Dzisiaj o technice, która jest ulubioną bronią ubezpieczycieli. Nazywam ją „podaj i odbierz”. Brzmi prosto: najpierw kalkulują pełną wartość części i robocizny, a potem… odliczają. Potrącają. Redukują. I nagle z 1.000 zł robi się 700 zł.

„Potrącenie z tytułu zużycia materiałów lakierniczych”, „Potrącenie cen oryginalnych części zamiennych”, „Redukcja z tytułu amortyzacji”.

Brzmi profesjonalnie? Może. Ale czy jest uzasadnione?

Niedawno miałem sprawę w Sądzie Rejonowym w Nowej Soli, gdzie biegły sądowy wprost stwierdził: ubezpieczyciel stosował „bezpodstawne potrącenia cen oryginalnych części zamiennych” i „potrącenia na materiały lakiernicze”. I dodał, że takie potrącenia powodują, że „naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie niemożliwa”.

Dziś rozłożę ten mechanizm na czynniki pierwsze.

Spis treści

1. Sprawa z sądu: jakie potrącenia zastosował PZU
2. Co to w ogóle jest „potrącenie”?
3. Kiedy potrącenie jest uzasadnione?
4. Kiedy potrącenie jest bezpodstawne?
5. Co powiedział biegły o potrąceniach w tej sprawie?
6. Ile możesz stracić na bezpodstawnych potrąceniach?
7. Jak rozpoznać bezpodstawne potrącenie?
8. Co robić, gdy ubezpieczyciel potrąca?

Sprawa z sądu: jakie potrącenia zastosował PZU

Luty 2021 roku, kolizja, Audi A8. PZU wypłaciło 8.292 zł. Biegły ustalił rzeczywisty koszt naprawy: 13.959 zł. Różnica: 5.667 zł.

Skąd tak ogromna przepaść? Jednym z powodów były bezpodstawne potrącenia.

Co to w ogóle jest „potrącenie”?

Potrącenie (redukcja, obniżka) to odliczenie pewnej kwoty od wartości części lub materiałów.

Jak to wygląda w praktyce?

Przykład prosty:

Zderzak przedni:

• Cena katalogowa: 1.000 zł
• Potrącenie 20%: -200 zł
• Do wypłaty: 800 zł

Materiały lakiernicze:

• Koszt: 500 zł
• Potrącenie 30%: -150 zł
• Do wypłaty: 350 zł

Dlaczego ubezpieczyciele to robią?

Oficjalna wersja: „Bo część/materiał nie był nowy, więc nie można płacić za nowy”.

Nieoficjalna wersja: „Bo możemy zaoszczędzić 20-30% na każdej naprawie”.

Kiedy potrącenie jest uzasadnione?

Bo nie wszystkie potrącenia są złe. Są sytuacje, gdy potrącenie jest logiczne i prawnie uzasadnione.

1. Opony

Przykład:

• Masz opony zużyte w 70% (przejechane 30.000 km z 50.000 km żywotności)
• W kolizji opona pęka, trzeba kupić nową
• Nowa opona kosztuje 500 zł

Czy ubezpieczyciel ma zapłacić 500 zł?

Nie. Bo dostaniesz nową oponę (100% żywotności), a miałeś starą (30% żywotności).

Potrącenie uzasadnione: 500 zł × 70% zużycia = 350 zł potrącenia Do wypłaty: 150 zł

Dlaczego to OK? Bo inaczej wzbogaciłbyś się. Miałeś oponę wartą 150 zł (30% z 500 zł), dostałeś 500 zł. Zysk: 350 zł.

2. Akumulator

Przykład:

• Masz akumulator 4-letni (żywotność zwykle 5-6 lat)
• W kolizji pęka, trzeba kupić nowy
• Nowy kosztuje 600 zł

Potrącenie uzasadnione: 600 zł × 66% zużycia (4 lata z 6) = 400 zł potrącenia Do wypłaty: 200 zł

3. Oleje i płyny eksploatacyjne

Przykład:

• W kolizji pęka chłodnica, wycieka płyn chłodzący
• Trzeba dolać nowy płyn – 5 litrów × 40 zł = 200 zł

Czy ubezpieczyciel ma zapłacić 200 zł?

Częściowo. Bo:

• Płyn stary był już częściowo zużyty (2 lata, 50% żywotności)
• Płyn nowy będzie świeży (100% żywotności)

Potrącenie uzasadnione: 200 zł × 50% = 100 zł potrącenia Do wypłaty: 100 zł

4. Elementy zużywające się eksploatacyjnie

• Tarcze hamulcowe
• Klocki hamulcowe
• Filtry
• Pasy klinowe

Tu potrącenie ma sens – bo to części, które i tak trzeba by było wymienić po pewnym czasie.

Kiedy potrącenie jest bezpodstawne?

A teraz uwaga – bo tutaj ubezpieczyciele przekraczają granice.

1. Części karoserii

Przykład:

• Zderzak uszkodzony w kolizji
• Nowy kosztuje 1.000 zł
• Ubezpieczyciel potrąca 20%: wypłata 800 zł

Czy to OK?

NIE! Bo:

• Zderzak nie zużywa się eksploatacyjnie
• Nie miałbyś go wymieniać przez całe życie auta (o ile nie ma kolizji)
• Jego „zużycie” to tylko estetyka (zadrapania), nie funkcjonalność
• Nie wzbogacisz się dostając nowy zamiast starego

Takie potrącenie jest bezpodstawne.

2. Elementy strukturalne

• Błotniki
• Drzwi
• Maska
• Pokrywa bagażnika
• Ślizgi, listwy

Żadne z tych elementów nie zużywa się eksploatacyjnie. Potrącenie jest bezpodstawne.

3. Materiały lakiernicze

Przykład:

• Lakierowanie drzwi – materiały (lakier, podkład, rozcieńczalnik) = 500 zł
• Ubezpieczyciel potrąca 30%: wypłata 350 zł

Czy to OK?

NIE! Bo:

• Materiały lakiernicze są zużywane w 100% podczas naprawy
• Nie można użyć „starego” lakieru
• Nie ma tu żadnego „zużycia eksploatacyjnego”
• To nie ma sensu

I co najważniejsze – o czym za chwilę – takie potrącenie uniemożliwia prawidłową naprawę.

4. Części oryginalne (O) vs zamienniki (Q)

Przykład:

• Błotnik oryginalny Audi (O) kosztuje: 1.200 zł
• Błotnik zamiennik Van Wezel (Q) kosztuje: 650 zł
• Różnica: 550 zł

Ubezpieczyciel w kalkulacji:

• Wpisuje część O: 1.200 zł
• Potrąca „różnicę na zamiennik”: -550 zł
• Wypłata: 650 zł

Czy to OK?

Zależy.

OK jest, jeśli:

• Biegły/rzeczoznawca stwierdził, że zamiennik Q jest wystarczający
• Wiek i stan auta nie wymagają oryginału

NIE jest OK, jeśli:

• Potrącenie jest wyższe niż różnica między O a Q
• Lub potrącenie jest na części, gdzie trzeba użyć oryginału

W omawianej sprawie ubezpieczyciel stosował takie potrącenia bezpodstawnie – o czym za chwilę.

Co powiedział biegły o potrąceniach w tej sprawie?

Biegły sądowy nie miał wątpliwości. W uzasadnieniu wyroku czytamy:

„Analizując kalkulację naprawy dokonaną przez stronę pozwaną biegły wskazał, że zastosowana przez pozwaną stawka za rbg w wysokości 51 zł netto/1rbg jest nieadekwatna do rynku napraw blacharsko lakierniczych w miejscu zamieszkania poszkodowanego i jawi się jako stawka mocno zaniżona. Jednocześnie biegły ustalił, że w kalkulacji tej nie zastosowano wymiany zestawów montażowych, elementów jednorazowych oraz pełnego zakresu prac lakierniczych, przy czym są to operacje oraz elementy bezpośrednio związane z procesem naprawy przedmiotowego pojazdu i powinny zostać uwzględnione w kosztorysie. Biegły wskazał także, że zastosowane przez stronę pozwaną w kalkulacji naprawy części jakości P/PJ nie dają gwarancji skutecznej naprawy oraz mogą nie odtworzyć stanu sprzed szkody, nie przywrócić walorów estetycznych i użytkowych pojazdu. Biegły wskazał też, że bezzasadne było zastosowanie przez stronę pozwaną potrąceń na materiały lakiernicze i potrąceń cen oryginalnych części zamiennych. Zdaniem biegłego takie potrącenia powodują, że naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie nie możliwa.”

Rozbijmy to na czynniki pierwsze:

1. Potrącenia na materiały lakiernicze

„bezzasadne było zastosowanie przez stronę pozwaną potrąceń na materiały lakiernicze„

Biegły wprost stwierdził: bezzasadne.

Nie „wątpliwe”, nie „dyskusyjne”, nie „można by rozważyć”. Bezzasadne.

Dlaczego?

Bo materiały lakiernicze są w 100% zużywane podczas naprawy. Nie można potrącić 30% z lakieru, bo lakiernik i tak musi użyć pełnej ilości, żeby uzyskać prawidłową grubość powłoki.

Przykład:

• Lakierowanie drzwi wymaga 2 litrów lakieru bazowego
• PZU w kalkulacji: 2 litry × 150 zł = 300 zł, potrącenie 30% = -90 zł, wypłata 210 zł
• Warsztat: Muszę użyć 2 litrów! Nie mogę użyć 1,4 litra (70% z 2), bo warstwa będzie za cienka!

Efekt: warsztat użyje 2 litry (300 zł), dostanie 210 zł, straci 90 zł.

A kto dopłaci? Poszkodowany.

2. Potrącenia cen oryginalnych części zamiennych

„bezzasadne było zastosowanie przez stronę pozwaną […] potrąceń cen oryginalnych części zamiennych„

To bardziej subtelne.

Biegły nie powiedział, że potrącenia O→Q są zawsze bezzasadne. Powiedział, że w tym konkretnym przypadku były bezzasadne.

Dlaczego?

Bo PZU stosowało zbyt wysokie potrącenia, które nie odpowiadały rzeczywistej różnicy między częścią O a Q.

Przykład:

• Błotnik oryginalny Audi (O): 1.200 zł
• Błotnik zamiennik Van Wezel (Q): 650 zł
• Różnica rzeczywista: 550 zł (46%)

PZU w kalkulacji:

• Błotnik O: 1.200 zł
• Potrącenie: -700 zł (58%!)
• Wypłata: 500 zł

Efekt: Nawet zamiennik Q kosztuje 650 zł, więc brakuje 150 zł.

3. Skutek: naprawa zgodna z technologią niemożliwa

To najważniejsze zdanie:

„Zdaniem biegłego takie potrącenia powodują, że naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie nie możliwa.”

Innymi słowy: jeśli ubezpieczyciel zastosuje te potrącenia, to nie da się naprawić auta prawidłowo za wypłaconą kwotę.

Musisz albo:

• Dopłacić z własnej kieszeni
• Użyć jeszcze gorszych części (PJ, PC)
• Zrezygnować z części prac (np. pełnego gruntowania)

A to wszystko prowadzi do tego, że naprawa nie przywróci auta do stanu sprzed szkody.

Ile możesz stracić na bezpodstawnych potrąceniach?

Przeanalizujmy to na przykładzie omawianej sprawy.

Typowe potrącenia stosowane przez ubezpieczycieli:

1. Części karoserii: 15-25%

Przykład (zderzak):

• Zderzak oryginalny: 1.000 zł
• Potrącenie 20%: -200 zł
• Wypłata: 800 zł
• Strata: 200 zł

2. Materiały lakiernicze: 25-35%

Przykład (lakierowanie 3 elementów):

• Materiały: 1.500 zł (lakier, podkład, rozcieńczalnik, papier ścierny)
• Potrącenie 30%: -450 zł
• Wypłata: 1.050 zł
• Strata: 450 zł

3. „Redukcja O→Q” (zawyżona):

Przykład (5 części):

• Części O łącznie: 6.000 zł
• Części Q (rzeczywiste): 3.200 zł
• Różnica rzeczywista: 2.800 zł (47%)
• PZU potrąca: 60% = -3.600 zł
• Wypłata: 2.400 zł
• Części Q kosztują: 3.200 zł
• Strata: 800 zł

Suma strat na jednej naprawie:

200 zł (części) + 450 zł (materiały) + 800 zł (zawyżone O→Q) = 1.450 zł

A to tylko na jednej naprawie średniej wielkości!

Pomnóż przez liczbę szkód:

Załóżmy, że ubezpieczyciel ma 100.000 szkód rocznie:

• Średnia „oszczędność” na potrąceniach: 500 zł/szkoda
• Roczna „oszczędność”: 50 milionów złotych

Teraz rozumiesz, dlaczego ubezpieczyciele tak bardzo lubią potrącenia?

Jak rozpoznać bezpodstawne potrącenie?

Otwórz kalkulację naprawy. Szukaj słów:

• „Potrącenie”
• „Redukcja”
• „Obniżka”
• „Minus”
• „Korekta”

Sprawdź, czego dotyczy potrącenie:

Czerwone lampki (bezpodstawne potrącenia):

✗ „Potrącenie na materiały lakiernicze” – ZAWSZE bezpodstawne ✗ „Potrącenie na części karoserii” (zderzak, błotnik, drzwi) – ZAWSZE bezpodstawne ✗ „Redukcja z tytułu zużycia części” (dla części nieeksploatacyjnych) – ZAWSZE bezpodstawne ✗ „Potrącenie na normalia” – ZAWSZE bezpodstawne (to są elementy jednorazowe!)

Żółte lampki (sprawdź, czy uzasadnione):

⚠ „Redukcja O→Q” – sprawdź, czy procent odpowiada rzeczywistej różnicy cen ⚠ „Potrącenie na opony” – sprawdź, czy odpowiada rzeczywistemu zużyciu ⚠ „Potrącenie na akumulator” – sprawdź, czy odpowiada wiekowi akumulatora

Zielone (uzasadnione):

✓ „Potrącenie na zużycie opon” – jeśli % odpowiada rzeczywistemu zużyciu ✓ „Potrącenie na płyny eksploatacyjne” – jeśli umiarkowane (max 50%) ✓ „Redukcja na części eksploatacyjne” – klocki, tarcze, filtry

Jak sprawdzić, czy procent potrącenia jest OK?

Dla redukcji O→Q:

1. Sprawdź cenę części O (oryginał) w kalkulacji
2. Sprawdź cenę części Q (zamiennik) w internecie (np. Motointegrator, iParts)
3. Oblicz rzeczywistą różnicę procentową
4. Porównaj z potrąceniem w kalkulacji

Przykład:

• PZU wpisało: Błotnik O = 1.200 zł, potrącenie 60% = -720 zł, wypłata 480 zł
• Sprawdzam w internecie: Błotnik Q (Van Wezel) = 650 zł
• Różnica rzeczywista: (1.200 – 650) / 1.200 = 46%
• PZU potrąciło: 60%
• Zawyżone o 14 punktów procentowych = 168 zł straty

Jak sprawdzić zużycie opon/akumulatora?

Opony:

• Sprawdź datę produkcji (na boku opony: 4 cyfry, np. 2318 = 23. tydzień 2018 roku)
• Sprawdź bieżnik (nowe: 8mm, zużyte: <3mm)
• Oblicz % zużycia

Akumulator:

• Sprawdź datę produkcji (naklejka na akumulatorze)
• Standardowa żywotność: 5-6 lat
• Oblicz % zużycia

Co robić, gdy ubezpieczyciel potrąca?

Wariant 1: Jeszcze nie naprawiłeś

Krok 1: Napisz reklamację

Wzór:

„W kalkulacji naprawy z dnia [data] zastosowano następujące potrącenia:

• Potrącenie na materiały lakiernicze: [kwota] zł
• Potrącenie na części karoserii: [kwota] zł
• Redukcja O→Q zawyżona o [X] punktów procentowych: [kwota] zł

Potrącenia te są bezpodstawne. Zgodnie z opinią biegłego sądowego w sprawie I C 66/23 przed Sądem Rejonowym w Nowej Soli, 'bezzasadne było zastosowanie przez stronę pozwaną potrąceń na materiały lakiernicze i potrąceń cen oryginalnych części zamiennych’. Biegły stwierdził, że 'takie potrącenia powodują, że naprawa pojazdu zgodnie z technologią producenta będzie niemożliwa’.

Żądam przeliczenia kalkulacji bez bezpodstawnych potrąceń. Uzasadnione są wyłącznie potrącenia na:

• Zużycie opon (jeśli dotyczy)
• Zużycie akumulatora (jeśli dotyczy)
• Płyny eksploatacyjne (umiarkowane)

Różnica wynosi [kwota] zł.”

Krok 2: Jeśli odmowa – ekspertyza

Rzeczoznawca szczegółowo wyliczy, które potrącenia są bezpodstawne.

Krok 3: Pozew

Z opinią rzeczoznawcy i powołaniem na wyrok z Nowej Soli.

Wariant 2: Już naprawiłeś

Krok 1: Zbierz rachunki

Szczególnie te pokazujące rzeczywiste koszty:

• Materiałów lakierniczych (pełna kwota, bez potrąceń)
• Części (z podaniem, czy O czy Q)

Krok 2: Oblicz różnicę

Porównaj rzeczywiste koszty z kwotą wypłaconą przez ubezpieczyciela (po potrąceniach).

Krok 3: Żądaj dopłaty

„Naprawiłem pojazd. Rzeczywiste koszty wyniosły [X] zł, w tym:

• Materiały lakiernicze: [kwota] zł (bez potrąceń, bo zostały w 100% zużyte)
• Części Q: [kwota] zł (faktyczna cena rynkowa)

Ubezpieczyciel wypłacił [Y] zł po bezpodstawnych potrąceniach. Różnica: [X-Y] zł. Załączam rachunki. Żądam dopłaty.”

Wariant 3: Naprawiłeś taniej (system gospodarczy)

Jeśli naprawiłeś taniej (bo kupiłeś części taniej, kolega pomógł), to:

Masz prawo do pełnej kwoty (bez potrąceń) – o ile nie naprawiłeś znacząco taniej niż rynek.

Przykład:

• Rynkowy koszt materiałów lakierniczych: 1.500 zł
• PZU wypłaciło (z potrąceniem 30%): 1.050 zł
• Ty kupiłeś za: 1.300 zł (taniej, bo hurt)
• Masz prawo do 1.500 zł – bo to rynkowy koszt

Ale:

• Jeśli kupiłeś za 800 zł (kolega sprzedał po kosztach) – możesz dostać tylko 800 zł

Ciężar udowodnienia, że naprawiłeś znacząco taniej, spoczywa na ubezpieczycielu.

Złota zasada:

Nigdy nie akceptuj potrąceń na:

• Materiały lakiernicze
• Części karoserii (zderzak, błotnik, drzwi, maska)
• Normalia i zestawy montażowe

To są zawsze bezpodstawne.

---

Podsumowanie? Bezpodstawne potrącenia to ukryty sposób zaniżania odszkodowań przez ubezpieczycieli. Stosują je masowo, licząc na to, że poszkodowani nie zauważą lub nie będą protestować.

Najgorsze jest to, że – jak stwierdził biegły w sprawie z Nowej Soli – takie potrącenia uniemożliwiają prawidłową naprawę. Bo jeśli ubezpieczyciel potrąci 30% z materiałów lakierniczych, to warsztat i tak musi użyć 100% materiałów. A kto dopłaci? Poszkodowany.

Dlatego: sprawdzaj kalkulację. Szukaj słów „potrącenie”, „redukcja”, „obniżka”. Sprawdzaj, czego dotyczą. I jeśli są bezpodstawne (materiały lakiernicze, części karoserii, normalia) – protestuj od razu.

Bo jak pokazał wyrok z Nowej Soli – sąd nie ma wątpliwości: takie potrącenia są bezzasadne. I powodują, że naprawa zgodna z technologią producenta będzie niemożliwa.

---

Bartosz Kowalak – radca prawny, wspólnik w KOWALAK JĘDRZEJEWSKA KONRADY I PARTNERZY ADWOKACI I RADCOWIE PRAWNI. Od lat zajmuję się prawem odszkodowawczym z pasją. Więcej o mojej praktyce znajdziecie na www.prawnikpoznanski.pl oraz www.blogoodszkodowaniach.pl.

Masz pytanie lub chcesz podzielić się swoją historią? Zostaw komentarz lub napisz: kancelaria@prawnikpoznanski.pl