Złamanie ręki to chyba najpopularniejszy uraz, jakiego doznają poszkodowani w wypadkach samochodowych, poślizgnięciach się na oblodzonym chodniku czy w pracy. Jeżeli za skutki tego złamania odpowiada osoba trzecia, poszkodowanemu przysługuje roszczenie o zadośćuczynienie.

Jednym z kluczowych elementów, na podstawie którego sąd ocenia wysokość należnego zadośćuczynienia, jest ustalenie trwałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Jak ten uszczerbek kształtuje się w przypadku złamania ręki lub poszczególnych kości ręki? O tym dzisiaj napiszę.

Spis treści

1. Jaka tabela obowiązuje przy ustalaniu uszczerbku?
2. Uszczerbek na zdrowiu – ramię
3. Uszczerbek na zdrowiu – staw łokciowy
4. Uszczerbek na zdrowiu – przedramię
5. Uszczerbek na zdrowiu – nadgarstek
6. Uszczerbek na zdrowiu – śródręcze i palce
7. Czy uszczerbek to wszystko? Inne elementy zadośćuczynienia
8. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
9. FAQ – najczęstsze pytania

---

Jaka tabela obowiązuje przy ustalaniu uszczerbku?

W przypadku szkód likwidowanych z OC sprawcy właściwą tabelą jest ta zawarta w Obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu.

To ta tabela, którą posługują się lekarze orzecznicy ubezpieczycieli oraz biegli sądowi przy ocenie uszczerbku po wypadkach komunikacyjnych i innych zdarzeniach, za które odpowiada sprawca.

Uwaga: W przypadku ubezpieczeń dobrowolnych (np. NNW) mogą obowiązywać inne tabele – autorstwa poszczególnych zakładów ubezpieczeń.

---

Uszczerbek na zdrowiu – ramię

Złamanie kości ramiennej

Procent uszczerbku zależy od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji kończyny:

a) Z niewielkim przemieszczeniem i zaburzeniem osi:

• Prawa ręka: 5–15%
• Lewa ręka: 5–10%

b) Ze znacznym przemieszczeniem i skróceniem:

• Prawa ręka: 15–30%
• Lewa ręka: 10–25%

c) Złamania powikłane przewlekłym zapaleniem kości, przetokami, brakiem zrostu, stawem rzekomym, ciałami obcymi i zmianami neurologicznymi:

• Prawa ręka: 30–55%
• Lewa ręka: 25–50%

Uszkodzenia mięśni, ścięgien i ich przyczepów

W zależności od zmian wtórnych i upośledzenia funkcji:

a) Mięśnia dwugłowego:

• Prawa ręka: 5–15%
• Lewa ręka: 5–10%

b) Uszkodzenia innych mięśni ramienia:

• Prawa ręka: 5–20%
• Lewa ręka: 5–15%

Utrata kończyny w obrębie ramienia

a) Z zachowaniem tylko 1/3 bliższej kości ramiennej:

• Prawa ręka: 70%
• Lewa ręka: 65%

b) Przy dłuższych kikutach:

• Prawa ręka: 65%
• Lewa ręka: 60%

---

Uszczerbek na zdrowiu – staw łokciowy

Złamanie obwodowej nasady kości ramiennej

W zależności od zaburzeń osi i ograniczenia ruchów w stawie łokciowym:

a) Bez większych przemieszczeń, zniekształceń i ograniczenia ruchomości:

• Prawa ręka: 5–15%
• Lewa ręka: 5–10%

b) Z dużym zniekształceniem i ze znacznym przykurczem:

• Prawa ręka: 15–30%
• Lewa ręka: 10–25%

Zesztywnienie stawu łokciowego

a) W zgięciu zbliżonym do kąta prostego i z zachowanymi ruchami obrotowymi przedramienia (75°–110°):

• Prawy staw: 30%
• Lewy staw: 25%

b) Z brakiem ruchów obrotowych:

• Prawy staw: 35%
• Lewy staw: 30%

c) W ustawieniu wyprostnym lub zbliżonym (160°–180°):

• Prawy staw: 50%
• Lewy staw: 45%

d) W innych ustawieniach – zależnie od przydatności czynnościowej kończyny:

• Prawy staw: 30–45%
• Lewy staw: 25–40%

Przykurcz w stawie łokciowym

W zależności od zakresu zgięcia, wyprostu i stopnia zachowania ruchów obrotowych przedramienia:

a) Przy niemożności zgięcia do 90°:

• Prawy staw: 10–30%
• Lewy staw: 5–25%

b) Przy możliwości zgięcia ponad kąt prosty:

• Prawy staw: 5–20%
• Lewy staw: 5–15%

---

Uszczerbek na zdrowiu – przedramię

Złamania w obrębie dalszych nasad jednej lub obu kości przedramienia

Powodujące ograniczenia ruchomości nadgarstka i zniekształcenia – w zależności od stopnia zaburzeń czynnościowych:

a) Ze zniekształceniem:

• Prawe przedramię: 5–15%
• Lewe przedramię: 5–10%

b) Ze znacznym zniekształceniem, dużym ograniczeniem ruchomości i zmianami wtórnymi (troficzne, krążeniowe):

• Prawe przedramię: 15–25%
• Lewe przedramię: 10–20%

Złamania trzonów jednej lub obu kości przedramienia

W zależności od przemieszczeń, zniekształceń i zaburzeń czynnościowych:

a) Ze zniekształceniem i zaznaczonymi zaburzeniami funkcji:

• Prawe przedramię: 5–15%
• Lewe przedramię: 3–10%

b) Ze znacznym zniekształceniem, dużym ograniczeniem ruchomości i zmianami wtórnymi:

• Prawe przedramię: 15–35%
• Lewe przedramię: 10–30%

Staw rzekomy

• Kości promieniowej – prawa: 30%, lewa: 25%
• Kości łokciowej – prawa: 20%, lewa: 15%
• Obu kości przedramienia – prawe: 40%, lewe: 35%

Utrata kończyny w obrębie przedramienia

W zależności od charakteru kikuta i jego przydatności do oprotezowania:

• Prawa ręka: 55–65%
• Lewa ręka: 50–60%

---

Uszczerbek na zdrowiu – nadgarstek

Ograniczenia ruchomości w obrębie nadgarstka

W następstwie uszkodzeń (skręcenia, zwichnięcia, złamania kości nadgarstka, martwice aseptyczne) – w zależności od ustawienia, zakresu ruchów, objawów bólowych i troficznych oraz funkcji palców:

a) Ograniczenie ruchomości:

• Prawy nadgarstek: 5–10%
• Lewy nadgarstek: 3–8%

b) Ograniczenie ruchomości dużego stopnia:

• Prawy nadgarstek: 10–20%
• Lewy nadgarstek: 8–15%

c) Ograniczenia ruchomości dużego stopnia z ustawieniem ręki czynnościowo niekorzystnym:

• Prawy nadgarstek: 20–30%
• Lewy nadgarstek: 15–25%

Całkowite zesztywnienie w obrębie nadgarstka

a) W ustawieniu czynnościowo korzystnym – w zależności od stopnia upośledzenia funkcji dłoni i palców:

• Prawy nadgarstek: 15–30%
• Lewy nadgarstek: 10–25%

b) W ustawieniu czynnościowo niekorzystnym:

• Prawy nadgarstek: 25–45%
• Lewy nadgarstek: 20–40%

Utrata ręki na poziomie nadgarstka

• Prawa ręka: 55%
• Lewa ręka: 50%

---

Uszczerbek na zdrowiu – śródręcze i palce

Kciuk

Złamania i zwichnięcia kciuka – w zależności od ustawienia, zniekształcenia i stopnia zaburzeń funkcji:

a) Z przemieszczeniem:

• Prawy kciuk: 5–10%
• Lewy kciuk: 3–8%

b) Z dużym przemieszczeniem i zniekształceniem:

• Prawy kciuk: 10–20%
• Lewy kciuk: 8–15%

Utraty w obrębie kciuka:

• Utrata opuszki – prawa: 5%, lewa: 3%
• Utrata paliczka paznokciowego – prawa: 10%, lewa: 8%
• Utrata paliczka paznokciowego z częścią podstawowego – prawa: 15%, lewa: 10%
• Utrata obu paliczków bez kości śródręcza – prawa: 20%, lewa: 15%
• Utrata obu paliczków z kością śródręcza – prawa: 30%, lewa: 25%

Palec wskazujący

Utraty w obrębie palca wskazującego:

• Utrata opuszki – prawa: 5%, lewa: 3%
• Utrata paliczka paznokciowego – prawa: 7%, lewa: 5%
• Utrata paliczka paznokciowego i środkowego powyżej 1/3 – prawa: 12%, lewa: 10%
• Utrata trzech paliczków – prawa: 17%, lewa: 15%
• Utrata palca z kością śródręcza – prawa: 23%, lewa: 20%

Palce trzeci, czwarty i piąty

Utrata całego paliczka lub części paliczka:

• Palca trzeciego i czwartego – za każdy paliczek: prawa 3%, lewa 2%
• Palca piątego – za każdy paliczek: prawa 1%, lewa 1%

Utrata palców III, IV lub V z kością śródręcza:

• Prawa ręka: 12%
• Lewa ręka: 8%

---

Czy uszczerbek to wszystko? Inne elementy zadośćuczynienia

Co oczywiste, im wyższy uszczerbek, tym należne poszkodowanemu zadośćuczynienie większe. Pamiętać przy tym jednak należy, że „nie samym uszczerbkiem sądzi sąd” – jest to jedynie jeden z wielu elementów, które sąd bierze pod uwagę przy ocenie należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia.

Co jeszcze wpływa na wysokość zadośćuczynienia?

• Ból i cierpienie – intensywność i długość trwania bólu
• Hospitalizacje – liczba, długość i sposób leczenia
• Rehabilitacja – konieczność i długość rehabilitacji
• Operacje – liczba i ich inwazyjność
• Konsekwencje psychiczne – lęki, depresja, poczucie kalectwa
• Ograniczenia życiowe – wpływ na życie zawodowe, rodzinne, towarzyskie
• Wiek poszkodowanego – młodsze osoby z trwałymi skutkami otrzymują zazwyczaj wyższe zadośćuczynienia
• Rokowania – czy nastąpi pełne wyleczenie, czy skutki będą trwałe

---

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

1. Dokumentuj wszystko

Zbieraj całą dokumentację medyczną: karty informacyjne z leczenia szpitalnego, zaświadczenia lekarskie, opisy zabiegów, RTG, tomografię, opinie konsultacyjne specjalistów.

2. Nie zgadzaj się na zaniżony uszczerbek

Jeśli masz wątpliwości co do oceny lekarza orzecznika ubezpieczyciela, masz prawo zlecić prywatną opinię lub wnioskować o opinię biegłego sądowego.

3. Pamiętaj o wszystkich konsekwencjach urazu

Nie skupiaj się tylko na uszczerbku. Zadośćuczynienie powinno uwzględniać całość doznanej krzywdy – ból, hospitalizacje, rehabilitację, konsekwencje psychiczne i życiowe.

4. Skonsultuj się z prawnikiem

Sprawy odszkodowawcze są złożone, a ubezpieczyciele często zaniżają wypłaty. Profesjonalna pomoc prawna zwiększa szanse na sprawiedliwe odszkodowanie.

---

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy za złamanie prawej ręki zawsze dostanę więcej niż za złamanie lewej?

Tak, jeśli jesteś osobą praworęczną. Prawa ręka jako dominująca ma wyższe punkty uszczerbku w tabeli. Dla leworęcznych odwrotnie – należy to udokumentować.

2. Czy uszczerbek na zdrowiu jest stały?

Uszczerbek ustala się po zakończeniu leczenia i stabilizacji stanu zdrowia. Może być trwały (na całe życie) lub długotrwały (powyżej 6 miesięcy).

3. Czy mogę dostać wyższe zadośćuczynienie niż wskazuje uszczerbek?

Tak. Uszczerbek to tylko jeden z czynników. Jeśli doznanałeś szczególnie intensywnego bólu, licznych hospitalizacji czy poważnych konsekwencji psychicznych – zadośćuczynienie może być wyższe.

4. Czy za złamanie kilku kości ręki uszczerbki się sumują?

Tak, jeśli są to odrębne urazy (np. złamanie kości ramiennej + złamanie nadgarstka). Lekarz sumuje procenty, czasem z „rabatowaniem”.

5. Co to jest „rabatowanie” przy sumowaniu uszczerbków?

To praktyka lekarzy orzeczników polegająca na nieznacznym obniżeniu łącznego uszczerbku, gdy jest kilka urazów. Nie zawsze jest prostą sumą arytmetyczną.

6. Czy muszę czekać na pełne wyleczenie, by złożyć wniosek o odszkodowanie?

Najlepiej poczekać do zakończenia leczenia i ustalenia uszczerbku, ale możesz wcześniej zgłosić szkodę i domagać się zaliczki.

---

Podsumowanie

Złamanie ręki – w zależności od tego, która kość została złamana i jakie są konsekwencje – może skutkować uszczerbkiem na zdrowiu od kilku do kilkudziesięciu procent. Pamiętaj, że:

• Prawa ręka (dla praworęcznych) ma wyższe punkty w tabeli
• Uszczerbek to nie wszystko – zadośćuczynienie uwzględnia całość krzywdy
• Dokumentuj wszystkie urazy i ich konsekwencje
• Nie zgadzaj się na zaniżone odszkodowanie – masz prawo do sprawiedliwej rekompensaty

Mam nadzieję, że ten artykuł pomógł Ci zrozumieć, jak wygląda ustalanie uszczerbku po złamaniu ręki. Jeśli masz pytania – zostaw komentarz!

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, wypadkach przy pracy i innych zdarzeniach szkodowych.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Weryfikację uszczerbku na zdrowiu
• Negocjacje z ubezpieczycielami
• Reprezentację w postępowaniach sądowych
• Pomoc w gromadzeniu dokumentacji medycznej

Kontakt:
KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY
ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI
Poznań
www.blogoodszkodowaniach.pl

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Jakiś czas temu pisałem o uprawnieniu poszkodowanego do podjęcia decyzji w zakresie naprawiania auta uszkodzonego z winy osoby trzeciej. Temat ten powrócił w pytaniu od Czytelniczki, zadanym jednak z nieco innej perspektywy. Stąd też raz jeszcze o tym napiszę – bo to pytanie pojawia się naprawdę często.

Spis treści

1. Pytanie Czytelniczki – o co chodzi?
2. Co mówi prawo? Art. 363 Kodeksu cywilnego
3. Według wyboru poszkodowanego – co to oznacza w praktyce?
4. Czy ubezpieczyciel może wymagać naprawy?
5. Co z następnym ubezpieczeniem i zdjęciami auta?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

---

Pytanie Czytelniczki – o co chodzi?

Otrzymałem następujące pytanie:

„Dobry wieczór. Dostałam odszkodowanie od ubezpieczyciela za uszkodzenia blacharskie auta według szacunkowej wyceny – kosztorysu sporządzonego przez PZU. Mam pytanie czy muszę to odszkodowanie przeznaczyć na naprawę auta czy mogę przeznaczyć na dowolny cel. Bo auto nie było pierwszej świeżości i odszkodowanie nie pokryje kosztów naprawy więc wydaje mi się, że nie ma raczej sensu. W ubezpieczalni powiedzieli mi, że przy ubezpieczeniu na kolejny okres będą chcieli zrobić zdjęcia auta. Więc chciałam się dowiedzieć czy muszę usunąć tę zgłoszoną szkodę czy nie?”

To pytanie dotyka kluczowej kwestii: czy poszkodowany ma obowiązek przeznaczyć otrzymane odszkodowanie na naprawę pojazdu? Odpowiedź może zaskoczyć niejednego kierowcę.

Co mówi prawo? Art. 363 Kodeksu cywilnego

Zgodnie z treścią art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego:

„Naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu.”

Co to oznacza w praktyce?

Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że to poszkodowany decyduje, w jaki sposób szkoda ma zostać naprawiona. Ma on do wyboru:

1. Przywrócenie stanu poprzedniego – czyli naprawę uszkodzonego pojazdu
2. Zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej – czyli wypłatę odszkodowania w gotówce

Kluczowe słowa to: „według wyboru poszkodowanego”. To poszkodowany, a nie ubezpieczyciel, decyduje o formie naprawienia szkody.

Według wyboru poszkodowanego – co to oznacza w praktyce?

Autorzy Kodeksu cywilnego zdecydowali, że to, co poszkodowany zrobi z należnym mu odszkodowaniem, to tylko i wyłącznie jego sprawa.

Jeżeli więc doszło do wypłaty odszkodowania na podstawie kalkulacji – szacunkowej wyceny szkody – to poszkodowany sam decyduje (przepis mówi wprost: „według jego wyboru”), czy:

• chce szkodę naprawić
• chce za otrzymane odszkodowanie pojechać na wakacje
• chce kupić dzieciom lody
• chce odłożyć pieniądze na nowe auto
• chce przeznaczyć środki na dowolny inny cel

Jego wybór!

Dlaczego prawo daje taką swobodę?

Bo odszkodowanie jest własnością poszkodowanego – to kompensata za szkodę, którą poniósł. Raz wypłacone, stanowi jego pieniądze. Nikt – ani ubezpieczyciel, ani sprawca szkody – nie ma prawa dyktować mu, jak ma je wydać.

Czy ubezpieczyciel może wymagać naprawy?

Nie. Ubezpieczyciel nie ma prawa wymagać od poszkodowanego, aby ten przeznaczył odszkodowanie na naprawę pojazdu.

Po wypłacie odszkodowania sprawa jest załatwiona. Poszkodowany może zrobić z pieniędzmi, co mu się podoba – to jego prawo wynikające wprost z Kodeksu cywilnego.

A co z naprawą „pod klucz”?

Jeśli ubezpieczyciel proponuje naprawę „pod klucz” (czyli sam organizuje i pokrywa koszty naprawy w wybranym warsztacie), a poszkodowany się na to zgadza – wtedy sprawa wygląda inaczej. Ale to wybór poszkodowanego. Jeśli woli gotówkę – ma do tego pełne prawo.

Co z następnym ubezpieczeniem i zdjęciami auta?

Tutaj trzeba uczciwie powiedzieć: ubezpieczyciel ma prawo przy odnowieniu polisy OC lub AC zrobić zdjęcia pojazdu i ocenić jego stan techniczny.

Co to oznacza w praktyce?

• Jeśli auto nie zostało naprawione i ma widoczne uszkodzenia, wartość pojazdu będzie niższa.
• W razie kolejnej szkody odszkodowanie może być mniejsze – bo auto ma już wcześniejsze, nienaprawione uszkodzenia.
• Ubezpieczyciel może również podnieść składkę lub odmówić ubezpieczenia AC (ale nie OC – to obowiązkowe).

Czy to uczciwe?

Tak. Ubezpieczyciel płaci za szkody, które powstały w danym zdarzeniu. Jeśli auto ma wcześniejsze uszkodzenia (nawet jeśli za nie wypłacono odszkodowanie), to jego wartość rynkowa jest niższa. W razie kolejnej szkody ubezpieczyciel będzie uwzględniał stan pojazdu sprzed nowego zdarzenia.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

1. Masz prawo nie naprawiać auta

Jeśli uznasz, że naprawa nie ma sensu (np. auto jest stare, koszty byłyby wysokie, a wartość pojazdu niska), możesz zachować odszkodowanie i przeznaczyć je na dowolny cel. To Twoje prawo.

2. Pamiętaj o konsekwencjach

Jeśli nie naprawisz auta:

• Przy kolejnej szkodzie odszkodowanie może być niższe
• Wartość pojazdu będzie mniejsza przy sprzedaży
• Ubezpieczyciel AC może odmówić dalszego ubezpieczenia lub podnieść składkę

3. Zachowaj dokumentację

Zatrzymaj wszystkie dokumenty: wypłatę odszkodowania, kosztorys, zdjęcia szkody. Jeśli kiedykolwiek będziesz potrzebować dowodu, że szkoda została zgłoszona i rozliczona – będziesz je miał.

4. Jeśli planujesz sprzedaż auta

Pamiętaj, że potencjalny kupujący zobaczy uszkodzenia. Musisz być uczciwy i ujawnić wcześniejsze szkody – inaczej możesz mieć kłopoty prawne (np. odstąpienie od umowy, zwrot pieniędzy).

5. Zdjęcia przy odnowieniu polisy to norma

Nie martw się, jeśli ubezpieczyciel chce zrobić zdjęcia auta przy odnowieniu polisy. To standardowa praktyka. Nie jesteś zobowiązany do naprawy auta przed tymi zdjęciami.

FAQ – najczęstsze pytania

1. Czy muszę przeznaczyć odszkodowanie na naprawę auta?

Nie. Zgodnie z art. 363 KC to Ty decydujesz, co zrobisz z odszkodowaniem. Możesz je przeznaczyć na dowolny cel.

2. Czy ubezpieczyciel może zmusić mnie do naprawy auta?

Nie. Po wypłacie odszkodowania ubezpieczyciel nie ma prawa wymagać od Ciebie naprawy pojazdu.

3. Co się stanie, jeśli nie naprawię auta przed odnowieniem polisy?

Ubezpieczyciel może zrobić zdjęcia pojazdu i uwzględnić jego aktualny stan przy ustalaniu wartości i składki. W razie kolejnej szkody odszkodowanie może być niższe.

4. Czy mogę stracić ubezpieczenie, jeśli nie naprawię auta?

OC nie – to ubezpieczenie obowiązkowe i ubezpieczyciel nie może odmówić jego zawarcia. AC tak – ubezpieczyciel może odmówić dalszego ubezpieczenia AC dla pojazdu w złym stanie technicznym.

5. Czy nienaprawione uszkodzenia wpłyną na wartość auta przy sprzedaży?

Tak. Potencjalny kupujący zobaczy uszkodzenia i będzie oczekiwał niższej ceny. Musisz być uczciwy i ujawnić wcześniejsze szkody.

6. Czy w razie kolejnej szkody dostanę mniejsze odszkodowanie?

Tak, prawdopodobnie. Ubezpieczyciel będzie uwzględniał stan pojazdu sprzed nowego zdarzenia, więc jeśli auto miało wcześniejsze, nienaprawione uszkodzenia – odszkodowanie będzie niższe.

7. Czy jeśli naprawię auto taniej niż wynosi odszkodowanie, muszę zwrócić różnicę?

Nie. Jeśli otrzymałeś odszkodowanie na podstawie kosztorysu i naprawiłeś auto taniej – różnica jest Twoja. To Twoje prawo do racjonalnego gospodarowania odszkodowaniem.

---

Podsumowanie – najważniejsze punkty

Odpowiadając na pytanie Czytelniczki:

1. Nie musisz przeznaczyć odszkodowania na naprawę auta – to Twoje pieniądze i Twoja decyzja.
2. Ubezpieczyciel nie może wymagać od Ciebie naprawy pojazdu po wypłacie odszkodowania.
3. Art. 363 KC jasno mówi: według wyboru poszkodowanego – albo naprawa, albo gotówka, albo… co tylko chcesz.
4. Pamiętaj o konsekwencjach: jeśli nie naprawisz auta, przy kolejnej szkodzie odszkodowanie może być niższe, a wartość pojazdu spadnie.
5. Zdjęcia przy odnowieniu polisy to standard – nie musisz się martwić, ale wiedz, że ubezpieczyciel oceni stan auta i może to wpłynąć na składkę czy warunki AC.

Mam nadzieję, że rozwiałem wątpliwości. Jeśli masz podobne pytania – zostaw komentarz!

---

Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawie odszkodowania?

Kancelaria KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY specjalizuje się w sprawach odszkodowawczych, w tym w dochodzeniu odszkodowań po wypadkach komunikacyjnych i kolizjach.

Oferujemy:

• Profesjonalną ocenę zasadności roszczeń
• Negocjacje z ubezpieczycielami
• Reprezentację w postępowaniach przedsądowych i sądowych
• Pomoc w sporządzaniu dokumentacji i gromadzeniu dowodów
• Weryfikację kosztorysów i wycen szkód

Kontakt:
KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY
ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI
Poznań
www.blogoodszkodowaniach.pl

---

Disclaimer

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani opinii prawnej w rozumieniu przepisów o radcach prawnych i adwokaturze.

Przedstawione informacje mają charakter ogólny i nie mogą zastąpić indywidualnej konsultacji prawnej dostosowanej do specyfiki konkretnej sprawy. Każda sprawa wymaga odrębnej analizy stanu faktycznego i prawnego.

Autorzy nie ponoszą odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na podstawie informacji zawartych w niniejszym artykule bez uprzedniej konsultacji z profesjonalnym pełnomocnikiem.

W przypadku pytań dotyczących Państwa indywidualnej sprawy zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.

Jeden z moich klientów przyszedł do kancelarii ze łzami w oczach: „Panie mecenasie, ubezpieczyciel wypłacił mi 19.686 zł za naprawę auta. Myślałem, że dostaną też zwrot za najem pojazdu zastępczego – 13.284 zł – ale ubezpieczyciel odmówił. Mówią, że nie muszą płacić. Co ja mam teraz zrobić?”. To typowa sytuacja. Ubezpieczyciele wypłacają tylko to, co uznają za „bezsporną kwotę”. Reszta? „Niech pan dochodził w sądzie”. Dzisiaj wam wytłumaczę, dlaczego tak się dzieje i jak z tym walczyć.

Spis treści

1. Kulisy wyceny szkód przez ubezpieczycieli
2. Jak ubezpieczyciele zaniżają odszkodowania
3. Statystyki – ile procent poszkodowanych idzie do sądu?
4. Realne kwoty z moich spraw (zanonimizowane)
5. Czy warto walczyć w sądzie?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Kulisy wyceny szkód przez ubezpieczycieli

W sprawie, o której dzisiaj piszę, ubezpieczyciel wypłacił 19.686,44 zł jako „bezsporną kwotę” za naprawę uszkodzonego Volkswagena Touarega. Warsztat oszacował koszt naprawy na podobną kwotę, więc pozornie wszystko się zgadzało.

Ale to była tylko część szkody. Pełna szkoda obejmowała również:

• Koszt najmu pojazdu zastępczego: 13.284 zł (36 dni x 300 zł netto + VAT)
• Koszt holowania: 430,50 zł brutto
• Koszt parkowania: 830,25 zł brutto

Łącznie: 33.531,19 zł

Ubezpieczyciel wypłacił: 19.686,44 zł

Różnica: 13.844,75 zł – czyli 41% całkowitej szkody!

Czy ubezpieczyciel zapomniał o pozostałych kosztach? Oczywiście, że nie. Po prostu uznał, że nie musi ich płacić. Dlaczego? Bo:

1. Koszt najmu pojazdu zastępczego: „Pan nie potrzebował auta zastępczego” (tak argumentował w sądzie)
2. Koszt holowania: „To za dużo, powinien pan znaleźć taniej”
3. Koszt parkowania: „To czas naprawy, warsztat nie powinien tego naliczać”

I nagle okazuje się, że „pełne odszkodowanie” to tylko 59% faktycznej szkody. Reszta? „Niech pan dochodził w sądzie. Może wygra, może nie”.

To jest właśnie strategia ubezpieczycieli. Wypłacają tylko to, co muszą – czyli koszt naprawy pojazdu (bo to oczywiste, łatwe do udowodnienia). Resztę kwestionują, licząc, że poszkodowany:

1. Nie będzie się kłócił – „19.000 zł to już coś, zostawmy to”
2. Nie pójdzie do sądu – „Proces trwa lata, nie mam czasu i pieniędzy”
3. Przegra w sądzie – „Może rzeczywiście nie miałem prawa do najmu pojazdu zastępczego?”

I statystyki pokazują, że ubezpieczyciele mają rację – większość poszkodowanych odpuszcza. A ci, którzy walczą, często wygrywają.

Jak ubezpieczyciele zaniżają odszkodowania

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele stosują kilka sprawdzonych technik zaniżania odszkodowań:

Technika 1: Wypłata „bezspornej kwoty”

• Ubezpieczyciel wycenia tylko to, co jest oczywiste (koszt naprawy)
• Resztę pomija lub kwestionuje
• Poszkodowany myśli, że dostał pełne odszkodowanie, a ubezpieczyciel oszczędza 40-60%

Technika 2: Kwestionowanie każdego elementu

• Koszt najmu pojazdu zastępczego: „Pan nie potrzebował auta”
• Stawka najmu: „Za dużo, powinien pan wynająć taniej”
• Czas najmu: „Naprawa mogła zająć 10 dni, nie 36″
• Koszt holowania: „Za dużo, średnia rynkowa to mniej”
• Koszt parkowania: „To czas naprawy, nie powinien pan płacić”

Technika 3: Opóźnianie wypłaty

• Ubezpieczyciel ma 30 dni na wypłatę odszkodowania
• Często wydłuża to do 40-60 dni (dodatkowe oględziny, weryfikacja kosztorysu)
• W tym czasie poszkodowany płaci za najem pojazdu zastępczego z własnej kieszeni
• Ubezpieczyciel wie, że poszkodowany jest finansowo wykończony i przyjmie każdą ofertę

Technika 4: Proponowanie ugody

• „Proszę pana, możemy się ugodzić. My płacimy 25.000 zł, pan rezygnuje z roszczeń”
• Poszkodowany myśli: „Domagałem się 33.000 zł, oferują 25.000 zł, to 75%, nieźle”
• Nie wie, że w sądzie dostałby 30.000-32.000 zł (90-95% roszczenia)

Technika 5: Straszenie procesem

• „Jeśli pan pójdzie do sądu, proces potrwa 3-4 lata”
• „W sądzie może pan przegrać, wtedy zapłaci pan koszty procesu”
• „Lepiej przyjąć naszą ofertę, pewne 20.000 zł niż niepewne 30.000 zł”

W sprawie, o której piszę, ubezpieczyciel zastosował techniki 1, 2 i 5. Wypłacił bezsporną kwotę (19.686 zł), zakwestionował każdy dodatkowy element (najem, holowanie, parkowanie) i zmuszał poszkodowanego do procesu. Proces trwał od 2020 do 2024 roku – 4 lata! W tym czasie poszkodowany nie miał ani naprawionego auta (bo odszkodowanie nie wystarczyło), ani pełnego odszkodowania.

Czy warto było czekać? To zależy. Poszkodowany ostatecznie dostał tylko 1.260,75 zł (holowanie + parkowanie), ale stracił 13.284 zł (najem pojazdu zastępczego). Dlaczego? Bo sąd uznał, że nie miał legitymacji procesowej do dochodzenia kosztów najmu (pisałem o tym w pierwszym artykule). Ale to błąd w formułowaniu pozwu, nie wina samej strategii.

Statystyki – ile procent poszkodowanych idzie do sądu?

Nie ma oficjalnych statystyk na ten temat, ale z mojego doświadczenia i rozmów z innymi prawnikami wynika, że:

• 80-90% poszkodowanych przyjmuje pierwszą ofertę ubezpieczyciela – bo nie wiedzą, że mogą dochodzić więcej, albo nie chcą się kłócić
• 10-20% poszkodowanych próbuje negocjować – piszą maile, dzwonią, żądają wyjaśnień
• 5-10% poszkodowanych idzie do sądu – bo uznają, że oferta ubezpieczyciela jest niewystarczająca

A jaki jest procent wygranych w sądzie? Około 70-80%. Czyli zdecydowana większość poszkodowanych, którzy decydują się na proces, wygrywa i dostaje więcej niż oferował ubezpieczyciel.

Przykład z mojej praktyki (zanonimizowany):

• Ubezpieczyciel wypłacił: 15.000 zł (tylko naprawa auta)
• Poszkodowany żądał: 28.000 zł (naprawa + najem pojazdu zastępczego + holowanie + parkowanie)
• Sąd przyznał: 24.000 zł (85% roszczenia)

Różnica między ofertą ubezpieczyciela a wyrokiem sądu: 9.000 zł (60% więcej!).

Czy warto było iść do sądu? Oczywiście! Proces trwał 2 lata, ale poszkodowany dostał o 9.000 zł więcej. A koszty procesu (około 1.500 zł) pokrył ubezpieczyciel (bo poszkodowany wygrał).

Realne kwoty z moich spraw (zanonimizowane)

Oto kilka przykładów z mojej praktyki, które pokazują, jak bardzo ubezpieczyciele zaniżają odszkodowania:

Sprawa 1: Wypadek z udziałem SUV-a

• Szkoda faktyczna: 45.000 zł (naprawa + najem + holowanie + parkowanie + utrata wartości)
• Oferta ubezpieczyciela: 28.000 zł (tylko naprawa)
• Wyrok sądu: 41.000 zł (91% roszczenia)
• Różnica: 13.000 zł (46% więcej!)

Sprawa 2: Kolizja z pojazdem dostawczym

• Szkoda faktyczna: 18.000 zł (naprawa + najem + holowanie)
• Oferta ubezpieczyciela: 12.000 zł (tylko naprawa)
• Ugoda przed procesem: 16.500 zł (92% roszczenia)
• Różnica: 4.500 zł (38% więcej)

Sprawa 3: Wypadek z uszkodzeniami osobowymi

• Szkoda faktyczna: 85.000 zł (naprawa + najem + zadośćuczynienie + koszty leczenia)
• Oferta ubezpieczyciela: 45.000 zł
• Wyrok sądu: 78.000 zł (92% roszczenia)
• Różnica: 33.000 zł (73% więcej!)

Sprawa 4: Kolizja z uszkodzeniami wieloelementowymi

• Szkoda faktyczna: 32.000 zł (naprawa + najem + holowanie + parkowanie)
• Oferta ubezpieczyciela: 22.000 zł
• Wyrok sądu: 29.000 zł (91% roszczenia)
• Różnica: 7.000 zł (32% więcej)

Czy widzicie wzór? Ubezpieczyciele wypłacają 60-70% faktycznej szkody, licząc, że poszkodowany się nie będzie kłócił. W sądzie poszkodowani dostają 85-95% roszczenia – czyli o 30-50% więcej niż oferował ubezpieczyciel.

Czy warto walczyć? Jeśli różnica to kilka tysięcy złotych – zdecydowanie tak.

Czy warto walczyć w sądzie?

To pytanie słyszę od każdego klienta. Odpowiedź brzmi: to zależy. Od czego?

Warto iść do sądu, jeśli:

1. Różnica między ofertą ubezpieczyciela a twoim roszczeniem wynosi co najmniej 5.000 zł
2. Masz dowody na wszystkie swoje roszczenia (faktury, umowy, zdjęcia)
3. Twoje roszczenie jest uzasadnione prawnie (np. faktycznie potrzebowałeś pojazdu zastępczego)
4. Stać cię na proces – zarówno finansowo (koszty sądowe, prawnik) jak i czasowo (proces trwa 1-3 lata)
5. Jesteś cierpliwy – wyrok może zapaść po 2-3 latach, a potem jeszcze trzeba czekać na wypłatę

Nie warto iść do sądu, jeśli:

1. Różnica jest mała (poniżej 3.000 zł) – koszty procesu mogą zjeść większość zysku
2. Nie masz dowodów (brak faktur, umów, dokumentacji)
3. Twoje roszczenie jest wątpliwe prawnie (np. wynająłeś limuzyny za 1.000 zł/dzień)
4. Nie masz cierpliwości ani czasu na proces
5. Oferta ubezpieczyciela to już 85-90% twojego roszczenia – wtedy lepiej przyjąć ugodę

W sprawie, o której piszę, poszkodowany poszedł do sądu, bo różnica wynosiła 13.844,75 zł (41% szkody). Czy warto było? Z perspektywy czasu – nie do końca. Poszkodowany dostał tylko 1.260,75 zł, bo przegrał w zakresie najmu pojazdu zastępczego (z powodu błędu w pozwie). Gdyby poprawnie sformułował pozew, dostałby pełne 14.544,75 zł. Ale to już inna historia.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Nie przyjmuj pierwszej oferty ubezpieczyciela bez konsultacji – jeśli ubezpieczyciel oferuje 20.000 zł, a ty wiesz, że poniosłeś koszty na 30.000 zł, to idź do prawnika. Konsultacja u radcy prawnego to koszt 200-500 zł – ale może zaoszczędzić ci 10.000 zł strat.
2. Dokumentuj wszystkie koszty – faktury, umowy, zdjęcia, maile. To twój dowód w sądzie. Bez dowodów sąd nie przyzna ci odszkodowania.
3. Negocjuj z ubezpieczycielem – zanim pójdziesz do sądu, spróbuj negocjować. Napisz mail: „Oferta 20.000 zł jest niewystarczająca. Poniosłem koszty 30.000 zł, oto dowody [załączniki]. Proszę o ponowne rozpatrzenie sprawy”. Czasem ubezpieczyciel podniesie ofertę do 25.000-27.000 zł – i wtedy warto rozważyć ugodę.
4. Konsultuj się z prawnikiem przed procesem – proces to kosztowne przedsięwzięcie. Prawnik podpowie, czy masz szanse wygrać, ile możesz dostać, ile będzie kosztować proces. Na podstawie tej informacji podejmiesz decyzję: iść do sądu czy przyjąć ugodę.
5. Nie daj się zastraszyć – ubezpieczyciele lubią straszyć: „Proces trwa lata”, „Może pan przegrać”, „Koszty będą gigantyczne”. To manipulacja. W praktyce 70-80% poszkodowanych wygrywa w sądzie i dostaje o 30-50% więcej niż oferował ubezpieczyciel.

FAQ – najczęstsze pytania

Dlaczego ubezpieczyciel wypłaca tylko część odszkodowania?
Bo liczy, że poszkodowany nie będzie się kłócił. Ubezpieczyciel wypłaca „bezsporną kwotę” (czyli to, co musi), a resztę kwestionuje. Jeśli poszkodowany nie pójdzie do sądu, ubezpieczyciel oszczędza 30-50% szkody.

Ile mogę dostać więcej, jeśli pójdę do sądu?
Z mojego doświadczenia wynika, że w sądzie poszkodowani dostają o 30-50% więcej niż oferował ubezpieczyciel. Jeśli ubezpieczyciel wypłacił 20.000 zł, w sądzie możesz dostać 26.000-30.000 zł.

Czy warto iść do sądu, jeśli różnica to 3.000 zł?
Raczej nie. Koszty procesu (opłata sądowa, prawnik, biegły) to około 3.000-5.000 zł. Jeśli różnica to 3.000 zł, to ledwo wyjdziesz na zero. Lepiej spróbować negocjować ugodę.

Jak długo trwa proces o odszkodowanie?
W zależności od sądu i złożoności sprawy – 1-3 lata. W sprawie, o której piszę, proces trwał 4 lata (od 2020 do 2024), ale to była sprawa nietypowa.

Czy mogę przegrać proces i zapłacić koszty ubezpieczycielowi?
Tak, jeśli przegrasz, zapłacisz koszty procesu ubezpieczycielowi (około 2.000-4.000 zł). Ale jeśli wygrasz choćby częściowo (np. 60% roszczenia), to ubezpieczyciel zapłaci część twoich kosztów. Dlatego większość poszkodowanych wygrywa lub wychodzi na zero.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361, 822

Wprowadzenie

Kiedy warsztat samochodowy trafia do sądu ze sporem przeciwko ubezpieczycielowi, niemal zawsze pojawia się kluczowa postać: biegły sądowy. To on, a nie sędzia, będzie oceniał, czy Wasze wyceny kosztów naprawy są prawidłowe, czy zastosowane części były odpowiednie, czy stawka roboczogodziny jest adekwatna do rynku. W mojej kancelarii widziałem, jak opinia biegłego przesądzała o wygranej lub przegranej sprawy – często niezależnie od tego, jak bardzo strony były przekonane o swojej racji.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści

1. Kim jest biegły sądowy i jaka jest jego rola?
2. Różnica między opinią prywatną a opinią sądową
3. Co ocenia biegły w sprawach warsztatów?
4. Przebieg badań i oględzin przez biegłego
5. Zaliczka na opinię biegłego – ile to kosztuje?
6. Jak wygląda opinia biegłego i co zawiera?
7. Czy można kwestionować opinię biegłego?
8. Jak przygotować się do współpracy z biegłym?
9. Praktyczne wskazówki dla warsztatów
10. FAQ

Kim jest biegły sądowy i jaka jest jego rola?

Biegły sądowy to osoba posiadająca wiadomości specjalne w określonej dziedzinie, powołana przez sąd do wydania opinii w sprawie wymagającej wiedzy wykraczającej poza wiedzę prawniczą sędziego (art. 278 k.p.c.).

W sprawach warsztatów przeciwko ubezpieczycielom biegli to zazwyczaj rzeczoznawcy samochodowi posiadający specjalizację w:

• Technice samochodowej
• Wycenie pojazdów
• Kalkulacji kosztów naprawy
• Rekonstrukcji wypadków drogowych

Rola biegłego w procesie:

Biegły nie rozstrzyga sporu – to zadanie sędziego. Biegły dostarcza sądowi wiedzy technicznej, na podstawie której sędzia podejmuje decyzję. W praktyce jednak opinia biegłego ma kluczowe znaczenie – sądy w zdecydowanej większości przypadków opierają swoje wyroki na wnioskach biegłego.

Biegły ustala fakty techniczne, sędzia ocenia je prawnie.

Jak sąd wybiera biegłego?

Sąd powołuje biegłego z listy biegłych sądowych prowadzonej przez prezesa sądu okręgowego. Strony mogą:

• Wskazać konkretnego biegłego z listy (wniosek o powołanie konkretnej osoby)
• Zgłosić sprzeciw wobec wyznaczonego biegłego (jeśli są ku temu podstawy, np. biegły był wcześniej zatrudniony przez ubezpieczyciela)

Z praktyki kancelarii: W jednej ze spraw ubezpieczyciel zgłosił sprzeciw wobec biegłego, twierdząc, że wydawał on wcześniej opinie niekorzystne dla zakładów ubezpieczeń. Sąd oddalił sprzeciw – wcześniejsze opinie niekorzystne dla strony nie dyskwalifikują biegłego.

Różnica między opinią prywatną a opinią sądową

Warsztaty często pytają, czy warto zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy przed procesem. Warto zrozumieć różnice.

Opinia prywatna:

• Zleceniodawca: warsztat lub poszkodowany
• Koszt: ponosi zleceniodawca (ok. 800-1500 zł)
• Moc dowodowa: niska – to dokument prywatny, a nie dowód z opinii biegłego
• Stronniczość: sąd może uznać ją za stronniczą (nawet jeśli jest obiektywna)
• Kiedy przydatna: przed procesem, aby ocenić zasadność roszczeń i realność kosztów

Opinia sądowa:

• Zleceniodawca: sąd
• Koszt: ponosi strona wnosząca o dowód (warsztat), ale w razie wygranej zwraca ubezpieczyciel
• Moc dowodowa: bardzo wysoka – sąd zazwyczaj opiera na niej wyrok
• Obiektywność: biegły działa bezstronnie, jest niezależny od stron
• Kiedy powstaje: w trakcie procesu, na postanowienie sądu

Wniosek: Opinia prywatna może pomóc w przygotowaniu się do procesu, ale nie zastąpi opinii sądowej. Sąd zazwyczaj i tak dopuści dowód z opinii własnego biegłego.

Co ocenia biegły w sprawach warsztatów?

W sprawach o odszkodowanie za naprawę pojazdu biegły ocenia kilka kluczowych kwestii:

1. Zakres uszkodzeń pojazdu

• Czy uszkodzenia rzeczywiście powstały w zgłoszonym zdarzeniu?
• Czy wszystkie naprawione elementy były uszkodzone w kolizji?
• Czy w pojeździe były wcześniejsze uszkodzenia/naprawy?

Metody: Oględziny pojazdu (jeśli możliwe), analiza zdjęć, protokołu szkody ubezpieczyciela, dokumentacji warsztatu.

2. Koszty części zamiennych

• Czy zastosowane części są odpowiednie dla danego pojazdu?
• Czy ceny części odpowiadają cenom rynkowym?
• Czy można było zastosować tańsze zamienniki?

Metody: Sprawdzenie cen u dealerów, hurtowni, porównanie z cenami rynkowymi.

Przykład: W sprawie, którą prowadziłem, biegły ustalił trzy warianty kosztów naprawy:

• Części oryginalne z sieci dealerskiej: 20.146,09 zł brutto
• Części oryginalne oznaczone symbolem Q: 20.128 zł brutto
• Części zamienniki P i PJ: 18.781,13 zł brutto

Sąd uznał za zasadną pierwszą kalkulację, ponieważ warsztat faktycznie użył części oryginalnych.

3. Stawka roboczogodziny

• Jaka jest średnia stawka roboczogodziny na lokalnym rynku?
• Czy stawka zastosowana przez warsztat jest adekwatna?
• Czy warsztat jest ASO (autoryzowanym serwisem), czy warsztatem niezależnym?

Metody: Badanie cen w warsztatach w okolicy (zwykle ankiety telefoniczne lub analiza cenników).

Ważne: Biegli zazwyczaj ustalają stawkę na podstawie średniej z rynku lokalnego. Jeśli Wasza stawka jest wyższa, musicie to uzasadnić (np. specjalistyczny sprzęt, dodatkowe kwalifikacje).

4. Czas naprawy (roboczogodziny)

• Ile roboczogodzin było obiektywnie koniecznych do naprawy?
• Czy czas naprawy zastosowany przez warsztat jest adekwatny?

Metody: Normatywy producenta pojazdu, doświadczenie biegłego, sprawdzenie w programach kalkulacyjnych (Audatex, DAT).

5. Okres uzasadnionej naprawy (dla najmu pojazdu zastępczego)

• Ile dni obiektywnie powinna trwać naprawa?
• Jaki był realny czas likwidacji szkody przez ubezpieczyciela?
• Czy były zwłoki ze strony warsztatu, poszkodowanego lub ubezpieczyciela?

Metody: Analiza chronologii zdarzeń (oględziny, kosztorysy, zakup części, wykonanie naprawy).

Z praktyki: W jednej ze spraw biegły ustalił, że naprawa technicznie powinna zająć 6 dni roboczych. Jednak uwzględnił czas likwidacji szkody przez ubezpieczyciela (dwukrotne oględziny, opóźnienia) i ustalił uzasadniony okres najmu na 46-47 dni.

6. Wartość pojazdu przed szkodą

• Ile był wart pojazd przed uszkodzeniem?
• Czy koszt naprawy przekracza wartość pojazdu (szkoda całkowita)?

Metody: Analiza ofert sprzedaży podobnych pojazdów, bazy danych (Eurotax, DAT), stan techniczny i przebieg pojazdu.

Przebieg badań i oględzin przez biegłego

Etapy pracy biegłego:

1. Przyjęcie zlecenia od sądu

Sąd wydaje postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego i wyznacza biegłego. Strony wpłacają zaliczkę na poczet wynagrodzenia biegłego (zazwyczaj wnoszący o dowód – warsztat).

2. Analiza dokumentacji

Biegły analizuje akta sprawy:

• Pozew i odpowiedź na pozew
• Dokumentację naprawy (faktury, zdjęcia, protokoły)
• Kosztorysy ubezpieczyciela i warsztatu
• Decyzje ubezpieczyciela
• Umowę cesji
• Dokumenty pojazdu

3. Oględziny pojazdu (jeśli możliwe)

Jeśli pojazd jest dostępny, biegły może dokonać oględzin. W praktyce często to niemożliwe (pojazd naprawiony dawno temu, sprzedany). Wtedy biegły opiera się na dokumentacji fotograficznej i opisach.

4. Badanie rynku

• Sprawdzenie cen części u dealerów, hurtowni
• Ankiety cenowe w warsztatach (stawki rbh)
• Analiza ofert sprzedaży pojazdów (dla wyceny)

5. Sporządzenie opinii pisemnej

Biegły sporządza szczegółową opinię na piśmie, odpowiadając na pytania postawione przez sąd (tzw. tezy dowodowe).

6. Uzupełnienie opinii (jeśli strony zgłoszą zastrzeżenia)

Strony mogą zgłosić zastrzeżenia do opinii. Sąd może wezwać biegłego do ustosunkowania się lub do uzupełnienia opinii.

7. Stawiennictwo na rozprawie

Sąd może wezwać biegłego na rozprawę w celu wyjaśnienia wątpliwości lub odpowiedzi na pytania stron.

Zaliczka na opinię biegłego – ile to kosztuje?

Sąd nakłada na stronę wnioskującą o dowód obowiązek wpłaty zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego (art. 84 ustawy o kosztach sądowych).

Wysokość zaliczki:

Zazwyczaj 2.000-3.000 zł w zależności od zakresu opinii. Sąd określa wysokość zaliczki w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu.

Kto płaci zaliczkę?

Strona wnosząca o dowód – w sprawach warsztatów to zazwyczaj powód (warsztat). Jeśli warsztat nie wpłaci zaliczki w terminie, sąd może:

• Pominąć dowód z opinii biegłego
• Oddalić powództwo (jeśli brak dowodu z opinii uniemożliwia rozstrzygnięcie)

Czy zaliczka jest zwracana?

Tak, jeśli:

• Warsztat wygra sprawę – ubezpieczyciel zwraca warsztatowi koszty procesu, w tym zaliczkę na biegłego (jako część kosztów sądowych)
• Zaliczka była wyższa niż wynagrodzenie biegłego – nadwyżka jest zwracana przez sąd

Jeśli warsztat przegra, zaliczka przepada (biegły otrzymuje wynagrodzenie z zaliczki).

Praktyczna rada: Zaliczka to inwestycja konieczna, żeby wygrać sprawę. Bez opinii biegłego sąd nie ma podstaw do ustalenia faktycznych kosztów naprawy.

Jak wygląda opinia biegłego i co zawiera?

Opinia biegłego to obszerny dokument (często 20-30 stron), który zawiera:

1. Dane formalne

• Imię, nazwisko, kwalifikacje biegłego
• Numer sprawy sądowej
• Data sporządzenia opinii

2. Przedmiot opinii

• Tezy dowodowe (pytania sądu, na które biegły ma odpowiedzieć)
• Zakres badań

3. Materiał dowodowy

• Lista dokumentów, które biegły analizował
• Oględziny pojazdu (jeśli były)
• Badania rynku

4. Ustalenia faktyczne

• Opis pojazdu (marka, model, rok produkcji, przebieg)
• Opis uszkodzeń
• Opis wykonanej naprawy (na podstawie faktury warsztatu)

5. Analiza kosztów naprawy

Część zamienne:

• Wykaz części użytych do naprawy
• Ceny rynkowe tych części (u dealera, hurtowni)
• Porównanie z cenami zastosowanymi przez warsztat
• Ewentualne rabaty

Robocizna:

• Liczba roboczogodzin koniecznych do naprawy
• Średnia stawka rbh na rynku lokalnym
• Porównanie ze stawką warsztatu

Inne koszty:

• Lakierowanie, materiały eksploatacyjne

6. Kalkulacja kosztów naprawy

Biegły przedstawia szczegółową kalkulację kosztów naprawy, często w kilku wariantach (np. części oryginalne vs zamienniki).

Przykład z mojej praktyki:

• Koszt naprawy (części oryginalne, rbh 100 zł): 20.146,09 zł
• Koszt naprawy (części Q, rbh 100 zł): 20.128 zł
• Koszt naprawy (części P i PJ, rbh 100 zł): 18.781,13 zł

7. Wycena pojazdu przed szkodą

Jeśli jest to istotne dla sprawy (np. podejrzenie szkody całkowitej), biegły wycenia pojazd przed uszkodzeniem.

8. Okres uzasadnionej naprawy

Dla spraw z najmem pojazdu zastępczego biegły ustala:

• Ile technicznie powinna trwać naprawa (dni robocze)
• Jaki był realny czas likwidacji szkody (włącznie z opóźnieniami ubezpieczyciela)
• Uzasadniony okres najmu

9. Odpowiedzi na tezy dowodowe

Biegły odpowiada na wszystkie pytania sądu, podsumowując swoje ustalenia.

10. Podpis i pieczęć biegłego

Czy można kwestionować opinię biegłego?

Tak. k.p.c. daje stronom prawo do zgłaszania zastrzeżeń do opinii biegłego.

Kiedy można kwestionować opinię?

• Opinia jest niejasna (biegły nie odpowiedział precyzyjnie na pytania)
• Opinia jest niekompletna (biegły nie uwzględnił istotnych faktów)
• Opinia zawiera błędy logiczne lub rachunkowe
• Opinia jest wewnętrznie sprzeczna
• Biegły oparł się na nieprawidłowych założeniach

Nie można kwestionować opinii tylko dlatego, że jest niekorzystna. Trzeba wykazać konkretne uchybienia merytoryczne.

Jak zgłosić zastrzeżenia?

1. Na rozprawie – ustnie, po odczytaniu opinii przez sędziego
2. Na piśmie – w terminie wyznaczonym przez sąd (zazwyczaj 7-14 dni)

Zastrzeżenia powinny być konkretne i umotywowane. Nie wystarczy napisać „nie zgadzam się z opinią”. Trzeba wskazać, co dokładnie jest błędne i dlaczego.

Przykład zastrzeżenia:

„Biegły ustalił średnią stawkę rbh na 80 zł netto na podstawie ankiety w 3 warsztatach. Nie uwzględnił jednak, że powód jest warsztatem specjalistycznym w naprawach powypadkowych, posiadającym sprzęt kabiny lakierniczej najnowszej generacji. Wnosimy o uzupełnienie opinii poprzez zbadanie stawek w warsztatach o podobnym profilu.”

Co może zrobić sąd?

• Wezwać biegłego do wyjaśnień (pisemnie lub na rozprawie)
• Zobowiązać biegłego do uzupełnienia opinii
• Dopuścić dowód z opinii innego biegłego (rzadko, tylko jeśli pierwsza opinia jest rażąco wadliwa)
• Oddalić zastrzeżenia jako niezasadne

Z praktyki: Strony często zgłaszają zastrzeżenia, ale sądy rzadko je uwzględniają. Kluczowe jest wykazanie konkretnych błędów merytorycznych, a nie tylko niezadowolenie z wniosków.

Jak przygotować się do współpracy z biegłym?

1. Udostępnijcie biegłemu kompletną dokumentację

Biegły zazwyczaj analizuje akta sprawy, ale warto:

• Upewnić się, że wszystkie Wasze dokumenty są w aktach
• Przygotować dodatkowe materiały, które mogą pomóc (cenniki, umowy z dostawcami)
• Jeśli biegły prosi o dodatkowe dokumenty – przekażcie je niezwłocznie

2. W przypadku oględzin – udostępnijcie pojazd

Jeśli pojazd jest jeszcze dostępny i biegły chce dokonać oględzin:

• Ustalcie termin dogodny dla biegłego
• Przygotujcie pojazd (czysty, dostępny)
• Możecie być obecni przy oględzinach (ale nie ingerujcie w pracę biegłego)

3. Odpowiadajcie na pytania biegłego

Jeśli biegły ma pytania dotyczące przebiegu naprawy, technologii, zastosowanych materiałów – odpowiadajcie rzetelnie i dokładnie.

Przykład: Biegły może zapytać, dlaczego wymieniliście konkretną część, a nie ją naprawili. Wyjaśnijcie szczegóły (np. „część była zbyt uszkodzona, naprawa byłaby niebezpieczna”).

4. Nie próbujcie wpływać na biegłego

Biegły jest niezależny i bezstronny. Próby:

• Oferowania „wynagrodzenia” za korzystną opinię
• Wywierania presji
• Sugerowania konkretnych wniosków

…są niedopuszczalne i mogą skutkować:

• Odrzuceniem opinii przez sąd
• Odpowiedzialnością karną (próba przekupstwa)
• Przegraniem sprawy

5. Przygotujcie się na pytania na rozprawie

Jeśli sąd wezwie biegłego na rozprawę, możecie zadawać pytania przez swojego pełnomocnika. Przygotujcie listę pytań, jeśli macie wątpliwości co do opinii.

Praktyczne wskazówki dla warsztatów

Zanim biegły zacznie pracować:

✅ Upewnijcie się, że wszystkie dokumenty są w aktach sprawy
✅ Przygotujcie ewentualne dodatkowe materiały (cenniki, katalogi)
✅ Jeśli pojazd jest dostępny – rozważcie udostępnienie go biegłemu
✅ Sprawdźcie, czy wpłaciliście zaliczkę na biegłego (bez tego biegły nie zacznie pracy)

W trakcie pracy biegłego:

✅ Odpowiadajcie szybko na ewentualne pytania biegłego
✅ Bądźcie dostępni telefonicznie/mailowo
✅ Nie próbujcie wpływać na wnioski biegłego
✅ Monitorujcie terminy (sąd wyznacza termin na sporządzenie opinii)

Po otrzymaniu opinii:

✅ Dokładnie przeanalizujcie opinię (najlepiej z prawnikiem)
✅ Sprawdźcie, czy biegły odpowiedział na wszystkie pytania sądu
✅ Sprawdźcie kalkulacje (czy nie ma błędów rachunkowych)
✅ Porównajcie wnioski biegłego z Waszą dokumentacją
✅ Jeśli są uchybienia – przygotujcie konkretne i umotywowane zastrzeżenia
✅ Jeśli opinia jest korzystna – nie zgłaszajcie zastrzeżeń (ubezpieczyciel może je zgłosić)

Jeśli opinia jest niekorzystna:

• Przeanalizujcie, dlaczego – może biegły wykrył rzeczywiste uchybienia w Waszej dokumentacji?
• Sprawdźcie, czy są błędy merytoryczne – jeśli tak, zgłoście zastrzeżenia
• Rozważcie ugodę – jeśli opinia jest niekorzystna, ale nie rażąco, lepiej zawrzeć ugodę niż ryzykować całkowitą przegraną

FAQ

1. Ile czasu sporządza się opinia biegłego?

Zazwyczaj 2-6 miesięcy od wpłaty zaliczki. Sąd wyznacza termin w postanowieniu (najczęściej 2-3 miesiące), ale biegli często proszą o przedłużenie. Czas zależy od:

• Złożoności sprawy
• Obciążenia biegłego innymi zleceniami
• Dostępności dokumentacji i pojazdu

2. Czy mogę wybrać swojego biegłego?

Nie bezpośrednio. Możecie wskazać sądowi konkretnego biegłego z listy, ale decyzja należy do sędziego. W praktyce sądy często uwzględniają wnioski stron, jeśli wskazany biegły jest dostępny i kompetentny.

3. Co jeśli biegły nie odpowiedział na wszystkie pytania sądu?

Zgłoście to w zastrzeżeniach. Sąd może wezwać biegłego do uzupełnienia opinii lub wyjaśnienia.

4. Czy mogę zlecić własną opinię i przedłożyć ją w sądzie?

Tak, możecie złożyć opinię prywatnego rzeczoznawcy jako dokument prywatny. Nie ma ona jednak mocy dowodowej opinii sądowej i zazwyczaj sąd i tak dopuści dowód z opinii własnego biegłego.

5. Co jeśli nie zgadzam się z wyceną biegłego?

Zgłoście konkretne zastrzeżenia, np.:

• Biegły zastosował ceny z niewłaściwego źródła (np. tylko od jednego dostawcy)
• Nie uwzględnił specyfiki Waszego warsztatu (specjalistyczny sprzęt)
• Pominął istotne elementy naprawy

Sąd może wezwać biegłego do wyjaśnień.

6. Czy biegły może zmienić opinię po zgłoszeniu zastrzeżeń?

Tak. Jeśli biegły uzna, że zastrzeżenia są zasadne, może skorygować opinię lub uzupełnić ją. Jeśli uzna, że zastrzeżenia są niezasadne, może podtrzymać swoje wnioski i wyjaśnić dlaczego.

7. Co jeśli opinia biegłego jest drastycznie niekorzystna?

• Rozważcie cofnięcie pozwu (przed wydaniem wyroku) – unikniecie obciążenia kosztami procesu
• Rozważcie ugodę z ubezpieczycielem – nawet niekorzystne warunki mogą być lepsze niż całkowita przegrana
• Skonsultujcie się z prawnikiem – może jednak są podstawy do kwestionowania opinii

Najważniejsze wnioski

1. Opinia biegłego to fundament wyroku – sąd w zdecydowanej większości opiera wyrok na jej wnioskach
2. Przygotowanie dokumentacji ma kluczowe znaczenie – biegły analizuje przede wszystkim Wasze dokumenty
3. Biegły jest bezstronny – nie próbujcie na niego wpływać, ale współpracujcie rzetelnie
4. Zastrzeżenia muszą być konkretne – samo niezadowolenie nie wystarczy
5. Zaliczka to konieczność – bez niej proces się nie toczy
6. Opinia może być niekorzystna – bądźcie gotowi na taki scenariusz i przemyślcie strategie
7. Konsultacje z prawnikiem się opłacają – zwłaszcza przy analizie opinii i zgłaszaniu zastrzeżeń

Zakończenie

Opinia biegłego sądowego to moment prawdy w procesie z ubezpieczycielem. To ona przesądza o tym, czy Wasze roszczenie zostanie uwzględnione w całości, częściowo, czy oddalone. Dlatego tak ważne jest solidne przygotowanie dokumentacji jeszcze przed procesem oraz profesjonalna współpraca z biegłym. W następnym artykule omówimy szczegółowo kwestię najmu pojazdu zastępczego – jak udowodnić jego zasadność i prawidłowo ustalić okres najmu.

disclaimer: Niniejszy artykuł stanowi ogólną informację prawną i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej w konkretnej sprawie. Każda sprawa o odszkodowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności i dokumentów. Kancelaria nie ponosi odpowiedzialności za działania podjęte na podstawie informacji zawartych w artykule. W celu uzyskania porady prawnej dostosowanej do Państwa sytuacji, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Podsumowanie kancelarii: Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie i wiedzę zespołu Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy. Od lat wspieramy warsztaty samochodowe z Poznania i całej Wielkopolski w dochodzeniu roszczeń od ubezpieczycieli, pomagając w przygotowaniu do współpracy z biegłymi sądowymi oraz w analizie i kwestionowaniu opinii.

Zapraszam do Kancelarii Prawnej Kowalak Jędrzejewska i Partnerzy:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl
www: https://blogoodszkodowaniach.pl

Źródła

• Kodeks postępowania cywilnego, art. 278, 286

Konsekwencje wypadków – drogowych, przy pracy czy w innych okolicznościach – często ciągną się przez wiele miesięcy, lat, a nierzadko do końca życia poszkodowanego. Wypadek może odebrać możliwość zarobkowania, zmusić do długotrwałej rehabilitacji, regularnego wykupu leków czy stałej opieki medycznej. W takiej sytuacji poszkodowanemu przysługuje renta – świadczenie okresowe, które ma rekompensować wydatki zabezpieczające bieżące i przyszłe potrzeby (o rencie pisałem już wcześniej – link do poprzedniego artykułu).

Ale co się dzieje, gdy po kilku latach od ustanowienia renty sytuacja poszkodowanego zmienia się? Gdy:

• Stan zdrowia ulega pogorszeniu, co wiąże się z wyższymi kosztami leczenia, większą ilością leków, intensywniejszą rehabilitacją,
• Od daty ustanowienia renty minęło wiele lat, a kwota renty przestała wystarczać na pokrycie bieżących wydatków (np. wzrosły ceny leków, usług medycznych),
• Wzrosły zarobki w gospodarce, a dotychczas ustalona renta nie odpowiada już wysokości utraconych dochodów.

Czy w takiej sytuacji można żądać od ubezpieczyciela podwyższenia renty?

Odpowiedź brzmi: tak – ale tylko wtedy, gdy nastąpiła „zmiana stosunków”. Co to oznacza i jak to udowodnić? Postaram się wyjaśnić.

Spis treści

1. Podstawa prawna – art. 907 § 2 Kodeksu cywilnego
2. Co to jest „zmiana stosunków”?
3. Przykłady sytuacji uzasadniających podwyższenie renty
4. Jak wystąpić o podwyższenie renty do ubezpieczyciela?
5. Co, jeśli ubezpieczyciel odmawia?
6. Praktyczne rady dla poszkodowanych
7. FAQ

Podstawa prawna – art. 907 § 2 Kodeksu cywilnego

Odpowiedź na pytanie, czy można żądać podwyższenia renty, znajdziemy w art. 907 § 2 Kodeksu cywilnego (KC):

„Jeżeli obowiązek płacenia renty wynika z ustawy, każda ze stron może w razie zmiany stosunków żądać zmiany wysokości lub czasu trwania renty, chociażby wysokość renty i czas jej trwania były ustalone w orzeczeniu sądowym lub w umowie.”

Co to oznacza w praktyce?

1. Renta przyznana wyrokiem sądowym lub w ugodzie z ubezpieczycielem nie jest niezmienna. Można ją podwyższyć (lub obniżyć – choć to raczej ubezpieczyciel by tego chciał) – ale tylko w przypadku zmiany stosunków.
2. „Zmiana stosunków” to kluczowe pojęcie – oznacza istotną zmianę okoliczności, które były podstawą przyznania renty. To nie jest narzędzie do korygowania „błędnego” wyroku sądu czy niesatysfakcjonującej ugody – ale sposób na dostosowanie wysokości renty do nowych realiów życiowych poszkodowanego.
3. Każda ze stron może żądać zmiany – czyli zarówno poszkodowany (podwyższenia), jak i ubezpieczyciel (obniżenia). W praktyce to poszkodowani częściej korzystają z tego prawa.

Co to jest „zmiana stosunków”?

„Zmiana stosunków” to pojęcie prawne, które wymaga spełnienia kilku warunków:

1. Zmiana musi być istotna

Nie chodzi o drobne, chwilowe wahania sytuacji (np. jeden droższy lek kupiony w danym miesiącu), ale o trwałą, znaczącą zmianę w zakresie:

• Stanu zdrowia poszkodowanego,
• Wysokości wydatków na leczenie, rehabilitację, opiekę,
• Wysokości utraconych zarobków (jeśli renta dotyczy utraty zdolności do pracy).

2. Zmiana musi nastąpić po ustaleniu wysokości renty

Czyli po wydaniu wyroku sądowego, zawarciu ugody lub decyzji ubezpieczyciela o przyznaniu renty. Nie można żądać podwyższenia renty, powołując się na okoliczności, które istniały już w momencie jej ustalania – to byłaby próba korygowania „błędu” sądu czy ugody, a nie reakcja na nowe zdarzenia.

Przykład: Sąd w 2020 roku przyznał Ci rentę 1000 zł miesięcznie na koszty rehabilitacji. Jeśli w 2025 roku odkrywasz, że już w 2020 roku miałeś wyższe wydatki (np. 1500 zł), ale tego nie wykazałeś w procesie – nie możesz teraz żądać podwyższenia renty z tego powodu. To była Twoja odpowiedzialność, by przedstawić pełny zakres wydatków w procesie.

Ale: Jeśli w 2023 roku Twój stan zdrowia pogorszył się (np. rozwinęła się choroba współistniejąca), co zwiększyło koszty rehabilitacji do 2000 zł miesięcznie – to już jest zmiana stosunków, która uzasadnia podwyższenie renty.

3. Zmiana musi być niezależna od woli poszkodowanego

Nie możesz sztucznie wywoływać „zmiany stosunków”, by podwyższyć rentę. Np.:

• Jeśli zrezygnowałeś z pracy, mimo że byłeś zdolny do jej wykonywania (w ograniczonym zakresie), i teraz żądasz wyższej renty z tytułu utraty zarobków – ubezpieczyciel może to zakwestionować.
• Jeśli przestałeś przyjmować zalecone leki i Twój stan zdrowia się pogorszył – trudno będzie argumentować, że to zmiana stosunków uzasadniająca wyższe świadczenie.

Przykłady sytuacji uzasadniających podwyższenie renty

Z mojego doświadczenia w kancelarii wiem, że najczęstsze podstawy żądania podwyższenia renty to:

1. Pogorszenie stanu zdrowia

Przykład: Poszkodowany w wypadku doznał urazu kręgosłupa. Sąd w 2018 roku przyznał mu rentę 800 zł miesięcznie na rehabilitację i leki. W 2024 roku rozwinęła się u niego przewlekła choroba zwyrodnieniowa stawów (związana z ograniczoną mobilnością po wypadku), co wymaga dodatkowej fizjoterapii, drogich leków przeciwbólowych i comiesięcznych wizyt u specjalisty. Koszty wzrosły do 1500 zł miesięcznie.

Wniosek: Poszkodowany może wystąpić o podwyższenie renty, powołując się na pogorszenie stanu zdrowia jako zmianę stosunków. Musi przedstawić:

• Aktualne dokumenty medyczne (orzeczenia lekarskie, opinie specjalistów),
• Rachunki za leki, rehabilitację, wizyty lekarskie,
• Ewentualnie opinię biegłego sądowego (jeśli sprawa trafi do sądu).

2. Wzrost kosztów leczenia i rehabilitacji

Przykład: Sąd w 2015 roku przyznał rentę 1000 zł miesięcznie na pokrycie kosztów fizjoterapii, która wtedy kosztowała 800 zł/miesiąc. Do 2025 roku ceny usług medycznych wzrosły – ta sama terapia kosztuje już 1400 zł/miesiąc.

Wniosek: Poszkodowany może żądać podwyższenia renty, argumentując, że dotychczasowa kwota nie wystarczy na pokrycie tych samych potrzeb ze względu na wzrost cen. To jest zmiana stosunków ekonomicznych.

Uwaga: Ubezpieczyciele często próbują argumentować, że „inflacja to zwykłe zjawisko ekonomiczne, nie zmiana stosunków”. Ale orzecznictwo sądowe jest tutaj korzystne dla poszkodowanych – jeśli wzrost kosztów jest istotny (np. 30-50% w ciągu kilku lat), sądy uznają to za podstawę podwyższenia renty.

3. Wzrost utraty zarobków (jeśli renta dotyczy utraty zdolności do pracy)

Przykład: Sąd w 2016 roku przyznał poszkodowanemu rentę 2000 zł miesięcznie z tytułu częściowej utraty zdolności do pracy (poszkodowany mógł pracować tylko w ograniczonym wymiarze). Renta była ustalona na podstawie średnich zarobków w branży w 2016 roku. Do 2025 roku płace w tej branży wzrosły o 60%, a poszkodowany – gdyby był zdrowy – zarabiałby dziś znacznie więcej.

Wniosek: Poszkodowany może żądać podwyższenia renty, argumentując, że dotychczasowa kwota nie odzwierciedla już wysokości rzeczywiście utraconych dochodów. Musi wykazać:

• Aktualne dane o zarobkach w branży (np. z GUS, ogłoszeń o pracę, list płac u podobnych pracodawców),
• Ewentualnie własne próby zarobkowania (jeśli pracuje w ograniczonym zakresie) i różnicę między tym, co zarabia, a tym, co mógłby zarabiać.

4. Zwiększenie potrzeby opieki przez osoby trzecie

Przykład: Sąd w 2019 roku przyznał rentę 1500 zł miesięcznie na pokrycie kosztów opieki przez opiekunkę (5 godzin dziennie). W 2024 roku stan zdrowia poszkodowanego pogorszył się – wymaga już opieki 24h/dobę, co generuje koszty na poziomie 4000 zł miesięcznie.

Wniosek: Poszkodowany może żądać podwyższenia renty, wykazując zwiększenie zakresu potrzebnej opieki (dokumenty medyczne, zalecenia lekarzy, rachunki za opiekę).

Jak wystąpić o podwyższenie renty do ubezpieczyciela?

Krok 1: Zbierz dokumentację

Zanim wystąpisz do ubezpieczyciela, przygotuj dowody na zmianę stosunków:

• Dokumentacja medyczna: aktualne zaświadczenia lekarskie, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, opinie specjalistów, historia leczenia,
• Rachunki i paragony: za leki, rehabilitację, sprzęt medyczny, wizyty lekarskie, opiekę,
• Porównanie kosztów: zestawienie kosztów z okresu ustanowienia renty vs aktualne koszty,
• Dane o zarobkach (jeśli renta dotyczy utraty zdolności do pracy): statystyki GUS, oferty pracy w branży, ewentualnie zaświadczenia o własnych dochodach.

Krok 2: Wystaw pismo do ubezpieczyciela

Napisz pismo (najlepiej z pomocą prawnika) do ubezpieczyciela OC sprawcy, w którym:

• Powołujesz się na art. 907 § 2 KC,
• Opisujesz zmianę stosunków (pogorszenie zdrowia, wzrost kosztów, itp.),
• Żądasz podwyższenia renty od określonej daty (np. od dnia złożenia wniosku),
• Dołączasz dokumentację potwierdzającą Twoje roszczenie.

Przykład:

„Szanowny Panie/Pani,
Na podstawie art. 907 § 2 KC zgłaszam żądanie podwyższenia renty przyznanej mi wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 15.05.2018 r. (sygn. akt I C 123/17). Dotychczas przyznano mi rentę w wysokości 1000 zł miesięcznie na pokrycie kosztów rehabilitacji.
Od daty wydania wyroku mój stan zdrowia uległ istotnemu pogorszeniu – zgodnie z załączoną dokumentacją medyczną rozwinęła się u mnie przewlekła choroba zwyrodnieniowa stawów, co wymaga dodatkowej fizjoterapii i leków. Aktualne miesięczne koszty leczenia wynoszą 1800 zł (dowody w załączeniu).
W związku z powyższym wnoszę o podwyższenie renty do kwoty 1800 zł miesięcznie, począwszy od dnia złożenia niniejszego wniosku.
Z poważaniem, [Imię Nazwisko]”

Krok 3: Czekaj na odpowiedź

Ubezpieczyciel ma 30 dni na rozpatrzenie Twojego wniosku (zgodnie z Ustawą o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego). Może:

• Uwzględnić Twoje żądanie i podwyższyć rentę,
• Odmówić – wtedy musisz przejść do kroku 4.

Co, jeśli ubezpieczyciel odmawia?

Jeśli ubezpieczyciel odmówi podwyższenia renty (lub zaoferuje kwotę znacznie niższą niż Twoja), masz dwie opcje:

Opcja 1: Rzecznik Finansowy

Złóż wniosek do Rzecznika Finansowego (darmowo) – to instytucja, która pomoże Ci negocjować z ubezpieczycielem. W sprawach o rentę Rzecznik może rekomendować ugodę.

Opcja 2: Pozew do sądu

Wnieś pozew o podwyższenie renty do sądu cywilnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego (ubezpieczyciela) lub Twoje miejsce zamieszkania. W pozwie:

• Powołujesz się na art. 907 § 2 KC,
• Opisujesz zmianę stosunków (z dowodami),
• Żądasz zasądzenia wyższej renty od określonej daty.

Uwaga: Jeśli wartość sporu przekracza 20 000 zł, warto rozważyć reprezentację przez prawnika. W sprawach o rentę sąd może też zlecić opinię biegłego (lekarza, rzeczoznawcy ekonomicznego), by ocenić zasadność Twojego żądania.

Praktyczne rady dla poszkodowanych

1. Dokumentuj wszystko na bieżąco. Zbieraj rachunki, orzeczenia lekarskie, notatki z wizyt – to będzie Twoja podstawa, gdy będziesz żądać podwyższenia renty.
2. Nie czekaj zbyt długo. Jeśli zauważysz istotną zmianę (pogorszenie zdrowia, wzrost kosztów), wystąp do ubezpieczyciela jak najszybciej. Podwyższenie renty będzie obowiązywać od daty złożenia wniosku (lub od daty wskazanej w pozwie), a nie wstecz.
3. Przygotuj porównanie. Zestawienie: „Wtedy (2018) wydawałem 800 zł/miesiąc, teraz (2025) wydaję 1800 zł/miesiąc” – to najlepszy argument.
4. Skonsultuj się z prawnikiem. Sprawy o podwyższenie renty bywają skomplikowane – zwłaszcza gdy ubezpieczyciel kwestionuje zmianę stosunków. Warto mieć wsparcie prawnika, który zna orzecznictwo i wie, jakie argumenty są skuteczne.
5. Nie daj się zniechęcić odmową ubezpieczyciela. Ubezpieczyciele często automatycznie odmawiają, licząc, że poszkodowany się podda. Jeśli masz uzasadnione roszczenie – idź do sądu.

FAQ

Czy mogę żądać podwyższenia renty przyznanej wyrokiem sądowym?

Tak. Zgodnie z art. 907 § 2 KC możesz żądać podwyższenia, jeśli nastąpiła „zmiana stosunków” – np. pogorszenie zdrowia, wzrost kosztów leczenia, wzrost utraconych zarobków.

Co to jest „zmiana stosunków”?

To istotna, trwała zmiana okoliczności, które były podstawą przyznania renty – np. pogorszenie stanu zdrowia, wzrost cen usług medycznych, zwiększenie zakresu potrzebnej opieki. Zmiana musi nastąpić po ustaleniu wysokości renty.

Czy mogę żądać podwyższenia renty, jeśli uważam, że sąd przyznał za mało?

Nie. Art. 907 § 2 KC to nie narzędzie do korygowania „błędnego” wyroku. Jeśli w procesie nie wykazałeś pełnego zakresu swoich potrzeb i sąd przyznał za mało – to Twój błąd procesowy. Możesz żądać podwyższenia tylko wtedy, gdy po wyroku nastąpiła zmiana stosunków.

Jak udowodnić, że nastąpiła zmiana stosunków?

Przedstaw dokumentację: aktualne zaświadczenia lekarskie, rachunki za leki/rehabilitację, porównanie kosztów (wtedy vs teraz), dane o zarobkach w branży. Jeśli sprawa trafi do sądu, sąd może zlecić opinię biegłego.

Czy ubezpieczyciel może odmówić podwyższenia renty?

Tak, może odmówić. Wtedy musisz skierować sprawę do Rzecznika Finansowego lub wnieść pozew do sądu. Sąd rozstrzygnie, czy nastąpiła zmiana stosunków uzasadniająca podwyższenie.

Od kiedy obowiązuje podwyższona renta?

Zazwyczaj od daty złożenia wniosku do ubezpieczyciela (lub od daty wskazanej w pozwie). Renta nie jest podwyższana wstecz – dlatego ważne jest, by wystąpić o podwyższenie jak najszybciej po zmianie stosunków.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI: Radca Prawny Bartosz Kowalak ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 2224963 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Kilka lat temu przyszła do kancelarii kobieta, matka młodego mężczyzny, który zginął w wypadku. Historia była tragiczna, ale – niestety – typowa: jej syn jako pasażer wsiadł do auta prowadzonego przez kolegę, z którym wcześniej pił alkohol. Kolega stracił panowanie nad pojazdem, uderzył w drzewo. Kierowca przeżył, jej syn nie.

Kobieta przyszła po odszkodowanie dla swojego wnuka – małego chłopca, który stracił ojca. I wtedy musiałem powiedzieć jej coś, czego nie chciała usłyszeć: „Ubezpieczyciel ma prawo zmniejszyć to odszkodowanie. Być może nawet o połowę”.

„Jak to? Przecież mój syn nie prowadził! To nie on zabił siebie! To ten pijany kierowca!”. Pamiętam jej łzy i gniew. I pamiętam, jak trudno mi było jej wytłumaczyć, że w świetle prawa… jej syn też ponosi część odpowiedzialności.

Dziś chcę napisać o czymś, o czym niewiele osób myśli, wsiadając do auta z kolegą po kilku drinkach. O instytucji prawnej zwanej „przyczynieniem się” – i o tym, jak drastycznie może ona zmniejszyć należne odszkodowanie.

Co to jest przyczynienie się? Nie każdy poszkodowany dostaje pełne odszkodowanie

Wielu ludzi myśli, że skoro padli ofiarą wypadku, to automatycznie należy im się pełne odszkodowanie. Niestety, nie zawsze tak jest.

Art. 362 Kodeksu cywilnego mówi jasno:

„Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.”

Co to oznacza w praktyce? Że jeśli swoim zachowaniem przyczyniłeś się do wypadku lub do zwiększenia jego skutków – nawet jeśli nie prowadziłeś pojazdu – twoje odszkodowanie może być zmniejszone. I to znacząco.

Przepis ten stosuje się w wielu sytuacjach:

• Piesi wchodzący w niedozwolonym miejscu
• Nieuzasadnione wbieganie na jezdnię
• Brak pasów bezpieczeństwa
• A przede wszystkim – wsiadanie jako pasażer do auta prowadzonego przez osobę pod wpływem alkoholu

Wsiadłeś do auta z pijanym kierowcą? Przygotuj się na konsekwencje

To właśnie ten ostatni przypadek chcę dziś szczególnie podkreślić, bo jest najbardziej bolesny i – niestety – najczęstszy.

Wyobraź sobie sytuację: jesteś na imprezie, pijesz z kolegami. Nadchodzi pora wracania do domu. Twój kolega mówi: „Dobra, ja prowadzę”. Ty wiesz, że pił. Ale wsiadasz. Bo przecież nie zostawisz go samego. Bo „nie jest aż tak pijany”. Bo „niedaleko przecież”.

I dochodzi do wypadku. Ty, jako pasażer, doznasz poważnych obrażeń. Kolega – kierowca – ponosi winę. Jego ubezpieczyciel będzie płacił odszkodowanie.

Ale nie pełne. Bo przyczyniłeś się do powstania szkody, świadomie wsiadając do pojazdu prowadzonego przez nietrzeźwą osobę.

Statystyki, które powinny dać do myślenia

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny zebrał dane dotyczące takich spraw. I liczby są… przygnębiające:

Sądy uwzględniają zarzut przyczynienia się w ponad 90% spraw dotyczących pasażerów pijanego kierowcy.

To nie pomyłka. 90%. Praktycznie pewność, że jeśli wsiadłeś świadomie do auta prowadzonego przez osobę po alkoholu – twoje odszkodowanie zostanie zmniejszone.

O ile? Nawet o 70%.

Wyobraź sobie: masz prawo do 100 tysięcy złotych zadośćuczynienia za ciężkie obrażenia. Sąd stwierdza 70% przyczynienia. Dostajesz 30 tysięcy. A reszta? Twój problem. Bo sam się na to zgodziłeś.

Rzeczywiste sprawy – bo życie pisze najsmutniejsze scenariusze

Pozwól, że podzielę się kilkoma przykładami z praktyki sądowej, które opisał UFG:

Sprawa 1: 20-letni pasażer Dwudziestolatek wspólnie z kierowcą pił alkohol. Jechali bez zapiętych pasów. Doszło do wypadku, chłopak zginął. O odszkodowanie wystąpiła matka w imieniu małoletniego syna zmarłego (wnuka).

UFG wypłacił odszkodowanie ze zmniejszeniem o 50%. Sąd podtrzymał tę decyzję. Małe dziecko straciło ojca. Babcia – syna. A odszkodowanie? Połowa tego, co by należało, gdyby ojciec nie wsiadł do tego auta.

Sprawa 2: Dojechać po alkohol Grupa ludzi pije wódkę. Kończy im się alkohol nad ranem. Dwoje z nich – kobieta i mężczyzna – postanawiają pojechać po kolejną butelkę na stację. Kobieta prowadzi. W trakcie jazdy traci panowanie nad kierownicą, uderza w drzewo.

Dwudziestokilkuletni pasażer – bez zapiętych pasów – trafia do szpitala z licznymi obrażeniami. Odszkodowanie zmniejszone o 70%.

Sprawa 3: 16 lat później Kobieta występuje o zadośćuczynienie za śmierć męża, który zginął w wypadku… 16 lat wcześniej. Prawie 40-letni mąż podróżował jako pasażer Fiatem Cinquecento z pijanym kierowcą. Wcześniej razem pili – pasażer miał 2,5 promila, kierowca 3,3 promila.

Na łuku drogi kierowca zjechał z drogi i uderzył w drzewo. Zginęli obaj. Przyczynienie: 50%.

16 lat bólu, 16 lat bez męża. A odszkodowanie? Połowa.

„Ale ja nie wiedziałem, że jest pijany!”

To częsta linia obrony. I czasem – naprawdę rzadko – może się sprawdzić.

Aby przyczynienie zostało zastosowane, musisz wiedzieć lub móc się domyślać, że kierowca jest pod wpływem alkoholu. Jeśli:

• Piliście razem przed jazdą
• Wyczuwałeś zapach alkoholu
• Zauważyłeś nietypowe zachowanie kierowcy (chwiejny chód, niewyraźna mowa)
• Widziałeś, jak pije

…to trudno będzie przekonać sąd, że nie wiedziałeś.

Z drugiej strony, jeśli faktycznie nie miałeś pojęcia (kierowca pił w ukryciu, oszukał cię, sprawnie ukrywał stan nietrzeźwości) – masz szansę na pełne odszkodowanie. Ale to musisz udowodnić. A nie jest to łatwe.

Słowo od UFG – surowe, ale prawdziwe

Pozwolę sobie zacytować wiceprezes Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, Sławę Cwalińską-Weychert, która tę kwestię ujęła bezkompromisowo:

„Gdy pasażer wsiada do samochodu z nietrzeźwym kierowcą – często wcześniej pijąc z nim alkohol – to bierze na siebie nie tylko moralną współodpowiedzialność za ewentualny wypadek, ale również zgadza się na poniesienie finansowych konsekwencji związanych z własną szkodą. I o tym warto pamiętać decydując się na podróż z pijanym za kierownicą. Zamiast później obwiniać świat dookoła i mieć żal, że ubezpieczyciel czy sąd, po dokonaniu oceny zachowania poszkodowanego, zmniejszył mu odszkodowanie, jako następstwo jego przyczynienia się do powstania szkody.”

Brzmi surowo? Tak. Ale jest w tym prawda.

Moja rada: wyciągnij kluczyki ze stacyjki

Po latach prowadzenia takich spraw nauczyłem się jednego: nie ma żadnego usprawiedliwienia dla wsiadania do auta prowadzonego przez osobę pod wpływem alkoholu.

Nie ma. Żadnego.

Nie „niedaleko przecież”. Nie „przecież dobrze prowadzi po pijaku”. Nie „nie zostawię go samego”. Nie „nie stać mnie na taksówkę”.

Bo konsekwencje są dwojakie:

1. Fizyczne – możesz stracić zdrowie lub życie
2. Finansowe – twoje odszkodowanie zostanie drastycznie zmniejszone

Jedyna rozsądna decyzja to wyciągnięcie kluczyków ze stacyjki. Albo taksówka. Albo nocleg u gospodarza. Albo cokolwiek innego – byle nie ta przeklęta jazda.

Co robić, jeśli już do tego doszło?

Jeśli jednak znalazłeś się w takiej sytuacji – wsiadłeś do auta z pijanym kierowcą i doszło do wypadku – powinieneś:

1. Być szczerym ze swoim prawnikiem – nie ukrywaj okoliczności, to tylko pogorsza sprawę
2. Zbierać dowody ograniczające przyczynienie – może jednak nie wiedziałeś? Może kierowca był przekonujący? Może oszukał cię?
3. Przygotować się na zmniejszone odszkodowanie – lepiej mieć realistyczne oczekiwania niż rozczarowanie
4. Negocjować stopień przyczynienia – 70% to nie jest jedyna opcja, czasem da się wynegocjować 30-40%

Ale najlepiej… po prostu nie wsiadaj.

Podsumowanie: twój wybór, twoja odpowiedzialność

Prawo jest tu bezwzględne, ale uczciwe. Jeśli świadomie podejmujesz ryzyko, wsiadając do auta prowadzonego przez nietrzeźwą osobę – bierzesz na siebie odpowiedzialność za konsekwencje.

Moralne. Fizyczne. I finansowe.

To nie jest kara. To nie jest niesprawiedliwość. To logiczna konsekwencja twojego wyboru.

Dlatego za każdym razem, gdy widzisz, że ktoś pijany chce prowadzić – wyciągnij kluczyki. Zadzwoń po taksówkę. Zostań na noc. Ale nie wsiadaj.

Bo żadne odszkodowanie nie jest warte twojego życia. A zmniejszone odszkodowanie to tylko dodatkowy ból do już i tak tragicznej sytuacji.

A jakie są Wasze doświadczenia? Znacie kogoś, kto wsiadł z pijanym kierowcą? Jak to się skończyło? Podzielcie się w komentarzach – może wasze historie uratują komuś życie.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o praktyce kancelarii znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Jakiś czas temu zgłosił się do mnie klient z nietypowym, ale wcale nie odosobnionym problemem: zaparkował samochód pod kamienicą, a po kilku godzinach zastał auto uszkodzone przez spadające dachówki. Właściciel kamienicy miał OC, więc sprawa trafiła do ubezpieczyciela. Ku zaskoczeniu poszkodowanego, ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, argumentując, że dachówki spadły w wyniku działania siły wyższej – porywistego wiatru. Czy ubezpieczyciel miał rację?

To pytanie otwiera ciekawą dyskusję prawną o granicach odpowiedzialności właścicieli budynków i o tym, co tak naprawdę jest „siłą wyższą”. Postaram się to wyjaśnić.

Spis treści

1. Odpowiedzialność właściciela budowli – art. 434 Kodeksu cywilnego
2. Czym jest siła wyższa i czy porywisty wiatr nią jest?
3. Kto musi udowodnić, że była siła wyższa?
4. Czy stan dachu ma znaczenie?
5. Co z polisą OC – czy może wykluczyć siłę wyższą?
6. Praktyczne rady dla poszkodowanych
7. FAQ

Odpowiedzialność właściciela budowli – art. 434 Kodeksu cywilnego

Zacznijmy od podstaw prawnych. Odpowiedzialność właściciela kamienicy za szkody wyrządzone spadającymi dachówkami reguluje art. 434 § 1 Kodeksu cywilnego (KC):

„Za szkodę wyrządzoną przez zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części odpowiedzialny jest samoistny posiadacz budowli, chyba że zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części nie wynikło ani z braku utrzymania budowli w należytym stanie, ani z wady w budowie.”

Co to oznacza w praktyce?

1. Właściciel (samoistny posiadacz) budowli odpowiada „na zasadzie ryzyka” – czyli nawet jeśli nie zawinił, może ponosić odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez oderwanie się części budowli (np. dachówek, tynku, balkonu).
2. Uwolnienie od odpowiedzialności jest możliwe tylko wtedy, gdy właściciel udowodni, że:
   • Budowla była utrzymywana w należytym stanie (np. dach regularnie sprawdzany, dachówki dobrze zamocowane),
   • Nie było wady w budowie (np. błędów konstrukcyjnych, wadliwego montażu dachówek),
   • Szkoda nie wynikła z braku konserwacji (np. zniszczone więźby, obluzowane dachówki).
3. „Siła wyższa” jako ekskulpacja – w orzecznictwie przyjmuje się, że właściciel może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli udowodni, że szkoda wynikła z siły wyższej, której nie mógł przewidzieć ani jej zapobiec. Ale co to dokładnie znaczy?

Czym jest siła wyższa i czy porywisty wiatr nią jest?

Kodeks cywilny nie definiuje „siły wyższej” – to doktryna i orzecznictwo wypracowały kryteria. W praktyce za siłę wyższą uznaje się zdarzenia, które spełniają trzy warunki:

1. Zewnętrzny charakter – zdarzenie pochodzi spoza sfery kontroli danego podmiotu (np. nie jest wynikiem zaniedbań właściciela),
2. Niemożność przewidzenia (lub bardzo małe prawdopodobieństwo) – zdarzenie jest nadzwyczajne, nieprzewidywalne w danym miejscu i czasie,
3. Niemożność zapobieżenia – nawet przy zachowaniu należytej staranności nie można było mu przeciwdziałać.

Przykłady siły wyższej w polskim klimacie:

• Trzęsienie ziemi – w Polsce rzadkość, ale np. w 2004 r. było odczuwalne trzęsienie ziemi na Śląsku (siła ok. 4,4 w skali Richtera).
• Huragan – wiatr o prędkości powyżej 120 km/h (12 w skali Beauforta). Zdarza się, ale niezwykle rzadko (np. huragan Ksawery w 2017 r.).
• Katastrofalne opady śniegu – np. zaleganie śniegu o grubości 1-2 m, które przewyższa normy budowlane dla regionu.
• Tsunami – teoretycznie możliwe na wybrzeżu Bałtyku, ale historycznie nienotowane w Polsce.

Czy „porywisty wiatr” to siła wyższa?

Zazwyczaj nie. Burze, nawałnice, porywy wiatru (nawet do 80-100 km/h) zdarzają się w Polsce regularnie, zwłaszcza wiosną i latem. Budowniczy i właściciel budynku muszą to uwzględniać – dachówki powinny być zamontowane tak, by wytrzymały typowe dla naszego klimatu warunki atmosferyczne.

Żeby uznać wiatr za siłę wyższą, ubezpieczyciel (lub właściciel kamienicy) musiałby wykazać, że:

1. Wiatr miał nadzwyczajną siłę – np. huragan (powyżej 120 km/h) lub tornado, co w Polsce zdarza się wyjątkowo rzadko.
2. Zdarzenie było nieprzewidywalne – np. wg prognoz nie było alertów meteorologicznych, a huragan pojawił się nagle.
3. Nawet prawidłowo zamontowany dach by nie wytrzymał – czyli szkoda nastąpiłaby, nawet gdyby budowla była w idealnym stanie.

Jak to udowodnić?

Ubezpieczyciel (lub właściciel) powinien przedstawić:

• Zaświadczenie z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) – potwierdzające, że w danym dniu i miejscu wystąpiły zjawiska o parametrach wykraczających poza normę (np. wiatr powyżej 120 km/h).
• Dowody, że budowla była w należytym stanie – np. protokoły przeglądów technicznych dachu, zdjęcia, opinie rzeczoznawcy budowlanego.

Jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że „był porywisty wiatr, więc to siła wyższa”, ale nie przedstawia zaświadczenia IMGW ani dowodów na nadzwyczajność zjawiska – to nie ma podstaw, by uwolnić właściciela od odpowiedzialności.

Kto musi udowodnić, że była siła wyższa?

To kluczowe pytanie w sporze z ubezpieczycielem.

Zgodnie z art. 434 § 1 KC, to właściciel budowli (lub jego ubezpieczyciel) musi udowodnić, że szkoda nie wynikła z braku utrzymania budowli w należytym stanie ani z wady w budowie. Inaczej mówiąc:

• Poszkodowany nie musi udowadniać winy właściciela – wystarczy, że wykaże, iż dachówki oderwały się z jego budynku i uszkodziły auto.
• Właściciel/ubezpieczyciel musi się „wybronić” – czyli przedstawić dowody, że budowla była sprawna, a szkoda wynikła z siły wyższej.

Jeśli ubezpieczyciel twierdzi, że „to siła wyższa”, ale nie przedstawia żadnych dowodów (np. zaświadczenia IMGW, opinii rzeczoznawcy), to jego odmowa wypłaty odszkodowania jest bezpodstawna. Poszkodowany powinien:

1. Złożyć pisemną reklamację do ubezpieczyciela, żądając wypłaty lub uzasadnienia odmowy z dowodami.
2. Jeśli ubezpieczyciel dalej odmawia – skierować sprawę do sądu lub Rzecznika Finansowego.

Z naszego doświadczenia w kancelarii wiem, że sądy zazwyczaj wymagają konkretnych dowodów na siłę wyższą – nie wystarczy ogólnikowe stwierdzenie „był silny wiatr”.

Czy stan dachu ma znaczenie?

Absolutnie tak. Nawet jeśli wiatr był rzeczywiście silny (np. 90 km/h – typowa burza), właściciel nie uwolni się od odpowiedzialności, jeśli dach był zaniedbany.

Zgodnie z art. 434 KC, właściciel odpowiada, jeśli szkoda wynikła z:

• Braku utrzymania budowli w należytym stanie – np. dachówki były obluzowane, więźba dachowa zniszczona, rynny zablokowane.
• Wady w budowie – np. dachówki zostały zamontowane niezgodnie z normami budowlanymi, bez odpowiednich haków czy kleju.

Przykład z praktyki: Wyobraźmy sobie kamienicę w centrum miasta, której dach nie był konserwowany od 20 lat. Dachówki obluzowały się, więźba przerdzewiała. Podczas typowej burzy (wiatr 80 km/h) dachówki spadają na zaparkowane auto. Czy to siła wyższa?

Nie. Właściciel nie może się wykręcić „siłą wyższą”, bo przyczyna szkody leży w zaniedbaniach, a nie w nadzwyczajnym zjawisku atmosferycznym. Wiatr 80 km/h to typowa burza w Polsce – dach powinien być na nią przygotowany.

Co powinien zrobić właściciel?

Zgodnie z prawem budowlanym (Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane), właściciel budynku ma obowiązek:

• Przeprowadzać okresowe kontrole techniczne budynku (co najmniej raz na 5 lat – art. 62 ust. 1 pkt 2),
• Utrzymywać budynek w należytym stanie technicznym (art. 61 ust. 1).

Jeśli dach nie był sprawdzany ani konserwowany, a dachówki spadły – to właściciel ponosi odpowiedzialność, nawet jeśli wiał silny wiatr.

Co z polisą OC – czy może wykluczyć siłę wyższą?

Tutaj zaczyna się drugi wątek sprawy. Nawet jeśli sąd uzna, że właściciel odpowiada za szkodę (bo nie było siły wyższej lub dach był zaniedbany), to ubezpieczyciel OC może próbować uniknąć wypłaty, powołując się na wyłączenia w polisie.

Jak to działa?

Polisy OC posiadaczy nieruchomości (tzw. OC nieruchomości) często zawierają klauzule wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku szkód wyrządzonych przez:

• Siłę wyższą (zdefiniowaną w OWU),
• „Nadzwyczajne zjawiska atmosferyczne” (np. huragan, tornado),
• Zaniedbania konserwacyjne (jeśli właściciel nie dbał o budynek).

Co to oznacza dla poszkodowanego?

Jeśli sąd stwierdzi, że właściciel odpowiada za szkodę (bo nie wykazał siły wyższej), ale polisa OC wyłącza takie zdarzenia – to ubezpieczyciel nie zapłaci. Ale właściciel nadal jest zobowiązany – poszkodowany może dochodzić odszkodowania bezpośrednio od niego (np. w egzekucji komorniczej, jeśli wyrok sądowy potwierdzi roszczenie).

Z praktyki: Właściciel kamienicy ma polisę OC, ale w OWU jest zapis: „Ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody wyrządzone przez siłę wyższą”. Sąd uznaje, że dachówki spadły w wyniku zaniedbań konserwacyjnych (a nie siły wyższej), więc właściciel ponosi odpowiedzialność. Ubezpieczyciel próbuje się wykręcić, ale skoro sąd stwierdził, że nie było siły wyższej – ubezpieczyciel musi zapłacić (chyba że w polisie jest inne, konkretne wyłączenie, np. „zaniedbania konserwacyjne”).

Wniosek: Warto dokładnie przeczytać OWU polisy OC właściciela. Jeśli ubezpieczyciel odmawia, powołując się na siłę wyższą – sprawdź, czy rzeczywiście spełnione są kryteria (nadzwyczajność, nieprzewidywalność, niemożność zapobieżenia). Jeśli nie – to odmowa jest bezpodstawna.

Praktyczne rady dla poszkodowanych

Jeśli Twoje auto zostało uszkodzone przez spadające dachówki (lub inny element budowli):

1. Udokumentuj szkodę:
   • Zrób zdjęcia uszkodzonego auta i miejsca (widoczne dachówki, lokalizacja kamienicy),
   • Sporządź notatka o zdarzeniu (data, godzina, warunki pogodowe – najlepiej z portalu IMGW),
   • Zbierz zeznania świadków (jeśli są).
2. Ustal właściciela budynku:
   • Sprawdź w księdze wieczystej (dostęp online: ekw.ms.gov.pl),
   • Skontaktuj się z zarządcą (jeśli kamienica ma wspólnotę mieszkaniową).
3. Zgłoś szkodę do ubezpieczyciela OC właściciela:
   • Poproś właściciela o dane polisy OC nieruchomości (lub samodzielnie sprawdź w UFG – Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, jeśli właściciel odmawia współpracy).
4. Jeśli ubezpieczyciel odmawia, powołując się na siłę wyższą:
   • Żądaj dowodów: zaświadczenie IMGW, opinia rzeczoznawcy budowlanego,
   • Złóż reklamację – w piśmie wskaż, że nie przedstawiono dowodów na siłę wyższą,
   • Jeśli reklamacja odrzucona – skieruj sprawę do Rzecznika Finansowego (darmowo) lub do sądu.
5. Sprawdź własne ubezpieczenie AC:
   • Jeśli masz AC (autocasco), możesz zgłosić szkodę do swojego ubezpieczyciela – on wypłaci odszkodowanie, a potem będzie dochodzić zwrotu od OC właściciela kamienicy (regres).

FAQ

Czy właściciel kamienicy zawsze odpowiada za spadające dachówki?

Nie zawsze. Właściciel odpowiada, chyba że udowodni, że budowla była w należytym stanie, a szkoda wynikła z siły wyższej (np. huragan) lub innego zdarzenia zewnętrznego, którego nie mógł przewidzieć.

Czy porywisty wiatr to siła wyższa?

Zazwyczaj nie. Wiatr musiałby mieć nadzwyczajną siłę (np. huragan powyżej 120 km/h), a ubezpieczyciel musiałby przedstawić zaświadczenie IMGW potwierdzające to zjawisko. Typowe burze (80-100 km/h) nie są siłą wyższą.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel odmawia wypłaty, twierdząc, że to siła wyższa?

Złóż reklamację, żądając dowodów (zaświadczenie IMGW, opinia rzeczoznawcy). Jeśli ubezpieczyciel nie przedstawi dowodów – odmowa jest bezpodstawna. Możesz skierować sprawę do Rzecznika Finansowego lub sądu.

Czy mogę dochodzić odszkodowania od właściciela, jeśli jego ubezpieczyciel odmawia?

Tak. Jeśli sąd stwierdzi, że właściciel ponosi odpowiedzialność (bo nie było siły wyższej), to właściciel jest zobowiązany do zapłaty – nawet jeśli jego polisa OC tego nie pokrywa. Wtedy dochodzisz odszkodowania bezpośrednio od niego.

Czy moje AC może pokryć szkodę, jeśli OC właściciela odmawia?

Tak, jeśli masz autocasco (AC). Zgłoś szkodę do swojego ubezpieczyciela, który wypłaci odszkodowanie i będzie dochodzić zwrotu od OC właściciela (regres). Ale pamiętaj – możesz stracić zniżki w AC.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI: Radca Prawny Bartosz Kowalak ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań Tel.: +48 61 2224963 E-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Z mojego wieloletniego doświadczenia w prowadzeniu spraw przeciwko ubezpieczycielom wiem, że warsztaty samochodowe często rezygnują z dochodzenia swoich praw, bojąc się procesu sądowego. To błąd – bo sądy coraz częściej przyznają racje warsztatom, które rzetelnie dokumentują swoje roszczenia.

Spis treści

1. Kiedy warsztat ma prawo domagać się pełnego odszkodowania
2. Umowa cesji – fundament roszczenia warsztatu
3. Najczęstsze zarzuty ubezpieczycieli i jak się bronić
4. Stawki roboczogodziny – co jest uzasadnione
5. Najem pojazdu zastępczego – ile dni uzna sąd
6. Biegły sądowy w sprawie warsztatu
7. FAQ – najczęstsze pytania

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Kiedy warsztat ma prawo żądać pełnej kwoty od ubezpieczyciela?

Warsztat nabywa roszczenie od poszkodowanego na podstawie umowy cesji (art. 509 k.c.). To kluczowe, bo ubezpieczyciele regularnie podnoszą zarzut braku legitymacji procesowej, twierdząc że cesja jest nieważna.

Podstawowe warunki skutecznej cesji

Aby cesja była ważna, musi zawierać:

• Oznaczenie stron – kto przenosi wierzytelność i na kogo
• Przedmiot cesji – konkretne roszczenie o odszkodowanie
• Kauza – powód przelewu (najczęściej: zabezpieczenie kosztów naprawy)

Z praktyki kancelarii: Często spotykam cesje, w których zabrakło wyraźnego wskazania, że chodzi o zabezpieczenie kosztów naprawy. Ubezpieczyciel natychmiast to wykorzystuje, podnosząc zarzut braku kauzy. Właściwie sporządzona cesja powinna zawierać zapis typu: „w celu zabezpieczenia roszczeń warsztatu o zapłatę za naprawę pojazdu oraz najem pojazdu zastępczego”.

Umowa cesji – jak ją prawidłowo skonstruować?

Minimalny zakres umowy cesji

§ 1. Zlecenie naprawy
Poszkodowany zleca warsztatowi naprawę pojazdu [marka, nr rej.]
uszkodzonego w zdarzeniu z dnia [data].

§ 2. Najem pojazdu zastępczego (opcjonalnie)
Na czas naprawy poszkodowany najmuje pojazd zastępczy
[marka, nr rej.] za stawkę [X] zł netto za dobę.

§ 3. Cesja wierzytelności
Celem zabezpieczenia roszczeń warsztatu o zapłatę za naprawę
i najem pojazdu zastępczego, poszkodowany przenosi na warsztat
wierzytelność o odszkodowanie przysługującą mu względem
[nazwa ubezpieczyciela] z tytułu szkody nr [numer].

Częste błędy w umowach cesji

❌ Brak wskazania konkretnej szkody – cesja ogólnikowa „wszystkich roszczeń” może być kwestionowana

❌ Brak kauzy – samo stwierdzenie „cesja wierzytelności” bez wyjaśnienia po co

✅ Prawidłowo: Cesja zawarta tego samego dnia co zlecenie naprawy, odnosząca się do konkretnego zdarzenia, z wyraźnym wskazaniem zabezpieczenia kosztów naprawy.

Zasada pełnego odszkodowania – podstawa roszczeń warsztatu

Zgodnie z art. 361 § 2 k.c. odszkodowanie obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono. W praktyce oznacza to:

Zakres odszkodowania w sprawach warsztatowych

Koszty naprawy pojazdu:

• Roboczogodziny (prace blacharskie, lakiernicze, mechaniczne)
• Części zamienne
• Materiały lakiernicze
• Dodatkowe usługi (np. geometria)

Koszty najmu pojazdu zastępczego:

• Stawka dobowa za najem
• Czas technologiczny naprawy + czas na odbiór/wydanie pojazdu
• W szkodzie całkowitej: + czas na zakup nowego pojazdu (7-14 dni)

Koszty parkowania/holowania:

• Tylko gdy celowe i ekonomicznie uzasadnione
• Parkowanie wraku – okres od oględzin + 14 dni na zagospodarowanie

Stawki roboczogodziny – co sądy uznają za uzasadnione?

To najczęstsiej kwestionowany element przez ubezpieczycieli. Z doświadczenia wiem, że sądy stosują tu test rynkowości – porównują stawkę warsztatu ze średnią rynkową dla warsztatów porównywalnej kategorii.

Analiza konkretnej sprawy – wyrok SR w Poznaniu

W sprawie, którą analizowałem (sygn. X C 2526/17), warsztat stosował stawkę 128,40 zł netto, ubezpieczyciel chciał płacić według swojej stawki 100 zł za prace blacharskie i 110 zł za lakiernicze.

Wnioski z opinii biegłego:

• Średnia stawka dla serwisów nieautoryzowanych: 110,42 zł (blacharskie), 111,67 zł (lakiernicze)
• Średnia dla ASO i serwisów niezależnych łącznie: 125,93 zł (blacharskie), 128,33 zł (lakiernicze)
• Stawka warsztatu 128,40 zł była jedną z najwyższych, ale rynkową i uzasadnioną poziomem organizacji warsztatu

Sąd uznał stawkę 128,40 zł za uzasadnioną w sprawach OC, odrzucając weryfikację do stawek średnich.

Kiedy ubezpieczyciel może zweryfikować stawkę?

W ubezpieczeniu OC sprawcy: Ubezpieczyciel nie może narzucać stawek – odpowiada za pełną szkodę w granicach normalnego związku przyczynowego.

W ubezpieczeniu AC: OWU często przewidują stosowanie „średniej stawki” – tutaj weryfikacja jest dopuszczalna, jeśli wynika z umowy.

Najem pojazdu zastępczego – ile dni uzna sąd?

Formuła podstawowa (szkoda częściowa)

Uzasadniony czas najmu = 
Czas technologiczny naprawy (rbh / wydajność warsztatu)
+ Czas na zamówienie części (1-3 dni)
+ Czas na oględziny ubezpieczyciela (jeśli opóźnił)
+ Czas na odbiór/wydanie pojazdu (1-2 dni)

Przykład: Naprawa BMW 320D – technologiczny czas 12,9 rbh = 2 dni robocze. Wydajność warsztatu + odbiór/wydanie = 3 dni. Oględziny ubezpieczyciela opóźnione o tydzień = +7 dni. Dodatkowe oględziny (uszkodzenia ukryte) zgłoszone w międzyczasie = +12 dni. Razem: 22 dni najmu.

Formuła rozszerzona (szkoda całkowita)

Uzasadniony czas najmu =
Czas od szkody do decyzji o szkodzie całkowitej (oględziny)
+ 14 dni na zagospodarowanie wraku
+ 7-14 dni na zakup nowego pojazdu

Co ciekawe, sądy różnie oceniają moment końcowy. W analizowanej sprawie:

• Szkoda A: Poszkodowany zwrócił auto przed wypłatą odszkodowania – sąd uznał najem za uzasadniony do dnia zwrotu (39 dni)
• Szkoda B.: Poszkodowany czekał na wyrok sądu karnego ustalający sprawcę – sąd uznał najem za uzasadniony przez 84 dni, bo to ubezpieczyciel wstrzymywał się z decyzją

Postępowanie karne w tle – czy warsztat musi czekać?

Stanowisko ubezpieczycieli: „Nie możemy przyznać odpowiedzialności, bo toczy się postępowanie karne ustalające sprawcę.”

Stanowisko sądów: Ubezpieczyciel ma narzędzia do samodzielnego ustalenia przebiegu zdarzenia (policja, świadkowie, eksperci). Jeśli wstrzymuje się z decyzją czekając na wyrok, czyni to na własne ryzyko – koszty najmu w tym czasie obciążają ubezpieczyciela.

Oferta ubezpieczyciela: najem za 86 zł – czy warsztat musi informować klienta?

To kluczowe zagadnienie po uchwale SN III CZP 20/17. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że koszty najmu przewyższające ofertę ubezpieczyciela są objęte odszkodowaniem, jeśli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Test „oferty równorzędnej”

Aby warsztat/poszkodowany mógł bezpiecznie kontynuować najem po wyższej stawce, oferta ubezpieczyciela musi spełniać łącznie:

1. Pojazd równorzędny (klasa, stan techniczny, rok produkcji)
2. Dostępność bez zbędnej zwłoki (nie „zadzwoń za tydzień”)
3. Brak dodatkowych obciążeń (kaucja, limit km, blokada karty)
4. Wygodne warunki odbioru/zwrotu (nie „przywieź auto do nas co 3 dni”)

Z praktyki: Ubezpieczyciele często wysyłają ogólnikowe maile typu „możemy zorganizować najem za 86 zł, skontaktuj się” – bez konkretów. Taka oferta nie spełnia testu równorzędności, bo nie wiadomo jakie auto, kiedy dostępne, na jakich warunkach.

Obowiązki warsztatu wobec poszkodowanego

Warsztat nie ma obowiązku poszukiwania najtańszej oferty dla poszkodowanego. Ale jeśli poszkodowany otrzymał konkretną, równorzędną ofertę od ubezpieczyciela, a mimo to wynajął auto drożej – warsztat powinien go o tym poinformować.

Dlaczego? Bo w procesie sądowym ubezpieczyciel podniesie zarzut naruszenia zasady minimalizacji szkody (art. 826 § 1 k.c.). Jeśli poszkodowany świadomie wybrał droższy wariant bez uzasadnionych powodów – sąd może obciąć koszty do poziomu oferty ubezpieczyciela.

Ile czasu na reakcję?

Sądy uznają, że poszkodowany powinien zareagować w ciągu 2-5 dni od otrzymania konkretnej oferty. W analizowanych sprawach:

• Oferta z 19.08.2016 → sąd uznał najem po stawce warsztatu za uzasadniony przez 2 dni
• Protokół szkody podpisany 24.11.2016 z ofertą → najem po stawce warsztatu uznany od razu za nieuzasadniony

Parkowanie, holowanie, przechowywanie wraku – kiedy ubezpieczyciel musi zapłacić?

Test celowości dla parkowania

Sądy stosują test alternatywy: czy poszkodowany miał realną możliwość przechowywania pojazdu w innym miejscu bez kosztów?

Przykłady:

• ✅ Poszkodowany mieszka w mieszkaniu, parking przy ulicy → przechowywanie u warsztatu uzasadnione
• ❌ Poszkodowany ma garaż na posesji → przechowywanie u warsztatu nieuzasadnione

Ile dni parkowania uzna sąd?

Formuła standardowa (szkoda całkowita):

Dni oględzin + 14 dni na zagospodarowanie wraku

Przykład: Oględziny 8 dni po szkodzie → parkowanie 22 dni (8+14).

Ważne: Jeśli poszkodowany aktywnie poszukuje nabywcy wraku i sprzedaje go przed upływem 14 dni – sąd uzna okres krótszy.

Holowanie – co z „drugim holowaniem”?

Holowanie z miejsca zdarzenia do warsztatu – zawsze uzasadnione.

Holowanie z warsztatu do innego miejsca – tylko jeśli:

• Pojazd był niezdatny do jazdy
• Zmiana miejsca była konieczna (np. sprzedaż wraku)
• Warsztat nie mógł przechowywać pojazdu dłużej

Biegły sądowy w sprawie warsztatu – czego się spodziewać?

Kto i jak wyznacza biegłego

Sąd z urzędu wyznacza biegłego z listy biegłych sądowych prowadzonej przez prezesa sądu. Strony mogą wskazać biegłego, ale sąd nie jest tym związany.

Jakie pytania stawia sąd biegłemu

Typowe tezy dowodowe:

1. Jaka jest średnia stawka roboczogodziny dla warsztatów porównywalnej kategorii w regionie?
2. Jaki był technologiczny czas naprawy pojazdu [marka, model]?
3. Jaki był uzasadniony okres najmu pojazdu zastępczego?
4. Czy pojazd bezpośrednio po szkodzie był jezdny?

Z mojego doświadczenia: Sądy rzadko pytają o rynkowość stawki konkretnego warsztatu – pytają o stawki średnie lub dla warsztatów porównywalnych. To kluczowa różnica.

Jak warsztat może wpłynąć na opinię

Dokumenty, które warto mieć:

• Operat szacunkowy własnych stawek (co wpływa na ich wysokość: sprzęt, certyfikaty, szkolenia)
• Porównanie z cenami warsztatów współpracujących z ubezpieczycielami
• Potwierdzenie organizacji warsztatu (np. audyt zewnętrzny)

Ważne: Biegły bada rynek lokalny – warto mieć porównanie stawek z Poznania (albo innego miasta, gdzie działa warsztat), a nie ogólnopolskie.

Zarzuty do opinii biegłego

Masz 14 dni od doręczenia opinii na zgłoszenie zarzutów. Typowe zarzuty:

❌ Biegły nie zbadał stawek warsztatów porównywalnej kategorii – uwzględnił tylko serwisy ekonomiczne

❌ Biegły pominął czas na zamówienie części – liczył tylko technologiczny czas prac

❌ Biegły nie wyjaśnił metodologii – skąd wziął dane o średnich stawkach

Co dalej? Sąd zarządza uzupełnienie opinii (te same pytania do tego samego biegłego) albo dopuszcza opinię kolejnego biegłego (inne pytania lub inny biegły).

Najczęstsze zarzuty ubezpieczycieli i jak się bronić

TOP 5 zarzutów formalnych

1. Brak legitymacji procesowej – nieważność cesji

Zarzut: „Cesja nie zawiera kauzy, jest nieważna.”

Obrona: Wskaż w odpowiedzi na sprzeciw dokładnie, gdzie w umowie cesji znajduje się kauza. Cytuj § umowy: „Celem zabezpieczenia roszczeń warsztatu…”. Przytocz art. 509 k.c. i art. 353¹ k.c. (swoboda umów).

Orzecznictwo: Sądy konsekwentnie uznają, że zabezpieczenie roszczeń warsztatu to wystarczająca kauza cesji.

2. Właściciel pojazdu to kto inny (leasing, współwłasność)

Zarzut: „Cesję podpisał X, a właścicielem jest Y, cesja nieważna.”

Obrona:

• Jeśli leasing: sprawdź czy wykup już nastąpił, przedłóż dowód rejestracyjny
• Jeśli współwłasność: wykaż że pozostali współwłaściciele zgadzali się na naprawę (zeznania świadków, pełnomocnictwo)

3. Umowa najmu podpisana przez inną osobę niż faktura

Zarzut: „Umowę najmu podpisał A, fakturę wystawiono na B.”

Obrona: Wykaż że A działał z upoważnienia B (pełnomocnictwo, upoważnienie) albo że B jako właściciel pojazdu dorozumiale akceptował najem (świadkowie, wymiana maili).

4. Przedawnienie roszczenia

Zarzut: „Minęły 3 lata od szkody, roszczenie przedawnione.”

Obrona: Termin liczy się od dnia, gdy wierzytelność stała się wymagalna. Jeśli ubezpieczyciel wydał decyzję w listopadzie 2016, pozew z listopada 2019 jest w terminie. Wezwanie do zapłaty przerywa bieg przedawnienia .

TOP 5 zarzutów merytorycznych

1. Stawka roboczogodziny zawyżona

Zarzut: „Stawka 128 zł netto jest rażąco wygórowana, średnia to 100 zł.”

Obrona:

• Przedstaw operat szacunkowy własnych stawek
• Porównaj z ASO (średnia 125-128 zł)
• Wskaż opinie biegłych z innych spraw
• Podkreśl: rynkowa ≠ średnia. Sąd nie nakazuje stosowania cen przeciętnych.

Orzecznictwo: Wyrok SR Poznań X C 2526/17 – stawka 128,40 zł uznana za rynkową mimo że jedna z najwyższych.

2. Czas najmu pojazdu zastępczego zawyżony

Zarzut: „Naprawa to 3 dni, wynajęli na 22 dni.”

Obrona:

• Przedstaw arkusz technologiczny (czas prac + czas na części + oględziny)
• Wykaż dodatkowe oględziny (maile ze zgłoszeniem ukrytych uszkodzeń)
• W szkodzie całkowitej: dodaj 7-14 dni na zakup nowego pojazdu

Wskazówka: Jeśli ubezpieczyciel opóźniał oględziny lub przyjęcie odpowiedzialności – czas najmu go obciąża.

3. Stawka najmu pojazdu zastępczego zawyżona

Zarzut: „Oferowaliśmy najem za 86 zł, wynajęli za 110 zł – zasada minimalizacji szkody.”

Obrona:

• Sprawdź czy oferta była równorzędna (klasa auta, dostępność, warunki)
• Wykaż że oferta była ogólnikowa (brak konkretów, tylko „zadzwoń do nas”)
• Jeśli oferta była konkretna – ustal czas reakcji (2-5 dni od otrzymania)

Uchwała SN III CZP 20/17: Nadwyżka nad ofertą ubezpieczyciela jest uzasadniona, jeśli poszkodowany miał powody by nie skorzystać (np. niedostępność, kaucja, limit km).

4. Parkowanie pojazdu nieuzasadnione

Zarzut: „Poszkodowany mógł przechowywać pojazd na własnej posesji.”

Obrona:

• Zeznania świadka-poszkodowanego (mieszkanie, brak garażu)
• Wykaż konieczność przechowywania u warsztatu (np. oczekiwanie na decyzję o szkodzie całkowitej)

Pamiętaj: Sąd bada to kazuistycznie – nie ma sztywnych reguł.

5. W AC: brak uzgodnienia kosztów naprawy

Zarzut: „OWU wymagają uzgodnienia kosztów, poszkodowany naprawił bez kontaktu.”

Obrona:

• Sprawdź czy OWU rzeczywiście to przewidują
• Wykaż że ubezpieczyciel sam sporządził kosztorys i wypłacił część odszkodowania – tym samym uznał naprawę
• Podkreśl: przepisy k.c. (pełne odszkodowanie) są ważniejsze niż OWU, które są tylko wzorcem umownym

FAQ – najczęstsze pytania warsztatów

Czy mogę pozwać ubezpieczyciela bez cesji od poszkodowanego?

Nie. Warsztat nie ma własnego roszczenia wobec ubezpieczyciela sprawcy – roszczenie przysługuje poszkodowanemu. Dopiero cesja przenosi to roszczenie na warsztat.

Czy warto ugadać się przed rozprawą?

Jeśli ubezpieczyciel proponuje 70-80% roszczenia – często tak. Unikasz ryzyka niekorzystnego rozstrzygnięcia i długiego procesu. Wszystko zależy od siły Twojej sprawy.

Ile kosztuje proces?

• Opłata sądowa: 5% wartości przedmiotu sporu (min. 30 zł, max. 200 000 zł)
• Koszty zastępstwa: według stawek minimalnych (np. w sprawie o 10 000 zł → ok. 3400 zł )
• Biegły: zwykle 1000-3000 zł (płaci strona przegrywająca)

Co jeśli przegram?

Zwrócisz ubezpieczycielowi jego koszty (opłata, adwokat, biegły). W sprawie o 10 tys. zł to może być 5-8 tys. zł.

Jak długo trwa proces?

Od pozwu do wyroku I instancji: 12-24 miesiące. Apelacja: kolejne 12-18 miesięcy. W sumie możesz czekać 2-3 lata na prawomocne rozstrzygnięcie.

Czy można się dogadać bez sądu?

Zawsze warto spróbować. Wyślij wezwanie do zapłaty, przedstaw argumenty, zaproponuj rozmowę. Jeśli ubezpieczyciel się ugnie – oszczędzisz czas i pieniądze.

Najważniejsze wnioski

✅ Umowa cesji to podstawa – bez niej nie masz roszczenia wobec ubezpieczyciela

✅ Stawka rbh musi być rynkowa – niekoniecznie średnia, ale uzasadniona poziomem organizacji warsztatu

✅ Czas najmu = technologia + oględziny + części + odbiór – w szkodzie całkowitej +7-14 dni na zakup nowego pojazdu

✅ Oferta ubezpieczyciela musi być równorzędna – ogólniki typu „zadzwoń” nie wystarczą

✅ Parkowanie tylko gdy celowe – jeśli poszkodowany ma garaż, nie ma racji bytu

✅ Biegły ustala średnie stawki – przygotuj dokumenty potwierdzające Twoje stawki

✅ Proces trwa lata i kosztuje – oszacuj opłacalność przed pozwem

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Niniejszy artykuł powstał w oparciu o doświadczenie zespołu prawników specjalizujących się w sprawach warsztatów samochodowych. Od lat wspieramy warsztaty z całej Polski w dochodzeniu roszczeń od ubezpieczycieli, tłumacząc zawiłości prawa z pasją i zaangażowaniem.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań: Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań tel. +48 61 2224963 e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl www: https://prawnikododszkodowan.pl/

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

W każdej sprawie sądowej przeciwko ubezpieczycielowi kluczem do sukcesu jest dokumentacja. Nie wystarczy powiedzieć sądowi „przecież tak było” – trzeba to udowodnić. W analizowanej sprawie z Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce (sygn. I C 808/17) warsztat wygrał 12.630 zł z dochodzonej kwoty 22.222 zł. Głównym powodem częściowego oddalenia powództwa były braki w dokumentacji.

Warsztat nie udowodnił, że poszkodowany nie mógł przechowywać wraku na swojej posesji – przez co sąd oddalił roszczenie o zwrot kosztów parkowania. W innej szkodzie warsztat nie przedstawił umowy najmu pojazdu zastępczego – ubezpieczyciel kwestionował stawkę i okres najmu.

Co ciekawe, właściwa dokumentacja nie tylko zwiększa szanse na wygraną w sądzie, ale często eliminuje potrzebę procesu – ubezpieczyciel, widząc kompletne dokumenty, sam wypłaca odszkodowanie.

Spis treści

1. Dlaczego dokumentacja ma znaczenie – czego dowodzisz w sądzie?
2. Checklista dokumentów w każdej szkodzie (dzień po dniu)
3. Jak dokumentować kontakt z ubezpieczycielem?
4. Protokoły szkody – co podpisywać, a czego unikać
5. Fotografie pojazdu – jakie i kiedy robić
6. Przechowywanie dokumentacji – jak długo i w jakiej formie

Dlaczego dokumentacja ma znaczenie – czego dowodzisz w sądzie?

Proces z ubezpieczycielem to nie dyskusja o tym, „jak powinno być”, ale udowadnianie faktów. W praktyce kancelarii spotykamy się z sytuacjami, w których warsztat ma rację merytorycznie, ale przegrywa, bo nie ma dowodów.

Czego musisz dowieść w sądzie?

1. Legitymacja procesowa (cesja) – że masz prawo dochodzić roszczenia w imieniu poszkodowanego.
2. Wysokość szkody – że koszt naprawy/najmu był taki, jaki podajesz.
3. Związek przyczynowy – że wydatki były konieczne i wynikały ze szkody.
4. Rynkowość stawek – że Twoje ceny (rbh, najem) są rynkowe, nie zawyżone.
5. Okres najmu/naprawy – że czas najmu pojazdu zastępczego był uzasadniony.
6. Brak możliwości minimalizacji szkody – że poszkodowany nie mógł uniknąć kosztów (np. przechowywać wraku u siebie).

Każdy z tych elementów wymaga osobnych dowodów. Brak dokumentacji = ryzyko, że sąd uwzględni wersję ubezpieczyciela.

Checklista dokumentów w każdej szkodzie (dzień po dniu)

Poniżej przedstawiam praktyczną checklistę – co zbierać i kiedy, by mieć kompletną dokumentację na wypadek sporu.

DZIEŃ SZKODY – pierwsze czynności

☐ Protokół przyjęcia pojazdu do warsztatu

• Data i godzina przyjęcia,
• Stan pojazdu (uszkodzenia widoczne),
• Zdjęcia pojazdu z każdej strony + uszkodzenia,
• Podpis poszkodowanego.

☐ Umowa zlecenia naprawy powypadkowej

• Strony umowy (warsztat + poszkodowany),
• Zlecenie naprawy pojazdu,
• Cesja wierzytelności na warsztat (art. 509 k.c.),
• Podpis poszkodowanego.

☐ Umowa najmu pojazdu zastępczego (jeśli dotyczy)

• Strony, przedmiot najmu, stawka dobowa, okres najmu,
• Podpis poszkodowanego.

☐ Protokół wydania pojazdu zastępczego

• Data wydania, stan pojazdu (km, paliwo, uszkodzenia),
• Podpis poszkodowanego.

☐ Zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi

• Mailem lub telefonicznie (zapisz datę i godzinę),
• Powiadom ubezpieczyciela, że pojazd jest u Ciebie.

Dlaczego to ważne? Ubezpieczyciel musi wiedzieć, gdzie jest pojazd, by mógł przeprowadzić oględziny. Jeśli tego nie zrobisz, może twierdzić, że „nie miał możliwości weryfikacji szkody”.

PIERWSZE DNI – kontakt z ubezpieczycielem

☐ Protokół szkody od ubezpieczyciela

• Rzeczoznawca ubezpieczyciela przeprowadza oględziny i sporządza protokół,
• Przeczytaj dokładnie protokół przed podpisaniem,
• Jeśli protokół zawiera informację o ofercie najmu pojazdu zastępczego – przekaż ją poszkodowanemu (o tym więcej w kolejnym artykule).

☐ Kosztorys ubezpieczyciela

• Zwykle w ciągu kilku dni po oględzinach,
• Porównaj z rzeczywistymi kosztami naprawy,
• Jeśli są rozbieżności (stawka rbh, części), udokumentuj różnice.

☐ Mail/pismo z informacją o ofercie najmu

• Jeśli ubezpieczyciel proponuje najem pojazdu zastępczego (np. za 86 zł/dobę),
• Zachowaj maila – to dowód, że oferta została przedstawiona,
• Prześlij ją poszkodowanemu – unikniesz zarzutu, że „ukryłeś informację”.

W TRAKCIE NAPRAWY – na bieżąco

☐ Dokumentacja dodatkowych uszkodzeń

• Jeśli w trakcie naprawy wykryjesz dodatkowe uszkodzenia (np. podczas demontażu),
• Od razu zgłoś ubezpieczycielowi mailem z załącznikami (zdjęcia),
• Poczekaj na akceptację przed kontynuowaniem naprawy (dodatkowe oględziny).

☐ Korespondencja z ubezpieczycielem

• Wszystkie maile, pisma, SMSy – zachowuj w osobnym folderze,
• Rozmowy telefoniczne – notuj datę, godzinę, treść rozmowy, z kim rozmawiałeś.

Z praktyki: W sprawie Seat Cordoba ubezpieczyciel twierdził, że „nie mógł szybko ustalić odpowiedzialności, bo toczył się proces karny”. Warsztat wygrał, bo miał maile dokumentujące, że:

• W dniu 2.09.2016 ubezpieczyciel przesłał dokumenty o szkodzie całkowitej,
• W dniu 20.09.2016 warsztat zapytał o stan likwidacji,
• W dniu 21.09.2016 ubezpieczyciel odpowiedział, że „trwają czynności mające na celu przyjęcie odpowiedzialności”.

Bez tej korespondencji sąd mógłby uznać, że opóźnienie było uzasadnione.

PO NAPRAWIE – finalizacja

☐ Faktura za naprawę

• Szczegółowy wykaz prac (rbh) i części,
• Stawka za roboczogodzinę – taka sama jak w kosztorysie (jeśli go sporządziłeś),
• Data wystawienia, podpis poszkodowanego (jeśli odbiera pojazd).

☐ Faktura za najem pojazdu zastępczego

• Okres najmu (od – do),
• Liczba dni, stawka dobowa, kwota łączna,
• Zgodność z umową najmu.

☐ Protokół zwrotu pojazdu zastępczego

• Data zwrotu, stan pojazdu, km, paliwo,
• Podpis poszkodowanego.

☐ Protokół wydania naprawionego pojazdu

• Data wydania, potwierdzenie wykonania naprawy,
• Podpis poszkodowanego.

SZKODA CAŁKOWITA – dodatkowe dokumenty

☐ Umowa sprzedaży pozostałości (jeśli dotyczy)

• Data sprzedaży wraku,
• Kwota uzyskana ze sprzedaży,
• Nabywca (dane).

☐ Zaświadczenie o demontażu pojazdu

• Jeśli wrak został zdemontowany,
• Dokument ze stacji demontażu.

☐ Dokumentacja parkowania pojazdu

• Ile dni pojazd był parkowany u Ciebie,
• Dlaczego poszkodowany nie mógł przechowywać go u siebie (oświadczenie poszkodowanego).

Pułapka: W sprawie Volkswagen Polo poszkodowany zeznał, że mógł przechowywać pojazd w swoim garażu. Sąd oddalił roszczenie o zwrot kosztów parkowania, mimo że warsztat wystawił fakturę. Gdyby warsztat miał oświadczenie poszkodowanego, że „nie ma miejsca do przechowania wraku”, inaczej by to wyglądało.

Jak dokumentować kontakt z ubezpieczycielem?

To kluczowy element – w sądzie często spór dotyczy tego, kto, kiedy i co wiedział. Ubezpieczyciele argumentują:

• „Nie wiedzieliśmy, że trwa najem pojazdu zastępczego”,
• „Poszkodowany nie zgłosił dodatkowych uszkodzeń”,
• „Warsztat nie poinformował o ofercie najmu”.

Maile – najlepszy dowód

Każdą istotną informację przekazuj ubezpieczycielowi mailem i zachowuj odpowiedzi.

Przykładowe maile, które warto wysłać:

1. Zgłoszenie szkody: „Informujemy, że pojazd [marka, nr rej.] po szkodzie z dnia [data] znajduje się w naszym warsztacie. Poszkodowany: [imię, nazwisko]. Prosimy o wyznaczenie terminu oględzin.”
2. Zgłoszenie dodatkowych uszkodzeń: „Podczas demontażu [część] wykryliśmy dodatkowe uszkodzenie [opis]. Załączamy zdjęcia. Prosimy o dodatkowe oględziny.”
3. Zapytanie o stan likwidacji: „Uprzejmie prosimy o informację, na jakim etapie jest likwidacja szkody [nr szkody]. Poszkodowany korzysta z pojazdu zastępczego od [data].”
4. Potwierdzenie otrzymania oferty najmu: „Potwierdzamy otrzymanie Państwa oferty najmu pojazdu zastępczego za [kwota] zł/dobę. Informacja została przekazana poszkodowanemu.”

Dlaczego maile? Bo masz datę, treść i potwierdzenie (lub brak odpowiedzi – też cenny dowód).

Rozmowy telefoniczne – notuj

Jeśli rozmawiasz z likwidatorem szkody telefonicznie, od razu po rozmowie zapisz:

• Data i godzina,
• Z kim rozmawiałeś (imię, nazwisko),
• Temat rozmowy,
• Ustalenia.

Przykład notatki: „12.10.2024, godz. 10:30, rozmowa z panią Anną Kowalską (likwidator, tel. 500-XXX-XXX). Temat: termin oględzin pojazdu BMW. Ustalono: oględziny w dniu 15.10.2024 o godz. 14:00.”

W przypadku sporu to może być jedyny dowód, że „ubezpieczyciel wiedział” o danym fakcie.

Protokoły szkody – co podpisywać, a czego unikać

Protokół szkody to dokument sporządzany przez rzeczoznawcę ubezpieczyciela po oględzinach pojazdu. Często zawiera on więcej niż opis uszkodzeń – i tu kryje się pułapka.

Co zwykle zawiera protokół szkody?

1. Opis uszkodzeń – co jest uszkodzone w pojeździe.
2. Ustalenia co do odpowiedzialności – kto jest sprawcą szkody (na podstawie zgłoszenia poszkodowanego).
3. Informacja o możliwości naprawy – czy szkoda częściowa czy całkowita.
4. Oferta najmu pojazdu zastępczego – np. „Ubezpieczyciel oferuje najem za 86 zł/dobę”.
5. Oferta naprawy w sieci partnerskiej – np. „Możliwość naprawy z rabatem 15%”.

Co podpisać, a czego unikać?

☑️ Podpisz:

• Opis uszkodzeń – jeśli się zgadza.
• Potwierdzenie, że oględziny się odbyły.

❌ Nie podpisuj (lub dopisz zastrzeżenie):

• Zgoda na „stawkę rbh zgodnie z tabelą ubezpieczyciela” – to nie jest Twoja decyzja, tylko poszkodowanego.
• Zgoda na „naprawę w warsztacie partnerskim” – znowu, nie Twoja decyzja.
• „Potwierdzam, że zostałem poinformowany o ofercie najmu” – jeśli nie byłeś, nie potwierdzaj.

Praktyczna rada: Jeśli w protokole jest zapis, z którym się nie zgadzasz, dopisz odręcznie przed podpisaniem: „Podpisuję z zastrzeżeniem, że nie zgadzam się z [punkt X].”

Przykład z praktyki

W sprawie Nissan Micra protokół szkody zawierał informację: „Ubezpieczyciel oferuje możliwość organizacji najmu pojazdu zastępczego wraz z pokryciem jego kosztów. Stawka brutto za dobę najmu pojazdu klasy B wynosi 86 zł.”

Poszkodowana podpisała protokół, co ubezpieczyciel wykorzystał w sądzie, argumentując: „Poszkodowana wiedziała o ofercie, ale zignorowała ją i wynajęła auto drożej”.

Sąd ostatecznie uwzględnił stawkę ubezpieczyciela (86 zł), oddalając część roszczenia warsztatu. Gdyby warsztat od razu poinformował poszkodowanego o ofercie i poszkodowana świadomie wybrała wyższą stawkę (np. ze względu na brak kaucji), argumentacja byłaby mocniejsza.

Fotografie pojazdu – jakie i kiedy robić

Zdjęcia to jeden z najważniejszych dowodów w sprawie – mówi się, że „obraz wart tysiąc słów”. W praktyce sądowej często zdarza się, że ubezpieczyciel kwestionuje zakres uszkodzeń, twierdząc, że „uszkodzenie było mniejsze” lub „mogło powstać później”.

Kiedy robić zdjęcia?

1. Dzień szkody (przyjęcie pojazdu)
   • Pojazd z każdej strony (przód, tył, lewa, prawa strona),
   • Wszystkie uszkodzenia z bliska,
   • Wnętrze pojazdu (jeśli dotyczy),
   • Licznik przebiegu (ważne dla najmu pojazdu zastępczego).
2. Przed oględzinami ubezpieczyciela
   • Zaktualizowane zdjęcia uszkodzeń (na wypadek, gdyby rzeczoznawca coś „przeoczył”).
3. Podczas demontażu (jeśli wykryjesz dodatkowe uszkodzenia)
   • Zdjęcia uszkodzeń ukrytych (np. wygięcie ramy, uszkodzenie przewodów),
   • Natychmiast wyślij do ubezpieczyciela z wnioskiem o dodatkowe oględziny.
4. Po naprawie
   • Pojazd z każdej strony (dowód, że naprawa została wykonana),
   • Naprawione elementy z bliska.

Jakie zdjęcia robić?

☑️ Dobrze:

• Pojazd na tle warsztatu (widoczna lokalizacja),
• Data i godzina na zdjęciu (funkcja aparatu/telefonu),
• Zbliżenia na konkretne uszkodzenia,
• Numer rejestracyjny widoczny na zdjęciu.

❌ Źle:

• Zdjęcia nieostre, z daleka,
• Brak widoczności, co jest sfotografowane,
• Zdjęcia bez daty (można podważyć, kiedy zostały zrobione).

Rada praktyczna: Zrób więcej zdjęć niż mniej – w sądzie lepiej mieć 50 zdjęć i pokazać 10, niż mieć 10 i żałować, że czegoś nie sfotografowałeś.

Przechowywanie dokumentacji – jak długo i w jakiej formie

Jak długo przechowywać?

Minimum 3 lata od dnia wystawienia faktury (termin przedawnienia roszczeń cywilnych – art. 118 k.c.).

Praktycznie: 5 lat to bezpieczny okres, bo:

• Proces może trwać 2-3 lata,
• Apelacja to kolejny rok,
• Egzekucja wyroku to kolejne miesiące.

Jeśli sprawa trafi do sądu, dokumentację przechowuj do prawomocnego zakończenia sprawy + rok.

W jakiej formie?

Oryginały papierowe:

• Umowy (cesja, najem, zlecenie naprawy) – koniecznie oryginał z podpisem,
• Faktury – oryginał lub kopia potwierdzona za zgodność,
• Protokoły szkody – oryginał lub kopia.

Skany/kopie elektroniczne:

• Maile – eksportuj do PDF (na wypadek utraty dostępu do skrzynki),
• Zdjęcia – w folderze nazwisanym nazwiskiem poszkodowanego + nr szkody,
• Korespondencja – PDF lub skany.

Backup: Dokumentacja elektroniczna w chmurze (Google Drive, Dropbox) lub na zewnętrznym dysku – na wypadek awarii komputera.

Najczęstsze pytania – FAQ

Co jeśli nie mam części dokumentów – czy mogę wygrać w sądzie? Zależy, czego brakuje. Brak umowy cesji = brak legitymacji procesowej (przegrana). Brak zdjęć pojazdu = trudniej udowodnić zakres uszkodzeń (częściowa przegrana). Każdy dokument ma swoją wagę – im więcej brakuje, tym większe ryzyko.

Czy mogę sporządzić dokumenty „z datą wsteczną”, jeśli zapomniałem na początku? Ryzykowne. Ubezpieczyciel może to zakwestionować, a sąd uzna za „dokument stworzony na potrzeby procesu”. Lepiej mieć autentyczne dokumenty z odpowiednią datą.

Jak długo ubezpieczyciel ma na wypłatę odszkodowania? 30 dni od zgłoszenia szkody, a jeśli wyjaśnienie okoliczności jest niemożliwe w tym terminie – 14 dni od momentu, gdy stanie się możliwe . Przekroczenie terminu = odsetki za opóźnienie.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel nie odpowiada na maile? Wyślij pismo polecone za potwierdzeniem odbioru. Brak odpowiedzi = dowód na opieszałość ubezpieczyciela (przydatne w sądzie przy rozliczaniu czasu najmu pojazdu zastępczego).

Czy muszę udostępnić ubezpieczycielowi wszystkie dokumenty? Na etapie likwidacji szkody – tak, to ułatwia wypłatę odszkodowania. W procesie sądowym – tylko te, które przedłożysz jako dowody (lista dokumentów w pozwie).

Podsumowanie – najważniejsze punkty

✅ Dokumentacja to klucz do wygranej – bez dowodów nie udowodnisz roszczeń w sądzie.

✅ Checklista dokumentów dzień po dniu – od przyjęcia pojazdu do wydania po naprawie.

✅ Maile > rozmowy telefoniczne – każdą istotną informację przekazuj mailem.

✅ Protokół szkody: czytaj przed podpisaniem – nie zgadzaj się na zapisy, które Cię wiążą.

✅ Zdjęcia z każdego etapu – przyjęcie, uszkodzenia, dodatkowe oględziny, po naprawie.

✅ Archiwizacja minimum 3-5 lat – papierowe oryginały + skany w chmurze.

Z praktyki: Warsztat, który wygrywa sprawy z ubezpieczycielami, to warsztat, który traktuje dokumentację priorytetowo od pierwszego dnia szkody. Nie zostawiaj tego na koniec – bo wtedy może być za późno.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań: Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań tel. +48 61 2224963 e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl www: https://prawnikododszkodowan.pl/

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce, sygn. I C 808/17
• Kodeks cywilny, art. 118, art. 509, art. 817
• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 14

To jedno z najtrudniejszych pytań, jakie muszę sobie zadawać jako prawnik: czy walczyć o 0% przyczynienia klienta, czy zaakceptować 10-20-30% i skupić się na wysokości odszkodowania?

Dzisiaj opowiem Wam o decyzji, która budzi kontrowersje nawet wśród moich kolegów po fachu. O sprawie, w której świadomie zgodziliśmy się na 20% przyczynienia klienta. Bez walki. Od razu.

Czy to był błąd? Czy można było inaczej? Czy strategia się opłaciła?

Spis treści

1. Czym jest przyczynienie i jak wpływa na odszkodowanie
2. Sprawa Janka – dlaczego od razu zgodziliśmy się na 20%
3. Kalkulacja: walka o 0% vs akceptacja 20%
4. Kiedy warto walczyć o niższe przyczynienie
5. Kiedy lepiej zaakceptować przyczynienie i iść dalej

Czym jest przyczynienie i jak wpływa na odszkodowanie

Zacznijmy od podstaw, bo nie wszyscy wiedzą jak działa przyczynienie.

Definicja prawnicza

Art. 362 Kodeksu cywilnego mówi:

„Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.”

W praktyce: jeśli Ty też miałeś jakiś udział w wypadku (nawet minimalny), odszkodowanie zostanie pomniejszone.

Jak to działa w liczbach

Przykład prosty:

Sytuacja: Wypadek samochodowy. Sąd ustala, że należne zadośćuczynienie to 100 000 zł.

Wariant A – 0% przyczynienia: Dostajesz: 100 000 zł

Wariant B – 20% przyczynienia: Dostajesz: 80 000 zł (100 000 – 20%)

Wariant C – 50% przyczynienia: Dostajesz: 50 000 zł (100 000 – 50%)

Widać różnicę? 20% przyczynienia to 20 000 zł mniej w tym przypadku.

Co może być podstawą przyczynienia

Najczęstsze sytuacje z mojej praktyki:

W wypadkach drogowych:

• Przekroczenie prędkości (nawet o 10 km/h)
• Brak odblasków (pieszy po zmroku)
• Przechodzenie przez jezdnię w niedozwolonym miejscu
• Niezapięte pasy bezpieczeństwa (gdy to zwiększyło obrażenia)
• Jazda bez kasku (motocykl, rower)
• Alkohol (nawet poniżej stanu po spożyciu)

W innych wypadkach:

• Nieprawidłowe zachowanie poszkodowanego
• Niezachowanie ostrożności
• Nieprzestrzeganie przepisów BHP

Uwaga: Nie zawsze „naruszenie przepisów” = „przyczynienie”. Sąd musi ustalić, że to naruszenie faktycznie wpłynęło na powstanie lub zwiększenie szkody.

Sprawa Janka – dlaczego od razu zgodziliśmy się na 20%

Wróćmy do sprawy, którą już Wam opowiadałem. Osiemnastolatek na motocyklu, sprawca wypadku zajechał mu drogę wykonując skręt w lewo.

Okoliczności wypadku

Co się stało:

Janek jechał motocyklem ul. Mieszka I w Poznaniu. Kierowca Opla Signum, jadąc z przeciwka, wykonał skręt w lewo (w ul. Hercena) i nie ustąpił pierwszeństwa Jankowi.

Janek uderzył przednim kołem motocykla w tylną część Opla, został wyrzucony z motocykla, przeleciał nad samochodem i upadł na jezdnię.

Oczywista wina kierowcy Opla: Nie ustąpił pierwszeństwa. Podstawowy błąd. Główna przyczyna wypadku.

Ale…

Dlaczego było 20% przyczynienia Janka

Opinia biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych (sporządzona na zlecenie Policji) wykazała:

1. Janek jechał z prędkością ok. 90 km/h w terenie gdzie obowiązywało ograniczenie do 50 km/h
2. Przekroczenie prędkości wpłynęło na możliwość uniknięcia wypadku – gdyby jechał 50 km/h, mógłby zdążyć wyhamować lub ominąć przeszkodę
3. To nie była „techniczna” nadprędkość – 90 km/h to prawie dwukrotność dozwolonej prędkości

Nasza analiza sytuacji

Gdy klient przyszedł do mnie z dokumentacją, przeanalizowałem sprawę pod kątem przyczynienia.

Argumenty ZA walką o 0% (lub niższe przyczynienie):

✅ Główną przyczyną wypadku była wina kierowcy Opla (zajechanie drogi) ✅ Janek miał pierwszeństwo przejazdu ✅ Reakcja kierowcy była nagła, Janek nie miał czasu zareagować ✅ Nawet przy 50 km/h zderzenie mogło być poważne

Argumenty PRZECIW walce o 0%:

❌ Oczywiste, udokumentowane przekroczenie prędkości (90 km/h w terenie 50 km/h) ❌ Biegły wprost stwierdził wpływ prędkości na możliwość uniknięcia wypadku ❌ 20% to i tak stosunkowo niski procent przy takiej nadprędkości ❌ Walka o obniżenie przyczynienia mogłaby trwać lata ❌ Niepewny efekt (sąd mógłby nawet podwyższyć do 30-40%)

Decyzja strategiczna

Rozmawialiśmy z Jankiem i jego rodziną. Przedstawiłem dwa scenariusze:

Scenariusz A: Walczymy o 0% przyczynienia

Zalety:

• Jeśli wygramy, dostaniemy 100% kwoty
• Różnica może wynieść kilkadziesiąt tysięcy złotych

Wady:

• Proces wydłuży się o 1-2 lata (kolejne opinie, analizy)
• Koszty dodatkowych opinii biegłych
• Ryzyko, że sąd uzna 30-40% przyczynienia (zamiast 20%)
• Skupiamy zasoby na walce o przyczynienie zamiast na wysokości zadośćuczynienia

Scenariusz B: Akceptujemy 20% przyczynienia, walczymy o wysokość odszkodowania

Zalety:

• Skracamy proces o 1-2 lata
• Skupiamy wszystkie argumenty na wysokości zadośćuczynienia
• Ubezpieczyciel nie może nas „zaskoczyć” wyższym przyczynieniem
• Pewność – wiemy że będzie 20%, nie 30-40%

Wady:

• Tracimy 20% potencjalnej kwoty

Co zadecydowało

Kilka czynników przechyliło szalę:

1. Matematyka

Szacowaliśmy, że:

• Zadośćuczynienie powinno wynieść 80-120 000 zł (przed przyczynieniem)
• Ubezpieczyciel zaproponował 20 000 zł (a faktycznie wypłacił 16 000 zł)

Różnica do wywalczenia: 60-100 000 zł

Gdybyśmy walczyli o przyczynienie:

• Najlepszy scenariusz: obniżenie z 20% do 10% = zysk 10% z kwoty
• Na kwocie 100 000 zł = zysk 10 000 zł
• Ale ryzyko podwyższenia do 30-40% = strata 10-20 000 zł

Potencjalny zysk: 10 000 zł Potencjalna strata: 10-20 000 zł Koszt (czas + stres): 1-2 lata procesu

Nie opłacało się.

2. Młody wiek klienta – to był nasz as

Wiedziałem, że młody wiek Janka (18 lat) to potężny argument za wysokim zadośćuczynieniem. Chciałem skupić całą energię, wszystkie argumenty, cały czas rozpraw na tym.

Nie chciałem, żeby sąd rozpraszał się na kwestie techniczne typu „czy 90 km/h to 20% czy 30% przyczynienia”.

3. Pewność vs niepewność

20% przyczynienia przy 90 km/h w terenie 50 km/h to… łaskawy procent.

Mogliśmy dostać 30-40%. A wtedy stracilibyśmy nie 20 000 zł, ale 30-40 000 zł.

Akceptując 20% mieliśmy pewność. I mogliśmy skupić się na walce o te 100 000 zł zadośćuczynienia.

Jak to zakomunikowaliśmy w procesie

W pozwie napisaliśmy wprost:

„Powód nie kwestionuje przyjętego przez pozwanego 20% stopnia przyczynienia się przez niego do powstania szkody.”

Ubezpieczyciel w odpowiedzi na pozew także potwierdził:

„Bezsporne jest między stronami, że powód przyczynił się do skutków zdarzenia w 20%.”

Od tego momentu temat przyczynienia był zamknięty. Cały proces koncentrował się na wysokości zadośćuczynienia.

Kalkulacja: walka o 0% vs akceptacja 20%

Pokażę Wam szczegółową kalkulację, jak to wyglądało w naszej sprawie.

Wariant A: Walczymy o 0% przyczynienia

Założenia:

• Zadośćuczynienie: 100 000 zł (nasza ocena)
• Przyczynienie: walczymy o 0% (teraz jest 20%)
• Czas procesu: +2 lata (ze względu na dodatkowe opinie o przyczynieniu)

Najlepszy scenariusz (20% szans):

• Sąd uznaje 0% przyczynienia
• Dostajemy: 100 000 zł
• Zysk vs scenariusz z 20%: +20 000 zł
• Czas: 5 lat procesu

Realistyczny scenariusz (50% szans):

• Sąd uznaje 10-15% przyczynienia
• Dostajemy: 85-90 000 zł
• Zysk vs scenariusz z 20%: +5-10 000 zł
• Czas: 5 lat procesu

Pesymistyczny scenariusz (30% szans):

• Sąd uznaje 30-40% przyczynienia (bo faktycznie 90 km/h to dużo)
• Dostajemy: 60-70 000 zł
• Strata vs scenariusz z 20%: -10-20 000 zł
• Czas: 5 lat procesu

Wariant B: Akceptujemy 20%, walczymy o wysokość

Założenia:

• Zadośćuczynienie: walczymy o 100 000 zł (przed przyczynieniem)
• Przyczynienie: akceptujemy 20%
• Czas procesu: 3 lata

Realistyczny scenariusz (80% szans):

• Sąd uznaje zadośćuczynienie 100 000 zł
• Minus 20% przyczynienia = 80 000 zł
• Czas: 3 lata

Pesymistyczny scenariusz (20% szans):

• Sąd uznaje zadośćuczynienie 80 000 zł
• Minus 20% przyczynienia = 64 000 zł
• Czas: 3 lata

Co się faktycznie stało

Wybraliśmy wariant B.

Wynik:

• Sąd zasądził 100 000 zł (przed przyczynieniem)
• Minus 20% = 80 000 zł
• Minus wcześniej wypłacone 16 000 zł = 64 000 zł do zapłaty
• Czas: 3 lata procesu

Czy żałujemy? Ani trochę.

Gdybyśmy walczyli o przyczynienie:

• Proces trwałby 5 lat
• W najlepszym razie dostalibyśmy o 10-20 000 zł więcej
• W najgorszym – o 10-20 000 zł mniej
• Janek czekałby dodatkowe 2 lata

Nie było warto.

Kiedy warto walczyć o niższe przyczynienie

Ale uwaga – to nie znaczy, że zawsze należy akceptować przyczynienie. Są sytuacje, gdy warto walczyć.

Sytuacja 1: Przyczynienie jest ewidentnie zawyżone

Przykład z mojej praktyki:

Pieszy przechodzi przez przejście dla pieszych. Prawidłowo. Na zielonym świetle.

Kierowca – patrząc w telefon – przejeżdża na czerwonym i potrąca pieszego.

Ubezpieczyciel: „Pieszy przyczynił się w 30%, bo nie upewnił się czy może bezpiecznie przejść.”

Tu walczę o 0%.

Dlaczego? Bo pieszy zrobił wszystko prawidłowo. Nie można od niego wymagać, żeby zakładał że kierowca jedzie na czerwonym.

Sytuacja 2: Przyczynienie nie ma podstaw w faktach

Przykład:

Pasażer w samochodzie. Kierowca spowodował wypadek (jazda pod wpływem alkoholu).

Ubezpieczyciel: „Pasażer przyczynił się w 20%, bo wsiadł do auta z pijanym kierowcą.”

Tu walczę o 0%.

Dlaczego? Bo:

• Pasażer może nie wiedzieć, że kierowca pił, choć gdyby wiedział, to może strategia byłaby inna
• Nie ma bezpośredniego związku między „wsiadł do auta” a „powstała szkoda”

Sytuacja 3: Różnica w pieniądzach jest ogromna

Przykład:

Zadośćuczynienie: 500 000 zł (śmierć w wypadku) Przyczynienie: ubezpieczyciel twierdzi 50%, my uważamy że 10%

Różnica: 40% z 500 000 = 200 000 zł

Tu walczę.

Dlaczego? Bo różnica jest na tyle duża, że warto poświęcić czas i ryzyko.

Sytuacja 4: Mamy mocne dowody

Przykład:

Wypadek na skrzyżowaniu. Ubezpieczyciel twierdzi, że nasz klient jechał za szybko (30% przyczynienia).

My mamy:

• Nagranie z kamery (widać prędkość)
• Świadków (potwierdzających, że nie było nadprędkości)
• Opinię niezależnego biegłego (wykluczającą nadprędkość)

Tu walczę.

Dlaczego? Bo mam dowody. Nie strzelam w ciemno. Wiem, że wygramy.

Kiedy lepiej zaakceptować przyczynienie i iść dalej

Z drugiej strony – są sytuacje, gdy walka o niższe przyczynienie to marnowanie czasu i pieniędzy.

Sytuacja 1: Oczywiste naruszenie przepisów

Przykłady:

✅ Pieszy po zmroku, bez odblasków, w ciemnym ubraniu – 20-30% przyczynienia ✅ Motocyklista bez kasku – 10-20% przyczynienia ✅ Pasażer bez pasów (gdy to zwiększyło obrażenia) – 10-20% przyczynienia ✅ Przekroczenie prędkości (znaczne) – 20-40% przyczynienia

W takich przypadkach przyczynienie jest oczywiste i uzasadnione. Walka o 0% to walka z wiatrakami.

Sytuacja 2: Przyczynienie jest już niskie

Przykład:

Ubezpieczyciel proponuje 10% przyczynienia.

Czy walczyć o 0%? Prawdopodobnie nie.

Dlaczego? Bo:

• Różnica finansowa jest mała (10% to niewiele)
• Proces się przedłuży
• Ryzyko, że sąd uzna wyższy procent

Lepiej przyjąć 10% i skupić się na wysokości odszkodowania.

Sytuacja 3: Kwestia przyczynienia jest sporna i skomplikowana

Przykład:

Skomplikowany wypadek na skrzyżowaniu. Żaden z kierowców nie miał jednoznacznego pierwszeństwa. Brak świadków. Sprzeczne relacje stron.

Biegły mówi: „Obie strony miały swój udział. Trudno jednoznacznie rozstrzygnąć. Proponuję 30-30%.”

Tu prawdopodobnie przyjmę 30%.

Dlaczego? Bo walka o niższy procent to:

• Kolejne opinie (kosztowne, czasochłonne)
• Niepewny efekt (może być 20%, może 40%)
• Rozproszenie uwagi z głównego celu (wysokość odszkodowania)

Sytuacja 4: Klient chce szybko zakończyć sprawę

Przykład:

Klient: „Panie mecenasie, muszę mieć te pieniądze jak najszybciej. Mam kredyt, leczenie, rodzina czeka.”

Ubezpieczyciel oferuje 20% przyczynienia.

Obiektywnie? Moglibyśmy walczyć o 10-15%.

Ale: klient potrzebuje pieniędzy teraz, nie za 2 lata.

Przyjmuję 20% i przyspieszam proces.

Moja metoda oceny

Kiedy decyduję czy walczyć o przyczynienie, zadaję sobie pytania:

Pytanie 1: Jaka jest różnica finansowa?

Obliczam:

Różnica finansowa = Kwota odszkodowania × Różnica w procentach

Przykład:

• Odszkodowanie: 100 000 zł
• Przyczynienie teraz: 20%
• Możliwe do wywalczenia: 10%
• Różnica: 10%

Różnica finansowa: 100 000 × 10% = 10 000 zł

Jeśli różnica to mniej niż 10 000 zł – prawdopodobnie nie warto walczyć.

Jeśli więcej niż 50 000 zł – prawdopodobnie warto.

Pytanie 2: Jakie są szanse powodzenia?

Oceniam realistycznie:

• Bardzo wysokie szanse (80%+): Oczywiste dowody, brak podstaw do przyczynienia → Walczę
• Wysokie szanse (60-80%): Mocne argumenty, ale nie jednoznaczne → Rozważam
• Średnie szanse (40-60%): Równie mocne argumenty po obu stronach → Raczej nie walczę
• Niskie szanse (poniżej 40%): Słabe argumenty, oczywiste naruszenie → Akceptuję

Pytanie 3: Ile to zajmie czasu?

Walka o przyczynienie to zwykle:

• +1-2 lata procesu
• Kolejne opinie biegłych
• Dodatkowe rozprawy

Pytam siebie: Czy klient może czekać?

Pytanie 4: Na czym lepiej się skupić?

To najważniejsze pytanie.

Gdzie jest większy potencjał:

• W walce o przyczynienie (10% różnicy)?
• Czy w walce o wysokość odszkodowania (gdzie ubezpieczyciel zaniżył o 300-500%)?

W sprawie Janka: ubezpieczyciel zaproponował 16 000 zł, a należało się 80 000 zł.

To różnica 500%.

Walka o obniżenie przyczynienia z 20% do 10%? To różnica 10%.

Gdzie skupić energię? Oczywiste.

Pytanie 5: Jakie jest ryzyko?

Bo to nie jest tak, że jak walczysz o niższe przyczynienie, to w najgorszym razie zostanie jak było.

Sąd może uznać wyższe przyczynienie niż zaproponował ubezpieczyciel.

W sprawie Janka: ubezpieczyciel zaproponował 20%. Mogliśmy walczyć. Ale ryzyko było, że sąd uzna 30-40% (bo faktycznie 90 km/h w terenie 50 km/h to dużo).

Akceptując 20% zabezpieczyliśmy się przed tym ryzykiem.

Co z tego wynika – praktyczne wskazówki

Dla poszkodowanych:

1. Nie akceptuj automatycznie przyczynienia – tylko dlatego, że ubezpieczyciel tak stwierdził. Skonsultuj z prawnikiem.
2. Ale nie odrzucaj automatycznie – czasami przyczynienie jest uzasadnione i walka o jego obniżenie to marnowanie czasu.
3. Zrób prostą kalkulację – ile możesz zyskać vs ile może to kosztować (czas, stres, ryzyko).
4. Oceń realistycznie swoje szanse – nie dlatego że „przecież to nie była moja wina”, tylko na podstawie faktów i przepisów.
5. Pomyśl co jest ważniejsze – szybkie zakończenie sprawy z 20% przyczynieniem, czy 2 lata dłuższy proces z szansą na 10%?

Podsumowanie: w sprawie Janka to była dobra decyzja

Cofając się do sprawy Janka:

Zaakceptowaliśmy 20% przyczynienia bez walki.

Wynik:

• Proces trwał 3 lata (zamiast 5)
• Sąd zasądził 80 000 zł (po uwzględnieniu przyczynienia)
• Plus odszkodowanie za motocykl, koszty leczenia, odsetki

Czy mogliśmy dostać więcej walcząc o przyczynienie?

Może. W najlepszym scenariuszu – o 10 000 zł więcej.

Ale:

• Proces trwałby 2 lata dłużej
• Ryzyko, że dostaniemy mniej (30-40% przyczynienia)
• Rozproszenie uwagi z najważniejszego: młodego wieku i zniweczonych planów życiowych

Czy żałujemy decyzji? Nie.

Bo te 20% przyczynienia było uzasadnione (90 km/h w terenie 50 km/h).

Bo różnica finansowa (maksymalnie 10 000 zł) nie rekompensowała ryzyka i czasu.

Bo skupienie się na wysokości zadośćuczynienia dało nam 64 000 zł (różnica między propozycją 16 000 a wyrokiem 80 000).

To była dobra decyzja strategiczna.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza wymaga indywidualnej analizy.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl