Wprowadzenie

Zadzwonił do mnie pan Marek, właściciel 5-letniego BMW, które ucierpiało w wypadku komunikacyjnym. Nie był sprawcą – dostał w tył na czerwonym świetle. Szkoda wyglądała poważnie: tylny zderzak, klapa bagażnika, lampy, zderzak wewnętrzny, elementy zawieszenia. Zgłosił szkodę do ubezpieczyciela sprawcy (OC), czekał na oględziny rzeczoznawcy.

Po dwóch tygodniach dostał kalkulację: 35 000 zł. Rzeczoznawca policzył naprawę – wymiana części, lakierowanie, robocizna. Auto było warte około 60 000 zł (rynkowo), więc to była szkoda częściowa. Pan Marek, zaufając decyzji ubezpieczyciela, naprawił auto w warsztacie za… 48 000 zł. Dlaczego więcej? Bo okazało się, że:

• Rzeczoznawca pominął kilka uszkodzeń (wykrytych dopiero po demontażu),
• Ceny części były zaniżone (rzeczoznawca liczył „zamienniki”, warsztat użył oryginalnych),
• Robocizna była wyższa (rzeczoznawca liczył wg „stawek statystycznych”, warsztat wg faktycznych).

Pan Marek wystąpił do ubezpieczyciela o dopłatę 13 000 zł (różnica: 48 000 – 35 000). Ubezpieczyciel odmówił. Pan Marek przyszedł do mnie – pozwaliśmy.

I wtedy stało się coś, co mnie – mimo lat praktyki – zszokowało.

Ubezpieczyciel w odpowiedzi na pozew zmienił zdanie. Nie tylko odmówił dopłaty, ale… wyciągnął NOWĄ kalkulację, w której:

• Liczył po oryginalnych częściach (najdroższe ceny, z ASO),
• Doliczy każdy drobiazg, którego wcześniej „nie zauważył”,
• Przyjął najwyższe stawki robocizny.

I co wyszło? Że szkoda wynosi… 62 000 zł. Czyli więcej niż wartość auta. Czyli to była szkoda całkowita. I ubezpieczyciel argumentował: „Skoro to szkoda całkowita, to przysługuje tylko wartość pojazdu (60 000 zł) minus wartość wraku. A pan naprawił za 48 000 zł, więc i tak pan zyskał. Nie ma podstaw do dopłaty.”

Pamiętam twarz pana Marka, gdy mu to tłumaczyłem. Był wściekły. I miał prawo. Bo to była manipulacja. Ubezpieczyciel najpierw mówi: „naprawa 35 000 zł, napraw sobie”. A potem, gdy klient się pozywa, mówi: „aa, to jednak szkoda całkowita, nie dostaniesz ani złotówki więcej”.

To była gra na wyniszczenie. I niestety – nie pierwszy raz widziałem taką taktykę.

Dzisiaj chcę wam opowiedzieć o tej bulwersującej praktyce, która powtarza się w mojej praktyce coraz częściej. I o tym, jak ją obalić – bo da się wygrać. Wygrałem tę sprawę dla pana Marka. I wam pokażę, jak.

Spis treści

1. Schemat działania ubezpieczycieli – jak działa ta manipulacja?
2. Dlaczego to jest nieuczciwe i sprzeczne z prawem?
3. Podstawa prawna naszej obrony – art. 471 KC i zasada ochrony zaufania
4. Argumentacja, która przekonała sąd
5. Jak się bronić przed tą taktyką?
6. Praktyczne wskazówki – co robić, by się nie dać oszukać
7. FAQ – odpowiadam na pytania

Schemat działania ubezpieczycieli – jak działa ta manipulacja?

Zacznijmy od zrozumienia, jak to działa krok po kroku. Bo to nie jest przypadek – to przemyślana taktyka.

Krok 1: Ubezpieczyciel rozlicza szkodę jako częściową – zaniżając kalkulację

Po wypadku wysyłasz zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela OC sprawcy. Ubezpieczyciel wysyła rzeczoznawcę, który:

• Robi oględziny auta,
• Sporządza kalkulację naprawy,
• Wycenia koszty części i robocizny.

I tu zaczyna się manipulacja nr 1: rzeczoznawca systematycznie zaniża koszty:

• Pomija uszkodzenia, które nie są widoczne „na pierwszy rzut oka” (ale wykryje je warsztat po demontażu),
• Liczy zamienniki zamiast oryginałów (choć prawo mówi: części „równoważne”, co nie zawsze znaczy „najgorsze zamienniki”),
• Stosuje „stawki statystyczne” robocizny (które są niższe niż faktyczne stawki warsztatów),
• Pomija koszty dodatkowe (np. geometria kół, diagnostyka elektroniki, klimatyzacja).

W efekcie kalkulacja wynosi np. 35 000 zł, podczas gdy faktyczny koszt naprawy to 48 000 zł.

Ale – co kluczowe – ubezpieczyciel nie mówi, że to szkoda całkowita. Mówi: „naprawa kosztuje 35 000 zł, możesz naprawić”.

Krok 2: Ty naprawiasz auto, zaufając decyzji ubezpieczyciela

Dostajesz kalkulację: 35 000 zł. Auto jest warte 60 000 zł. Myślisz: „Ok, to szkoda częściowa, naprawię auto”.

Oddajesz auto do warsztatu. Warsztat demontuje, odkrywa dodatkowe uszkodzenia, używa oryginalnych części (bo zamienniki są niskiej jakości lub po prostu niedostępne dla twojego modelu). Rachunek: 48 000 zł.

Płacisz (bo musisz – warsztat nie odda auta bez zapłaty), a potem prosisz ubezpieczyciela o dopłatę 13 000 zł (różnica: 48 000 – 35 000).

Krok 3: Ubezpieczyciel odmawia – ty pozywasz

Ubezpieczyciel odmawia dopłaty. Argumenty:

• „Nasz rzeczoznawca policzył 35 000 zł, to jest uczciwa cena”,
• „Pan naprawił drożej, to pana problem”,
• „Nie zgadzamy się z ceną warsztatu”.

Idziesz do prawnika, składasz pozew. Domagasz się 13 000 zł + odsetki.

Krok 4: Ubezpieczyciel ZMIENIA ZDANIE – teraz nagle to szkoda całkowita!

I tu następuje manipulacja nr 2 – najbardziej bulwersująca.

Ubezpieczyciel w odpowiedzi na pozew wyciąga NOWĄ kalkulację. I nagle okazuje się, że:

• Liczy po oryginalnych częściach (najdroższe ceny, z ASO – autoryzowanego serwisu),
• Dolicza wszystkie uszkodzenia, które wcześniej „pominął”,
• Przyjmuje najwyższe stawki robocizny.

I co wychodzi? Nagle szkoda wynosi 62 000 zł. Czyli więcej niż wartość auta (60 000 zł). Czyli to szkoda całkowita.

I ubezpieczyciel argumentuje:

„Skoro naprawa kosztowałaby 62 000 zł, a auto jest warte 60 000 zł, to to jest szkoda całkowita. W przypadku szkody całkowitej przysługuje tylko wartość pojazdu minus wartość wraku (np. 60 000 – 20 000 = 30 000 zł). Pan naprawił za 48 000 zł, więc dostał Pan WIĘCEJ, niż by Pan dostał w przypadku szkody całkowitej. Nie ma podstaw do dopłaty. Pozew oddalić.”

Krok 5: Ty jesteś w szoku – bo jak to?!

I teraz wyobraź sobie swoją sytuację:

• Na początku ubezpieczyciel mówił: „naprawa 35 000 zł, napraw” → Zaniżona kalkulacja.
• Ty zaufałeś, naprawiłeś za 48 000 zł → Poniosłeś wydatek w zaufaniu do ubezpieczyciela.
• Teraz ubezpieczyciel mówi: „aa, to jednak szkoda całkowita, naprawa kosztowałaby 62 000 zł, więc nic ci nie damy” → Radykalna zmiana stanowiska.

I czujesz się oszukany. Bo to jest gra:

• Gdyby ubezpieczyciel na początku powiedział: „to szkoda całkowita”, dostałbyś np. 50 000 zł (wartość auta minus wrak) i mógłbyś zdecydować, czy naprawiać (za 48 000 zł, zostawiając sobie 2 000 zł), czy sprzedać wrak i kupić inne auto.
• Ale ubezpieczyciel celowo zaniżył kalkulację, byś naprawił – a potem zmienił zdanie, by uniknąć dopłaty.

To jest manipulacja. I – jak się okazuje – nielegalna.

Dlaczego to jest nieuczciwe i sprzeczne z prawem?

Z mojego doświadczenia wiem, że ta taktyka ubezpieczycieli jest bulwersująca nie tylko dla klientów, ale też dla mnie jako prawnika. Bo to oczywista nierówność broni – ubezpieczyciel jako profesjonalista, z zespołem prawników i rzeczoznawców, manipuluje poszkodowanym, który nie ma wiedzy i musi zaufać decyzji ubezpieczyciela.

Dlaczego to jest nieuczciwe?

1. Ubezpieczyciel celowo zaniża kalkulację, by uniknąć szkody całkowitej

To jest gra na wyniszczenie. Ubezpieczyciel wie, że:

• Jeśli policzy szkodę jako całkowitą od razu, będzie musiał zapłacić wartość auta minus wrak (np. 50 000 zł),
• Jeśli zaniży kalkulację do 35 000 zł i klient naprawi za 48 000 zł, to może potem argumentować: „naprawa była za droga, nic nie dopłacimy”.

Czyli ubezpieczyciel kalkuluje, jak najmniej zapłacić – i celowo zaniża koszty naprawy, by „zmieścić się” poniżej progu szkody całkowitej.

2. Ubezpieczyciel zmienia zdanie post factum – gdy klient już naprawił

To jest fundamentalna niesprawiedliwość. Bo:

• Klient podjął decyzję (naprawił auto) w zaufaniu do kalkulacji ubezpieczyciela (35 000 zł = szkoda częściowa),
• Gdyby wiedział, że to szkoda całkowita (naprawa 62 000 zł), mógłby podjąć inną decyzję (np. nie naprawiać, wziąć wartość auta i kupić inne),
• Teraz, gdy klient naprawił i poniósł wydatek (48 000 zł), ubezpieczyciel zmienia zdanie – retroaktywnie – twierdząc: „aa, to jednak szkoda całkowita”.

To jest jak powiedzieć komuś: „idź tą drogą” (zaniżona kalkulacja), a potem, gdy poszedł, powiedzieć: „aa, to jednak była zła droga, nic ci nie zapłacimy”.

3. Ubezpieczyciel jako profesjonalista ma obowiązek rzetelnej oceny

Ubezpieczyciel to nie przypadkowa osoba na ulicy. To profesjonalista – ma zespół rzeczoznawców, prawników, specjalistów od likwidacji szkód. Ma obowiązek (wynikający z art. 355 KC – „należyta staranność”) rzetelnie ocenić szkodę.

Jeśli ubezpieczyciel najpierw mówi: „naprawa 35 000 zł”, a potem: „naprawa 62 000 zł”, to któraś z tych ocen jest błędna. I to błąd ubezpieczyciela – nie poszkodowanego. A błąd ubezpieczyciela nie może obciążać poszkodowanego.

4. To jest sprzeczne z zasadą ochrony zaufania

W polskim prawie cywilnym funkcjonuje zasada ochrony zaufania – jeśli jedna strona (ubezpieczyciel) swoim zachowaniem wzbudziła w drugiej stronie (poszkodowany) uzasadnione przekonanie o określonym stanie rzeczy, to nie może później negować tego stanu, jeśli druga strona w zaufaniu do tego zachowania podjęła działania (naprawiła auto).

To jest podstawowa zasada uczciwości w obrocie prawnym – nie możesz mówić jednego, a potem radykalnie zmienić zdanie, gdy druga strona już poniosła konsekwencje.

Podstawa prawna naszej obrony – art. 471 KC i zasada ochrony zaufania

Dobra, więc jak to obalić? Jak wygrać z ubezpieczycielem, który stosuje tę taktykę?

Wygrałem sprawę pana Marka, argumentując dwie kluczowe podstawy prawne:

1. Art. 471 KC – odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania

To fundamentalny przepis prawa cywilnego:

Art. 471 KC: Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Co to znaczy w naszym przypadku?

Ubezpieczyciel ma zobowiązanie (z polisy OC) do likwidacji szkody – co obejmuje:

• Rzetelną ocenę rozmiaru szkody,
• Wypłatę odszkodowania odpowiadającego faktycznym kosztom naprawy (lub wartości pojazdu w przypadku szkody całkowitej).

Jeśli ubezpieczyciel nienależycie wykonał zobowiązanie – czyli:

• Zaniżył kalkulację (35 000 zł zamiast 48 000 zł),
• Błędnie ocenił szkodę jako częściową (zamiast całkowitej – jeśli faktycznie byłaby całkowita),

…to odpowiada za szkodę wynikłą z tego nienależytego wykonania zobowiązania.

Moja argumentacja w sądzie:

„Ubezpieczyciel jako profesjonalista miał obowiązek rzetelnie ocenić szkodę. Sporządził kalkulację 35 000 zł, co sugerowało szkodę częściową. Powód (pan Marek), zaufając tej ocenie, naprawił pojazd za 48 000 zł. Ubezpieczyciel nie może teraz, post factum, zmieniać swojej oceny i twierdzić, że to szkoda całkowita – bo to oznaczałoby, że pierwotna kalkulacja (35 000 zł) była błędna. A jeśli była błędna, to ubezpieczyciel odpowiada za skutki tego błędu (art. 471 KC) – czyli musi dopłacić różnicę (13 000 zł).”

2. Zasada ochrony zaufania – venire contra factum proprium

To łacińska paremia, która oznacza: „nie możesz działać wbrew własnemu zachowaniu”. W prawie polskim jest to część zasady uczciwości i dobrych obyczajów (art. 5 KC).

Jeśli ubezpieczyciel swoim zachowaniem (kalkulacja 35 000 zł, decyzja o szkodzie częściowej) wzbudził w poszkodowanym zaufanie, że szkoda jest częściowa i można naprawić za tę kwotę (lub niewiele więcej), to nie może później negować tego, twierdząc, że to była szkoda całkowita.

Moja argumentacja w sądzie:

„Ubezpieczyciel poprzez swoją decyzję (kalkulacja 35 000 zł) wzbudził w powodzie uzasadnione przekonanie, że szkoda jest częściowa i naprawa jest ekonomicznie uzasadniona. Powód, zaufając tej ocenie, poniósł wydatek 48 000 zł na naprawę. Ubezpieczyciel nie może teraz, post factum, radykalnie zmienić stanowiska i twierdzić, że to była szkoda całkowita – bo oznaczałoby to działanie wbrew własnemu zachowaniu (venire contra factum proprium), co jest sprzeczne z zasadą uczciwości w obrocie (art. 5 KC). Powód miał prawo zaufać profesjonalnej ocenie ubezpieczyciela – i ubezpieczyciel nie może teraz tej oceny negować.”

3. Profesjonalizm ubezpieczyciela – wyższy standard staranności

Ubezpieczyciel to nie zwykły uczestnik obrotu. To profesjonalista – podmiot, który zawodowo zajmuje się likwidacją szkód. Z tego wynika wyższy standard staranności (art. 355 § 2 KC):

Art. 355 § 2 KC: Należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

Co to znaczy? Że od ubezpieczyciela wymaga się więcej niż od zwykłego człowieka. Ubezpieczyciel powinien (bo ma wiedzę, doświadczenie, specjalistów):

• Rzetelnie ocenić szkodę,
• Przewidzieć wszystkie uszkodzenia,
• Policzyć koszty naprawy zgodnie z rzeczywistością (nie zaniżając).

Jeśli ubezpieczyciel tego nie zrobił (zaniżył kalkulację), to to jest jego błąd profesjonalny – i musi ponieść konsekwencje (dopłacić różnicę).

Moja argumentacja w sądzie:

„Ubezpieczyciel jako profesjonalista (art. 355 § 2 KC) miał obowiązek rzetelnie ocenić szkodę. Jeśli kalkulacja 35 000 zł była błędna (a skoro teraz twierdzi, że naprawa kosztowałaby 62 000 zł, to znaczy, że była błędna), to ten błąd obciąża ubezpieczyciela, nie powoda. Powód jako zwykły uczestnik obrotu miał prawo zaufać profesjonalnej ocenie ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel nie może teraz przerzucać skutków swojego błędu na powoda.”

Argumentacja, która przekonała sąd

Teraz wchodzę w szczegóły – bo chcę, żebyście wiedzieli, jak dokładnie argumentowałem w sądzie. To może pomóc wam (lub waszemu prawnikowi) w podobnej sprawie.

Argument 1: „Nawet gdyby to była szkoda całkowita – co kwestionujemy – to ubezpieczyciel nie może zmieniać zdania post factum”

Zacząłem od kluczowej tezy:

„Ubezpieczyciel twierdzi teraz, że szkoda była całkowita (62 000 zł). Ale na etapie likwidacji szkody ubezpieczyciel sporządził kalkulację 35 000 zł i nie zakomunikował, że to szkoda całkowita. Wręcz przeciwnie – zasugerował, że to szkoda częściowa, którą można i należy naprawić. Powód, zaufając tej ocenie, naprawił pojazd za 48 000 zł.”

„Ubezpieczyciel nie może teraz, post factum, zmieniać swojej oceny. Jeśli na etapie likwidacji szkody uznał, że to szkoda częściowa (kalkulacja 35 000 zł), to związał się tą oceną. Nie może teraz, gdy powód już poniósł wydatek, twierdzić, że to była szkoda całkowita – bo to działanie sprzeczne z zasadą ochrony zaufania (venire contra factum proprium).”

Argument 2: „Pierwsza kalkulacja (35 000 zł) była zaniżona – to błąd ubezpieczyciela, za który musi odpowiadać”

Dalej atakowałem sprzeczność w kalkulacjach ubezpieczyciela:

„Ubezpieczyciel przedstawił dwie kalkulacje: pierwszą na etapie likwidacji szkody (35 000 zł), drugą na etapie postępowania sądowego (62 000 zł). Różnica wynosi 27 000 zł – to ogromna rozbieżność. Która kalkulacja jest prawdziwa?”

„Jeśli druga kalkulacja (62 000 zł) jest prawdziwa, to pierwsza była błędna – ubezpieczyciel zaniżył koszty naprawy o 27 000 zł. To jest błąd ubezpieczyciela (nienależyte wykonanie zobowiązania, art. 471 KC). I za ten błąd ubezpieczyciel musi odpowiadać – nie może przerzucać jego skutków na powoda.”

„Jeśli natomiast pierwsza kalkulacja (35 000 zł) była prawdziwa, a druga (62 000 zł) jest zawyżona, to druga kalkulacja jest manipulacją – ubezpieczyciel celowo zawyżył koszty, by uniknąć dopłaty. To jest działanie sprzeczne z dobrymi obyczajami (art. 5 KC) i nie zasługuje na ochronę prawną.”

„W obu przypadkach ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność.”

Argument 3: „Powód działał racjonalnie i w zaufaniu do ubezpieczyciela”

Podkreślałem, że pan Marek zachował się prawidłowo:

„Powód otrzymał kalkulację 35 000 zł. Auto było warte 60 000 zł. Z tego wynikało jasno, że to szkoda częściowa (35 000 < 60 000). Powód miał prawo – i obowiązek – zaufać profesjonalnej ocenie ubezpieczyciela. Powód nie jest rzeczoznawcą, nie ma wiedzy technicznej – musiał polegać na ocenie ubezpieczyciela.”

„Powód naprawił pojazd za 48 000 zł. To jest kwota rozsądna i uzasadniona – warsztaty przedstawiły faktury, biegły sądowy potwierdził, że koszty były uzasadnione. Powód nie naprawił 'na bogato’ – naprawił zgodnie z faktycznymi potrzebami.”

„Ubezpieczyciel nie może teraz karać powoda za to, że zaufał ubezpieczycielowi. To byłoby niesprawiedliwe i sprzeczne z elementarną etyką obrotu prawnego.”

Argument 4: „Szkoda całkowita to fikcja – faktycznie naprawa była możliwa i uzasadniona”

I finalnie – atakowałem samą tezę, że to była szkoda całkowita:

„Ubezpieczyciel twierdzi, że naprawa kosztowałaby 62 000 zł – czyli więcej niż wartość auta (60 000 zł), więc to szkoda całkowita. Ale ta kalkulacja (62 000 zł) jest sztuczna – ubezpieczyciel celowo zawyżył koszty, licząc po najdroższych cenach (oryginały z ASO, najwyższe stawki robocizny), by 'wymusić’ szkodę całkowitą.”

„Faktycznie naprawa kosztowała 48 000 zł – czyli mniej niż wartość auta. To dowodzi, że szkoda nie była całkowita. Powód naprawił pojazd za rozsądną cenę (48 000 zł), co potwierdza, że naprawa była ekonomicznie uzasadniona.”

„Ubezpieczyciel nie może teraz, post factum, tworzyć fikcyjnej kalkulacji (62 000 zł), by uniknąć dopłaty. Sąd powinien oprzeć się na faktycznych kosztach naprawy (48 000 zł), nie na sztucznej kalkulacji ubezpieczyciela.”

Co powiedział sąd?

Sąd się ze mną zgodził. W uzasadnieniu wyroku (skrócone):

„Sąd podziela stanowisko powoda. Ubezpieczyciel na etapie likwidacji szkody sporządził kalkulację 35 000 zł, co sugerowało szkodę częściową. Powód, zaufając tej ocenie, naprawił pojazd za 48 000 zł. Ubezpieczyciel nie może teraz, post factum, zmieniać swojej oceny i twierdzić, że to była szkoda całkowita – bo to działanie sprzeczne z zasadą ochrony zaufania (venire contra factum proprium) i art. 471 KC (nienależyte wykonanie zobowiązania).”

„Ubezpieczyciel jako profesjonalista (art. 355 § 2 KC) miał obowiązek rzetelnie ocenić szkodę. Jeśli kalkulacja 35 000 zł była błędna, to ten błąd obciąża ubezpieczyciela. Powód miał prawo zaufać profesjonalnej ocenie ubezpieczyciela. Ubezpieczyciel odpowiada za skutki swojego błędu (dopłata różnicy: 48 000 – 35 000 = 13 000 zł).”

„Pozew uwzględnić.”

Wygraliśmy. Pan Marek dostał 13 000 zł + odsetki + zwrot kosztów procesu.

Jak się bronić przed tą taktyką?

Teraz praktyczne wskazówki – co robić, by się nie dać oszukać?

1. Zbadaj kalkulację ubezpieczyciela PRZED naprawą

Gdy dostaniesz kalkulację od ubezpieczyciela, nie naprawiaj od razu. Zamiast tego:

• Pokaż kalkulację warsztatowi – zapytaj: „czy to jest realna cena naprawy?”,
• Porównaj z innymi warsztatami – czy wszyscy mówią podobnie?,
• Zapytaj o uszkodzenia ukryte – czy kalkulacja uwzględnia wszystko? (często rzeczoznawca nie demontuje, więc nie widzi wszystkich uszkodzeń).

Jeśli warsztat mówi: „ta kalkulacja jest zaniżona, faktycznie będzie drożej” – zatrzymaj się. Nie naprawiaj jeszcze.

2. Wymuś na ubezpieczycielu decyzję: szkoda częściowa czy całkowita?

Napisz do ubezpieczyciela pismo:

„Szanowni Państwo, otrzymałem kalkulację 35 000 zł. Proszę o jednoznaczne potwierdzenie: czy w Państwa ocenie jest to szkoda częściowa (naprawa uzasadniona), czy szkoda całkowita (wartość pojazdu)? Proszę o pisemną odpowiedź.”

Ubezpieczyciel będzie musiał się określić. Jeśli powie: „szkoda częściowa” – masz dowód, że ubezpieczyciel uznał naprawę za uzasadnioną. Jeśli później zmieni zdanie – użyjesz tego pisma w sądzie.

3. Jeśli naprawisz – zbieraj WSZYSTKIE dowody

Jeśli decydujesz się naprawić (bo warsztat mówi, że to możliwe za rozsądną cenę):

• Zbieraj faktury – każda część, każda robocizna,
• Rób zdjęcia – auta przed naprawą, uszkodzeń ukrytych (po demontażu), auta po naprawie,
• Poproś warsztat o szczegółowy opis – co było zrobione, dlaczego użyto oryginalnych części (jeśli użyto), dlaczego koszty były wyższe niż w kalkulacji ubezpieczyciela.

To będą twoje dowody w sądzie, gdy ubezpieczyciel będzie kwestionować koszty.

4. Jeśli ubezpieczyciel odmówi dopłaty – nie poddawaj się

Ubezpieczyciele liczą na to, że się poddasz. Że pomyślisz: „13 000 zł, to się nie opłaca proces”.

Ale opłaca się. Bo:

• Jeśli wygrasz (a szanse są duże, jeśli masz dowody), ubezpieczyciel zwróci ci koszty procesu (część),
• Masz rację – prawo jest po twojej stronie,
• To kwestia zasady – nie pozwól ubezpieczycielowi na manipulację.

5. Wynajmij prawnika specjalizującego się w odszkodowaniach

To nie jest sprawa „do zrobienia samemu”. Ubezpieczyciele mają zespoły prawników, którzy znają każdą sztuczką. Ty potrzebujesz prawnika, który:

• Zna argumentację z art. 471 KC, zasady ochrony zaufania, venire contra factum proprium,
• Ma doświadczenie w takich sprawach,
• Potrafi obalić „nową kalkulację” ubezpieczyciela (że to manipulacja).

Praktyczne wskazówki – co robić zaraz po wypadku?

Jeszcze szerzej – oto moja złota lista działań po wypadku, by uniknąć problemów z ubezpieczycielem:

1. Zgłoś szkodę szybko

Im szybciej, tym lepiej. Ubezpieczyciel ma termin na likwidację szkody – jeśli się spóźni, możesz żądać odsetek.

2. Żądaj oględzin rzeczoznawcy

Nie przyjmuj „wyceny z biura” (bez oględzin auta). Żądaj, by rzeczoznawca obejrzał auto osobiście. I bądź przy oględzinach – zadawaj pytania, rób zdjęcia.

3. Poproś o kopię kalkulacji

Rzeczoznawca sporządzi kalkulację – poproś o jej kopię (pełną, z opisem każdej pozycji). To twoje prawo.

4. Sprawdź kalkulację z warsztatem

Pokaż kalkulację warsztatowi – zapytaj, czy to realna cena. Jeśli nie – wymuś na ubezpieczycielu korektę przed naprawą.

5. Napraw w zaufanym warsztacie

Ubezpieczyciel może „sugerować” warsztat (często ten najtańszy). Ale to ty decydujesz, gdzie naprawiasz. Wybierz warsztat, któremu ufasz – i który użyje dobrych części (oryginalnych lub równoważnych, nie najtańszych zamienników).

6. Zbieraj dowody kosztów

Wszystkie faktury, opisy naprawy, zdjęcia – to dowody na wypadek sporu.

7. Jeśli ubezpieczyciel odmówi – szybko do prawnika

Nie czekaj. Ubezpieczyciele liczą na to, że zapomnisz lub zrezygnujesz. Im szybciej zaczniesz, tym lepiej.

FAQ – odpowiadam na pytania z praktyki

1. Co jeśli ubezpieczyciel od razu powie: „to szkoda całkowita”?

Jeśli ubezpieczyciel od początku komunikuje, że to szkoda całkowita (naprawa kosztowałaby więcej niż wartość auta), to:

• Możesz zaakceptować – dostaniesz wartość auta minus wartość wraku,
• Możesz kwestionować – jeśli uważasz, że naprawa jest możliwa za mniej (zatrudnij własnego rzeczoznawcę, sprawdź w warsztatach).

2. Co jeśli faktycznie to była szkoda całkowita, a ja naprawiłem drożej niż wartość auta?

Jeśli faktycznie naprawa kosztowała więcej niż wartość auta (np. auto warte 60 000 zł, naprawa 70 000 zł), to:

• Ubezpieczyciel ma rację – przysługuje tylko wartość auta minus wrak,
• Ale – jeśli ubezpieczyciel na etapie likwidacji nie zakomunikował, że to szkoda całkowita, a sugerował naprawę (kalkulacja 35 000 zł) – to odpowiada za skutki swojego błędu (naprawa 70 000 zł to twój wydatek w zaufaniu do ubezpieczyciela).

W takiej sytuacji walcz – argumentuj, jak ja w sprawie pana Marka: ubezpieczyciel nie może zmieniać zdania post factum.

3. Co jeśli nie mam pisma od ubezpieczyciela, że to szkoda częściowa?

Wystarczy kalkulacja (35 000 zł). Jeśli kalkulacja jest znacznie niższa niż wartość auta, to sugeruje szkodę częściową. Sąd to zrozumie.

4. Czy mogę naprawić w ASO, mimo że ubezpieczyciel policzył zamienniki?

Tak. Masz prawo naprawić w ASO (autoryzowany serwis). Ale:

• Jeśli ubezpieczyciel policzył zamienniki (legalnie, bo są „równoważne”), a ty naprawisz w ASO za drożej – ubezpieczyciel może odmówić dopłaty,
• Ale – jeśli udowodnisz, że zamienniki były niskiej jakości lub niedostępne dla twojego modelu, a oryginały były konieczne – masz szansę wygrać.

5. Ile kosztuje taka sprawa?

• Opłata od pozwu: 5% wartości sporu (np. 13 000 zł → 650 zł opłaty),
• Koszt biegłego (jeśli potrzebny): 1 500-3 000 zł.

Moje refleksje na koniec – bo to nie tylko o pieniądzach

Ta sprawa pana Marka – i dziesiątki podobnych, które prowadziłem – utwierdziły mnie w przekonaniu, że ubezpieczyciele traktują poszkodowanych jak przeciwników, nie jak klientów. Bo to nie jest „obsługa klienta” – to gra na wyniszczenie. Ubezpieczyciel kalkuluje: „jak najmniej zapłacić, jak najbardziej utrudnić, jak najbardziej zniechęcić”.

I ta taktyka – zaniżenie kalkulacji, a potem zmiana zdania na „szkodę całkowitą” – to jeden z najbardziej cynicznych trików, jakie widziałem. Bo to nie jest błąd – to celowa manipulacja. Ubezpieczyciel doskonale wie, co robi. Ma zespół prawników, którzy wymyślili tę strategię. I stosują ją masowo.

Ale – i tu jest dobra wiadomość – da się to obalić. Prawo jest po stronie poszkodowanego. Art. 471 KC, zasada ochrony zaufania, profesjonalizm ubezpieczyciela – to wszystko silne argumenty, które sądy coraz częściej akceptują.

I dlatego piszę tego bloga – żebyście nie poddawali się. Bo ubezpieczyciele liczą na waszą bezradność. Liczą, że pomyślicie: „to się nie opłaca walczyć o 13 000 zł”. Ale opłaca się. Nie tylko finansowo – ale też zasadniczo. Bo każda wygrana sprawa to sygnał dla ubezpieczycieli: nie możecie bezkarnie manipulować ludźmi.

A Wy – spotkaliście się z taką taktyką ubezpieczyciela? Zmienili zdanie post factum, twierdząc nagle, że to szkoda całkowita? Podzielcie się w komentarzach – chętnie odpowiem na pytania i doradzę, co robić.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją, bo wierzę, że każda manipulacja ubezpieczycieli zasługuje na odsłonięcie – a każdy poszkodowany na sprawiedliwość. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl.

Masz podobną sprawę? Ubezpieczyciel zmienił zdanie po naprawie? Chcesz dowiedzieć się, czy możesz wygrać? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

---

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 471 (odpowiedzialność za nienależyte wykonanie zobowiązania), art. 355 § 2 (należyta staranność profesjonalisty), art. 5 (zasada uczciwości i dobrych obyczajów)
• Zasada venire contra factum proprium (działanie sprzeczne z własnym zachowaniem)
• Zasada ochrony zaufania w polskim prawie cywilnym

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Stawka za roboczogodzinę to najczęstszy punkt sporny między warsztatami a ubezpieczycielami. W analizowanej sprawie z Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce (sygn. I C 808/17) warsztat stosował stawkę 128,40 zł netto za roboczogodzinę prac blacharskich, lakierniczych i dodatkowych. Ubezpieczyciel zweryfikował ją do 100 zł za prace blacharskie/dodatkowe i 110 zł za prace lakiernicze – argumentując, że stawka warsztatu jest „zawyżona w stosunku do stawek rynkowych”.

Sąd ostatecznie przyznał rację warsztatowi, ale tylko dlatego, że powołany biegły sądowy potwierdził: stawka 128,40 zł mieściła się w granicach stawek rynkowych, a warsztat dysponował operatem szacunkowym uzasadniającym jej wysokość.

To pokazuje kluczową zasadę: nie wystarczy powiedzieć „moja stawka jest rynkowa” – trzeba to udowodnić.

Spis treści

1. Dlaczego ubezpieczyciele zawsze kwestionują stawkę rbh?
2. Operat szacunkowy – co to jest i jak go uzyskać
3. Porównania z konkurencją – jak zbierać dane
4. Certyfikaty, szkolenia, sprzęt – dokumentowanie standardu warsztatu
5. Różnica między stawką komercyjną a stawką sieci partnera
6. Jak bronić się przed argumentem „średnia rynkowa”
7. Stawki ASO vs warsztaty niezależne

Dlaczego ubezpieczyciele zawsze kwestionują stawkę rbh?

To proste: każda złotówka różnicy w stawce rbh to setki, a czasem tysiące złotych oszczędności dla ubezpieczyciela. Jeśli naprawa wymaga 50 roboczogodzin, to różnica między stawką 128,40 zł a 100 zł to 1.420 zł netto (1.746 zł brutto).

W praktyce kancelarii widzimy, że ubezpieczyciele stosują standardową taktykę:

1. Sporządzają kosztorys z własnymi stawkami (zwykle 100-110 zł netto),
2. Oferują naprawę w sieci partnerskiej z rabatem 15%,
3. Po otrzymaniu faktury od warsztatu weryfikują stawkę do „średniej rynkowej”.

Argumentacja ubezpieczyciela brzmi zawsze podobnie:

• „Stawka warsztatu istotnie odbiega od stawek stosowanych na rynku lokalnym”,
• „Poszkodowany miał możliwość naprawy w sieci partnerskiej po niższych kosztach”,
• „Zastosowano stawkę przeciętną dla warsztatów nieautoryzowanych”.

Operat szacunkowy – co to jest i jak go uzyskać

Operat szacunkowy to profesjonalna wycena Twojej stawki roboczogodziny, wykonana przez niezależnego rzeczoznawcę. To najsilniejszy dowód w sądzie, że Twoja stawka jest uzasadniona.

Co zawiera operat szacunkowy?

Dokument ocenia Twój warsztat pod kątem:

• Wyposażenia – lakiernia, stanowisko spawalnicze, diagnostyka komputerowa, narzędzia specjalistyczne,
• Wykształcenia i szkoleń personelu – certyfikaty producenta, kursy specjalistyczne,
• Standardów jakości – normy ISO, systemy zarządzania jakością,
• Kosztów prowadzenia warsztatu – wynajem, energia, ubezpieczenia, amortyzacja sprzętu,
• Rentowności – czy przy danej stawce warsztat utrzymuje się na rynku.

Na podstawie tych czynników rzeczoznawca ustala uzasadnioną stawkę rbh dla Twojego warsztatu.

Jak uzyskać operat szacunkowy?

Zlecasz go rzeczoznawcy samochodowemu lub firmie specjalizującej się w wycenach warsztatów. Koszt: 1.500-3.000 zł. To wydatek jednorazowy, a operat jest ważny przez 2-3 lata (do kolejnej weryfikacji kosztów).

Z orzeczenia: Biegły sądowy w sprawie wskazał, że „powód posiada operat szacunkowy dotyczący stawek roboczogodziny, z którego wynika, że stawka 128,40 zł netto jest realna ze względu m.in. na wyposażenie i wykształcenie personelu – poziomu i liczby szkoleń specjalistycznych.”

To był kluczowy argument, który przekonał sąd. Bez operatu warsztat prawdopodobnie przegrałby – sąd przyjąłby „średnią rynkową” z opinii biegłego (110-111 zł).

Czy operat szacunkowy jest obowiązkowy?

Nie, ale w praktyce to warunek wygranej w sądzie, jeśli Twoja stawka jest wyższa niż średnia. Bez operatu ubezpieczyciel łatwo udowodni, że stawka jest zawyżona.

Porównania z konkurencją – jak zbierać dane

Jeśli nie masz operatu szacunkowego (lub nie chcesz go zamawiać), musisz samodzielnie udowodnić, że Twoja stawka jest rynkowa.

Jak zbierać dane o stawkach konkurencji?

1. Sprawdź strony internetowe warsztatów w okolicy – niektóre podają cennik usług.
2. Zadzwoń/napisz do kilku warsztatów i zapytaj o stawkę rbh (przedstaw się jako potencjalny klient).
3. Sprawdź ogłoszenia o pracę dla lakierników/blacharzy – wysokość wynagrodzenia pośrednio wskazuje na poziom stawki rbh.
4. Portal Mubi, Autoboss – platformy dla warsztatów, na których czasem pojawiają się informacje o cenach.

Uwaga: Zbieraj dane o warsztatach porównywalnej kategorii – jeśli jesteś warsztatem niezależnym z profesjonalnym sprzętem, nie porównuj się z „garażami na wsi”.

Jak przedstawić dane w sądzie?

Sporządź zestawienie tabelaryczne:

Do zestawienia dołącz:

• Wydruki ze stron internetowych (ze znacznikiem daty),
• Maile z cennikami,
• Notatkę z rozmów telefonicznych.

Wniosek: „Stawka warsztatu 128,40 zł mieści się w przedziale stawek rynkowych dla Poznania (115-135 zł netto), co potwierdza jej rynkowość.”

Certyfikaty, szkolenia, sprzęt – dokumentowanie standardu warsztatu

Jeśli Twoja stawka jest wyższa niż średnia, musisz uzasadnić, dlaczego tak jest. Najlepszy argument: wyższy standard warsztatu.

Co wpływa na uzasadnienie wyższej stawki?

1. Certyfikaty producenta
   • Autoryzacja przez marki (np. certyfikat BMW, VW, Toyota),
   • Szkolenia producenckie dla pracowników.
2. Profesjonalne wyposażenie
   • Kabina lakiernicza z systemem suszenia,
   • Stanowisko spawalnicze z certyfikatem,
   • Diagnostyka komputerowa (np. Bosch, Launch),
   • Geometria kół (np. Hunter),
   • Narzędzia specjalistyczne (np. do aluminium, ADAS).
3. Wykształcenie i doświadczenie pracowników
   • Dyplomy lakiernika/blacharza,
   • Certyfikaty szkoleń (np. PPG, Standox, Sikkens),
   • Staż pracy w branży.
4. Normy i systemy jakości
   • ISO 9001 (zarządzanie jakością),
   • Współpraca z ubezpieczycielami (paradoksalnie – jeśli masz certyfikat „partnera” innego ubezpieczyciela, to dowód na jakość).

Jak to udokumentować?

Przygotuj portfolio warsztatu:

• Zdjęcia wyposażenia (lakiernia, stanowiska robocze),
• Skany certyfikatów i dyplomów,
• Lista odbytych szkoleń (pracownicy + Ty),
• Referencje od klientów.

W sądzie możesz złożyć to jako „oświadczenie o standardzie warsztatu” z załącznikami. Jeśli ubezpieczyciel kwestionuje, oferujesz dowód z przesłuchania (zeznania właściciela) lub dowód z oględzin (sąd przyjedzie do warsztatu – rzadko, ale możliwe).

Z orzeczenia: Biegły sądowy wskazał, że stawka warsztatu była uzasadniona „wykształceniem personelu, poziomem szkoleń specjalistycznych i wyposażeniem”. To pokazuje, że standard warsztatu ma znaczenie przy ustalaniu stawki.

Różnica między stawką komercyjną a stawką sieci partnera

Ubezpieczyciele często argumentują: „W naszej sieci partnerskiej warsztat naprawiłby auto taniej – z rabatem 15%.”

Czym jest rabat w sieci partnerskiej?

Warsztaty współpracujące z ubezpieczycielami (np. Ergo Hestia, PZU) oferują:

• Stawkę rbh niższą o 20-30% od komercyjnej,
• Rabat 15% od całości kosztów naprawy,
• Części zamienne P, PJ (tańsze niż oryginalne O).

W zamian ubezpieczyciel kieruje do nich klientów – gwarancja stałych zleceń.

Czy poszkodowany musi naprawiać auto w sieci partnera?

Nie. Poszkodowany ma prawo wybrać dowolny warsztat. Ubezpieczyciel nie może narzucić warsztatu naprawy.

Ale: Jeśli ubezpieczyciel zaproponuje naprawę w sieci partnera, a poszkodowany ją odrzuci i pojedzie do Ciebie (drożej), ryzykujesz, że sąd zastosuje zasadę minimalizacji szkody i uwzględni tylko stawkę z oferty ubezpieczyciela.

Jak się bronić?

Argumentujesz, że oferta ubezpieczyciela nie była równorzędna:

1. Stawka rbh w sieci partnera (np. 54,50 zł) vs Twoja stawka (128,40 zł)
   • Różnica wynika z rabatu komercyjnego, który poszkodowany nie musi akceptować,
   • Poszkodowany ma prawo do naprawy „w sposób zapewniający przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody” – a tańsza naprawa może tego nie zapewnić.
2. Części zamienne P, PJ vs części O
   • Tańsze części nie przywrócą pojazdu do stanu sprzed szkody,
   • Mogą obniżyć wartość pojazdu (przy późniejszej sprzedaży kupujący zapyta o historię naprawy).
3. Lokalizacja warsztatu
   • Jeśli warsztat w sieci partnera jest 30 km od miejsca zamieszkania poszkodowanego, to niedogodność.
4. Zaufanie do warsztatu
   • Poszkodowany ma prawo wybrać warsztat, któremu ufa (np. już u Ciebie naprawiał auto wcześniej).

Z orzeczenia: Sąd wskazał, że „poszkodowany miał możliwość przeprowadzenia naprawy zgodnie ze sporządzonym kosztorysem we współpracujących z pozwanym warsztatach z uwzględnieniem 15% rabatu od całości kosztów naprawy”, ale ostatecznie przyznał rację warsztatowi, uznając, że jego stawka była rynkowa.

Dlaczego? Bo warsztat udowodnił (operatem szacunkowym), że jego stawka jest uzasadniona jakością usług. Naprawa w sieci partnera z rabatem 15% mogłaby nie zapewnić tej samej jakości.

Jak bronić się przed argumentem „średnia rynkowa”

Ubezpieczyciele w procesie sądowym argumentują: „Należy zastosować średnią stawkę rbh dla warsztatów nieautoryzowanych w danym regionie.”

W analizowanej sprawie biegły sądowy ustalił średnie stawki rbh w 2016 r. dla Poznania:

• Prace blacharskie: 110,42 zł netto (warsztaty nieautoryzowane) vs 125,93 zł netto (nieautoryzowane + ASO),
• Prace lakiernicze: 111,67 zł netto (nieautoryzowane) vs 128,33 zł netto (nieautoryzowane + ASO).

Warsztat stosował stawkę 128,40 zł, która była nieznacznie wyższa od średniej dla warsztatów nieautoryzowanych + ASO.

Jak argumentować, że Twoja stawka może być wyższa niż średnia?

1. Średnia to nie norma.
   • Średnia oznacza, że połowa warsztatów stosuje stawki wyższe niż ta wartość.
   • Jeśli jesteś w górnej połowie (ze względu na standard), Twoja stawka jest rynkowa.
2. Średnia obejmuje warsztaty różnej kategorii.
   • Jeśli średnią liczono z warsztatów ASO + nieautoryzowanych, a Ty jesteś warsztatem z profesjonalnym sprzętem (poziom zbliżony do ASO), powinieneś być porównywany z górną grupą.
3. Operat szacunkowy jako kontrargument.
   • Jeśli masz operat, który uzasadnia stawkę 128,40 zł, to trumpuje średnią z opinii biegłego.
4. Stawka rynkowa ≠ stawka średnia.
   • Stawka rynkowa to taka, która występuje na rynku – nie musi być średnią.
   • Z opinii biegłego w sprawie wynikało, że stawka 128,40 zł mieściła się w przedziale rynkowym (maksimum dla nieautoryzowanych + ASO to 128,33 zł).

Z orzeczenia: Sąd uznał, że „zastosowana przez powoda stawka za prace lakiernicze, blacharskie i inne 128,40 zł mieściła się w granicach stawek rynkowych. Istotnie była to jedna z najwyższych stawek na rynku, ale uzasadniona była poziomem organizacji warsztatu powoda.”

To pokazuje, że wyższa stawka może być uzasadniona – pod warunkiem, że udowodnisz jej zasadność.

Stawki ASO vs warsztaty niezależne

Autoryzowane Serwisy Obsługi (ASO) stosują zwykle wyższe stawki niż warsztaty niezależne:

• ASO: 150-250 zł netto,
• Warsztaty niezależne: 100-130 zł netto.

Czy warsztat niezależny może stosować stawki na poziomie ASO?

Nie, chyba że udowodnisz, że Twój standard jest zbliżony do ASO (certyfikaty producenta, szkolenia, sprzęt).

W praktyce sądowej warsztaty niezależne są porównywane z warsztatami niezależnymi, a ASO z ASO. Sąd nie przyzna Ci stawki 150 zł, jeśli nie jesteś ASO.

Wyjątek: Jeśli masz certyfikat producenta (np. BMW Certified Bodyshop) mimo że nie jesteś „oficjalnym” ASO marki, możesz argumentować, że Twoja stawka powinna być wyższa niż dla „zwykłych” warsztatów niezależnych.

Z orzeczenia: Średnia stawka dla warsztatów nieautoryzowanych + ASO wynosiła 125,93-128,33 zł. Warsztat stosujący 128,40 zł był w górnej granicy, ale sąd uznał to za uzasadnione.

Praktyczne wskazówki – jak zabezpieczyć swoją stawkę

1. Zamów operat szacunkowy – najsilniejszy dowód w sądzie (koszt 1.500-3.000 zł, zwraca się w jednej sprawie).
2. Zbieraj dane o konkurencji – zestawienie stawek z okolicy (co najmniej 5-10 warsztatów).
3. Dokumentuj standard warsztatu – certyfikaty, szkolenia, wyposażenie (portfolio + zdjęcia).
4. Nie zawyżaj stawki ponad rynkową – jeśli na rynku lokalnym stawki to 100-130 zł, a Ty dajesz 180 zł, przegrasz.
5. Przygotuj argumentację przed procesem – nie czekaj, aż ubezpieczyciel zakwestionuje stawkę. W odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty już przedstaw dowody (operat, zestawienie, portfolio).
6. W procesie wnioskuj o powołanie biegłego – niech biegły potwierdzi, że Twoja stawka jest rynkowa. Ale pamiętaj: jeśli nie masz operatu, biegły może stwierdzić, że stawka jest zawyżona.

Najczęstsze pytania – FAQ

Czy mogę stosować różne stawki dla różnych klientów? Tak, ale w praktyce ryzykowne. Jeśli ubezpieczyciel dowie się, że dla jednego klienta dajesz 100 zł, a dla innego 128 zł, użyje tego jako argumentu, że Twoja stawka jest „dowolna”. Lepiej mieć jedną stawkę komercyjną dla wszystkich.

Co jeśli moja stawka jest 150 zł, a średnia rynkowa 110 zł – czy to automatycznie przegrana? Nie automatycznie, ale będziesz musiał mocno argumentować (operat szacunkowy, certyfikaty, wyjątkowe wyposażenie). Bez solidnych dowodów sąd obniży do średniej.

Czy stawka z faktury musi być zgodna z kosztorysem warsztatu? Tak. Jeśli w kosztorysie podałeś 120 zł, a na fakturze dajesz 130 zł, ubezpieczyciel to zakwestionuje. Stawka musi być spójna w całej dokumentacji.

Co jeśli ubezpieczyciel zaproponował naprawę w ASO, a ja jestem warsztatem niezależnym – czy mogę się bronić? Tak, ale trudniej. Argumentujesz, że poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu i nie musi akceptować oferty ubezpieczyciela. Jeśli Twoja stawka jest rynkowa dla warsztatów niezależnych, powinieneś wygrać.

Ile czasu zajmuje uzyskanie operatu szacunkowego? 2-4 tygodnie – rzeczoznawca musi przeprowadzić inspekcję warsztatu, ocenić wyposażenie i sporządzić dokumentację.

Podsumowanie – najważniejsze punkty

✅ Stawka rbh to najczęstszy punkt sporny – przygotuj dowody przed procesem.

✅ Operat szacunkowy = najsilniejszy dowód w sądzie (koszt 1.500-3.000 zł).

✅ Zbierz dane o konkurencji – zestawienie stawek z okolicy (min. 5-10 warsztatów).

✅ Dokumentuj standard warsztatu – certyfikaty, szkolenia, wyposażenie.

✅ Średnia rynkowa ≠ norma – możesz być wyżej, jeśli uzasadnisz standard.

✅ Stawki sieci partnera z rabatem 15% – to nie argument przeciwko Tobie, jeśli udowodnisz jakość.

✅ Stawka komercyjna musi być spójna – kosztorys = faktura.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna, dlatego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań: Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań tel. +48 61 2224963 e-mail: kancelaria@prawnikododszkodowan.pl www: https://prawnikododszkodowan.pl/

Źródła:

• Wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce, sygn. I C 808/17
• Kodeks cywilny, art. 361, art. 415

---

Panie mecenasie, po wypadku zapłaciłem 430 zł za holowanie auta. Ubezpieczyciel mówi, że to za dużo, że moglem znaleźć taniej. Ale przecież miałem wypadek w środku nocy, nie miałem czasu szukać najtańszej oferty!”. To jeden z najczęstszych sporów w sprawach odszkodowawczych. Dzisiaj wyjaśnię, kto ma rację.

Spis treści

1. Ile kosztuje holowanie w praktyce?
2. Czy poszkodowany musi szukać najtańszej firmy holującej?
3. Holowanie w sytuacji nagłej – brak czasu na porównanie ofert
4. Co mówią na ten temat sądy?
5. Jak dokumentować koszty holowania?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Ile kosztuje holowanie w praktyce?

W sprawie, o której dzisiaj piszę, poszkodowany zapłacił 430,50 zł brutto (350 zł netto + VAT) za holowanie uszkodzonego Volkswagena Touarega z miejsca wypadku do warsztatu. Ubezpieczyciel zaprotestował, twierdząc, że to za dużo. Ale czy rzeczywiście?

Biegły sądowy zbadał rynek i ustalił, że w 2017 roku stawki za holowanie pojazdu o masie do 3,5 tony wynosiły:

• Średnia: 311,87 zł netto (383,60 zł brutto)
• Maksimum: 400 zł netto (492 zł brutto)
• Minimum: 122 zł netto (150,06 zł brutto)

Dla porównania, uchwała Rady Powiatu w Poznaniu z 2016 roku ustalała maksymalną stawkę za holowanie pojazdu do 3,5 tony na 450 zł netto (553,50 zł brutto).

Co to oznacza? Że poszkodowany zapłacił 350 zł netto – czyli powyżej średniej (311,87 zł), ale poniżej maksimum (400-450 zł). Czy to oznacza, że przepłacił? W ocenie Sądu – nie.

Sąd Rejonowy uznał, że stawka 350 zł netto nie odbiega od stawek rynkowych, chociaż jest powyżej średniej. I co najważniejsze – przyznał pełny zwrot tej kwoty. Dlaczego? Bo holowanie to usługa nagła, a poszkodowany nie ma obowiązku szukać najtańszej oferty w sytuacji nadzwyczajnej.

Czy poszkodowany musi szukać najtańszej firmy holującej?

To jedno z kluczowych pytań w sprawach odszkodowawczych. Ubezpieczyciele często argumentują: „Pan mógł zadzwonić do kilku firm, porównać ceny, wybrać najtańszą. Zamiast tego wybrał pan pierwszą z brzegu i przepłacił!”.

Ale czy to jest realistyczne? Wyobraźcie sobie sytuację:

• Jest noc, godzina 23:00
• Właśnie miałeś wypadek, auto nie nadaje się do jazdy, wycieka olej
• Jesteś zestresowany, w szoku
• Musisz usunąć auto z drogi, bo blokuje ruch
• Dzwonisz do pierwszej lepszej firmy holującej, która odbiera telefon

Czy w takiej sytuacji masz czas i spokój, żeby dzwonić do 5 firm, porównywać ceny, negocjować? Oczywiście, że nie.

I właśnie dlatego sądy od lat orzekają, że poszkodowany nie ma obowiązku minimalizacji szkody w sytuacjach nagłych. Może wybrać pierwszą dostępną usługę, o ile cena jest w granicach rozsądku.

Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że „stan nadzwyczajny – a wypadek jest takim stanem – nie pozwala na długie poszukiwania najlepszej oferty. Poszkodowany może skorzystać z pierwszej dostępnej usługi, jeśli cena nie jest rażąco wygórowana”.

W sprawie, o której piszę, Sąd Rejonowy wprost stwierdził: „Skoro pojazd po wypadku nie nadawał się do jazdy (miał wycieki płynów), to trzeba go było z drogi usunąć. W sytuacji gdy dochodzi do wypadku, a jest to zdarzenie nagłe, zwykle nie ma czasu na to, by poszukiwać najtańszej oferty holowania, a nawet poszkodowany nie ma takiego obowiązku”.

I to jest właśnie sedno sprawy. Poszkodowany może wybrać firmę holującą, która jest dostępna od ręki, nawet jeśli nie jest najtańsza. Ważne, żeby cena była w granicach rozsądku – czyli w średniej rynkowej lub nieznacznie powyżej.

Holowanie w sytuacji nagłej – brak czasu na porównanie ofert

Z mojego doświadczenia wynika, że holowanie to zawsze sytuacja nagła. Nikt nie planuje wypadku z wyprzedzeniem. Nikt nie dzwoni w poniedziałek do 10 firm, żeby zapytać: „Ile pan bierze za holowanie? A w weekend jest drożej? A w nocy?”.

Holowanie następuje:

1. Zaraz po wypadku – auto blokuje drogę, trzeba je usunąć
2. Często w nocy lub w weekend – bo wypadki nie wybierają pory dnia
3. Pod presją czasu – policja lub straż miejska wymaga usunięcia pojazdu
4. W stresie – poszkodowany jest wstrząśnięty, nie myśli o cenach

I właśnie dlatego sądy akceptują stawki powyżej średniej. Bo w takiej sytuacji nie można wymagać od poszkodowanego, żeby szukał najtańszej oferty.

W sprawie poszkodowany wynegocjował cenę 350 zł netto. Czy sprawdził inne oferty? Nie wiemy. Czy miał na to czas? Raczej nie. Czy to ma znaczenie? Według Sądu – nie. Bo stawka była w granicach rozsądku.

Co więcej, w praktyce firmy holujące wiedzą, że poszkodowani są w sytuacji przymusowej. I często zawyżają ceny. Stawka 350 zł za holowanie pojazdu w mieście (Poznań, kilka kilometrów) to sporo. Ale czy to rażąco wygórowana cena? Nie – bo maksimum na rynku to 400-450 zł netto.

Gdyby poszkodowany zapłacił 600 zł netto, to byłby problem. Ubezpieczyciel mógłby zasadnie zarzucić, że to rażąco wygórowana cena. Ale 350 zł? To jeszcze w granicach rozsądku.

Co mówią na ten temat sądy?

Orzecznictwo w sprawach holowania jest dość jednolite. Sądy przyjmują, że:

1. Poszkodowany nie ma obowiązku szukać najtańszej oferty – w sytuacji nagłej może wybrać pierwszą dostępną firmę.
2. Stawka powinna być w granicach rozsądku – czyli w średniej rynkowej lub nieznacznie powyżej. Jeśli średnia to 300 zł, a poszkodowany zapłacił 350 zł, to OK. Jeśli zapłacił 700 zł, to za dużo.
3. Maksymalne stawki ustalone przez gminy są orientacyjne – uchwały rad powiatów określają maksymalne stawki za holowanie (np. 450 zł netto w Poznaniu), ale to nie oznacza, że każda stawka poniżej 450 zł jest automatycznie uzasadniona. Sąd bada, czy stawka była rozsądna w kontekście rynku.
4. Pora dnia, dzień tygodnia i odległość mają znaczenie – holowanie w nocy jest droższe niż w dzień. Holowanie w weekend droższe niż w dzień roboczy. Holowanie na 50 km droższe niż na 5 km. To wszystko wpływa na cenę.

W sprawie, o której piszę, Sąd nie analizował szczegółowo, czy holowanie było w dzień czy w nocy, w weekend czy w dzień roboczy, na jaką odległość. Po prostu uznał, że stawka 350 zł netto nie odbiega od stawek rynkowych i przyznał pełny zwrot.

To pokazuje, że sądy są liberalne wobec kosztów holowania. Bo rozumieją, że to sytuacja nagła, a poszkodowany nie ma czasu na porównywanie ofert.

Jak dokumentować koszty holowania?

To bardzo proste – potrzebujesz faktury od firmy holującej. Na fakturze powinno być:

• Nazwa firmy holującej
• Twoje dane (jako nabywcy usługi)
• Opis usługi: „Holowanie pojazdu marki [marka] nr rej. [numer] z [miejsce] do [miejsce]”
• Data i godzina holowania
• Kwota: [kwota] zł netto + VAT = [kwota] zł brutto

W sprawie poszkodowany otrzymał fakturę na kwotę 430,50 zł brutto (350 zł netto + VAT). Faktura została wystawiona przez Serwis Blacharsko-Lakierniczy – czyli ten sam warsztat, który miał naprawiać auto. To normalne – często warsztaty oferują kompleksową usługę: holowanie + naprawa.

Ale uwaga: jeśli warsztat oferuje „holowanie gratis w cenie naprawy”, a potem wystawia osobną fakturę za holowanie, to może być problem. Ubezpieczyciel może zarzucić, że to podwójne naliczanie kosztów. Dlatego zawsze upewnijcie się, czy holowanie jest wliczone w cenę naprawy, czy osobno.

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Nie szukaj najtańszej oferty w sytuacji nagłej – jeśli masz wypadek, dzwoń do pierwszej dostępnej firmy holującej. Nie marnuj czasu na porównywanie ofert. Ważne, żeby cena była w granicach rozsądku (300-400 zł netto w mieście).
2. Ustal cenę przed holowaniem – zanim firma przyjedzie, zapytaj: „Ile będzie kosztować holowanie z [miejsce] do [miejsce]?”. Jeśli mówią 500 zł, a rynek to 300 zł, to może zadzwoń do innej firmy (jeśli masz czas). Jeśli mówią 350 zł, to OK.
3. Weź fakturę – zawsze żądaj faktury VAT, nie paragonu, nie „potwierdzenia”. Faktura to dowód księgowy, który ubezpieczyciel musi uszanować.
4. Sprawdź, czy holowanie jest wliczone w cenę naprawy – niektóre warsztaty oferują „holowanie gratis”. Jeśli tak, to świetnie. Jeśli nie, to upewnij się, że holowanie jest naliczone osobno i masz za nie osobną fakturę.
5. Nie przepłacaj rażąco – jeśli firma mówi 800 zł za holowanie w mieście (5 km), to uciekaj. To rażąco wygórowana cena. Znajdź inną firmę, nawet jeśli zajmie ci to 15 minut.

FAQ – najczęstsze pytania

Ile mogę zapłacić za holowanie pojazdu?
W 2024 roku średnia stawka za holowanie pojazdu osobowego (do 3,5 tony) w mieście to 350-450 zł netto. Jeśli zapłaciłeś 300-500 zł netto, to jest OK. Jeśli zapłaciłeś 700 zł netto, to za dużo.

Czy muszę szukać najtańszej firmy holującej?
Nie, nie musisz. W sytuacji nagłej (wypadek) możesz wybrać pierwszą dostępną firmę, o ile cena jest w granicach rozsądku.

Co jeśli ubezpieczyciel odmawia zwrotu kosztów holowania?
Jeśli stawka była w granicach rozsądku (300-500 zł netto w mieście), to możesz dochodzić zwrotu w sądzie. Sądy zazwyczaj przyznają pełny zwrot, jeśli stawka nie była rażąco wygórowana.

Czy holowanie w nocy jest droższe?
Tak, holowanie w nocy lub w weekend jest zazwyczaj droższe o 20-50%. To normalne i ubezpieczyciele to akceptują.

Jak udowodnić, że holowanie było uzasadnione?
Potrzebujesz faktury od firmy holującej oraz dowodu, że auto nie nadawało się do jazdy (np. protokół policji, zdjęcia, zeznania świadków).

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361

Dziś chciałbym podzielić się z Wami sprawą, która doskonale pokazuje, jak ubezpieczyciele podchodzą do odszkodowań i dlaczego warto walczyć o swoje prawa. To historia młodego człowieka, którego życie diametralnie zmieniło się pewnego czerwcowego dnia.

Spis treści

1. Wypadek, który zmienił wszystko
2. Pierwsze starcie z ubezpieczycielem
3. Długa droga przez sąd
4. Czego nauczyła mnie ta sprawa

Wypadek, który zmienił wszystko

Mój klient – nazwijmy go Janek – miał zaledwie 18 lat, gdy jego życieległo w gruzach. Dosłownie. Poruszał się motocyklem, gdy kierowca samochodu osobowego, wykonując skręt w lewo, po prostu zajechał mu drogę. Nie ustąpił pierwszeństwa, nie zachował należytej ostrożności. Efekt? Janka wyrzuciło z motocykla, przeleciał nad samochodem i upadł na asfalt.

Konsekwencje medyczne

Co ciekawe – a może raczej co przerażające – obrażenia były bardzo poważne:

• Złamanie kręgosłupa w odcinku piersiowym (kręg Th9)
• Złamania wyrostków poprzecznych kilku kręgów
• Złamanie palca u stopy

Brzmi technicznie? Dla osiemnastolatka to oznaczało:

• Kilkugodzinną operację z dużą utratą krwi
• Założenie śrub stabilizujących kręgosłup (które zostały już na zawsze)
• Dwa tygodnie w szpitalu
• Pół roku leczenia i rehabilitacji
• Koniec marzeń o zostaniu zawodowym ratownikiem WOPR

Pierwsze starcie z ubezpieczycielem

Jak myślicie, ile ubezpieczyciel zaproponował za taką krzywdę? 20 000 zł. A po uwzględnieniu 20% przyczynienia Janka (które, nawiasem mówiąc, było bezsporne) wypłacił mu 16 000 zł.

Szesnaście tysięcy za:

• Złamany kręgosłup w wieku 18 lat
• Zniweczone plany życiowe
• Niemożność wykonywania wymarzonego zawodu
• Trwałe ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu

Taktyka ubezpieczyciela

Co ciekawe, początkowo towarzystwo w ogóle odmawiało wypłaty, twierdząc że… nie ustalono odpowiedzialności za wypadek. Dopiero po interwencji i dostarczeniu dodatkowych dokumentów uznali swą odpowiedzialność. Ale kwota? Symboliczna.

Odmówili też zwrotu kosztów prywatnych wizyt lekarskich. Argumentacja? „Nie wykazano, że wizyty faktycznie się odbyły i były konieczne”. Mimo przedłożonych faktur i dokumentacji medycznej.

Długa droga przez sąd

Proces trwał ponad trzy lata. W tym czasie:

1. Pozwany kwestionował wysokość szkody – mimo opinii dwóch biegłych sądowych potwierdzających poważne i trwałe skutki wypadku
2. Argumentował, że nie ma podstaw do zasądzenia odsetek od daty wezwania do zapłaty, tylko od wyroku (co oczywiście byłoby dla niego bardzo wygodne)
3. Podważał konieczność prywatnego leczenia – sugerując, że mój klient powinien czekać w kolejkach NFZ

Co udało się udowodnić?

Biegli sądowi ustalili:

• 15% trwały uszczerbek na zdrowiu (z ortopedycznego punktu widzenia)
• 23% długotrwały uszczerbek (z neurochirurgicznego punktu widzenia)
• Niepewne rokowania na przyszłość
• Konieczność stałej kontroli lekarskiej
• Niemożność wykonywania wielu zawodów i aktywności

Czego nauczyła mnie ta sprawa

Sąd ostatecznie zasądził:

• 64 000 zł dodatkowego zadośćuczynienia (łącznie z wcześniejszą wypłatą – 80 000 zł po uwzględnieniu przyczynienia)
• 6 240 zł za zniszczony motocykl
• 1 536 zł zwrotu kosztów leczenia
• Ustalenie odpowiedzialności ubezpieczyciela na przyszłość

Ten ostatni punkt jest niezwykle istotny. Rokowania co do stanu zdrowia mojego klienta są niepewne. Lekarz wprost stwierdził, że jeśli urośnie więcej niż 4 cm, może potrzebować kolejnej operacji. Ustalenie odpowiedzialności na przyszłość oznacza, że w razie pogorszenia stanu zdrowia nie będzie musiał na nowo udowadniać, że wypadek jest tego przyczyną.

Kluczowe wnioski

Z praktyki wiem, że:

Po pierwsze – ubezpieczyciele konsekwentnie zaniżają odszkodowania. W tej sprawie różnica między propozycją ubezpieczyciela a ostatecznym wyrokiem wynosiła 300%.

Po drugie – warto walczyć o zwrot kosztów prywatnego leczenia. Argumenty typu „powinien pan czekać w kolejce NFZ” nie przejdą w sądzie, jeśli wykażemy, że leczenie było konieczne, a dostęp do NFZ realnie ograniczony.

Po trzecie – w sprawach młodych ludzi sądy szczególnie uwzględniają wpływ obrażeń na plany życiowe. Mój klient musiał zrezygnować z marzeń o pracy ratownika WOPR, nie został przyjęty na wymarzone studia z powodu stanu zdrowia po wypadku, zarzucił większość aktywności sportowych. To wszystko ma wymierną wartość.

Po czwarte – odsetki od zadośćuczynienia należą się od daty wezwania do zapłaty, nie od wyroku. To ważne, bo w tej sprawie mówimy o odsetkach liczonych przez ponad cztery lata.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa odszkodowawcza jest indywidualna i wymaga analizy konkretnych okoliczności.

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

„Może naprawić auto w naszej sieci naprawczej – za darmo, bez dopłat”.

Brzmi kusząco, prawda? Ubezpieczyciel organizuje naprawę, płaci warsztatowi bezpośrednio, ty nie musisz nic załatwiać. Zero stresu, zero dopłat.

Ale jest haczyk. Właściwie kilka.

Niedawno miałem sprawę w Sądzie Rejonowym w Nowej Soli, gdzie PZU argumentowało: poszkodowany „został poinformowany, iż w celu minimalizacji szkody, w przypadku braku możliwości naprawy pojazdu za kwotę 8.292,01 zł PZU zorganizuje naprawę uszkodzonego pojazdu w ramach sieci naprawczej PZU za kwotę ustalonego odszkodowania”.

Brzmi jak propozycja, prawda? Ale w praktyce to presja: „albo naprawiasz u nas za nasze pieniądze, albo dostajesz zaniżone odszkodowanie i sobie radzisz”.

Sąd to zignorował. Bo masz prawo wyboru warsztatu. I to prawo nie może być ograniczane przez ubezpieczyciela.

Dziś rozłożę ten temat na czynniki pierwsze.

Spis treści

1. Sprawa z sądu: propozycja czy presja?
2. Czym są sieci naprawcze ubezpieczycieli?
3. Co powiedział sąd o „propozycji” PZU?
4. Zalety naprawy w sieci ubezpieczyciela
5. Wady naprawy w sieci ubezpieczyciela
6. Kiedy warto wybrać sieć naprawczą?
7. Kiedy lepiej wybrać własny warsztat?
8. Co jeśli warsztat wyceni drożej niż ubezpieczyciel?

Sprawa z sądu: propozycja czy presja?

Luty 2021 roku, kolizja, Audi A8. PZU ustaliło odszkodowanie na 8.292 zł. Poszkodowany nie był zadowolony. Zlecił prywatną ekspertyzę: 13.626 zł.

I wtedy PZU wystosowało „propozycję”.

Czym są sieci naprawcze ubezpieczycieli?

Sieć naprawcza (sieć partnerska, sieć warsztatów) to grupa warsztatów, które mają umowę z ubezpieczycielem.

Jak to działa?

Standardowa naprawa:

1. Dostajesz odszkodowanie na konto
2. Szukasz warsztatu
3. Płacisz warsztatowi
4. Jeśli brakuje – dopłacasz z kieszeni

Naprawa w sieci:

1. Ubezpieczyciel kieruje cię do warsztatu z sieci
2. Warsztat naprawia auto
3. Ubezpieczyciel płaci warsztatowi bezpośrednio
4. Ty nie płacisz nic (chyba że…)

Jakie sieci mają ubezpieczyciele?

PZU:

• Sieć PZU Pomoc (kilkaset warsztatów w Polsce)
• Gwarancja naprawy
• Bezpośrednia rozliczenie

Warta:

• Program Auris
• Warsztaty partnerskie w całej Polsce

Ergo Hestia:

• Sieć Hestia Direct Repair
• Warsztaty autoryzowane i niezależne

Link4, Generali, Allianz:

• Własne sieci partnerskie

Kluczowe: warsztat jest związany umową z ubezpieczycielem

To oznacza, że:

• Warsztat dostaje stałe zlecenia od ubezpieczyciela
• Warsztat musi stosować ceny i standardy ubezpieczyciela
• Warsztat ryzykuje utratę kontraktu, jeśli będzie „za drogo”

I tu się zaczyna problem.

Co powiedział sąd o „propozycji” PZU?

W odpowiedzi na pozew PZU argumentowało:

„Strona pozwana podniosła, iż poszkodowany został przez nią poinformowany, iż w celu minimalizacji szkody, w przypadku braku możliwości naprawy pojazdu za kwotę 8.292,01 zł PZU zorganizuje naprawę uszkodzonego pojazdu w ramach sieci naprawczej PZU za kwotę ustalonego odszkodowania.”

Zwróć uwagę na sformułowanie: „w celu minimalizacji szkody„.

To brzmi jak troska o poszkodowanego, prawda? „Chcemy, żeby szkoda była jak najmniejsza, więc oferujemy naprawę w naszej sieci”.

Ale w praktyce to znaczy: „Nie chcemy płacić więcej niż 8.292 zł, więc albo naprawiasz u nas, albo dostajesz tylko tyle i sobie radzisz”.

Jak zareagował sąd?

Zignorował to całkowicie.

W uzasadnieniu wyroku nie ma ani słowa o tym, że poszkodowany „powinien był” skorzystać z sieci PZU.

Sąd skupił się na jednym: ile wynosi rzeczywisty, celowy i ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy.

I ustalił (na podstawie opinii biegłego): 13.959 zł.

Nie 8.292 zł. Nie „tyle ile PZU ustaliło”. Ale rzeczywisty koszt naprawy.

Co to oznacza?

Że „propozycja” sieci naprawczej nie ma znaczenia prawnego.

Poszkodowany ma prawo:

• Wybrać swój warsztat
• Dostać pełne odszkodowanie (pokrywające rynkowy koszt naprawy)
• Nie być zmuszanym do korzystania z sieci ubezpieczyciela

I jeśli ubezpieczyciel wypłaci zaniżone odszkodowanie argumentując „mogłeś naprawić w naszej sieci” – przegra w sądzie.

Zalety naprawy w sieci ubezpieczyciela

Bo nie wszystko jest złe. Są sytuacje, gdy naprawa w sieci ma sens.

1. Zero formalności

Nie musisz:

• Szukać warsztatu
• Negocjować ceny
• Płacić z własnej kieszeni
• Czekać na zwrot pieniędzy

Ubezpieczyciel załatwia wszystko.

To duża zaleta, szczególnie jeśli:

• Nie znasz się na naprawach
• Nie masz czasu na załatwianie
• Nie masz kapitału na przedpłatę

2. Gwarancja naprawy

Warsztaty w sieci zazwyczaj dają gwarancję na naprawę (często 2-3 lata).

Jeśli coś się zepsuje – wracasz do warsztatu, naprawiają za darmo.

3. Zero dopłaty (w teorii)

Warsztat z sieci powinien naprawić auto za kwotę ustaloną przez ubezpieczyciela.

Nie powinno być dopłat.

4. Szybka naprawa

Warsztaty w sieci często mają priorytet w dostawach części (bo mają duże zamówienia od ubezpieczyciela).

Naprawa może być szybsza niż w przypadkowym warsztacie.

5. Auto zastępcze

Często ubezpieczyciel zapewnia auto zastępcze na czas naprawy (jeśli masz takie OC/AC).

Wady naprawy w sieci ubezpieczyciela

A teraz druga strona medalu.

1. Presja na oszczędności

Warsztat jest związany umową z ubezpieczycielem. To oznacza:

• Musi stosować stawki i standardy ubezpieczyciela
• Ryzykuje utratę kontraktu, jeśli będzie „za drogo”
• Ma presję na „minimalizację kosztów”

Efekt?

• Tańsze części (P/PJ zamiast Q)
• Niższe stawki robocizny
• Skróty w procesie (lakierowanie punktowe zamiast pełnego)

2. Gorsze części

Warsztaty w sieci często stosują tańsze zamienniki (P, PJ), bo:

• Ubezpieczyciel tak wymaga
• Inaczej warsztat „nie zamknie się w budżecie”

A jak już wiemy z wcześniejszych artykułów – części P/PJ „nie dają gwarancji skutecznej naprawy”.

3. Niepełny zakres prac

Z tych samych powodów warsztat może:

• Pominąć normalia i zestawy montażowe
• Zrobić lakierowanie punktowe (zamiast pełnego)
• Pominąć przejścia lakiernicze
• Zastosować zaniżoną liczbę rbg

Wszystko po to, żeby „zmieścić się w budżecie” ustalonym przez ubezpieczyciela.

4. Brak kontroli nad jakością

Ty nie wybierasz warsztatu. Ubezpieczyciel wybiera za ciebie.

Nie wiesz:

• Jaka jest reputacja warsztatu
• Jakie mają opinie
• Czy używają dobrego sprzętu

Oczywiście ubezpieczyciele twierdzą, że „certyfikują” warsztaty. Ale w praktyce certyfikacja często polega na tym, że warsztat… zgodzi się na niskie stawki ubezpieczyciela.

5. Konflikt interesów

Kluczowe: Warsztat jest płacony przez ubezpieczyciela, nie przez ciebie.

To oznacza, że w razie sporu (np. o dopłatę) warsztat będzie po stronie… ubezpieczyciela.

Bo to ubezpieczyciel daje mu stałe zlecenia, nie ty.

6. Dopłaty (w praktyce)

Mimo że „w teorii” nie powinno być dopłat, w praktyce często są.

Typowe sytuacje:

• „To uszkodzenie nie jest objęte szkodą, trzeba dopłacić”
• „Ubezpieczyciel nie zatwierdził tej części, dopłata 300 zł”
• „Sąsiedni element też wymaga naprawy, ale ubezpieczyciel nie pokrywa, dopłata 500 zł”

I co wtedy? Warsztat ma twoje auto. Albo dopłacisz, albo… auto zostaje w warsztacie.

7. Trudniej dochodzić roszczeń

Jeśli naprawisz auto w sieci, a później okaże się, że naprawa była zła (lakier się łuszczy, części nie pasują) – trudniej będzie dochodzić roszczeń.

Bo:

• Ubezpieczyciel powie: „Naprawiliśmy zgodnie z naszymi standardami”
• Warsztat powie: „Zrobiliśmy zgodnie z umową z ubezpieczycielem”
• Ty będziesz w środku, bez jasnej podstawy do reklamacji

8. Utrata prawa do pełnego odszkodowania?

To najbardziej podstępne.

Jeśli zgodziłeś się na naprawę w sieci za kwotę ustaloną przez ubezpieczyciela (np. 8.292 zł), to trudniej będzie później twierdzić, że należało się więcej (np. 14.000 zł).

Bo ubezpieczyciel powie: „Przecież zgodziłeś się na tę kwotę. Auto jest naprawione. O co chodzi?”

Kiedy warto wybrać sieć naprawczą?

Mimo wszystkich wad, są sytuacje, gdy sieć ma sens.

1. Mała szkoda

Jeśli szkoda jest niewielka (np. zadrapany zderzak, otarty błotnik):

• Koszt naprawy: 2.000-3.000 zł
• Różnica między kalkulacją ubezpieczyciela a rzeczywistością: może 300-500 zł
• Nie warto walczyć o 300 zł

W takiej sytuacji wygoda naprawy w sieci (zero formalności, zero płatności) może przeważyć nad potencjalnymi wadami.

2. Brak kapitału

Jeśli nie masz 10.000 zł, żeby zapłacić warsztatowi z góry (i czekać na zwrot od ubezpieczyciela) – sieć może być jedynym rozwiązaniem.

3. Brak czasu

Jeśli:

• Nie znasz się na naprawach
• Nie masz czasu szukać warsztatu, zbierać ofert, negocjować
• Chcesz „oddać i zapomnieć”

Sieć daje taką możliwość.

4. Auto stare, niska wartość

Jeśli twoje auto ma 15 lat, przejechane 300.000 km i jest warte 5.000 zł:

• Nie zależy ci na idealnej naprawie
• Części P/PJ są OK (bo auto i tak niedługo na złom)
• Lakierowanie punktowe wystarczy

W takiej sytuacji sieć jest OK.

Kiedy lepiej wybrać własny warsztat?

1. Większa szkoda

Jeśli szkoda przekracza 5.000 zł:

• Różnice między kalkulacją ubezpieczyciela a rzeczywistością mogą być znaczne (1.000-3.000 zł)
• Warto walczyć

2. Auto młode lub wartościowe

Jeśli twoje auto:

• Ma mniej niż 5 lat
• Jest warte >50.000 zł
• Jest w dobrym stanie

Zależy ci na jakości naprawy:

• Części Q lub O (nie P/PJ)
• Pełny zakres prac lakierniczych
• Stawka robocizny 110-120 zł (nie 51 zł)

W takiej sytuacji własny warsztat (wybrany przez ciebie, z dobrą reputacją) jest lepszy.

3. Masz kapitał i czas

Jeśli:

• Możesz zapłacić warsztatowi z góry (i czekać na zwrot)
• Masz czas na zbieranie ofert, negocjacje
• Chcesz kontrolować jakość naprawy

Własny warsztat daje ci tę kontrolę.

4. Podejrzewasz zaniżenie

Jeśli:

• Prywatna ekspertyza wykazała znacznie wyższą kwotę niż ubezpieczyciel
• Widzisz w kalkulacji czerwone lampki (stawka 51 zł, części P/PJ, potrącenia)
• Podejrzewasz, że ubezpieczyciel „oszczędza”

Nie idź do sieci. Bo warsztat w sieci nie naprawi za zaniżoną kwotę zgodnie ze standardami. Albo użyje gorszych części, albo będzie dopłata.

Co jeśli warsztat wyceni drożej niż ubezpieczyciel?

To najczęstsza sytuacja:

• Ubezpieczyciel: 8.000 zł
• Warsztat (twój wybrany): 12.000 zł
• Różnica: 4.000 zł

Co robić?

Opcja 1: Zapłać, a potem dochodź różnicy

1. Napraw auto w swoim warsztacie za 12.000 zł
2. Zbierz wszystkie rachunki
3. Zlecić ekspertyzę (jeśli warsztat nie ma swojego rzeczoznawcy)
4. Napisz do ubezpieczyciela: żądam dopłaty 4.000 zł
5. Jeśli odmowa – pozew do sądu

Zaleta: Auto jest naprawione, możesz jeździć.

Wada: Musisz mieć 12.000 zł z góry.

Opcja 2: Ekspertyza przed naprawą

1. Zlecić prywatną ekspertyzę: 300-500 zł
2. Ekspertyza wykaże: koszt naprawy 12.000 zł
3. Wyślij ekspertyzę do ubezpieczyciela: żądam dopłaty
4. Jeśli odmowa – pozew
5. Po wyroku (lub ugodzie) – napraw auto

Zaleta: Nie musisz płacić z góry.

Wada: Auto stoi, nie możesz jeździć przez czas procesu (1-2 lata).

Opcja 3: Ugoda

Czasem ubezpieczyciel, widząc dobrą prywatną ekspertyzę, zgodzi się na dopłatę bez sądu.

Nie zawsze, ale warto spróbować.

Co pokazała sprawa z Nowej Soli?

Poszkodowany wybrał opcję 2:

• Naprawił auto (prawdopodobnie częściowo, bo zeznania mówią o „naprawie systemem gospodarczym”)
• Zlecił prywatną ekspertyzę: 13.626 zł
• Sprzedał wierzytelność (dwukrotnie – cesja)
• Ostateczny nabywca wierzytelności pozwał PZU
• Sąd zasądził różnicę: 5.334 zł + odsetki + koszty

Łącznie PZU zapłaciło:

• Wcześniej wypłacone: 8.292 zł
• Po wyroku: 5.334 zł
• Odsetki: ~1.200 zł
• Koszty procesu: 3.937 zł
• Razem: ~18.800 zł

Gdyby od razu wypłaciło 14.000 zł (rzeczywisty koszt), zaoszczędziłoby ~4.800 zł.

Ale próbowali „oszczędzić” 5.700 zł (różnica między 8.292 a 14.000) i ostatecznie zapłacili więcej.

Moja rada praktyczna

Jeśli szkoda <3.000 zł i auto stare:

Idź do sieci. Wygoda przeważa nad potencjalnymi wadami.

Jeśli szkoda 3.000-7.000 zł:

Zlecić prywatną ekspertyzę (300-500 zł). Porównaj z kalkulacją ubezpieczyciela.

• Różnica <1.000 zł? Rozważ sieć (może nie warto walczyć).
• Różnica >1.000 zł? Własny warsztat + dochodzenie różnicy.

Jeśli szkoda >7.000 zł lub auto młode:

Własny warsztat. Zależy ci na jakości, więc nie oszczędzaj na naprawie.

Jeśli widzisz w kalkulacji czerwone lampki:

(Stawka 51 zł, części P/PJ, potrącenia, brak normaliów)

NIE idź do sieci. Bo warsztat w sieci musi stosować te zaniżone standardy. Albo będą dopłaty.

Jeśli nie masz kapitału:

Opcja 1: Sieć (niższa jakość, ale zero formalności).

Opcja 2: Pożyczka/karta kredytowa na naprawę + późniejsze dochodzenie różnicy (zwrot + odsetki pokryją koszty pożyczki).

Opcja 3: Sprzedaż wierzytelności (dostaniesz 60-70% wartości od razu, bez walki).

Złota zasada:

Nie daj się zmusić do sieci. Masz prawo wyboru. I jeśli ubezpieczyciel wypłaci zaniżone odszkodowanie mówiąc „mogłeś naprawić w naszej sieci” – przegra w sądzie.

---

Podsumowanie? Sieci naprawcze ubezpieczycieli to wygodne rozwiązanie, ale nie zawsze najlepsze. Warsztat w sieci ma presję na oszczędności – co oznacza gorsze części, niepełny zakres prac, skróty w procesie.

Dla małych szkód i starych aut – OK. Ale dla większych szkód i wartościowych aut – lepiej wybrać własny warsztat i dochodzić różnicy, jeśli ubezpieczyciel zaniżył.

I najważniejsze: masz prawo wyboru. Ubezpieczyciel nie może cię zmusić do sieci. Jak pokazał wyrok z Nowej Soli – sąd nie ma wątpliwości: poszkodowany ma prawo wybrać warsztat i dostać pełne odszkodowanie pokrywające rynkowy koszt naprawy.

Propozycja sieci to tylko propozycja. Możesz ją odrzucić. I dochodzić pełnego odszkodowania.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Dzisiaj o czymś, co dla większości poszkodowanych brzmi jak czarna magia: prace lakiernicze. Otwierasz kalkulację i widzisz: „Lakierowanie zderzaka – 3 rbg”, „Przygotowanie powierzchni – 1 rbg”. I myślisz: „OK, skoro oni tak liczą, to pewnie jest dobrze”.

Ale nie jest.

Niedawno miałem sprawę w Sądzie Rejonowym w Nowej Soli, gdzie biegły sądowy wprost stwierdził: w kalkulacji ubezpieczyciela „nie zastosowano pełnego zakresu prac lakierniczych”. I dodał, że są to prace „bezpośrednio związane z procesem naprawy” i „powinny zostać uwzględnione w kosztorysie„.

Co to oznacza? Że ubezpieczyciel „zapomniał” o połowie procesu lakierowania. I że możesz stracić kilkaset, a czasem kilka tysięcy złotych.

Spis treści

1. Sprawa z sądu: co pominięto w lakierowaniu
2. Jak NAPRAWDĘ wygląda proces lakierowania auta
3. Co powiedział biegły o „niepełnym zakresie”?
4. Lakierowanie punktowe vs całego elementu
5. Przejścia lakiernicze – co to i dlaczego ich brakuje
6. Ile kosztuje prawidłowe lakierowanie?
7. Jak sprawdzić, czy zakres prac jest pełny?
8. Co robić, jeśli czegoś brakuje?

Sprawa z sądu: co pominięto w lakierowaniu

Luty 2021 roku, kolizja, Audi A8. Uszkodzenia: przedni zderzak, prawa lampa, prawy błotnik, prawe koło i prawe drzwi. PZU wypłaciło 8.292 zł. Prywatna ekspertyza: 13.626 zł. Różnica: 5.334 zł.

Sąd powołał biegłego. I biegły znalazł – między innymi – niepełny zakres prac lakierniczych w kalkulacji PZU.

Jak NAPRAWDĘ wygląda proces lakierowania auta

Zanim przejdę do tego, co znalazł biegły, muszę wyjaśnić: lakierowanie to nie jest „nałożenie lakieru”. To złożony, wieloetapowy proces.

Etap 1: Przygotowanie powierzchni (3-5 operacji)

Demontaż elementów przylegających:

• Zdjęcie listew, chromów, emblematów
• Zabezpieczenie sąsiednich części (maskowanie)
• Czas: 0,5-1 rbg

Szlifowanie/matowanie:

• Zmatowienie starego lakieru (jeśli naprawa blacharki)
• Szlifowanie wypełnionego miejsca (jeśli była szpachla)
• Wyrównanie powierzchni
• Czas: 1-2 rbg

Odtłuszczanie:

• Zmycie brudu, smaru, wosku
• Przygotowanie do gruntowania
• Czas: 0,3-0,5 rbg

Etap 2: Gruntowanie (2-3 operacje)

Nakładanie podkładu (gruntu):

• Pierwsza warstwa podkładu
• Suszenie (naturalne lub w komorze)
• Druga warstwa podkładu
• Czas: 1-1,5 rbg + czas suszenia

Szlifowanie gruntu:

• Wyrównanie powierzchni
• Usunięcie nierówności
• Przygotowanie pod lakier bazowy
• Czas: 0,5-1 rbg

Odtłuszczanie ponowne:

• Przed nałożeniem lakieru bazowego
• Czas: 0,2-0,3 rbg

Etap 3: Lakierowanie właściwe (3-4 operacje)

Lakier bazowy (kolor):

• Pierwsza warstwa lakieru bazowego
• Suszenie międzywarstwowe
• Druga warstwa lakieru bazowego
• Czasem trzecia warstwa (dla trudnych kolorów: perła, metalik)
• Czas: 1,5-2 rbg

Lakier bezbarwny (clear coat):

• Pierwsza warstwa lakieru bezbarwnego
• Suszenie
• Druga warstwa lakieru bezbarwnego
• Czas: 1-1,5 rbg

Suszenie końcowe:

• W komorze lakierniczej (jeśli warsztat ma)
• Lub naturalne (24-48h)
• Czas pracy lakiernika: 0,3-0,5 rbg (ustawianie, sprawdzanie)

Etap 4: Wykończenie (2-3 operacje)

Polerowanie:

• Usunięcie zacieków, nierówności
• Nadanie połysku
• Czas: 0,5-1 rbg

Montaż elementów:

• Montaż listew, emblematów, chromów
• Usunięcie maskowania
• Czas: 0,3-0,5 rbg

Kontrola jakości:

• Sprawdzenie odcieni, połysku
• Ewentualne poprawki
• Czas: 0,2-0,3 rbg

Łącznie: 8-12 rbg na jeden element

A to dla jednego elementu (np. drzwi)! Jeśli elementów jest więcej – wszystko się mnoży.

Co powiedział biegły o „niepełnym zakresie”?

W omawianej sprawie biegły przeanalizował kalkulację PZU i stwierdził:

„Analizując kalkulację naprawy dokonaną przez stronę pozwaną biegły wskazał, że zastosowana przez pozwaną stawka za rbg w wysokości 51 zł netto/1rbg jest nieadekwatna do rynku napraw blacharsko lakierniczych w miejscu zamieszkania poszkodowanego i jawi się jako stawka mocno zaniżona. Jednocześnie biegły ustalił, że w kalkulacji tej nie zastosowano wymiany zestawów montażowych, elementów jednorazowych oraz pełnego zakresu prac lakierniczych, przy czym są to operacje oraz elementy bezpośrednio związane z procesem naprawy przedmiotowego pojazdu i powinny zostać uwzględnione w kosztorysie.”

Zwróć uwagę: „nie zastosowano […] pełnego zakresu prac lakierniczych” i „powinny zostać uwzględnione w kosztorysie„.

Co konkretnie brakowało? Biegły to doprecyzował:

„Biegły wskazał także, że zastosowane przez stronę pozwaną w kalkulacji naprawy części jakości P/PJ nie dają gwarancji skutecznej naprawy oraz mogą nie odtworzyć stanu sprzed szkody, nie przywrócić walorów estetycznych i użytkowych pojazdu. Zdaniem biegłego takie potrącenia powodują, że naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie nie możliwa.”

Ostatnie zdanie jest kluczowe: „naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie niemożliwa„.

Jeśli pominie się część prac lakierniczych, to:

• Lakier może się łuszczyć
• Mogą być nierówności, zacieki
• Kolor może nie pasować (odcień, połysk)
• Brak trwałości (po roku trzeba lakierować ponownie)

Co z kalkulacją powoda?

Ciekawe, że biegły miał podobne uwagi także do prywatnej ekspertyzy:

„Analiza przez biegłego kalkulacji naprawy załączonej do pozwu przez powoda wskazuje, że również nie zastosowano w niej wszystkich zestawów montażowych, elementów jednorazowych oraz pełnego zakresu prac lakierniczych, przy czym są to operacje oraz elementy bezpośrednio związane z procesem naprawy przedmiotowego pojazdu i powinny zostać uwzględnione w kosztorysie. Poza tym biegły nie miał zastrzeżeń co do kalkulacji przedłożonej przez powoda zarówno w zakresie stawki robocizny jak i zastosowanych części.”

Czyli nawet prywatna ekspertyza nie była pełna! Ale biegły to skorygował w swojej wycenie.

Lakierowanie punktowe vs całego elementu

To jeden z najczęstszych sposobów zaniżania kosztów lakierowania przez ubezpieczycieli.

Lakierowanie punktowe (spot repair)

Co to jest:

• Lakierowanie tylko uszkodzonego miejsca (np. 20×30 cm)
• Bez lakierowania całego elementu
• „Wtopienie” lakieru w istniejący

Kiedy jest OK:

• Bardzo małe uszkodzenie (zadrapanie, otarcie)
• Element nowy lub w idealnym stanie
• Kolor jednolity (nie metalik, nie perła)
• Auto stare (gdzie nie zależy na idealnym odwzorowaniu)

Kiedy NIE jest OK:

• Większe uszkodzenie (>30 cm)
• Naprawa blacharki (szpachla, spawanie)
• Kolor metalik lub perła
• Auto młode (gdzie różnica odcienia będzie widoczna)

Problem: Lakierowanie punktowe prawie nigdy nie daje idealnego efektu. Zawsze będzie widoczne „przejście” między starym a nowym lakierem – różnica w odcieniu, połysku, strukturze.

Lakierowanie całego elementu (panel painting)

Co to jest:

• Lakierowanie od krawędzi do krawędzi
• Cały element w jednolitym kolorze
• Brak widocznych przejść

Kiedy jest konieczne:

• Większość napraw po kolizji
• Naprawa blacharki
• Kolory metalik/perła
• Auto młode lub w dobrym stanie

Koszt:

• 2-3 razy drożej niż lakierowanie punktowe
• Ale daje gwarancję jednolitego koloru

Co ubezpieczyciele robią?

W kalkulacji wpisują lakierowanie punktowe, nawet gdy jest konieczne lakierowanie całego elementu.

Przykład:

• Naprawa blacharki prawego błotnika (spawanie, szpachla)
• Wymaga lakierowania całego błotnika: 4 rbg
• PZU wpisuje: „Lakierowanie punktowe błotnika: 1,5 rbg”

Różnica: 2,5 rbg × 110 zł = 275 zł (na jednym elemencie!)

A jeśli elementów jest 4-5? Różnica rośnie do 1.000-1.500 zł.

Przejścia lakiernicze – co to i dlaczego ich brakuje

To kolejny „ukryty” koszt lakierowania, którego ubezpieczyciele często nie uwzględniają.

Co to są przejścia?

Kiedy lakierujesz jeden element (np. drzwi), często musisz częściowo polakierować sąsiednie elementy, żeby uzyskać płynne przejście koloru.

Przykład: Lakierujesz prawe przednie drzwi. Ale:

• Muszę „wtopić” lakier w prawy słupek (0,5 rbg)
• Muszę „wtopić” lakier w prawe tylne drzwi (krawędź) (0,5 rbg)
• Muszę „wtopić” lakier w próg (0,3 rbg)

Razem: 1,3 rbg dodatkowych prac

Dlaczego przejścia są konieczne?

Bo nie da się polakierować jednego elementu w izolacji i uzyskać idealnie jednolity kolor.

Nawet jeśli lakier jest dobrany komputerowo „w kolor auta” – zawsze będzie minimalna różnica:

• W odcieniu (o 1-2%)
• W połysku (matowy vs błyszczący)
• W strukturze (grubość lakieru)

I ta różnica będzie bardzo widoczna na krawędzi elementu.

Dlatego lakiernicy robią „przejście” – stopniowo wtapiają nowy lakier w stary, żeby granica była niewidoczna.

Co ubezpieczyciele robią?

Pomijają przejścia w kalkulacji.

Przykład z omawianej sprawy:

• Lakierowanie prawego błotnika
• Lakierowanie prawych drzwi
• Lakierowanie prawego zderzaka

Przejścia konieczne:

• Błotnik → maska (0,5 rbg)
• Błotnik → drzwi (0,3 rbg – już doliczono przy drzwiach)
• Drzwi → słupek (0,5 rbg)
• Drzwi → próg (0,3 rbg)
• Zderzak → błotnik (0,4 rbg – już doliczono przy błotniku)

Razem: ~1,7 rbg dodatkowych

1,7 rbg × 110 zł = 187 zł netto (230 zł brutto)

To się wydaje mało? Ale to na każdej naprawie. A jak masz 10.000 szkód rocznie…

Ile kosztuje prawidłowe lakierowanie?

Przeanalizujmy koszty dla typowej naprawy z omawianej sprawy.

Element 1: Zderzak przedni

Zakres prac (pełny):

• Demontaż zderzaka: 0,5 rbg
• Przygotowanie powierzchni (szlifowanie, matowanie): 1 rbg
• Gruntowanie (2 warstwy + szlifowanie): 1,5 rbg
• Lakier bazowy (2-3 warstwy): 1,5 rbg
• Lakier bezbarwny (2 warstwy): 1 rbg
• Polerowanie: 0,5 rbg
• Montaż: 0,5 rbg
• Przejścia (zderzak-błotniki): 0,5 rbg
• Razem: 7 rbg

Koszt przy stawce 110 zł: 7 × 110 = 770 zł netto (947 zł brutto)

Element 2: Błotnik prawy (z naprawą blacharki)

Zakres prac (pełny):

• Naprawa blacharki (wyciąganie, prostowanie): 3 rbg
• Szpachlowanie i szlifowanie: 2 rbg
• Przygotowanie powierzchni: 1 rbg
• Gruntowanie: 1,5 rbg
• Lakier bazowy: 2 rbg (trudniejszy ze względu na metal)
• Lakier bezbarwny: 1 rbg
• Polerowanie: 0,5 rbg
• Przejścia (błotnik-drzwi, błotnik-maska): 0,8 rbg
• Razem: 11,8 rbg

Koszt przy stawce 110 zł: 11,8 × 110 = 1.298 zł netto (1.596 zł brutto)

Element 3: Drzwi prawe przednie

Zakres prac (pełny):

• Demontaż okuć, klamek, listew: 0,8 rbg
• Przygotowanie powierzchni: 1 rbg
• Gruntowanie: 1,5 rbg
• Lakier bazowy: 2 rbg
• Lakier bezbarwny: 1 rbg
• Polerowanie: 0,5 rbg
• Montaż okuć: 0,5 rbg
• Przejścia (drzwi-słupek, drzwi-próg): 0,8 rbg
• Razem: 8,1 rbg

Koszt przy stawce 110 zł: 8,1 × 110 = 891 zł netto (1.096 zł brutto)

Suma lakierowania (3 elementy): 26,9 rbg

Koszt przy pełnym zakresie prac: 26,9 × 110 = 2.959 zł netto (3.640 zł brutto)

A teraz kalkulacja „zaniżona” (jak często robi ubezpieczyciel):

Zderzak:

• Lakierowanie punktowe: 2 rbg (zamiast 7 rbg)

Błotnik:

• Naprawa blacharki: 3 rbg (OK)
• Lakierowanie: 3 rbg (zamiast 8,8 rbg)

Drzwi:

• Lakierowanie: 3 rbg (zamiast 8,1 rbg)

Razem: 11 rbg (zamiast 26,9 rbg)

Koszt przy stawce 51 zł (bo ubezpieczyciel dodatkowo zaniża stawkę): 11 × 51 = 561 zł netto (690 zł brutto)

Różnica: 2.950 zł brutto

Prawie 3.000 zł różnicy! I to tylko na lakierowaniu trzech elementów.

Jak sprawdzić, czy zakres prac jest pełny?

Otwórz kalkulację naprawy. Szukaj sekcji „Prace lakiernicze” lub podobnej.

Sprawdź, czy są wszystkie etapy:

Dla każdego lakierowanego elementu powinny być:

1. Przygotowanie powierzchni:
   • Szlifowanie/matowanie
   • Odtłuszczanie
2. Gruntowanie:
   • Nakładanie podkładu
   • Szlifowanie gruntu
3. Lakierowanie właściwe:
   • Lakier bazowy (kolor)
   • Lakier bezbarwny
4. Wykończenie:
   • Polerowanie
   • Montaż/demontaż elementów
5. Przejścia:
   • Do sąsiednich elementów

Czerwone lampki:

• „Lakierowanie punktowe” – prawie zawsze źle (chyba że naprawdę małe uszkodzenie)
• Brak gruntowania – nie może być, grunt to podstawa
• Brak przejść – jeśli lakierujesz więcej niż jeden element, przejścia muszą być
• Zbyt mała liczba rbg – patrz tabela poniżej

Minimalne czasy lakierowania (bez naprawy blacharki):

ElementMinimum rbg (pełne lakierowanie)Zderzak5-7 rbgMaska6-8 rbgDach7-9 rbgBłotnik5-7 rbgDrzwi6-8 rbgPokrywa bagażnika6-8 rbg

Jeśli w kalkulacji widzisz mniej – coś jest nie tak.

Co robić, jeśli czegoś brakuje?

Wariant 1: Jeszcze nie naprawiłeś

Krok 1: Napisz reklamację

Wzór:

„W kalkulacji naprawy z dnia [data] zakres prac lakierniczych jest niepełny. Brakuje następujących operacji:

• Gruntowania błotnika prawego
• Przejść lakierniczych (błotnik-drzwi, drzwi-słupek)
• Pełnego lakierowania zderzaka (zamiast punktowego)

Żądam przeliczenia kalkulacji z uwzględnieniem pełnego zakresu prac lakierniczych. Zgodnie z rynkowymi standardami lakierowanie [wypisz elementy] wymaga łącznie [X] rbg, nie [Y] rbg jak w kalkulacji.”

Krok 2: Jeśli odmowa – ekspertyza

Rzeczoznawca szczegółowo rozpisze pełny zakres prac lakierniczych.

Krok 3: Pozew

Z opinią rzeczoznawcy i powołaniem się na wyrok z Nowej Soli.

Wariant 2: Już naprawiłeś

Krok 1: Zbierz rachunek z warsztatu

Musi pokazywać wszystkie wykonane prace lakiernicze z podziałem na etapy.

Krok 2: Porównaj z kalkulacją ubezpieczyciela

Wypisz, czego brakowało w kalkulacji, a warsztat musiał zrobić.

Krok 3: Żądaj dopłaty

„Naprawiłem pojazd. Warsztat wykonał pełny zakres prac lakierniczych (zgodnie z technologią producenta), który wyniósł [X] rbg. W kalkulacji ubezpieczyciela było tylko [Y] rbg. Różnica: [Z] rbg × [stawka] zł = [kwota] zł. Załączam rachunek. Żądam dopłaty.”

Wariant 3: Lakierowanie było złej jakości

Jeśli już naprawiłeś, ale lakier:

• Łuszczy się
• Ma nierówny kolor
• Są zacieki, nierówności

To dowód, że zakres prac był niepełny.

Możesz:

1. Żądać ponownego lakierowania (na koszt ubezpieczyciela)
2. Zlecić ekspertyzę powykonawczą (rzeczoznawca stwierdzi wady)
3. Pozew o koszt ponownej naprawy

Złota zasada:

Nie akceptuj „lakierowania punktowego” chyba że uszkodzenie jest naprawdę minimalne. W 90% przypadków wymaga pełnego lakierowania elementu + przejść.

---

Podsumowanie? Lakierowanie to nie jest „trzy warstwy farby i koniec”. To złożony, wieloetapowy proces wymagający: przygotowania powierzchni, gruntowania, wielowarstwowego lakierowania, polerowania i przejść do sąsiednich elementów.

Ubezpieczyciele regularnie pomijają część tych etapów w kalkulacjach. Stosują „lakierowanie punktowe” tam, gdzie trzeba lakierować cały element. Zapominają o przejściach. Zaniżają liczbę roboczogodzin.

Efekt? Oszczędność kilkuset złotych na szkodzie dla ubezpieczyciela. I niedostateczne odszkodowanie dla poszkodowanego.

Ale jak pokazał wyrok z Nowej Soli – biegły sądowy widzi te braki. I sąd nie ma wątpliwości: pełny zakres prac lakierniczych „powinien zostać uwzględniony w kosztorysie„. Bo inaczej „naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie niemożliwa„.

Sprawdź swoją kalkulację. Policz roboczogodziny. Sprawdź, czy są wszystkie etapy. I jeśli czegoś brakuje – protestuj. Bo dobra naprawa lakiernicza to nie opcja. To konieczność.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Prowadząc sprawy odszkodowawcze regularnie słyszę pytanie: „Czy naprawdę trzeba płacić za biegłego? To kosztuje 2.000 zł!”.

I zawsze odpowiadam: „Tak, trzeba. Bo to najlepsza inwestycja w twojej sprawie”.

Dlaczego? Bo w 90% przypadków to właśnie opinia biegłego przesądza o wyniku sprawy. Sąd opiera na niej całe rozstrzygnięcie. A ubezpieczyciel – widząc solidną opinię – często woli ugodę niż ryzyko niekorzystnego wyroku.

Niedawno miałem sprawę w Sądzie Rejonowym w Nowej Soli, która idealnie to pokazuje. Biegły mgr inż. Marcin G. sporządził opinię, która „rozłożyła na czynniki pierwsze” kalkulacje obu stron. I sąd bez wahania przyjął jego ustalenia za podstawę wyroku.

Dziś opowiem, dlaczego opinia biegłego to nie wydatek, ale inwestycja. I jak wygląda dobra opinia, która daje niemal 100% szans na wygraną.

Spis treści

1. Sprawa z sądu: jak opinia biegłego rozstrzygnęła spór
2. Kto powołuje biegłego i ile to kosztuje?
3. Co biegły bada w sprawie odszkodowawczej?
4. Jak wygląda dobra opinia biegłego?
5. Dlaczego sąd ufał biegłemu w tej sprawie?
6. Czy można zakwestionować opinię biegłego?
7. Kiedy warto wnioskować o biegłego?
8. Co jeśli nie stać cię na zaliczkę dla biegłego?

Sprawa z sądu: jak opinia biegłego rozstrzygnęła spór

Luty 2021 roku, kolizja, Audi A8. PZU wypłaciło 8.292 zł. Poszkodowany twierdził, że to za mało – prywatna ekspertyza wykazała 13.626 zł. Różnica: 5.334 zł.

Sprawa trafiła do sądu. I sąd powołał biegłego sądowego.

Kto powołuje biegłego i ile to kosztuje?

Kto powołuje?

Sąd powołuje biegłego na wniosek strony.

Przebieg:

1. Powód składa wniosek: „Proszę o powołanie biegłego z zakresu techniki samochodowej”
2. Sąd wydaje postanowienie: „Powołuję biegłego mgr inż. [imię nazwisko]”
3. Sąd określa zakres opinii (pytania do biegłego)
4. Strona wpłaca zaliczkę
5. Biegły sporządza opinię
6. Biegły składa opinię do sądu
7. Strony mogą zgłosić zastrzeżenia
8. (Ewentualnie) Biegły sporządza opinię uzupełniającą

Ile kosztuje?

Stawki w 2024 roku:

Opinia podstawowa:

• Za opinie do 10 stron: 1.500-2.500 zł
• Za opinie 10-20 stron: 2.500-4.000 zł

Plus:

• Dojazd do oględzin pojazdu: 100-300 zł
• Dokumentacja fotograficzna: 100-200 zł

Łącznie: Najczęściej 2.000-3.000 zł.

W omawianej sprawie wynagrodzenie biegłego wyniosło 1.720,63 zł (pokryte z zaliczki 2.000 zł wpłaconej przez powoda).

Kto płaci?

Najpierw: Strona wnosząca o biegłego (zwykle powód) wpłaca zaliczkę.

Potem: Przegrywający sprawę zwraca zwycięzcy cały koszt (w ramach kosztów procesu).

W omawianej sprawie:

„Na poniesione przez powoda koszty procesu w łącznej wysokości 3.937,63 zł składały się opłata od pozwu w kwocie 400 zł, koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o § 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kwocie 1.800 zł, koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz koszt wynagrodzenia biegłego w kwocie 1.720,63 zł pokryty z zaliczki uiszczonej przez powoda w kwocie 2.000 zł.”

I dalej:

„Wobec powyższego w punkcie III wyroku Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.937,63 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.”

Wniosek: Powód wpłacił 2.000 zł zaliczki, ale PZU zwróciło mu całość kosztów biegłego (1.720,63 zł) w ramach kosztów procesu.

Co biegły bada w sprawie odszkodowawczej?

Sąd w postanowieniu określa zakres opinii – pytania, na które biegły ma odpowiedzieć.

Typowe pytania w sprawach odszkodowawczych:

W omawianej sprawie sąd zlecił biegłemu ustalenie:

„Biegły zobowiązany do ustalenia niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu marki Audi A8, nr rej. mających związek ze szkodą z dnia 8 lutego 2021 r., pozwalających przywrócić pojazd do stanu sprzed zdarzenia, ustalił zakres i wartość szkody w w/w pojeździe uwzględniając koszt części, lakieru i materiałów dodatkowych, w tym tzw. normaliów, zastosowanych do naprawy a wynikających z zakresu naprawy oraz koszt robocizny.”

Rozbijmy to:

1. Zakres uszkodzeń:

• Jakie elementy zostały uszkodzone?
• Czy uszkodzenia wynikają ze zgłoszonego zdarzenia?
• Czy są uszkodzenia wcześniejsze (niezwiązane ze szkodą)?

2. Zakres naprawy:

• Które części wymienić?
• Które naprawić?
• Jaki zakres prac blacharskich?
• Jaki zakres prac lakierniczych?

3. Jakość części:

• Czy stosować części O (oryginalne)?
• Czy zamienniki Q są wystarczające?
• Czy części P/PJ są dopuszczalne?

4. Zakres prac lakierniczych:

• Lakierowanie punktowe czy pełne?
• Gruntowanie, podkład, lakier bazowy, clear coat?
• Przejścia lakiernicze?

5. Normalia i materiały:

• Zestawy montażowe?
• Śrubki, klipy, uszczelki?
• Materiały lakiernicze?

6. Stawka robocizny:

• Jaka jest rynkowa stawka w regionie poszkodowanego?

7. Ocena kalkulacji stron:

• Co jest OK w kalkulacji ubezpieczyciela?
• Co jest zaniżone/zawyżone?
• Co jest OK w kalkulacji powoda?
• Co jest zawyżone?

8. Ostateczna kwota:

• Ile wynosi rzeczywisty, niezbędny i ekonomicznie uzasadniony koszt naprawy?

Jak wygląda dobra opinia biegłego?

W omawianej sprawie biegły sporządził opinię, która miała wszystkie cechy dobrej opinii.

1. Szczegółowa analiza kalkulacji stron

Biegły nie ograniczył się do własnej wyceny. Przeanalizował obie kalkulacje – ubezpieczyciela i powoda.

O kalkulacji PZU:

„Analizując kalkulację naprawy dokonaną przez stronę pozwaną biegły wskazał, że zastosowana przez pozwaną stawka za rbg w wysokości 51 zł netto/1rbg jest nieadekwatna do rynku napraw blacharsko lakierniczych w miejscu zamieszkania poszkodowanego i jawi się jako stawka mocno zaniżona. Jednocześnie biegły ustalił, że w kalkulacji tej nie zastosowano wymiany zestawów montażowych, elementów jednorazowych oraz pełnego zakresu prac lakierniczych, przy czym są to operacje oraz elementy bezpośrednio związane z procesem naprawy przedmiotowego pojazdu i powinny zostać uwzględnione w kosztorysie. Biegły wskazał także, że zastosowane przez stronę pozwaną w kalkulacji naprawy części jakości P/PJ nie dają gwarancji skutecznej naprawy oraz mogą nie odtworzyć stanu sprzed szkody, nie przywrócić walorów estetycznych i użytkowych pojazdu. Biegły wskazał też, że bezzasadne było zastosowanie przez stronę pozwaną potrąceń na materiały lakiernicze i potrąceń cen oryginalnych części zamiennych. Zdaniem biegłego takie potrącenia powodują, że naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie nie możliwa.”

Zwróć uwagę: biegły konkretnie wskazał, co jest nie tak:

• Stawka 51 zł – nieadekwatna, zaniżona
• Brak normaliów i zestawów montażowych – powinny być
• Niepełny zakres prac lakierniczych – powinien być pełny
• Części P/PJ – nie gwarantują skutecznej naprawy
• Potrącenia na materiały i części – bezzasadne
• Skutek: naprawa zgodna z technologią niemożliwa

O kalkulacji powoda:

„Analiza przez biegłego kalkulacji naprawy załączonej do pozwu przez powoda wskazuje, że również nie zastosowano w niej wszystkich zestawów montażowych, elementów jednorazowych oraz pełnego zakresu prac lakierniczych, przy czym są to operacje oraz elementy bezpośrednio związane z procesem naprawy przedmiotowego pojazdu i powinny zostać uwzględnione w kosztorysie. Poza tym biegły nie miał zastrzeżeń co do kalkulacji przedłożonej przez powoda zarówno w zakresie stawki robocizny jak i zastosowanych części.”

Biegły był obiektywny – wskazał błędy także w kalkulacji powoda (brak pełnych normaliów). Ale ogólna ocena: OK (dobra stawka, dobre części).

2. Warianty wyceny

Biegły nie podał jednej kwoty. Sporządził dwa warianty wyceny:

„Ustalając wysokość kosztów naprawy biegły sporządził wycenę tych kosztów w dwóch wariantach. Pierwszy wariant obejmował naprawę pojazdu poza ASO w oparciu wyłącznie o części oryginalne i uwzględniał stawkę za roboczogodzinę w wysokości 110 zł/1 rbg. W tym wariancie koszt naprawy pojazdu wynosi 14.669,67 zł brutto. Drugi wariant obejmował naprawę pojazdu poza ASO w oparciu o części oryginalne oraz uwzględniał dostępność tzw. zamienników. W tym wariancie koszty naprawy wynoszą 13.959,06 zł.”

Dlaczego to ważne?

Bo daje sądowi alternatywę:

• Jeśli sąd uzna, że trzeba użyć tylko oryginałów (O) – może przyjąć wariant 1
• Jeśli sąd uzna, że zamienniki (Q) są wystarczające – może przyjąć wariant 2

W tej sprawie sąd przyjął wariant 2 – jako „realny, niezbędny i ekonomicznie uzasadniony”.

3. Szczegółowe uzasadnienie wyboru

Biegły nie tylko podał kwoty. Uzasadnił, dlaczego wybrał wariant 2:

„W ocenie biegłego, biorąc pod uwagę wiek pojazdu w chwili zdarzenia oraz przebieg pojazdu, koszt naprawy ustalony w wariancie drugim stanowi realną, niezbędną oraz ekonomicznie uzasadnioną wysokość kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu poszkodowanego, naprawionego poza autoryzowaną stacją obsługi producenta pojazdu, który zmierza do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed zdarzenia z dnia 8 lutego 2021 r.”

I dalej:

„Jak wskazał biegły zastosowanie oryginalnych części zamiennych oraz tzw. zamienników spełniających wszelkie wymagania dotyczące jakości oraz funkcjonalności, pozwoli uzyskać pełne wartości estetyczne i użytkowe pojazdu oraz nie wpłynie na jego wartość handlową. Użycie do naprawy w/w części gwarantuje uzyskanie przez pojazd takich samych jak przed kolizją: parametrów technicznych, takiej samej wartości rynkowej oraz trwałości eksploatacyjnej.”

To kluczowe uzasadnienie:

• Wiek i przebieg pojazdu – nie wymaga wyłącznie oryginałów
• Mix O + Q – zapewnia pełne wartości estetyczne i użytkowe
• Nie wpłynie na wartość handlową
• Gwarantuje takie same parametry jak przed kolizją

4. Odwołanie do rynku

Biegły nie wymyślił stawki robocizny. Odwołał się do realiów rynkowych:

„zastosowana przez pozwaną stawka za rbg w wysokości 51 zł netto/1rbg jest nieadekwatna do rynku napraw blacharsko lakierniczych w miejscu zamieszkania poszkodowanego i jawi się jako stawka mocno zaniżona.”

I przyjął stawkę 110 zł/rbg – odpowiadającą rynkowi w regionie poszkodowanego w 2021 roku.

5. Logiczna struktura

Opinia miała logiczną strukturę:

1. Opis pojazdu i uszkodzeń
2. Analiza kalkulacji pozwanego (PZU) – co jest źle
3. Analiza kalkulacji powoda – co jest źle
4. Własna wycena – wariant 1 (same O)
5. Własna wycena – wariant 2 (O + Q)
6. Uzasadnienie wyboru wariantu 2
7. Wnioski końcowe

Sąd mógł łatwo prześledzić tok rozumowania biegłego.

Dlaczego sąd ufał biegłemu w tej sprawie?

Sąd w uzasadnieniu wyroku napisał:

„Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i formułując na tej podstawie ustalenia stanu faktycznego, Sąd doszedł do przekonania, iż opinia biegłego zawiera dokładną ocenę zaistniałych uszkodzeń i szczegółową ocenę kosztów ich naprawy. Analiza opinii pozwala stwierdzić, że została ona sporządzona w sposób rzetelny i wyczerpujący, z uwzględnieniem całokształtu materiału dowodowego zebranego w postępowaniu. Wnioski w niej zawarte odnoszące się do materii zakreślonej postanowieniem dowodowym sądu, zostały poparte rzeczową i logiczną argumentacją pozwalającą w konsekwencji na przyznanie jej pełnej mocy dowodowej.”

Rozbijmy to:

1. Dokładna ocena uszkodzeń

Biegły nie ograniczył się do ogólników. Dokładnie opisał uszkodzenia i ich związek ze zdarzeniem.

2. Szczegółowa ocena kosztów

Biegły rozpisał koszty na:

• Części (z podziałem na O i Q)
• Robociznę (z uzasadnieniem stawki)
• Materiały lakiernicze
• Normalia i zestawy montażowe

3. Rzetelność i wyczerpujący charakter

Opinia była kompletna – odpowiadała na wszystkie pytania sądu.

4. Uwzględnienie całokształtu materiału

Biegły przeanalizował:

• Kalkulację PZU
• Kalkulację powoda
• Dokumentację fotograficzną
• (Prawdopodobnie) Oględziny pojazdu

5. Rzeczowa i logiczna argumentacja

Każdy wniosek był uzasadniony:

• Dlaczego stawka 51 zł jest zaniżona? Bo nieadekwatna do rynku.
• Dlaczego części P/PJ są złe? Bo nie gwarantują skutecznej naprawy.
• Dlaczego potrącenia są bezzasadne? Bo uniemożliwiają naprawę zgodnie z technologią.

6. Brak zastrzeżeń stron

I to najważniejsze:

„Jednocześnie wskazać należy, że nie bez znaczenia dla pozytywnej oceny pracy biegłego był brak jakichkolwiek zarzutów pełnomocników stron do pracy biegłego.”

Żadna ze stron nie zgłosiła zastrzeżeń.

PZU wiedziało, że opinia jest solidna. Próba jej podważenia byłaby skazana na niepowodzenie.

Czy można zakwestionować opinię biegłego?

Tak, można. Ale trudno.

Podstawy do zakwestionowania:

1. Opinia niejasna lub niezrozumiała

Jeśli opinia jest napisana tak, że sąd (lub strony) nie rozumieją wniosków.

Środek: Wniosek o opinię uzupełniającą (wyjaśniającą).

2. Opinia niepełna

Jeśli biegły nie odpowiedział na wszystkie pytania sądu.

Środek: Wniosek o opinię uzupełniającą.

3. Opinia wewnętrznie sprzeczna

Jeśli wnioski biegłego są sprzeczne z jego własnymi ustaleniami.

Przykład:

• Biegły stwierdza: „Stawka 110 zł/rbg jest rynkowa”
• Ale w kalkulacji stosuje: 80 zł/rbg
• Sprzeczność!

Środek: Wniosek o wyjaśnienie lub opinię uzupełniającą.

4. Opinia oczywiście błędna

Jeśli biegły popełnił rażący błąd (np. pomylił model pojazdu, źle odczytał uszkodzenia).

Środek: Wniosek o opinię innego biegłego.

5. Biegły przekroczył swoje kompetencje

Jeśli biegły wypowiadał się w kwestiach prawnych (a nie technicznych).

Przykład:

• Biegły stwierdza: „Poszkodowany ma prawo do odszkodowania w wysokości X”
• Błąd! Biegły ma ustalić fakty (koszt naprawy), a nie prawo (czy odszkodowanie przysługuje).

Środek: Sąd pomija tę część opinii.

Czy w omawianej sprawie można było zakwestionować?

Nie.

Opinia była:

• Jasna i zrozumiała
• Pełna (odpowiadała na wszystkie pytania)
• Wewnętrznie spójna
• Wolna od błędów
• W granicach kompetencji biegłego (tylko ustalenia techniczne, bez ocen prawnych)

Dlatego żadna ze stron nie zgłosiła zastrzeżeń.

Kiedy warto wnioskować o biegłego?

Zawsze, gdy:

1. Różnica między kalkulacjami przekracza 3.000 zł

Jeśli:

• Ubezpieczyciel: 8.000 zł
• Twoja ekspertyza: 12.000 zł
• Różnica: 4.000 zł

Warto. Koszt biegłego (2.000 zł) zwróci przegrany, a ty dodatkowo dostaniesz różnicę (4.000 zł) + odsetki.

2. Ubezpieczyciel stosuje oczywiste zaniżenia

Jeśli widzisz w kalkulacji:

• Stawkę 51 zł/rbg
• Części P/PJ
• Potrącenia na materiały lakiernicze
• Brak normaliów

Warto. Biegły to wyłapie i sąd przyzna ci rację.

3. Auto jest młode lub wartościowe

Jeśli auto:

• Ma <5 lat
• Jest warte >50.000 zł

Warto. Zależy ci na jakości naprawy, więc warto udowodnić, że kalkulacja ubezpieczyciela jest zaniżona.

4. Sprawa jest skomplikowana

Jeśli:

• Uszkodzeń jest wiele
• Pojazd miał wcześniejsze uszkodzenia (trzeba je „odjąć”)
• Pojazd jest nietypowy (klasyk, modyfikowany, importowany)

Warto. Biegły rozstrzygnie, co wynika ze zgłoszonej szkody, a co nie.

Kiedy NIE warto?

1. Różnica jest minimalna (<1.000 zł)

Jeśli różnica to 500-800 zł, a biegły kosztuje 2.000 zł – nie opłaca się.

Chyba że masz pewność wygranej i zwrotu kosztów.

2. Auto jest stare i mało warte

Jeśli auto ma 15 lat, przebieg 300.000 km i jest warte 3.000 zł – może nie warto walczyć o różnicę 1.000 zł.

3. Ubezpieczyciel ma rację

Jeśli twoja prywatna ekspertyza jest wyraźnie zawyżona (np. stosuje tylko części O dla 15-letniego auta) – biegły może potwierdzić stanowisko ubezpieczyciela.

W takim przypadku: Przegrasz i zapłacisz koszty biegłego + koszty procesu pozwanego.

Co jeśli nie stać cię na zaliczkę dla biegłego?

Zaliczka to zwykle 2.000 zł. Nie każdego na to stać.

Opcja 1: Zwolnienie od kosztów sądowych

Jeśli:

• Jesteś w trudnej sytuacji finansowej
• Nie stać cię na opłatę sądową i zaliczkę

Możesz wnioskować o zwolnienie od kosztów (art. 102 k.p.c.).

Sąd może:

• Zwolnić cię całkowicie (nie płacisz nic)
• Zwolnić częściowo (płacisz 50%)
• Odroczyć płatność (płacisz później, po wyroku)

Ale uwaga: Musisz udowodnić trudną sytuację (oświadczenie o stanie majątkowym, zaświadczenia o dochodach).

Opcja 2: Pożyczka/karta kredytowa

Jeśli nie kwalifikujesz się do zwolnienia, ale masz dostęp do kredytu:

• Weź pożyczkę 2.000 zł
• Wpłać zaliczkę
• Po wyroku dostaniesz zwrot kosztów (2.000 zł) + różnicę (np. 5.000 zł) + odsetki
• Spłać pożyczkę z nawiązką

Opłaca się, jeśli masz pewność wygranej.

Opcja 3: Sprzedaż wierzytelności

Jeśli:

• Nie stać cię na zaliczkę
• Nie chcesz czekać 1-2 lata na wyrok

Możesz sprzedać wierzytelność (cesja).

Firmy skupujące wierzytelności odszkodowawcze zapłacą ci 60-70% wartości od ręki. Potem same walczą z ubezpieczycielem.

W omawianej sprawie właśnie tak było – poszkodowany sprzedał wierzytelność dwukrotnie (cesja), a ostateczny nabywca prowadził proces.

Opcja 4: Ugoda przed procesem

Czasem ubezpieczyciel, widząc solidną prywatną ekspertyzę, zgodzi się na ugodę bez sądu.

Nie zawsze, ale warto spróbować:

• Wyślij prywatną ekspertyzę
• Zagroź pozwem
• Zaproponuj ugodę (np. 80% wartości z ekspertyzy)

Jeśli ubezpieczyciel się zgodzi – unikniesz kosztów procesu i biegłego.

---

Podsumowanie? Opinia biegłego sądowego to najważniejszy dowód w sprawie odszkodowawczej. W 90% przypadków to właśnie ona przesądza o wyniku. Sąd opiera na niej całe rozstrzygnięcie, a strony rzadko potrafią ją skutecznie zakwestionować.

Jak pokazała sprawa z Nowej Soli – dobra opinia biegłego „rozkłada na czynniki pierwsze” kalkulacje obu stron, wskazuje konkretnie, co jest nie tak, uzasadnia swoje wnioski odwołaniem do realiów rynkowych i technologii producenta. I sąd nie ma wątpliwości: przyjmuje ustalenia biegłego za podstawę wyroku.

Koszt? Zwykle 2.000 zł. Ale zwraca przegrany. A jeśli wygrasz – dostaniesz nie tylko zwrot kosztów biegłego, ale także różnicę w odszkodowaniu, odsetki i koszty procesu.

Dlatego opinia biegłego to nie wydatek. To inwestycja. Która w zdecydowanej większości przypadków – się zwraca.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Odpowiedzialność rodzica za szkody wyrządzone przez dziecko – czy zawsze zapłacisz?

Wprowadzenie

Pamiętam rozmowę z ojcem, który przyszedł do mnie zdenerwowany po otrzymaniu wezwania do zapłaty. Jego 12-letni syn podczas gry w piłkę na osiedlowym boisku kopnął piłkę, która – jak to bywa – poleciała w złą stronę i rozbiła szybę w samochodzie zaparkowanym kilkadziesiąt metrów dalej. Właściciel auta zażądał 1500 zł za wymianę szyby. „Przecież ja za niego odpowiadam, prawda?” – zapytał ojciec. Odpowiedziałem: „Niekoniecznie”. I właśnie to jest problem – powszechne przekonanie, że rodzic zawsze odpowiada za dziecko, jest błędne. Prawo jest bardziej skomplikowane – i czasem bardziej sprawiedliwe, niż się wydaje.

Dzisiaj wyjaśniam, jak naprawdę wygląda odpowiedzialność rodziców za szkody wyrządzone przez dzieci – bo nie jest tak, że rodzic płaci za wszystko. Czasem nie odpowiada ani dziecko, ani rodzic. I to wcale nie jest sytuacja abstrakcyjna.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Spis treści:

1. Podstawa prawna – art. 426 i 427 Kodeksu cywilnego (poprawnie!)
2. Dzieci poniżej 13 lat – dziecko nie odpowiada, ale rodzic też nie zawsze
3. Dzieci 13-18 lat – odpowiadają same (ale egzekucja bywa niemożliwa)
4. Kiedy NIKT nie odpowiada?
5. Praktyczne porady: co zrobić, gdy dziecko wyrządzi szkodę?
6. FAQ
7. Najważniejsze wnioski

---

Podstawa prawna – art. 426 i 427 Kodeksu cywilnego (poprawnie!)

Zacznijmy od przepisów, bo tutaj jest najwięcej nieporozumień.

Art. 426 § 1 KC stanowi jasno:
„Małoletni, który nie ukończył lat trzynastu, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę.”

To podstawowa zasada: dziecko poniżej 13 lat w ogóle nie odpowiada za szkody, które wyrządza. Nie można go pozwać, nie można od niego ściągnąć odszkodowania. Punkt. Nie ma tu żadnych wyjątków – dziecko jest po prostu wyłączone z odpowiedzialności.

Art. 427 KC dodaje:
„Kto z mocy ustawy lub umowy jest zobowiązany do nadzoru nad osobą, której z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można, ten obowiązany jest do naprawienia szkody wyrządzonej przez tę osobę, chyba że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru.”

Ten przepis oznacza, że rodzic (jako osoba zobowiązana do nadzoru) odpowiada za szkody wyrządzone przez dziecko poniżej 13 lat – ale może się od tej odpowiedzialności uwolnić, jeśli wykaże:

• Że uczynił zadość obowiązkowi nadzoru (sprawował należytą pieczę), albo
• Że szkoda powstałaby także przy starannym wykonywaniu nadzoru (czyn dziecka był nagły, nieprzewidywalny).

Kluczowe jest słowo „albo” – wystarczy jedna z tych przesłanek, by rodzic się uwolnił. Nie trzeba wykazywać obu naraz.

---

Dzieci poniżej 13 lat – dziecko nie odpowiada, ale rodzic też nie zawsze

Zasada: dziecko nie ponosi odpowiedzialności

Jeśli Twoje 10-letnie dziecko zniszczy komuś telefon, rozbije szybę w samochodzie czy uszkodzi mienie sąsiada – dziecko samo w sobie nie ponosi żadnej odpowiedzialności. Nie można go pozwać, nie można od niego wyegzekwować pieniędzy. To wynika wprost z art. 426 § 1 KC.

Odpowiedzialność rodziców – art. 427 KC

Ale to nie oznacza, że poszkodowany zostaje z niczym. Może dochodzić odszkodowania od rodziców – bo to oni sprawują nadzór nad dzieckiem i ponoszą za nie odpowiedzialność. Jednak – i to jest kluczowe – nie jest to odpowiedzialność bezwzględna.

Rodzic odpowiada na zasadzie tzw. winy w nadzorze. Oznacza to, że poszkodowany musi wykazać:

1. Szkodę (np. rozbita szyba),
2. Czyn dziecka (np. dziecko kopnęło piłkę),
3. Związek przyczynowy (piłka rozbiła szybę).

Ale rodzic może się uwolnić od odpowiedzialności, jeśli udowodni, że:

• Uczynił zadość obowiązkowi nadzoru (sprawował należytą pieczę nad dzieckiem, uczył je zasad bezpiecznego zachowania), albo
• Szkoda powstałaby także przy starannym nadzorze (czyn dziecka był nagły, nieprzewidywalny, całkowicie niespodziewany).

Co to oznacza w praktyce?

Wróćmy do historii z początku – ojciec z 12-letnim synem grającym w piłkę. Syn kopnął piłkę na boisku, piłka poleciała dalej niż zwykle i rozbiła szybę w samochodzie. Czy ojciec odpowiada?

Nie musi. Dlaczego? Bo:

• Ojciec pozwolił synowi grać w piłkę na boisku – to normalna, typowa dla dziecka aktywność.
• Nie można wymagać od rodzica, żeby cały czas patrzył dziecku na ręce i kontrolował każde kopnięcie piłki.
• Czyn dziecka (kopnięcie, które akurat poleciało za daleko) miał charakter nagły i nieprzewidywalny – szkoda powstałaby także, gdyby ojciec stał obok.

W takiej sytuacji sąd może uznać, że rodzic uwolnił się od odpowiedzialności. Poszkodowany zostaje z niczym – bo dziecko nie odpowiada (art. 426), a rodzic też nie (art. 427 – uwolnienie od odpowiedzialności).

Kiedy rodzic odpowiada?

Rodzic odpowie, jeśli:

• Zaniedbał nadzór: np. zostawił małe dziecko samo w domu, a ono wyrządziło szkodę.
• Nie wpojił dziecku zasad bezpiecznego zachowania: np. dziecko regularnie rzuca kamieniami w okna, rodzice to widzą i nic nie robią – aż w końcu dziecko rozbije szybę sąsiadowi.
• Nie można uznać czynu za nagły i nieprzewidywalny: np. dziecko od lat ma problemy z agresją, niszczy rzeczy, a rodzice nie reagują – aż w końcu zniszczy coś wartościowego.

Przykład z mojej praktyki

Reprezentowałem rodzinę, której 9-letni syn podczas zabawy w piłkę w parku kopnął piłkę w stronę drogi. Piłka potoczyła się pod koła przejeżdżającego samochodu, kierowca gwałtownie hamował, doszło do kolizji z tylnym pojazdem. Poszkodowany żądał od rodziców odszkodowania za uszkodzony samochód.

Udało nam się wykazać, że:

• Rodzice byli w parku z dzieckiem, grali razem w piłkę.
• Park był miejscem przeznaczonym do zabawy, z dala od drogi.
• Piłka potoczyła się przez przypadek, dziecko nie celowało w stronę drogi.
• Czyn był nagły, nieprzewidywalny – nawet przy pełnym nadzorze szkoda by powstała.

Sąd uznał, że rodzice uwolnili się od odpowiedzialności. Nikt nie zapłacił odszkodowania – ani dziecko (art. 426), ani rodzice (art. 427 – uwolnienie).

---

Dzieci 13-18 lat – odpowiadają same (ale egzekucja bywa niemożliwa)

Zasada: dziecko odpowiada za swoje czyny

W przypadku dzieci powyżej 13 roku życia sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Dziecko w tym wieku samo odpowiada za wyrządzone szkody na podstawie ogólnych zasad odpowiedzialności za czyny niedozwolone (art. 415 KC). Oznacza to, że można je pozwać o odszkodowanie.

Ale – i tu jest haczyk – dziecko zazwyczaj nie ma majątku. Może wygrać sprawę w sądzie, ale jak wyegzekwować wyrok od 14-latka, który nie ma konta, nie pracuje, nie ma nieruchomości? To często martwy przepis.

Czy rodzice odpowiadają za dziecko 13-18 lat?

Nie automatycznie. Rodzice ponoszą odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez dziecko w tym wieku tylko wtedy, gdy poszkodowany udowodni ich konkretną winę w nadzorze, która pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą.

Kiedy rodzice odpowiadają za dziecko 13-18 lat?

Przykłady konkretnej winy rodziców:

• Przekazanie niebezpiecznego przedmiotu: Ojciec pozwolił 14-letniemu synowi prowadzić quad bez nadzoru i bez uprawnień, syn spowodował kolizję – ojciec odpowiada.
• Zostawienie w sytuacji wysokiego ryzyka: Rodzice wyjechali na tydzień, zostawiając 16-letniego syna samego w domu. Syn zorganizował imprezę, podczas której zniszczono sąsiedzkie mieszkanie – rodzice mogą odpowiadać za brak należytego nadzoru.

Ale jeśli 14-latek wyrządzi szkodę w sposób całkowicie nieprzewidywalny, bez żadnych wcześniejszych sygnałów – poszkodowany będzie miał ogromny problem z udowodnieniem winy rodziców. W praktyce często oznacza to, że nikt nie zapłaci – bo dziecko nie ma majątku, a rodzice nie ponoszą winy.

---

Kiedy NIKT nie odpowiada? Luka w systemie

To jest coś, o czym rzadko się mówi, ale możliwa jest sytuacja, że ani dziecko, ani rodzic nie ponoszą odpowiedzialności. I to wcale nie jest sytuacja abstrakcyjna.

Scenariusz 1: Dziecko poniżej 13 lat, rodzic uwolnił się od odpowiedzialności

Przykład, który już opisałem: 12-latek kopnął piłkę na boisku, piłka rozbiła szybę w samochodzie. Dziecko nie odpowiada (art. 426 KC), a rodzic wykazał, że sprawował należyty nadzór i czyn był nagły (art. 427 KC – uwolnienie). Poszkodowany zostaje z niczym.

Scenariusz 2: Dziecko 13-18 lat bez majątku, rodzice bez winy

Przykład: 14-latek podczas wycieczki szkolnej przypadkowo uszkodził cenny eksponat w muzeum. Nauczyciel nie dopilnował, ale to nie wina rodziców – byli setki kilometrów dalej. Poszkodowany (muzeum) może pozwać dziecko, ale:

• Dziecko nie ma majątku – egzekucja niemożliwa.
• Rodzice nie ponoszą winy – nie można im udowodnić zaniedbania nadzoru.

Muzeum zostaje ze szkodą, której nikt nie naprawi.

Czy to sprawiedliwe?

Z punktu widzenia poszkodowanego – nie. Ale z punktu widzenia systemu prawnego – tak. Prawo nie może obciążać rodziców odpowiedzialnością za każdy czyn dziecka, jeśli nie można im przypisać winy. Nie można wymagać od rodziców, żeby przez 18 lat kontrolowali każdy ruch dziecka. To byłoby niewykonalne i niesprawiedliwe wobec rodziców.

Dlatego system prawny dopuszcza sytuacje, w których szkoda pozostaje nienaprawiona. To cena za to, że nie obciążamy rodziców odpowiedzialnością bezwzględną.

---

Praktyczne porady: co zrobić, gdy dziecko wyrządzi szkodę?

Jeśli Twoje dziecko wyrządziło szkodę

1. Nie przyznawaj się automatycznie do winy
To, że Twoje dziecko coś zrobiło, nie oznacza, że Ty musisz zapłacić. Najpierw zbadaj sprawę – czy sprawowałeś należyty nadzór? Czy czyn był nagły i nieprzewidywalny?

2. Ustal fakty
Porozmawiaj z dzieckiem, świadkami, poszkodowanym. Zbierz dowody: zdjęcia, zeznania, okoliczności.

3. Oceń swoją sytuację prawną

• Jeśli dziecko ma poniżej 13 lat: Czy sprawowałeś należyty nadzór? Czy czyn był nagły?
• Jeśli dziecko ma 13-18 lat: Czy poszkodowany może udowodnić Twoją konkretną winę?

4. Negocjuj polubownie (jeśli uznasz odpowiedzialność)
Jeśli faktycznie zaniedbałeś nadzór, lepiej negocjować polubownie niż trafiać do sądu.

5. Skonsultuj się z prawnikiem
Jeśli kwota jest wysoka lub sytuacja skomplikowana – warto porozmawiać z prawnikiem. Często okazuje się, że nie musisz płacić.

Jeśli Twoje dziecko zostało poszkodowane

1. Zbieraj dowody szkody
Zdjęcia, faktury, świadkowie. Dokumentuj wszystko.

2. Ustal, kto odpowiada

• Jeśli sprawca ma poniżej 13 lat: dochodzisz od rodziców na podstawie art. 427 KC. Pamiętaj, że mogą się uwolnić od odpowiedzialności.
• Jeśli sprawca ma 13-18 lat: możesz pozwać sprawcę (choć egzekucja może być nierealna) lub próbować udowodnić winę rodziców (trudne).

3. Wyślij wezwanie do zapłaty
Najpierw próbuj polubownie.

4. Rozważ pozew
Jeśli odmowa – składasz pozew. Pamiętaj o terminie przedawnienia: 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i sprawcy (art. 442¹ KC).

---

FAQ

1. Czy zawsze odpowiadam za szkody wyrządzone przez moje dziecko poniżej 13 lat?

Nie. Odpowiadasz na podstawie art. 427 KC, ale możesz się uwolnić, jeśli wykażesz, że sprawowałeś należyty nadzór albo że szkoda powstałaby także przy starannym nadzorze.

2. Czy mogę pozwać 14-latka o odszkodowanie?

Tak, dziecko powyżej 13 lat odpowiada za swoje czyny. Ale egzekucja może być niemożliwa, jeśli nie ma majątku.

3. Czy mogę pozwać rodziców 15-latka, który uszkodził mój samochód?

Możesz, ale musisz udowodnić konkretną winę rodziców (np. przekazali dziecku niebezpieczny pojazd, ignorowali sygnały ostrzegawcze). Samo bycie rodzicem nie wystarcza.

4. Czy dziecko poniżej 13 lat może w ogóle odpowiadać za szkody?

Nie. Art. 426 § 1 KC jasno stwierdza, że nie ponosi odpowiedzialności. Można dochodzić tylko od rodziców (jeśli nie uwolnią się od odpowiedzialności).

5. Co się stanie, jeśli ani dziecko, ani rodzic nie odpowiadają?

Poszkodowany zostaje ze szkodą. To luka w systemie prawnym – prawo nie obciąża rodziców odpowiedzialnością bezwzględną.

6. Czy ubezpieczenie OC pomoże?

Tak, jeśli masz ubezpieczenie OC w życiu prywatnym (często w ramach polisy domowej), zazwyczaj pokryje szkody wyrządzone przez członków rodziny, w tym dzieci. Sprawdź warunki polisy.

---

Najważniejsze wnioski

1. Dzieci poniżej 13 lat NIE ponoszą odpowiedzialności za szkody (art. 426 § 1 KC) – w ogóle nie można ich pozwać.
2. Rodzice odpowiadają za dzieci poniżej 13 lat na podstawie art. 427 KC, ale mogą się uwolnić od odpowiedzialności, jeśli wykażą należyty nadzór albo nagły charakter czynu dziecka.
3. Dzieci 13-18 lat odpowiadają same za swoje czyny, ale często nie mają majątku – egzekucja jest nierealna.
4. Rodzice dzieci 13-18 lat odpowiadają tylko, gdy poszkodowany udowodni ich konkretną winę w nadzorze.
5. Możliwa jest sytuacja, że NIKT nie odpowiada – ani dziecko, ani rodzic. To luka w systemie, ale wynika z tego, że prawo nie obciąża rodziców odpowiedzialnością bezwzględną.
6. Nie można wymagać od rodziców, by kontrolowali każdy ruch dziecka – prawo uwzględnia realia życia rodzinnego.

---

Źródła

• Kodeks cywilny, art. 415 (czyn niedozwolony)
• Kodeks cywilny, art. 426 § 1 (brak odpowiedzialności małoletniego poniżej 13 lat)
• Kodeks cywilny, art. 427 (odpowiedzialność osoby zobowiązanej do nadzoru)
• Kodeks cywilny, art. 442¹ (przedawnienie roszczeń)

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa dotycząca odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzieci wymaga indywidualnej analizy. W razie wątpliwości zalecamy konsultację z prawnikiem.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Nieraz widziałem, jak niewiedza o rzeczywistych zasadach odpowiedzialności rodziców prowadzi do nieporozumień – dlatego staram się to wyjaśniać. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl

Jeden z moich klientów zapytał niedawno: „Panie mecenasie, mam uszkodzone auto na płatnym parkingu warsztatu. Płacę 25 zł dziennie. Już minęły dwa miesiące, to wychodzi 1.500 zł! Czy ubezpieczyciel musi to zwrócić?”. Odpowiedziałem: to zależy. Od czego? Od tego, dlaczego auto tak długo stoi na parkingu. Dzisiaj wam to wyjaśnię.

Spis treści

1. Kiedy koszty parkowania są uzasadnione?
2. Parkowanie w czasie naprawy vs przed naprawą
3. Maksymalne stawki za parkowanie – co mówią przepisy?
4. Jak dokumentować koszty parkowania?
5. Co jeśli warsztat nie nalicza opłat za parkowanie?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Kiedy koszty parkowania są uzasadnione?

W sprawie, o której dzisiaj piszę, uszkodzony Volkswagen Touareg stał na płatnym parkingu warsztatu przez 27 dni. Koszt? 830,25 zł brutto (27 dni x 30,75 zł brutto). Poszkodowany domagał się zwrotu tej kwoty od ubezpieczyciela. Czy słusznie?

Sąd uznał roszczenie za uzasadnione, ale… tylko częściowo. Dlaczego? Bo koszty parkowania są uzasadnione tylko do momentu rozpoczęcia naprawy. Po rozpoczęciu naprawy pojazd jest już w warsztacie, więc warsztat nie powinien naliczać dodatkowych opłat za parkowanie. To część kosztu naprawy.

W sprawie:

• Wypadek: 24 kwietnia 2017 r.
• Zgłoszenie szkody: 27 kwietnia 2017 r.
• Pierwsze oględziny: 8 maja 2017 r.
• Drugie oględziny: 19 maja 2017 r.
• Wypłata bezspornej kwoty odszkodowania: 2 czerwca 2017 r.
• Naprawa powinna zacząć się: 29 maja 2017 r. (według Sądu – 3 dni po drugich oględzinach)

Zatem uzasadniony czas parkowania to 35 dni (od 24 kwietnia do 29 maja). Poszkodowany domagał się zwrotu za 27 dni – czyli mniej niż uzasadnione. Dlatego Sąd przyznał całą kwotę 830,25 zł.

Ale jest haczyk. Warsztat w tej sprawie w ogóle nie naprawił auta. Dlaczego? Bo odszkodowanie nie wystarczyło na naprawę. A jeśli auto nie zostało naprawione, to czy warsztat może naliczać opłaty za parkowanie przez cały czas, gdy auto stoi na jego parkingu? To już bardziej skomplikowana kwestia.

Parkowanie w czasie naprawy vs przed naprawą

To kluczowa różnica. Koszty parkowania dzielą się na dwa okresy:

Okres 1: Przed rozpoczęciem naprawy

• Od momentu wypadku do momentu rozpoczęcia naprawy
• W tym czasie auto stoi na parkingu, czeka na oględziny, kosztorys, decyzję ubezpieczyciela
• Koszty parkowania są uzasadnione
• Płaci ubezpieczyciel (jako część odszkodowania)

Okres 2: W czasie naprawy

• Od momentu rozpoczęcia naprawy do momentu wydania auta
• W tym czasie auto jest w warsztacie, mechanik pracuje
• Koszty parkowania nie są uzasadnione – to część kosztu naprawy
• Warsztat nie powinien naliczać dodatkowych opłat

W sprawie warsztat zeznał, że nie nalicza opłat za parkowanie za czas, gdy dokonuje naprawy. To uczciwe podejście. Ale wiele warsztatów robi inaczej – nalicza opłaty za parkowanie przez cały czas, niezależnie od tego, czy naprawa trwa, czy auto tylko stoi.

Dlaczego? Bo warsztat ma ograniczoną powierzchnię. Jeśli twoje auto zajmuje miejsce na parkingu przez 2 miesiące, to warsztat nie może przyjąć innego klienta. Dlatego nalicza opłaty. Ale czy to uzasadnione? Moim zdaniem – nie. Jeśli warsztat naprawia auto, to parking jest częścią usługi naprawy. Jeśli warsztat nie naprawia auta (jak w tej sprawie), to może naliczać opłaty – ale wtedy pojawia się pytanie: dlaczego auto tak długo stoi?

Maksymalne stawki za parkowanie – co mówią przepisy?

W 2017 roku maksymalna stawka za płatne przechowanie pojazdów usuniętych z drogi wynosiła 35 zł netto (43,05 zł brutto) dziennie. To wynikało z uchwały Rady Powiatu w Poznaniu z dnia 23 listopada 2016 r.

Biegły sądowy zbadał rynek i ustalił, że średnia stawka za parkowanie w 2017 roku wynosiła 28,19 zł netto (34,67 zł brutto), przy czym stawki wahały się od 20 zł do 32,52 zł netto.

W sprawie poszkodowany żądał zwrotu według stawki 25 zł netto (30,75 zł brutto). To była stawka poniżej średniej rynkowej! Dlatego Sąd uznał ją za uzasadnioną.

Co to oznacza w praktyce? Że:

• Jeśli warsztat nalicza 25 zł netto/dzień – to OK
• Jeśli warsztat nalicza 35 zł netto/dzień (maksimum) – też OK, ale ubezpieczyciel może kwestionować
• Jeśli warsztat nalicza 50 zł netto/dzień – to za dużo, ubezpieczyciel nie zwróci

W 2024 roku stawki są wyższe – średnia to około 40-50 zł netto/dzień, maksimum około 60-70 zł netto/dzień. Ale zasada pozostaje ta sama: stawka powinna być w granicach rozsądku, nie maksymalna.

Jak dokumentować koszty parkowania?

To proste – potrzebujesz faktury od warsztatu. Na fakturze powinno być:

• Nazwa warsztatu
• Twoje dane (jako nabywcy usługi)
• Opis usługi: „Płatne przechowanie pojazdu marki [marka] nr rej. [numer]”
• Okres przechowania: od [data] do [data]
• Stawka dzienna: [kwota] zł netto/dzień
• Liczba dni: [liczba]
• Łączna kwota: [kwota] zł netto + VAT = [kwota] zł brutto

W sprawie poszkodowany otrzymał fakturę na kwotę 830,25 zł brutto (27 dni x 25 zł netto/dzień + VAT). Wszystko zgodnie z przepisami. Dlatego Sąd nie miał wątpliwości co do samego dokumentu.

Ale uwaga: jeśli warsztat nie wystawił faktury, a tylko jakieś „potwierdzenie”, to ubezpieczyciel może kwestionować koszt. Dlatego zawsze żądajcie faktury VAT.

Co jeśli warsztat nie nalicza opłat za parkowanie?

W sprawie warsztat zeznał, że nie nalicza opłat za parkowanie za czas naprawy. Dlaczego? Bo uważa, że to część usługi naprawy. Jeśli naprawa trwa 10 dni, to przez te 10 dni auto stoi na parkingu warsztatu – i to jest normalne. Warsztat nie powinien naliczać dodatkowych opłat.

Ale jeśli auto stoi na parkingu przed naprawą (czeka na oględziny, kosztorys, decyzję ubezpieczyciela), to warsztat może naliczać opłaty. I słusznie – w tym czasie warsztat nie zarabia na naprawie, więc musi zarobić na parkingu.

Co to oznacza dla poszkodowanych? Że:

1. Jeśli warsztat naprawia auto od razu (np. w ciągu tygodnia od wypadku), to opłaty za parkowanie będą minimalne (tylko za czas oczekiwania na oględziny).
2. Jeśli warsztat zwleka z naprawą (np. czeka miesiąc na decyzję ubezpieczyciela), to opłaty za parkowanie będą wysokie.
3. Jeśli warsztat w ogóle nie naprawia auta (jak w tej sprawie), to opłaty za parkowanie mogą być gigantyczne – i wtedy pojawia się pytanie: kto za to płaci?

W sprawie auto nie zostało naprawione, więc formalnie warsztat mógł naliczać opłaty za parkowanie przez cały czas. Ale czy to uzasadnione? Sąd uznał, że tylko do momentu, gdy naprawa powinna się zacząć (29 maja). Po tym terminie opłaty obciążają już poszkodowanego – bo to on zdecydował, że nie chce naprawiać auta (odszkodowanie nie wystarczyło).

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Ustal z warsztatem, czy nalicza opłaty za parkowanie – niektóre warsztaty nie naliczają, inne naliczają. Jeśli warsztat mówi: „Parkowanie wliczone w cenę naprawy”, to świetnie. Jeśli mówi: „Parkowanie osobno, 30 zł/dzień”, to wiedz, że za każdy dzień zwłoki zapłacisz.
2. Przyspiesz proces likwidacji szkody – im szybciej odbyją się oględziny, kosztorys, naprawa, tym mniej zapłacisz za parkowanie. Dzwoń do ubezpieczyciela, przypominaj, wyznaczaj terminy.
3. Rozważ parkowanie u siebie – jeśli masz garaż lub podjazd, możesz parkować uszkodzone auto u siebie. Wtedy nie płacisz za parking. Ale uwaga: jeśli auto nie jest sprawne (wycieka płyny), to może trzeba je odholować do warsztatu.
4. Dokumentuj wszystko – faktura za parkowanie, potwierdzenie, że warsztat zgłosił potrzebę oględzin, maile z ubezpieczycielem. To twój dowód w sądzie.
5. Nie zostawiaj auta na parkingu warsztatu na lata – w sprawie auto stało przez 27 dni. To rozsądny czas. Ale jeśli auto stoi 6 miesięcy, to ubezpieczyciel słusznie zakwestionuje koszt. Albo napraw auto, albo je odbierz.

FAQ – najczęstsze pytania

Ile mogę żądać zwrotu za parkowanie uszkodzonego auta?
W 2025 roku średnia stawka to 40-50 zł netto/dzień. Jeśli warsztat nalicza 30-40 zł netto/dzień, to jest OK. Jeśli nalicza 70-80 zł netto/dzień, to ubezpieczyciel może kwestionować.

Czy warsztat może naliczać opłaty za parkowanie w czasie naprawy?
Nie, nie powinien. Parkowanie w czasie naprawy to część usługi naprawy. Warsztat powinien naliczać opłaty tylko za czas przed naprawą (oczekiwanie na oględziny, kosztorys, decyzję ubezpieczyciela).

Co jeśli auto stoi na parkingu warsztatu przez 3 miesiące?
Jeśli to zwłoka warsztatu (nie zamówił części, zapomniał o aucie), to koszt obciąża ciebie. Jeśli to zwłoka ubezpieczyciela (nie przeprowadził oględzin, nie wypłacił odszkodowania), to koszt obciąża ubezpieczyciela. Jeśli to ty zdecydowałeś, że nie chcesz naprawiać auta (odszkodowanie nie wystarcza), to koszt obciąża ciebie.

Jak udowodnić, że parkowanie było uzasadnione?
Potrzebujesz faktury od warsztatu, potwierdzenia zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela, maili z warsztatem i ubezpieczycielem. W sądzie biegły zbada, czy czas parkowania był uzasadniony.

Czy mogę parkować uszkodzone auto u siebie?
Tak, możesz. Wtedy nie płacisz za parking. Ale jeśli auto nie jest sprawne (wycieka płyny, blokuje wjazd), to może lepiej zaparkować u warsztatu.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361

---

„Panie mecenasie, już minęły dwa tygodnie od zgłoszenia szkody, a ubezpieczyciel dopiero teraz chce przeprowadzić drugie oględziny. Dlaczego? Przecież już raz oglądali moje auto!”. To pytanie słyszę w mojej kancelarii co najmniej raz w miesiącu. I za każdym razem odpowiadam: to taktyka ubezpieczycieli. Dzisiaj wam wytłumaczę, jak to działa.

Spis treści

1. Co to są dodatkowe oględziny i kiedy są potrzebne?
2. Taktyka opóźniania wypłaty odszkodowania
3. Kto ponosi koszty dodatkowych oględzin?
4. Jak przyspieszyć proces likwidacji szkody?
5. Czy można odmówić drugich oględzin?
6. Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych
7. FAQ – najczęstsze pytania

Co to są dodatkowe oględziny i kiedy są potrzebne?

W sprawie, o której dzisiaj piszę, ubezpieczyciel przeprowadził pierwsze oględziny uszkodzonego Volkswagena Touarega 8 maja 2017 roku. Sporządził kosztorys naprawy. Warsztat przyjął pojazd, zaczął rozkręcać, i… okazało się, że są dodatkowe uszkodzenia, niewidoczne na pierwszy rzut oka. Warsztat zgłosił potrzebę dodatkowych oględzin. Kiedy się odbyły? 19 maja 2017 roku – 11 dni później!

Dlaczego tak długo? Bo ubezpieczyciel musi:

1. Wyznaczyć rzeczoznawcę (a ten ma innych klientów)
2. Ustalić termin oględzin z warsztatem (a warsztat ma innych klientów)
3. Dojechać na miejsce (czasem z drugiego końca Polski)
4. Sporządzić uzupełniający kosztorys
5. Zatwierdzić go w centrali

W teorii to 2-3 dni robocze. W praktyce? 10-14 dni. A czasem więcej.

Dodatkowe oględziny są potrzebne, gdy:

• Podczas rozbiórki pojazdu odkryto ukryte uszkodzenia
• Pierwsze oględziny były powierzchowne (rzeczoznawca „na oko”)
• Warsztat zauważył, że zakres naprawy jest większy niż początkowo szacowano
• Ubezpieczyciel chce zweryfikować kosztorys warsztatu (podejrzewa, że warsztat „dopisał” coś od siebie)

W sprawie chodziło o typową sytuację – po rozebraniu auta warsztat odkrył dodatkowe uszkodzenia. To normalne. Ale 11 dni zwłoki? To już nie jest normalne.

Taktyka opóźniania wypłaty odszkodowania

Z mojego doświadczenia wynika, że ubezpieczyciele świadomie opóźniają dodatkowe oględziny. Dlaczego? Bo:

1. Im dłużej zwlekają, tym poszkodowany jest bardziej skłonny do ugody – „Panie, już miesiąc nie mam auta, płacę za najem zastępczego 300 zł dziennie, przyjmę każdą ofertę, byle szybko!”. I wtedy ubezpieczyciel proponuje 80% kosztorysu, a poszkodowany się zgadza, bo jest zmęczony.

W sprawie biegły sądowy uznał, że 10 dni zwłoki to odpowiedzialność ubezpieczyciela. Dlaczego? Bo warsztat zgłosił potrzebę oględzin 9 maja (czyli dzień po pierwszych oględzinach), a ubezpieczyciel pojawił się 19 maja. Co robił przez te 10 dni? Tego nikt nie wie. Może szukał wolnego terminu u rzeczoznawcy. Może czekał na zatwierdzenie w centrali. A może po prostu zwlekał, licząc, że poszkodowany zrezygnuje.

Kto ponosi koszty dodatkowych oględzin?

To kluczowe pytanie. Jeśli ubezpieczyciel zleca dodatkowe oględziny, to kto płaci za czas oczekiwania na te oględziny?

Wariant 1: Dodatkowe oględziny są konieczne (ukryte uszkodzenia)

• Warsztat rozbiera auto, odkrywa dodatkowe uszkodzenia
• Zgłasza ubezpieczycielowi: „Proszę przyjechać, są dodatkowe uszkodzenia”
• Ubezpieczyciel ma obowiązek przyjechać szybko (w praktyce 2-3 dni robocze)
• Jeśli zwleka dłużej (np. 10 dni), to koszt najmu pojazdu zastępczego w tym czasie obciąża ubezpieczyciela

Wariant 2: Dodatkowe oględziny wynikają z podejrzliwości ubezpieczyciela

• Ubezpieczyciel podejrzewa, że warsztat „dopisał” coś do kosztorysu
• Zleca dodatkowe oględziny, żeby sprawdzić
• Tu jest pytanie: czy to uzasadniona weryfikacja, czy celowe opóźnianie?
• Jeśli weryfikacja potwierdzi podejrzenia ubezpieczyciela (warsztat faktycznie zawyżył kosztorys), to koszt oględzin obciąża poszkodowanego (wybrał niewłaściwy warsztat)
• Jeśli weryfikacja nie potwierdzi podejrzeń (kosztorys był prawidłowy), to koszt oględzin obciąża ubezpieczyciela

Wariant 3: Dodatkowe oględziny wynikają ze zwłoki warsztatu

• Warsztat zwleka z rozebraniem auta, z zamówieniem części, z naprawą
• Po tygodniu nagle zgłasza: „Odkryliśmy dodatkowe uszkodzenia”
• Ubezpieczyciel może zasadnie zarzucić, że to zwłoka warsztatu, nie jego
• Koszt najmu pojazdu zastępczego w czasie zwłoki obciąża poszkodowanego (wybrał niewłaściwy warsztat)

W sprawie, o której piszę, biegły uznał wariant 1 – dodatkowe oględziny były konieczne, a ubezpieczyciel zwlekał 10 dni. Dlatego koszt najmu pojazdu zastępczego w tych 10 dniach (3.000 zł netto) obciążał ubezpieczyciela.

Jak przyspiedzić proces likwidacji szkody?

Jeśli chcesz uniknąć 10-dniowej zwłoki w dodatkowych oględzinach, musisz działać aktywnie. Oto moje rady:

1. Wybierz warsztat, który współpracuje z ubezpieczycielem – warsztaty, które regularnie współpracują z danym ubezpieczycielem, mają „swoich” rzeczoznawców. Oględziny odbywają się szybciej. Ale uwaga: taki warsztat może być też bardziej „posłuszny” wobec ubezpieczyciela (mniej będzie walczył o pełny kosztorys).

2. Ustal z warsztatem termin rozbiórki – jeśli warsztat zacznie rozbierać auto od razu po pierwszych oględzinach (np. następnego dnia), to dodatkowe uszkodzenia zostaną odkryte szybciej. I wtedy ubezpieczyciel będzie miał mniej czasu na zwlekanie.

3. Monitoruj proces – dzwoń do warsztatu co 2-3 dni: „Czy są jakieś postępy? Czy zgłosiliście potrzebę dodatkowych oględzin?”. Jeśli warsztat zwleka, to zmień warsztat. Jeśli ubezpieczyciel zwleka, to zacznij pisać maile z przypomnieniami: „Dzień dobry, minęły 3 dni od zgłoszenia potrzeby oględzin, kiedy rzeczoznawca przyjedzie?”.

4. Dokumentuj wszystko – każdy mail, każdy telefon, każde SMS. To będzie twój dowód w sądzie, że zwłoka była po stronie ubezpieczyciela, nie warsztatu. W sprawie, o której piszę, biegły mógł ustalić 10 dni zwłoki, bo warsztat potwierdził daty zgłoszenia i oględzin.

5. Zaproponuj termin oględzin – jeśli ubezpieczyciel zwleka, napisz: „Proszę o przeprowadzenie oględzin w terminie do 3 dni roboczych od dziś. Jeśli rzeczoznawca nie będzie dostępny, proszę o wyznazczenie innego rzeczoznawcy. W przeciwnym razie będę uznawał zwłokę za odpowiedzialność ubezpieczyciela i będę dochodzić kosztów najmu pojazdu zastępczego w całości”. Czasem to pomaga.

Czy można odmówić drugich oględzin?

To pytanie słyszę rzadko, ale warto je poruszyć. Czy poszkodowany może odmówić dodatkowych oględzin? Nie, nie może.

Ubezpieczyciel ma prawo zweryfikować zakres uszkodzeń i koszt naprawy. To wynika z zasady ostrożności – ubezpieczyciel musi się upewnić, że płaci za rzeczywiste uszkodzenia, nie za „dopisane” przez warsztat. Jeśli poszkodowany odmówi oględzin, ubezpieczyciel może:

1. Odmówić wypłaty odszkodowania (lub wypłacić tylko „bezsporną kwotę”)
2. Zarzucić, że poszkodowany celowo utrudnia likwidację szkody
3. W skrajnych przypadkach – zakwestionować całe roszczenie

Ale uwaga: ubezpieczyciel ma obowiązek przeprowadzić oględziny szybko. Jeśli zwleka 10 dni, to poszkodowany może:

1. Napisać do ubezpieczyciela: „Minęło X dni od zgłoszenia potrzeby oględzin, proszę o natychmiastowe wyznaczenie terminu. Jeśli termin nie zostanie wyznaczony w ciągu 2 dni roboczych, uznam to za zgodę na kosztorys warsztatu i będę dochodzić pełnej kwoty”.
2. Zlecić naprawę na koszt własny (na podstawie kosztorysu warsztatu) i potem dochodzić pełnego odszkodowania w sądzie. Ryzykowne, ale czasem skuteczne.
3. Skonsultować się z prawnikiem – może warto wysłać oficjalne wezwanie do ubezpieczyciela?

W sprawie, o której piszę, poszkodowany nie odmówił oględzin. Czekał cierpliwie 10 dni. I to było błędem – powinien był interweniować szybciej, pisać maile, dzwonić. Ale łatwo mówić z perspektywy czasu…

Praktyczne wskazówki dla poszkodowanych

Na podstawie mojego doświadczenia, oto co radziłbym:

1. Nie czekaj biernie – jeśli warsztat zgłosił potrzebę dodatkowych oględzin, a ubezpieczyciel nie reaguje przez 3 dni, zacznij interweniować. Dzwoń, pisz maile, wyznaczaj terminy.

2. Dokumentuj wszystko – maile z warsztatem, maile z ubezpieczycielem, telefony. To twój dowód w sądzie.

3. Ustal z warsztatem, kto zgłosił potrzebę oględzin i kiedy – to kluczowe. Jeśli warsztat zgłosił 9 maja, a ubezpieczyciel przyjechał 19 maja, to masz 10 dni zwłoki. Ale jeśli warsztat zgłosił 15 maja, a ubezpieczyciel przyjechał 19 maja, to masz tylko 4 dni zwłoki (co może być uznane za uzasadnione).

4. Rozważ zmianę warsztatu – jeśli warsztat zwleka z rozebraniem auta, z zamówieniem części, ze zgłoszeniem potrzeby oględzin, to zmień warsztat. Nie warto tracić czasu i pieniędzy na niewłaściwy warsztat.

5. Skonsultuj się z prawnikiem – jeśli ubezpieczyciel zwleka dłużej niż 5 dni z dodatkowymi oględzinami, warto skonsultować się z prawnikiem. Może wystarczy jedno pismo, żeby ubezpieczyciel się obudził?

FAQ – najczęstsze pytania

Ile czasu ma ubezpieczyciel na przeprowadzenie dodatkowych oględzin?
Przepisy nie określają konkretnego terminu. W praktyce 2-3 dni robocze to rozsądny czas. Jeśli zwleka dłużej (np. 10 dni), to może być uznane za nieuzasadnioną zwłokę.

Kto płaci za czas oczekiwania na dodatkowe oględziny?
Jeśli zwłoka jest po stronie ubezpieczyciela, to on płaci (w tym koszty najmu pojazdu zastępczego). Jeśli zwłoka jest po stronie warsztatu, to płaci poszkodowany.

Czy mogę odmówić dodatkowych oględzin?
Nie, nie możesz. Ubezpieczyciel ma prawo zweryfikować zakres uszkodzeń. Jeśli odmówisz, ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania.

Co zrobić, jeśli ubezpieczyciel zwleka z oględzinami?
Pisz maile, dzwoń, wyznaczaj terminy. Jeśli to nie pomaga, skonsultuj się z prawnikiem. Może warto wysłać oficjalne wezwanie?

Jak udowodnić, że zwłoka była po stronie ubezpieczyciela?
Potrzebujesz dowodów: maili, SMS-ów, zeznania warsztatu. W sądzie biegły zbada, kiedy warsztat zgłosił potrzebę oględzin i kiedy ubezpieczyciel przyjechał.

---

Disclaimer: Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Zapraszam do Kancelarii KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI:
Radca Prawny Bartosz Kowalak
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
Tel.: +48 61 2224963
E-mail: bartosz.kowalak@prawnikpoznanski.pl

www: https://prawnikpoznanski.pl

Źródła:

• Kodeks cywilny, art. 361
• Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, art. 14