dziura powstała nagle, powinien ją szybko naprawić lub zabezpieczyć.

6. Czy mogę dochodzić odszkodowania, jeśli nie wiem, kto jest zarządcą drogi?
Tak. Możesz wysłać zgłoszenie do gminy/miasta – oni przekażą je właściwemu zarządcy.

7. Ile wynosi odszkodowanie za wjazd w dziurę?
Zależy od zakresu uszkodzeń. Typowe koszty:

• Wymiana amortyzatora: 500-1.500 zł
• Wymiana zwrotnicy: 800-2.000 zł
• Wymiana wahacza: 400-1.200 zł
• Naprawa felgi: 200-600 zł
• Wymiana opony: 300-800 zł Łącznie: 3.000-10.000 zł (średnio), w przypadkach ciężkich nawet 15.000-20.000 zł (jak w sprawie Nissana Juke).

8. Czy franszyza obniży moje odszkodowanie?
Nie, jeśli szkoda jest likwidowana z OC zarządcy drogi. Franszyza dotyczy Twojego ubezpieczenia AC, nie OC sprawcy. W sprawie z Wrześni WARTA próbowała zastosować franszyzę 1.000 zł, ale było to bezpodstawne.

Najważniejsze wnioski

• Zarządca drogi odpowiada za szkody wynikające z zaniedbań w utrzymaniu nawierzchni
• Podstawa prawna: art. 415 KC (odpowiedzialność za winę)
• Wina zarządcy: brak naprawy lub oznakowania uszkodzenia
• Dokumentacja jest kluczowa: zdjęcia, zgłoszenie, protokoły
• Nie zgadzaj się na zaniżone odszkodowanie – ubezpieczyciele często próbują obniżyć kwotę

Podsumowanie

Wjazd w dziurę w drodze to nie tylko stres i uszkodzony samochód – to przede wszystkim prawo do pełnego odszkodowania od zarządcy drogi (lub jego ubezpieczyciela). Sprawa z Sądu Rejonowego we Wrześni pokazuje, że sądy konsekwentnie stoją po stronie poszkodowanych, jeśli tylko udowodnisz zaniedbanie zarządcy.

Kluczowe kroki:

1. Zrób dokumentację fotograficzną (dziura + brak oznakowania + uszkodzenia)
2. Zgłoś szkodę zarządcy drogi i jego ubezpieczycielowi
3. Nie akceptuj zaniżonego odszkodowania – zlecić opinię rzeczoznawcy
4. W razie potrzeby – pozew do sądu

Z mojego doświadczenia jako radcy prawnego wynika, że większość takich spraw kończy się ugodą lub wyrokiem na korzyść poszkodowanego. Zarządcy dróg rzadko mają mocne argumenty, jeśli wyrwa była widoczna i niezabezpieczona.

W kolejnych artykułach z serii pokażę Ci:

• Jak walczyć z ubezpieczycielem, który każe naprawić auto w swoim warsztacie
• Jak zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy
• Jak napisać skuteczny pozew do sądu

Zapraszam do kontaktu z naszą kancelarią – pomożemy Ci wywalczyć pełne odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez dziurę w drodze.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak i Zespół Prawników
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego we Wrześni z dnia 22 kwietnia 2025 r., sygn. akt I C 355/23
• Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (art. 1, 2, 19, 20)
• Kodeks cywilny, art. 415, 822 § 4

Wprowadzenie

Zadzwoniła do mnie kiedyś klientka, pani Zofia, która złamała nogę wchodząc do autobusu. Stopień był oblodzony, autobus ruszył, zanim się ustabilizowała, upadła. Trzy miesiące na L4, operacja, rehabilitacja. Kiedy zgłosiła się do przewoźnika, usłyszała: „Współczujemy, ale pani się nie trzymała poręczy”. Kiedy próbowała dochodzić odszkodowania, odpowiedzieli: „Proszę udowodnić, że to nasza wina”.

Pamiętam jej frustrację w głosie: „Jak mam to udowodnić? Nikt tego nie widział, a nawet jeśli – to co, mam wzywać świadków z autobusu? Nie znam ich nazwisk!”

I to pytanie słyszę w różnych wariantach od lat: „Jak udowodnić, że wypadek w miejscu publicznym to nie moja wina? Jak dochodzić odszkodowania, kiedy czuję się bezradny/a wobec systemu?”

Bo prawda jest taka – wypadki w miejscach publicznych to codzienność. Upadek na chodniku, w sklepie, w parku, w komunikacji miejskiej, na schodach w urzędzie. Każdego dnia ktoś się potyka, przewraca, uderza. I większość tych osób nie wie, że ma prawo do odszkodowania. Albo wie, ale boi się walczyć – bo „to skomplikowane”, „nie mam dowodów”, „ubezpieczyciel odmówi”.

Dzisiaj chcę wam pokazać, że to nie jest takie skomplikowane, jak się wydaje. I że warto walczyć – bo prawo jest po waszej stronie, jeśli wiecie, jak z niego skorzystać.

Spis treści

1. Co to jest „miejsce publiczne” i kto za nie odpowiada?
2. Najczęstsze wypadki w miejscach publicznych – moje obserwacje z praktyki
3. Kiedy przysługuje odszkodowanie? – dwie kluczowe zasady
4. Co musisz udowodnić, by wygrać sprawę?
5. Krok po kroku – jak dochodzić odszkodowania?
6. Ile można dostać? – o pieniądzach bez owijania w bawełnę
7. Praktyczne wskazówki – co robić zaraz po wypadku?
8. FAQ – pytania, które słyszę najczęściej

Co to jest „miejsce publiczne” i kto za nie odpowiada?

Zacznijmy od podstaw. Miejsce publiczne to – mówiąc najprościej – każde miejsce, gdzie masz prawo przebywać jako osoba z zewnątrz. Nie twój dom, nie prywatna posesja z zakazem wstępu. To:

• Ulice, chodniki, przejścia dla pieszych – zarządzane przez gminy, powiaty, GDDKiA (drogi krajowe),
• Parki, skwery, place zabaw – zwykle gmina,
• Galerie handlowe, sklepy, restauracje – prywatni właściciele/zarządcy,
• Budynki użyteczności publicznej – urzędy, szkoły, szpitale, biblioteki,
• Transport publiczny – autobusy, tramwaje, metro (przewoźnicy),
• Cmentarze – parafia (cmentarz parafialny) lub gmina (cmentarz komunalny),
• Miejsca sportowo-rekreacyjne – baseny, siłownie, stadiony.

Kluczowa zasada: Za stan i bezpieczeństwo miejsca publicznego odpowiada zarządca – czyli ten, kto tym miejscem administruje. I to od zarządcy (a dokładnie: od jego ubezpieczyciela OC) możesz dochodzić odszkodowania.

Jak ustalić, kto jest zarządcą?

To bywa zagmatwane. Przykład: Upadłeś na chodniku przy galerii handlowej. Kto odpowiada – galeria czy gmina?

Odpowiedź: Zależy. Jeśli chodnik to część drogi publicznej (gminnej) – odpowiada gmina. Jeśli to chodnik będący własnością galerii (np. przed wejściem, na terenie galerii) – odpowiada galeria.

Z mojego doświadczenia: W razie wątpliwości, zapytaj w urzędzie gminy (wydział dróg i mostów) – oni mają mapę dróg gminnych i powiedzą, czy dany chodnik to ich odpowiedzialność. Jeśli nie – to prawdopodobnie zarządza nim właściciel sąsiedniej nieruchomości (galeria, biurowiec itp.).

Najczęstsze wypadki w miejscach publicznych – moje obserwacje z praktyki

Przez lata pracy widziałem setki spraw. I pewne typy wypadków powtarzają się jak mantra:

1. Upadki na oblodzonych chodnikach (zima)

To klasyk polskiej zimy. Zarządca drogi (gmina) ma obowiązek odśnieżać i posypywać chodniki. Ale często:

• Nie robi tego na czas,
• Robi to wybiórczo (główne ulice tak, boczne nie),
• Zostawia placki lodu.

Moja sprawa: Pani Maria upadła na oblodzonym chodniku w centrum miasta o 8 rano. Chodnik był nieposypany, mimo że śnieg padał od nocy. Udało się udowodnić (dzięki danym meteorologicznym i zeznaniom świadków), że gmina miała czas posypać chodnik przed 8 rano, a tego nie zrobiła. Sąd przyznał odszkodowanie.

2. Dziury w chodniku, wystające kratki, luźne płytki (lato)

Latem zmienia się repertuar – zamiast lodu mamy dziury, nierówności, korzenie drzew, które podnoszą płytki.

Moja sprawa: Pan Andrzej potknął się o wystającą kratkę ściekową na chodniku (wystawała 3 cm). Złamał nadgarstek, bo wypadł z roweru. Udało się udowodnić (opinia biegłego), że kratka była niezgodna z normą – powinna być na poziomie chodnika. Gmina zapłaciła.

3. Upadki w galeriach handlowych – śliskie podłogi

Galerie to czesto miejsce wypadków. Dlaczego? Bo są czyste, lśniące – i śliskie. Zwłaszcza gdy ktoś rozleje napój, a sprzątacz nie zauważy na czas.

Moja sprawa: Pani Ewa upadła w galerii – poślizgnęła się na rozlanej wodzie koło fontanny. Nikt nie oznakował miejsca („Uwaga, ślisko”), nikt nie wytarł. Sąd uznał, że galeria odpowiada – miała obowiązek na bieżąco sprawdzać stan podłogi i reagować.

4. Wypadki w komunikacji publicznej – nagłe hamowanie

Autobusy, tramwaje – każdy, kto jeździ komunikacją, wie: kierowcy czasem hamują gwałtownie. I wtedy pasażerowie lecą.

Moja sprawa: Pan Tomek jechał autobusem, trzymał się poręczy. Autobus gwałtownie zahamował (kierowca, jak zeznał, „unikał kolizji z autem, które nagle zjechało”). Tomek uderzył głową o słupek, wstrząśnienie mózgu. Pytanie: czy to wina kierowcy (i przewoźnika), czy „wypadek losowy”?

Udało się udowodnić (nagranie z monitoringu w autobusie), że hamowanie było zbyt gwałtowne – kierowca jechał zbyt szybko i zbyt późno zareagował. Przewoźnik zapłacił.

5. Urazy na placach zabaw – zły stan urządzeń

Place zabaw to odpowiedzialność gminy (lub zarządcy osiedla). I niestety – często są w opłakanym stanie. Zardzewiałe huśtawki, połamane drabinki, dziurawy piasek (szkło, gwoździe).

Moja sprawa: Dziecko (7 lat) spadło z huśtawki – zerwał się łańcuch. Okazało się, że huśtawka była 5 lat po terminie przeglądu (wynika to z dokumentacji gminy, którą wymusiliśmy). Gmina zapłaciła zadośćuczynienie rodzicom (za krzywdę dziecka) + odszkodowanie (koszty leczenia).

6. Upadki w urzędach, szpitalach – schody, mokre podłogi

Budynki publiczne muszą być bezpieczne. Ale często:

• Schody są śliskie (błyszczące płytki),
• Po sprzątaniu nikt nie stawia tabliczek „Uwaga, mokro”,
• Brakuje balustrad, oświetlenie jest słabe.

Z mojej praktyki: Pani Jadwiga (70 lat) upadła na schodach w urzędzie – schody były mokre (po myciu), brakowało oznakowania. Sąd przyznał odszkodowanie – urząd miał obowiązek oznakować mokre schody lub zamknąć je do wyschnięcia.

Kiedy przysługuje odszkodowanie? – dwie kluczowe zasady

To jest sedno sprawy. Kiedy możesz dochodzić odszkodowania za wypadek w miejscu publicznym?

Zasada 1: Zarządca odpowiada, jeśli zawinił (art. 415 KC)

To klasyczna odpowiedzialność za czyn niedozwolony. Zarządca odpowiada, jeśli:

• Zaniedbał swoje obowiązki (nie odśnieżył chodnika, nie naprawił dziury, nie oznakował niebezpieczeństwa),
• Można mu przypisać winę (celowe zaniedbanie lub niedbalstwo),
• Powstała szkoda (twoje obrażenia),
• Jest związek przyczynowy (upadłeś PRZEZ TO zaniedbanie).

Praktycznie: Musisz udowodnić, że zarządca coś zawalił. Np.:

• Gmina nie odśnieżyła chodnika w terminie wymaganym przez regulamin,
• Galeria nie wytarła rozlanej wody przez 30 minut (choć pracownicy ją widzieli),
• Przewoźnik nie naprawił siedzeń w autobusie, mimo zgłoszeń o ich złym stanie.

Zasada 2: Zarządca odpowiada za ruch przedsiębiorstwa/zakładu (art. 434 KC)

To szersza odpowiedzialność – bez winy. Zarządca odpowiada, jeśli szkoda powstała w związku z ruchem jego przedsiębiorstwa/zakładu, nawet jeśli nie zawinił.

Co to znaczy „ruch przedsiębiorstwa”? To wszystko, co jest typową działalnością danego miejsca:

• Dla galerii – klienci chodzą, robią zakupy, korzystają z parkingu,
• Dla przewoźnika – ludzie wsiadają, jadą, wysiadają.

Praktycznie: Jeśli wypadek nastąpił w normalnym toku użytkowania miejsca publicznego, zarządca może odpowiadać – nawet jeśli nie zawinił bezpośrednio. Np.:

• Upadłeś w galerii, bo podłoga była śliską z natury (bardzo gładkie płytki) – nawet jeśli nikt nic nie rozlał. Galeria powinna była to przewidzieć i zabezpieczyć (maty antypoślizgowe, oznakowanie).

Z mojego doświadczenia: Art. 434 KC to „szerszy parasol” – łatwiej udowodnić odpowiedzialność. Ale sądy oceniają indywidualnie – czy dany wypadek był „typowy” dla danego miejsca, czy to była twoja nieuwaga.

Co musisz udowodnić, by wygrać sprawę?

To pytanie praktyczne. W sądzie musisz wykazać trzy elementy:

1. Szkoda (twoje obrażenia, koszty)

Dowody:

• Dokumentacja medyczna (zaświadczenie lekarskie, epikryza, RTG, karty informacyjne leczenia),
• Faktury za leczenie (wizyty u lekarzy, leki, rehabilitacja, sprzęt medyczny),
• Zaświadczenia o utracie zarobków (zwolnienie L4, zaświadczenie od pracodawcy).

2. Zdarzenie szkodzące (wypadek w miejscu publicznym)

Dowody:

• Zdjęcia miejsca wypadku (zaraz po zdarzeniu – pokażą niebezpieczne miejsce),
• Zeznania świadków (ktoś widział, jak upadłeś – zbierz dane kontaktowe!),
• Raport policji (jeśli wzywałeś),
• Zgłoszenie do zarządcy (jeśli zgłosiłeś wypadek np. w galerii – poproś o protokół).

3. Związek przyczynowy (upadłeś PRZEZ TO niebezpieczne miejsce)

To najtrudniejsze. Musisz wykazać, że przyczyną wypadku było zaniedbanie zarządcy, a nie np.:

• Twoja nieuwaga (patrzyłeś w telefon),
• Twój stan zdrowia (zawroty głowy, słaby wzrok),
• Twoja nietrzeźwość.

Dowody:

• Opinia biegłego (np. z budownictwa, dróg publicznych) – potwierdzi, że miejsce było niebezpieczne, niezgodne z normami,
• Zdjęcia – pokażą obiektywne niebezpieczeństwo (dziura, lód, mokra podłoga),
• Zeznania świadków – że inni też mieli problemy w tym miejscu,
• Historia wypadków – jeśli w tym miejscu były wcześniej wypadki, to wzmacnia twoją pozycję.

Praktyczna rada: Sąd może uznać „przyczynienie się poszkodowanego” – jeśli np. biegłeś, podczas gdy powinno się iść ostrożnie. Wtedy odszkodowanie zostanie obniżone (np. o 20-30%). Bądź szczery/a w zeznaniach – łganie zniszczy twoją wiarygodność.

Krok po kroku – jak dochodzić odszkodowania?

Oto moja złota procedura, którą stosuję z klientami:

Krok 1: Zabezpiecz dowody natychmiast

Zaraz po wypadku (jeśli tylko możesz):

• Zrób zdjęcia – miejsce wypadku, niebezpieczny element, twoje obrażenia,
• Zbierz świadków – dane kontaktowe (imię, nazwisko, telefon),
• Zgłoś wypadek – do zarządcy miejsca (galeria, urząd, przewoźnik). Poproś o potwierdzenie na piśmie.

Krok 2: Natychmiast do lekarza

Nawet jeśli obrażenia wydają się drobne – idź do lekarza. Dokumentacja medyczna to podstawa odszkodowania.

Krok 3: Zbieraj wszystkie rachunki

Każdy wydatek związany z leczeniem – dokumentuj (faktury, recepty, bilety na wizyty lekarskie).

Krok 4: Ustal, kto jest zarządcą miejsca

To kluczowe – musisz wiedzieć, do kogo kierować roszczenie. Zapytaj w urzędzie gminy, na miejscu (galeria, przewoźnik) lub skonsultuj się z prawnikiem.

Krok 5: Wyślij roszczenie do ubezpieczyciela OC zarządcy

Roszczenie powinno zawierać:

• Opis zdarzenia,
• Opis obrażeń i poniesionych kosztów,
• Żądanie konkretnej kwoty (odszkodowanie + zadośćuczynienie),
• Dokumentacja (zdjęcia, faktury, zaświadczenia lekarskie).

Praktyczna rada: Skonsultuj się z prawnikiem przed wysłaniem roszczenia – pomoże ci ocenić, ile możesz realnie dostać i jak sformułować żądanie.

Krok 6: Negocjacje lub sąd

Ubezpieczyciel może:

• Zaproponować ugodę – oceń z prawnikiem, czy oferta jest uczciwa (często jest zaniżona!),
• Odmówić – wtedy idziesz do sądu (pozew).

Z mojego doświadczenia: Ubezpieczyciele często odmawiają na etapie roszczenia, licząc, że się poddasz. Nie poddawaj się – w sądzie masz realną szansę wygrać.

Ile można dostać? – o pieniądzach bez owijania w bawełnę

To pytanie, które wszyscy zadają. Odpowiedź: zależy od rozmiaru szkody.

Odszkodowanie (koszty materialne)

To zwrot:

• Kosztów leczenia (wizyty, leki, rehabilitacja, sprzęt),
• Utraconych zarobków (za okres zwolnienia L4),
• Innych kosztów (np. opieka osoby trzeciej, jeśli byłeś/aś unieruchomiony/a).

Przykładowe kwoty:

• Lekkie obrażenia (stłuczenia, 1 tydzień L4) → 2 000-5 000 zł,
• Średnie obrażenia (złamanie ręki, 2 miesiące L4) → 10 000-20 000 zł,
• Ciężkie obrażenia (złamanie nogi, operacja, 6 miesięcy L4) → 30 000-60 000 zł.

Zadośćuczynienie (za ból, cierpienie, krzywdę)

To kwota za:

• Ból fizyczny i cierpienie psychiczne,
• Trwały uszczerbek na zdrowiu (w %),
• Ograniczenie w życiu codziennym (np. nie możesz uprawiać sportu, musisz chodzić o lasce).

Przykładowe kwoty:

• Lekkie obrażenia, brak trwałego uszczerbku → 5 000-15 000 zł,
• Średnie obrażenia, 5-10% trwałego uszczerbku → 20 000-50 000 zł,
• Ciężkie obrażenia, 20-30% trwałego uszczerbku → 60 000-120 000 zł,
• Bardzo ciężkie obrażenia (np. utrata kończyny, trwałe kalectwo) → 150 000-300 000 zł+.

Ważne: To kwoty orientacyjne – każda sprawa jest inna. Sąd ocenia indywidualnie.

Praktyczne wskazówki – co robić zaraz po wypadku?

1. Nie odchodź od miejsca wypadku

Jeśli możesz – zostań i zabezpiecz dowody (zdjęcia, świadkowie).

2. Wezwij pomoc

Jeśli obrażenia poważne – wezwij pogotowie i policję. Raport policji to mocny dowód.

3. Zgłoś wypadek zarządcy

Jeśli to miejsce z zarządcą (galeria, urząd, autobus) – zgłoś wypadek. Poproś o protokół.

4. Nie podpisuj niczego od zarządcy/ubezpieczyciela

Czasem zarządca chce, byś podpisał/a oświadczenie „że nie masz roszczeń” – nie podpisuj! Skonsultuj się z prawnikiem.

5. Kontakt z prawnikiem – szybko

Im szybciej, tym lepiej. Prawnik pomoże ci zabezpieczyć dowody, wystąpić o opinie biegłych, wysłać roszczenie.

FAQ – pytania, które słyszę najczęściej

1. Co jeśli nie mam świadków?

To utrudnia, ale nie wyklucza sprawy. Alternatywa:

• Opinia biegłego (potwierdzi niebezpieczne miejsce),
• Zdjęcia,
• Twoje zeznania (szczegółowe, spójne),
• Dokumentacja medyczna (obrażenia spójne z opisem wypadku).

2. Co jeśli ubezpieczyciel powie: „Sam się pan nie uważał”?

To częsta obrona. Twoja odpowiedź:

• Udowodnij obiektywne niebezpieczeństwo (biegły, zdjęcia, świadkowie),
• Pokaż, że inni też mieli problemy w tym miejscu,
• Argumentuj, że nawet uważna osoba mogła upaść.

3. Czy mogę dochodzić odszkodowania za wypadek sprzed kilku lat?

Termin przedawnienia: 3 lata od wypadku . Jeśli minęło mniej – możesz. Jeśli więcej – roszczenie przedawnione.

4. Co jeśli zarządca nie ma ubezpieczenia OC?

Jeśli zarządca publiczny (gmina, powiat) – zawsze ma OC (obowiązek ustawowy). Jeśli prywatny (galeria, przewoźnik) – powinien mieć, ale jeśli nie ma – możesz pozwać go osobiście. Ale wyegzekwowanie może być trudne.

Moje refleksje na koniec – bo to nie tylko o pieniądzach

Prowadząc praktykę odszkodowawczą od lat, wiem jedno: wypadki w miejscach publicznych to nie przypadki. To efekt zaniedbań, oszczędności, braku nadzoru. Gmina, która nie odśnieża chodników „bo brak budżetu”. Galeria, która stawia na wygląd (błyszczące płytki), a nie bezpieczeństwo. Przewoźnik, który nie szkoli kierowców.

I każda sprawa odszkodowawcza, którą wygrywasz, to sygnał: musicie naprawić system. Po sprawie pani Marii (upadek na lodzie) gmina zatrudniła więcej ludzi do zimowego utrzymania dróg. Po sprawie pani Ewy (upadek w galerii) galeria zainstalowała maty antypoślizgowe przy fontannie.

To nie tylko twoje odszkodowanie – to bezpieczeństwo dla innych.

I dlatego warto walczyć. Nie tylko dla siebie – dla kolejnych osób, które tamtędy przejdą. Bo prawo odszkodowawcze to nie tylko naprawa szkód – to prewencja. To wymuszanie na zarządcach, by dbali o nasze bezpieczeństwo.

A Wy – mieliście wypadek w miejscu publicznym? Walczyliście o odszkodowanie? Podzielcie się w komentarzach – chętnie odpowiem na pytania i doradzę.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, bo wierzę, że każda szkoda zasługuje na sprawiedliwość – a każde miejsce publiczne na bezpieczeństwo. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Masz pytanie o wypadek w miejscu publicznym? Chcesz dowiedzieć się, czy masz szansę na odszkodowanie? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 415 (odpowiedzialność za czyn niedozwolony), art. 434 (odpowiedzialność za ruch przedsiębiorstwa), art. 442¹ (przedawnienie)
• Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
• Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

„Panie mecenasie, wynająłem Mercedesa za 300 zł netto dziennie. Ubezpieczyciel mówi, że to za dużo, że powinienem był wynająć za 140 zł. Czy mam rację?”. To pytanie usłyszałem od jednego z moich klientów. I to jest właśnie sedno problemu – czy poszkodowany musi szukać najtańszej oferty, czy może wynająć auto, które mu odpowiada?

Spis treści

1. Ile kosztuje najem pojazdu zastępczego w praktyce?
2. Czy poszkodowany musi szukać najtańszej oferty?
3. Pojazd „zbliżony parametrami” – co to znaczy?
4. Mercedes zamiast Volkswagena – czy to uzasadnione?
5. Opinia biegłego vs rzeczywiste ceny na rynku
6. Współpraca z wypożyczalniami ubezpieczyciela – pułapka
7. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
8. FAQ – najczęstsze pytania

Ile kosztuje najem pojazdu zastępczego w praktyce?

W sprawie, o której dzisiaj piszę, poszkodowany wynajął Mercedesa klasy E za 300 zł netto dziennie (369 zł brutto). Ubezpieczyciel zaprotestował, twierdząc, że oferował mu pojazd z wypożyczalni współpracującej za 140 zł brutto. Różnica? Ponad dwukrotna. Ale czy to oznacza, że poszkodowany postąpił źle?

Biegły sądowy zbadał rynek i ustalił, że w 2017 roku średnia stawka za wynajem pojazdu zbliżonego do Volkswagena Touarega wynosiła:

• 617,64 zł netto – dla najmu do 4 dni
• 547,11 zł netto – dla najmu do 14 dni
• 517,23 zł netto – dla najmu powyżej 30 dni

Maksymalna stawka wynosiła 836,59 zł netto, minimalna – 405,69 zł netto.

A dla Mercedesa klasy E (który faktycznie wynajął poszkodowany)?

• 386,78 zł netto – dla najmu do 4 dni
• 347,86 zł netto – dla najmu do 14 dni
• 332,16 zł netto – dla najmu powyżej 30 dni

Maksimum: 542,28 zł netto, minimum: 193,50 zł netto.

Co to oznacza? Że poszkodowany wynajmując Mercedesa za 300 zł netto (przy średniej 332-386 zł netto) wybrał stawkę poniżej średniej rynkowej! A mimo to ubezpieczyciel kwestionował koszt.

Czy poszkodowany musi szukać najtańszej oferty?

To jedno z najczęstszych pytań, które słyszę w mojej kancelarii. Odpowiedź brzmi: nie. Poszkodowany nie musi szukać najtańszej oferty. Musi wybrać ofertę rozsądną, rynkową, ale nie najtańszą.

Dlaczego? Bo stan nadzwyczajny – a wypadek jest właśnie takim stanem – nie pozwala na długie poszukiwania najlepszej oferty. Poszkodowany potrzebuje auta tutaj i teraz. Nie ma czasu dzwonić do 10 wypożyczalni i negocjować cen.

W orzecznictwie wielokrotnie pojawiał się pogląd, że poszkodowany może wynająć pojazd w rozsądnej cenie rynkowej, nie musi szukać oferty najtańszej. Sąd Najwyższy wskazywał, że „poszkodowany nie ma obowiązku minimalizacji szkody przez poszukiwanie najtańszej oferty na rynku, jeśli wybrana oferta mieści się w granicach rozsądku”.

Co to oznacza w praktyce? Że:

• Jeśli średnia rynkowa to 400 zł netto, a poszkodowany wynajął za 450 zł netto – to OK.
• Jeśli maksimum na rynku to 600 zł netto, a poszkodowany wynajął za 550 zł netto – też OK.
• Ale jeśli maksimum to 600 zł netto, a poszkodowany wynajął za 1.200 zł netto – to już problem.

W sprawie, o której piszę, poszkodowany wynajął za 300 zł netto przy średniej 332-386 zł netto. Czyli poniżej średniej!

Pojazd „zbliżony parametrami” – co to znaczy?

Ubezpieczyciele często twierdzą: „Pan miał Volkswagena Touarega, więc może pan wynająć Dacię Logan. To też SUV, prawda?”. Nie, nie prawda. Pojazd zastępczy powinien być zbliżony parametrami do uszkodzonego. Co to oznacza?

1. Typ nadwozia – jeśli masz SUV-a, powinieneś dostać SUV-a. Jeśli masz sedana, sedan. Kombi – kombi.
2. Pojemność silnika i moc – Volkswagen Touareg to 3.0 TDI, około 240 KM. Dacia Logan to 1.0, 70 KM. Różnica jest kolosalna.
3. Wyposażenie – jeśli twoje auto ma skórzaną tapicerkę, klimatyzację, nawigację, to pojazd zastępczy powinien być podobnie wyposażony. Nie musisz dostać identycznego auta, ale powinno być zbliżone standardem.
4. Rok produkcji – to mniej istotne, ale jeśli masz auto z 2016 roku, nie powinieneś dostać pojazdu z 2005 roku.

W sprawie, o której piszę, poszkodowany miał Volkswagena Touarega z 2016 roku (wartość zakupu 23.000 zł). Wynajął Mercedesa klasy E – czyli samochód premium, ale SUV-a zastąpił sedanem. Czy to uzasadnione?

Biegły uznał, że średnia stawka dla pojazdu zbliżonego do Touarega to 517-617 zł netto. Dla Mercedesa E – 332-386 zł netto. Czyli poszkodowany wynajął tańszy pojazd niż uzasadniony! I to jest kluczowe. Nie wynajął limuzyny za 1.000 zł dziennie, tylko sedana premium za stawkę poniżej średniej dla swojej klasy.

Mercedes zamiast Volkswagena – czy to uzasadnione?

Wiem, co teraz myślicie: „Ale Mercedes to luksus! Przecież Volkswagen to nie to samo!”. Prawda. Ale w praktyce okazuje się, że najem Mercedesa klasy E jest tańszy niż najem Volkswagena Touarega.

Dlaczego? Bo:

1. Mercedesy klasy E są powszechne w wypożyczalniach – każda większa wypożyczalnia ma kilka sztuk.
2. Touaregi są rzadsze – mniej wypożyczalni ma w ofercie duże SUV-y premium.
3. Popyt i podaż – Mercedesy wynajmują biznesmeni na co dzień, więc ceny są konkurencyjne. Touaregi wynajmują rzadziej.

W sprawie poszkodowany wybrał tańszą opcję – Mercedesa za 300 zł netto zamiast Touarega za potencjalnie 500-600 zł netto. I to jest właśnie rozsądne działanie, które sądy doceniają.

Co ciekawe, ubezpieczyciel nie docenił tego gestu. Zamiast tego kwestionował sam fakt najmu pojazdu zastępczego (z powodu braku legitymacji procesowej poszkodowanego), ale nie wysokość stawki.

Opinia biegłego vs rzeczywiste ceny na rynku

Biegli sądowi badają rynek metodą reprezentatywną – dzwonią do kilkunastu wypożyczalni, pytają o ceny, wyliczają średnią. To dobra metoda, ale ma swoje ograniczenia.

Z mojego doświadczenia wynika, że:

1. Biegli czasem badają oferty „na chłodno” – dzwonią jako potencjalni klienci, pytają o cenę za miesiąc najmu. Ale poszkodowany nie ma miesiąca na negocjacje! Musi wynająć auto od razu, często w weekend, po wypadku. I wtedy ceny są wyższe.
2. Biegli nie uwzględniają sezonu – w lipcu i sierpniu ceny najmu rosną nawet o 30-50%. W grudniu też. Ale biegły często bada średnią roczną, nie uwzględniając sezonu.
3. Biegli nie uwzględniają „nagłości” – jeśli dzwonisz w piątek o 18:00, że potrzebujesz auta na sobotę rano, wypożyczalnia powie ci „tak” albo „nie”. Jeśli „tak”, to za podwyższoną cenę. Biegły nie uwzględnia tego w kalkulacji.
4. Biegli czasem opierają się na danych sprzed roku – w sprawie, o której piszę, opinia sporządzona została w 2021 roku, a najem miał miejsce w 2017 roku. Biegły badał rynek z 2017 roku, ale na podstawie danych archiwalnych. Czy to wiarygodne? Częściowo.

Dlatego opinia biegłego to ważny dowód, ale nie jedyny. Sąd powinien również wziąć pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy – czy poszkodowany miał czas na poszukiwania, czy najem był pilny, czy stawka była rażąco wygórowana.

Współpraca z wypożyczalniami ubezpieczyciela – pułapka

Ubezpieczyciele często oferują: „Proszę wynająć auto z naszej wypożyczalni partnerskiej. My wszystko załatwimy, a pan nie zapłaci ani złotówki”. Brzmi świetnie, prawda? Ale jest haczyk.

1. Limit kosztów – ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do „weryfikacji kosztów najmu do kwoty X zł dziennie”. Co to oznacza? Że jeśli naprawa potrwa dłużej niż zakładał ubezpieczyciel, to nadwyżkę zapłaci… poszkodowany. Niespodzianka!
2. Kontrola nad naprawą – współpraca z wypożyczalnią ubezpieczyciela oznacza, że ubezpieczyciel wie dokładnie, kiedy wynająłeś auto i kiedy je oddałeś. Może więc łatwiej kwestionować czas najmu.
3. Gorsze warunki umowy – wypożyczalnie współpracujące z ubezpieczycielami często oferują auta starsze, gorsze, z wyższymi franszyzami. Dlaczego? Bo zarabiają na wolumenie, nie na jakości.
4. Brak wyboru – ubezpieczyciel oferuje konkretną wypożyczalnię, konkretne auto. Nie masz wyboru. Może się okazać, że dostajesz auto nieodpowiednie dla twoich potrzeb.

W sprawie, o której piszę, ubezpieczyciel oferował współpracę z wypożyczalnią za 140 zł brutto dziennie. Poszkodowany odmówił i wynajął Mercedesa za 300 zł netto (369 zł brutto). Czy postąpił źle?

Moim zdaniem – nie. Poszkodowany ma prawo wyboru wypożyczalni. Nie musi korzystać z oferty ubezpieczyciela. Jeśli znajdzie lepszą ofertę (a Mercedes za 300 zł netto był w średniej rynkowej), to może z niej skorzystać.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto moje rady:

1. Sprawdźcie kilka ofert – zadzwońcie do 3-4 wypożyczalni, porównajcie ceny. Nie musicie dzwonić do 20, ale przynajmniej kilka ofert warto sprawdzić.
2. Nie przyjmujcie automatycznie oferty ubezpieczyciela – jeśli ubezpieczyciel oferuje wypożyczalnię partnerską, sprawdźcie warunki umowy. Może się okazać, że są pułapki.
3. Dokumentujcie poszukiwania – zróbcie screeny ofert z internetu, zapiszcie rozmowy telefoniczne (data, firma, cena). To wasz dowód, że sprawdziliście rynek.
4. Wynajmijcie auto zbliżone parametrami – jeśli mieliście SUV-a, wynajmijcie SUV-a. Ale jeśli SUV jest drogi (np. 600 zł/dzień), a sedan premium kosztuje 300 zł/dzień, to wybierzcie sedana. Sąd to doceni.
5. Nie przepłacajcie – jeśli średnia rynkowa to 400 zł, a ktoś oferuje 1.000 zł, to nie wynajmujcie. To nie będzie uznane za rozsądne.

FAQ – najczęstsze pytania

Ile maksymalnie mogę zapłacić za najem pojazdu zastępczego?
To zależy od uszkodzonego pojazdu. W praktyce stawka powinna być w średniej rynkowej dla pojazdów zbliżonych parametrami. W 2024 roku dla aut klasy średniej to 300-500 zł netto/dzień.

Czy muszę wynająć auto z wypożyczalni ubezpieczyciela?
Nie, nie musisz. Możesz wynająć z dowolnej wypożyczalni, o ile stawka jest rozsądna.

Co jeśli ubezpieczyciel oferuje auto za 140 zł, a ja wynająłem za 400 zł?
Jeśli 400 zł mieści się w średniej rynkowej dla twojego typu pojazdu, to nie ma problemu. Ubezpieczyciel może oferować tanią ofertę, ale ty nie musisz z niej korzystać.

Czy Mercedes zamiast Volkswagena to przepłacanie?
Nie, jeśli Mercedes jest tańszy lub w podobnej cenie co Volkswagen. W sprawie, o której piszę, Mercedes był tańszy niż Touareg, więc wybór był uzasadniony.

Jak udowodnić, że stawka była rozsądna?
Zrób screeny ofert z kilku wypożyczalni, zapisz rozmowy telefoniczne. W sądzie biegły zbada rynek i powie, czy twoja stawka była w granicach rozsądku.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 363

Ostatnio jeden z moich klientów zapytał mnie: „Panie mecenasie, ubezpieczyciel twierdzi, że 36 dni najmu pojazdu zastępczego to za dużo. Mówią, że naprawa powinna zająć maksymalnie 10 dni. Co pan o tym sądzi?”. To pytanie słyszę w mojej kancelarii regularnie. I za każdym razem odpowiadam: to zależy. Ale od czego? O tym dzisiaj.

Spis treści

1. Czym jest uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego?
2. Kto odpowiada za zwłokę w naprawie?
3. Czas technologiczny vs czas rzeczywisty – gdzie jest prawda?
4. Weekendy i święta – czy się liczą?
5. Jak ubezpieczyciele manipulują czasem najmu
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Czym jest uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego?

W jednej ze spraw, którą prowadziłem, warsztat oszacował czas naprawy na 36 dni. Ubezpieczyciel od razu zaprotestował: „To absurd! Czas technologiczny to maksymalnie 4 dni robocze!”. I tu zaczyna się problem. Bo czas technologiczny to jedno, a rzeczywisty czas naprawy to zupełnie co innego.

Czas technologiczny to czysta roboczogodzina – ile zajmie mechanikowi faktyczne przykręcenie, malowanie, montaż. W sprawie, o której wspominam, wynosił on 22 rbh, co dało 4 dni robocze. Ale to tylko teoria. W praktyce trzeba doliczyć:

• Czas oczekiwania na części (w tej sprawie warsztat szacował 4 dni)
• Czas schnięcia lakieru (minimum 1 dzień)
• Czas na dodatkowe oględziny przez ubezpieczyciela (w tej sprawie aż 10 dni zwłoki!)
• Czas na wydanie pojazdu (1 dzień)

Biegły sądowy w tej sprawie uznał 27 dni za uzasadnione. Dlaczego nie 36? Bo od 27 kwietnia do 2 czerwca 2017 roku (data wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania) upłynęło właśnie tyle dni. Kluczowe jest, że biegły odliczył 10 dni zwłoki w zgłoszeniu dodatkowych oględzin – i słusznie. Ale o tym za moment.

Kto odpowiada za zwłokę w naprawie?

To jedno z najbardziej kontrowersyjnych pytań w sprawach odszkodowawczych. Ubezpieczyciele chętnie zrzucają odpowiedzialność na warsztaty: „To nie nasza wina, że warsztat źle organizuje pracę!”. Warsztaty ripostują: „Czekamy na decyzję ubezpieczyciela!”. A poszkodowany? Siedzi w środku i płaci za najem pojazdu zastępczego.

Z mojego doświadczenia wynika, że kluczowe jest, kto i kiedy powoduje zwłokę. Jeśli:

• Warsztat zwleka z zamówieniem części – to nie obciąża ubezpieczyciela. Poszkodowany powinien wybrać sprawny warsztat.
• Ubezpieczyciel zwleka z oględzinami – to w pełni obciąża ubezpieczyciela. W sprawie, o której piszę, pierwsze oględziny odbyły się 8 maja 2017 r., a drugie dopiero 19 maja 2017 r. – 11 dni później! Dlaczego tak długo? Nikt nie wie. I to właśnie ubezpieczyciel powinien ponieść koszt tych 10-11 dni zwłoki (jeden dzień na zgłoszenie potrzeby dodatkowych oględzin jest uzasadniony).
• System dystrybucji części zawodzi – to już bardziej skomplikowane. Czy poszkodowany ma ponosić konsekwencje tego, że Volkswagen wysyła części z Niemiec tydzień? Moim zdaniem nie, ale sądy czasem mają inne poglądy.

Co ciekawe, w orzecznictwie pojawia się coraz częściej pogląd, że poszkodowany nie musi szukać warsztatu, który ma części „od ręki”. Może wybrać warsztat zaufany, nawet jeśli czas dostawy części będzie dłuższy. Ale jest granica – nie może to być zwłoka nieracjonalna (np. 3 miesiące na zamówienie felgi).

Czas technologiczny vs czas rzeczywisty – gdzie jest prawda?

Ubezpieczyciele uwielbiają operować czasem technologicznym. „4 dni robocze wystarczą!”. Ale życie weryfikuje te kalkulacje brutalnie. W praktyce naprawy zajmują dużo dłużej. Dlaczego?

1. Części nie zawsze są dostępne od ręki. Szczególnie w przypadku nowszych modeli czy aut premium. Część może przyjechać z Niemiec – i to już tydzień.
2. Lakier musi schnąć. To nie jest kwestia „szybciej czy wolniej” – to fizyka. Profesjonalny lakier potrzebuje minimum 24 godzin na pełne wyschnięcie, często więcej w zimie.
3. Ubezpieczyciel wymaga dodatkowych oględzin. I tu zaczyna się kabaret. W tej sprawie, o której piszę, ubezpieczyciel najpierw przeprowadził oględziny 8 maja, potem – 19 maja. Pytanie: dlaczego nie można było zrobić tego od razu? Odpowiedź: bo ubezpieczyciel chce sprawdzić, czy warsztat nie dopisał „czegoś od siebie”. Ale kto za to płaci? Poszkodowany.
4. Warsztat ma innych klientów. To prawda – warsztat nie obsługuje tylko jednego pojazdu. Ale jeśli warsztat profesjonalnie oszacował czas naprawy na 36 dni, uwzględniając swoją dostępność i kolejkę, to czy to wina poszkodowanego?

Biegły w sprawie ustalił, że uzasadniony czas to 27 dni. Nie 4 dni technologiczne, nie 36 dni warsztatowe – 27 dni rzeczywiste. I to jest właśnie ta „złota środka”, którą sądy akceptują.

Weekendy i święta – czy się liczą?

Tak, weekendy i święta się liczą do czasu najmu pojazdu zastępczego. Dlaczego? Bo poszkodowany potrzebuje samochodu również w soboty i niedziele. Jeździ do sklepu, na spotkania rodzinne, z dziećmi na basen. Życie się nie kończy w piątek o 16:00.

Ubezpieczyciele czasem argumentują: „Ale przecież warsztat w weekend nie pracuje, więc dlaczego mamy płacić za najem w sobotę i niedzielę?”. Odpowiedź jest prosta: bo poszkodowany wciąż potrzebuje auta. Nie może przecież w weekend chodzić pieszo, bo warsztat akurat ma zamknięte.

W sprawie, którą opisuję, najem trwał od 27 kwietnia do 16 czerwca 2017 r. – 51 dni. Sąd uznał za uzasadnione 27 dni (do wypłaty bezspornej kwoty odszkodowania), co obejmowało również weekendy. I słusznie.

Jak ubezpieczyciele manipulują czasem najmu

Z praktyki mojej kancelarii znam wiele sztuczek, którymi ubezpieczyciele próbują zaniżyć koszty najmu pojazdu zastępczego:

1. „Czas technologiczny wystarczy” – jak pisałem wyżej, to mit. Czas technologiczny to tylko część całości.
2. „Warsztat niepotrzebnie zwlekał” – często bez dowodów. Ubezpieczyciel po prostu zakłada, że warsztat mógł działać szybciej, nie podając konkretnych argumentów.
3. „System dystrybucji części to nie nasz problem” – czyli de facto: poszkodowany ma ponosić konsekwencje tego, że producent wysyła części powoli. To absurd.
4. „Nie było potrzeby dodatkowych oględzin” – a jeśli ubezpieczyciel sam je zlecił, to dlaczego poszkodowany ma za nie płacić?
5. „Naprawa powinna zacząć się od razu” – ubezpieczyciele lubią zakładać, że warsztat czeka tylko na ten konkretny pojazd. W praktyce warsztat ma kolejkę, często 1-2 tygodniową.

Moja rada? Dokumentujcie wszystko. Maile z warsztatem, potwierdzenia zamówienia części, terminy oględzin. To wasze zabezpieczenie na wypadek sporu.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym każdemu poszkodowanemu:

1. Ustalcie z warsztatem realny czas naprawy – nie 4 dni technologiczne, ale rzeczywisty czas uwzględniający zamówienie części, oględziny, kolejkę w warsztacie. Poproście o to na piśmie.
2. Dokumentujcie każdą zwłokę – jeśli ubezpieczyciel opóźnia oględziny, warsztat zwleka z zamówieniem części, notujcie daty, maile, telefony. To będzie wasz dowód w sądzie.
3. Nie przyjmujcie od razu oferty ubezpieczyciela – jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że uzasadnione jest 10 dni najmu, a warsztat szacuje 30 dni, nie zgadzajcie się od razu. Poczekajcie na opinię biegłego lub prawnika.
4. Wynajmijcie pojazd od razu – nie czekajcie tydzień „bo może szybko naprawią”. Czas zaczyna biec od momentu wypadku (lub od momentu, gdy pojazd trafi do warsztatu), nie od momentu, gdy uznacie, że „już za długo to trwa”.
5. Wybierajcie sprawny warsztat – warsztat, który oszacuje 60 dni na naprawę prostego błotnika, naraża was na zarzut nieracjonalnego wydłużania najmu. Warsztat powinien działać profesjonalnie, ale nie musi być najtańszy ani najszybszy.

FAQ – najczęstsze pytania

Ile dni najmu pojazdu zastępczego jest uzasadnione?
To zależy od zakresu uszkodzeń. W praktyce dla średnich uszkodzeń (wymiana kilku elementów, lakierowanie) uzasadniony czas to 14-30 dni. Dla większych uszkodzeń może być dłużej.

Czy ubezpieczyciel może zarzucić, że 36 dni to za dużo?
Tak, ubezpieczyciel może kwestionować każdy dzień najmu. Ale to on musi udowodnić, że czas był nieuzasadniony. W praktyce robi to przez opinię biegłego.

Co jeśli warsztat zwleka z naprawą?
Jeśli zwłoka wynika z winy warsztatu (nie zamówił części, zapomniał o aucie), to nie obciąża ubezpieczyciela. Dlatego tak ważny jest wybór sprawnego warsztatu.

Czy weekendy liczą się do czasu najmu?
Tak, weekendy i święta liczą się do czasu najmu. Poszkodowany potrzebuje auta również w soboty i niedziele.

Kto płaci za dodatkowe oględziny ubezpieczyciela?
Jeśli ubezpieczyciel sam zleca dodatkowe oględziny (np. po 10 dniach od pierwszych), to czas zwłoki obciąża ubezpieczyciela, nie poszkodowanego.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszam do kontaktu z moją kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 363

Niedawno prowadziłem sprawę, która doskonale pokazuje jeden z ulubionych argumentów ubezpieczycieli: „Nie przedstawiłeś faktur z warsztatu, więc nie udowodniłeś, że poniosłeś koszty – nie dostaniesz pełnego odszkodowania”.

Brzmi logicznie? Może. Ale czy jest zgodne z prawem? Absolutnie nie.

Spis treści

1. Sprawa z Sądu Rejonowego w Nowej Soli
2. Co to jest „naprawa systemem gospodarczym”?
3. Argument ubezpieczyciela: „nie wykazałeś kosztów”
4. Co powiedział sąd?
5. Dlaczego nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie
6. Kiedy system gospodarczy może Ci zaszkodzić
7. Moja rada praktyczna

Sprawa z Sądu Rejonowego w Nowej Soli

Luty 2021 roku, typowa kolizja – uszkodzony przedni zderzak, prawa lampa, błotnik, koło i drzwi w Audi A8. PZU wypłaciło odszkodowanie w wysokości 8.292 zł. Poszkodowany naprawił auto i okazało się, że ta kwota nie wystarczyła.

Prywatna ekspertyza wykazała, że koszt naprawy to 13.626 zł. Różnica? Ponad 5.300 zł.

Sprawa trafiła do sądu. I tutaj zaczęło się ciekawe.

Co to jest „naprawa systemem gospodarczym”?

W uzasadnieniu wyroku sąd ustalił:

„W wyniku zdarzenia z dnia 8 lutego 2021 r. w pojeździe Audi A8 o nr rej. DGR 92JA doszło do uszkodzenia: przedniego zderzaka, prawej lampy, prawego błotnika, prawego koła i prawych drzwi. Pojazd został naprawiony systemem gospodarczym. Pomimo tego wypłacone przez ubezpieczyciela odszkodowanie nie wystarczyło na pokrycie kosztów naprawy.”

Co to oznacza w praktyce? System gospodarczy to sytuacja, gdy:

• Sam kupujesz części zamienne (często z internetu, z demontażu, od dostawców)
• Sam organizujesz naprawę (kolega blacharz, znajomy lakiernik, warsztat bez faktury)
• Nie masz jednej zbiorczej faktury VAT za całą naprawę
• Często robisz część prac sam (jeśli masz umiejętności)

Dlaczego ludzie tak robią?

• Bo to tańsze (brak marży warsztatu na części)
• Bo mają znajomości (kolega naprawi taniej)
• Bo nie stać ich na dopłatę do profesjonalnej naprawy
• Bo chcą zaoszczędzić

Argument ubezpieczyciela: „nie wykazałeś kosztów”

W odpowiedzi na pozew PZU podniosło klasyczny argument, który sąd tak zrelacjonował:

„Strona pozwana podniosła, iż poszkodowany został przez nią poinformowany, iż w celu minimalizacji szkody, w przypadku braku możliwości naprawy pojazdu za kwotę 8.292,01 zł PZU zorganizuje naprawę uszkodzonego pojazdu w ramach sieci naprawczej PZU za kwotę ustalonego odszkodowania. Strona pozwana nadto wskazała, że powód nie przedstawił żadnych dowodów na to, że wyższe niż ustalone przez pozwaną koszty naprawy są celowe i ekonomicznie uzasadnione, a przede wszystkim nie wykazał, by poszkodowany poniósł te koszty dokonując przeprowadzenia naprawy pojazdu.”

Ubezpieczyciel zatem argumentował:

1. Mogliście naprawić auto w naszej sieci za naszą cenę
2. Nie przedstawiliście faktur z warsztatu
3. Nie udowodniliście, że rzeczywiście wydaliście więcej pieniędzy

I tutaj ubezpieczyciel popełnił fundamentalny błąd prawny.

Co powiedział sąd?

Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadka oraz powołał biegłego sądowego. W uzasadnieniu czytamy:

„Przechodząc do przedstawienia sposobu ustalenia stanu faktycznego w zakresie poniesionej przez właściciela pojazdu szkody, Sąd na podstawie zeznań świadka ustalił, iż wypłacone przez stronę pozwaną odszkodowanie nie było wystarczające do naprawy pojazdu w sposób przywracający jego stan sprzed zdarzenia z dnia 8 lutego 2021 r. W związku z tym ustalenia w zakresie wysokości celowych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu Sąd oparł na przeprowadzonym dowodzie z opinii biegłego.”

Zwróć uwagę: wystarczyły zeznania świadka, że odszkodowanie nie wystarczyło na naprawę. Nie potrzeba było faktur!

Dalej sąd wyjaśnił:

„Biegły zobowiązany do ustalenia niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu marki Audi A8,, mających związek ze szkodą z dnia 8 lutego 2021 r., pozwalających przywrócić pojazd do stanu sprzed zdarzenia, ustalił zakres i wartość szkody w w/w pojeździe uwzględniając koszt części, lakieru i materiałów dodatkowych, w tym tzw. normaliów, zastosowanych do naprawy a wynikających z zakresu naprawy oraz koszt robocizny.”

Biegły ustalił koszt naprawy na 13.959,06 zł brutto.

I teraz kluczowy fragment:

„Mając na uwadze wyniki przeprowadzonych przez biegłego badań i czynności analitycznych, Sąd stanął na stanowisku, że koszty naprawy ustalone przez biegłego w kwocie 13.959,06 zł odpowiadają wysokości nakładów, jakie powinny być poczynione na rzecz, aby doprowadzić ją do stanu sprzed wyrządzenia szkody.”

Zauważ sformułowanie: „jakie powinny być poczynione„, a nie „jakie zostały poniesione”.

Dlaczego nie musisz naprawiać auta, żeby dostać odszkodowanie

Tutaj dochodzimy do sedna sprawy. Sąd odwołał się do fundamentalnych zasad prawa odszkodowawczego:

„Należy w tym miejscu zauważyć, iż zgodnie z przepisem art. 363§1 k.c. odszkodowanie, czyli świadczenie należne poszkodowanemu, ma przede wszystkim dać możliwość poszkodowanemu przywrócenia w swym majątku stanu sprzed wyrządzenia szkody. Stąd odszkodowanie winno odpowiadać wysokości nakładów, jakie powinny być poczynione na rzecz, aby doprowadzić ją do stanu sprzed wyrządzenia szkody.”

Co to oznacza w praktyce?

Szkoda to różnica wartości, nie wydatek

Sąd wyjaśnił:

„Szkodą, w rozumieniu powyższego przepisu, jest różnicą między stanem majątku poszkodowanego, jaki zaistniał po zdarzeniu wywołującym szkodę, a stanem tego majątku, jaki istniałby, gdyby nie wystąpiło to zdarzenie. W odniesieniu do szkody komunikacyjnej jest to w praktyce różnica pomiędzy wartością, jaką pojazd przedstawiał w chwili wypadku, a jego wartością po wypadku.”

Innymi słowy:

• Przed kolizją: Twoje auto było warte 100.000 zł
• Po kolizji bez naprawy: Twoje auto jest warte 85.000 zł (z uszkodzeniami)
• Szkoda = 15.000 zł (tyle trzeba wydać, żeby przywrócić wartość)

Nie ma znaczenia:

• Czy rzeczywiście naprawiłeś auto
• Ile faktycznie wydałeś
• Czy masz faktury
• Czy w ogóle zamierzasz naprawiać

Ma znaczenie tylko:

• Ile trzeba wydać, żeby przywrócić auto do stanu sprzed szkody

Dlaczego tak jest?

Bo gdyby było inaczej, ubezpieczyciele mogliby zaniżać odszkodowania licząc na to, że:

• Poszkodowany naprawi auto taniej (u kolegi, sam)
• Albo w ogóle nie naprawi (bo mu się nie opłaca)
• I nie będzie miał podstaw do dochodzenia różnicy

A to byłoby niesprawiedliwe.

Kiedy system gospodarczy może Ci zaszkodzić

Uwaga! Jest jeden wyjątek od tej zasady. Jeśli naprawiłeś auto znacznie taniej niż wynosi rynkowy koszt naprawy, to możesz dostać mniej.

Przykład 1: Naprawiłeś normalnie

• Rynkowy koszt naprawy: 10.000 zł
• Naprawiłeś systemem gospodarczym za: 9.500 zł (kupiłeś części taniej, ale robocizna normalna)
• Dostaniesz: 10.000 zł – bo to rynkowy koszt

Przykład 2: Naprawiłeś bardzo tanio

• Rynkowy koszt naprawy: 10.000 zł
• Naprawiłeś za: 4.000 zł (kolega naprawa za piwo, części z demontażu)
• Dostaniesz: 4.000 zł – bo faktycznie tyle wyniosła Twoja szkoda

Dlaczego? Bo jeśli naprawiłeś za 4.000 zł i dostałbyś 10.000 zł, to wzbogaciłbyś się o 6.000 zł. A odszkodowanie ma naprawić szkodę, nie wzbogacić poszkodowanego.

Ale uwaga: ciężar udowodnienia tego, że naprawiłeś taniej, spoczywa na ubezpieczycielu. W praktyce jest to bardzo trudne, bo musiałby wykazać:

• Że rzeczywiście naprawiłeś (a nie tylko twierdzisz)
• Ile faktycznie wydałeś
• Że naprawa była wykonana zgodnie ze sztuką

W omawianej sprawie ubezpieczyciel nie przedstawił takich dowodów. Dlatego przegrał.

Co z naprawą w sieci naprawczej?

PZU argumentowało, że poszkodowany mógł naprawić auto w ich sieci za ustaloną cenę. Sąd to zignorował. Dlaczego?

Bo poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu. Ubezpieczyciel nie może narzucić swojej sieci. Może ją zaproponować, ale nie może uzależniać od tego wypłaty pełnego odszkodowania.

W analizowanej sprawie PZU pisało:

„poszkodowany został przez nią poinformowany, iż w celu minimalizacji szkody, w przypadku braku możliwości naprawy pojazdu za kwotę 8.292,01 zł PZU zorganizuje naprawę uszkodzonego pojazdu w ramach sieci naprawczej PZU za kwotę ustalonego odszkodowania.”

Brzmi jak propozycja, prawda? Ale w praktyce to presja: „albo naprawiasz u nas za nasze pieniądze, albo wypłacimy Ci mniej”.

Sąd uznał, że to bez znaczenia. Poszkodowany ma prawo wybrać warsztat i prawo do pełnego odszkodowania pozwalającego na naprawę u dowolnego profesjonalnego warsztatu.

Moja rada praktyczna

Jeśli planujesz naprawić auto systemem gospodarczym:

1. Zachowaj dowody zakupu części – nawet jeśli kupisz z demontażu, weź paragon/fakturę
2. Zrób zdjęcia przed i po naprawie – to udowodni, że rzeczywiście naprawiłeś
3. Nie mów ubezpieczycielowi, że naprawiasz sam – po prostu powiedz, że chcesz pełnego odszkodowania
4. Zlecić prywatną ekspertyzę – pokaże, ile wynosi rynkowy koszt naprawy

Jeśli już naprawiłeś:

1. Nie martw się brakiem faktury – samo zeznanie, że odszkodowanie nie wystarczyło, może wystarczyć
2. Zbierz świadków – jeśli ktoś widział uszkodzenia i naprawę, może zeznawać
3. Zlecić ekspertyzę – nawet po naprawie biegły może ustalić, ile powinno kosztować naprawienie takich uszkodzeń
4. Idź do sądu – z opinią biegłego masz duże szanse wygrać

Jeśli NIE naprawiłeś i nie zamierzasz:

1. Też masz prawo do odszkodowania – wystarczy wykazać, ile kosztowałaby naprawa
2. Zlecić ekspertyzę – ustali hipotetyczny koszt naprawy
3. Ubezpieczyciel nie może Cię zmusić do naprawy – odszkodowanie należy się niezależnie od tego

Złota zasada:

Wysokość odszkodowania zależy od tego, ile TRZEBA wydać na naprawę, a nie ile TY wydałeś.

---

Podsumowanie? Naprawa systemem gospodarczym to Twoje prawo. Nie musisz naprawiać w warsztacie za 10.000 zł, żeby dostać 10.000 zł odszkodowania. Możesz naprawić taniej, możesz w ogóle nie naprawiać – i tak masz prawo do pełnej kwoty odpowiadającej rynkowemu kosztowi naprawy.

Ubezpieczyciele próbują to kwestionować, ale sądy są tutaj jednoznaczne: odszkodowanie należy się niezależnie od tego, czy i jak naprawiłeś auto. Liczy się tylko jedno: ile powinno kosztować przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl