Część 3 z serii „Moja polisa, 750 zł i sąd”
Spis treści
Co mówi zapis i jak czyta go ubezpieczyciel
Dlaczego to budzi wątpliwości
Porównanie z klauzulą bagażową
Co, jeśli wykładnia ubezpieczyciela byłaby słuszna?
Praktyczne wskazówki: co zrobić przy locie z Polski
Moja opinia: czy potrzebne są jaśniejsze przepisy?
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Najważniejsze wnioski
Zakończenie
Wprowadzenie
Jednym z najczęstszych zapisów w ubezpieczeniach podróży jest zdanie, które łatwo przeoczyć: ubezpieczyciel nie odpowiada za szkody wynikające z „opóźnienia lotu na terenie Polski lub kraju rezydencji”. Brzmi niewinnie. Dla polskiego turysty, który leci z Polski za granicę, może oznaczać, że polisa nie zadziała przy pierwszym locie.
Tak właśnie zinterpretował ten zapis ubezpieczyciel w mojej sprawie. Dziś wyjaśnię, o co chodzi i jak to rozumieć.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Co mówi zapis i jak czyta go ubezpieczyciel
Klauzula opóźnienia lotu najpierw przyznaje świadczenie, jeśli „zagraniczny lot rejsowy” opóźnił się o co najmniej pięć godzin. Potem zawiera listę wyłączeń, a wśród nich opóźnienie lotu „na terenie Polski lub kraju rezydencji”.
Ubezpieczyciel przyjął, że liczy się miejsce, w którym opóźnienie stwierdzono. Skoro pasażerowie czekali na polskim lotnisku, opóźnienie wystąpiło w Polsce i jest wyłączone. Oznaczałoby to, że opóźnienie pierwszego lotu każdej podróży rozpoczynającej się w Polsce pozostaje poza ochroną.
Dlaczego to budzi wątpliwości
Wyłączenie jest sformułowane na poziomie „lotu na terenie Polski”, a nie „lotu z Polski” czy „opóźnienia na polskim lotnisku”. Co to znaczy?
- Lot z Poznania do Włoch jest lotem zagranicznym. Klauzula przyznaje świadczenie za „zagraniczny lot rejsowy”. Ten sam lot miałby jednocześnie być „lotem na terenie Polski”?
- Lot składa się z wylotu i przylotu. Według słownikowych definicji lot to przemieszczanie się drogą powietrzną, a wylot i przylot to jego elementy. Lot, którego przylot jest we Włoszech, nie odbywa się w całości na terenie Polski.
- Możliwe odczytania. Zwrot „lot na terenie Polski” można rozumieć jako lot krajowy, jako lot, którego jakakolwiek część przebiega nad Polską (co prowadziłoby do absurdów, np. przy locie ze Sztokholmu do Pragi nad terytorium Polski), albo jako lot rozpoczynający się lub kończący w polskim porcie. Dopiero trzeciego odczytania w tekście nie ma.
Porównanie z klauzulą bagażową
OWU są jednym dokumentem. Obok klauzuli opóźnienia lotu stoi klauzula opóźnienia bagażu. W niej autor posłużył się innym kryterium: ochrona nie przysługuje, jeśli ubezpieczony „znajduje się na terenie Polski”. Tam wskazał wprost miejsce pobytu ubezpieczonego. W klauzuli lotniczej tego kryterium nie ma.
Zasady wykładni dokumentów prawnych nakazują traktować taki dokument jako system. Jeśli autor w jednym miejscu napisał wprost, a w drugim użył innego sformułowania, to prawdopodobnie zamierzył odmienny skutek. Nie wolno więc przenosić kryterium z klauzuli bagażowej do lotniczej.
Co, jeśli wykładnia ubezpieczyciela byłaby słuszna?
Wyobraźmy sobie, że to ubezpieczyciel ma rację. Wtedy ubezpieczenie turystyczne, kupowane przez Polaków w polskim banku przed wyjazdem, nie obejmowałoby opóźnienia pierwszego lotu podróży. Chroniłoby loty następne (np. łączone) oraz powrotne w zakresie opóźnień powstałych za granicą. Najczęstszy scenariusz wyjazdu pozostawałby poza ochroną, a składkę płaci się za całość.
Takie ukształtowanie produktu uważam za sprzeczne z jego celem. Jeśli jednak ktoś to właśnie zamierzał, powinien napisać to jasno, w widocznym miejscu polisy. Zasada, którą stosuje się do wzorców umów, brzmi: wątpliwości tłumaczy się na korzyść konsumenta (art. 385 § 2 k.c., zasada in dubio contra proferentem).
Praktyczne wskazówki: co zrobić przy locie z Polski
1. Przed zakupem znajdź w klauzuli opóźnienia lotu listę wyłączeń i przeczytaj zapis o Polsce.
2. Zapytaj ubezpieczyciela pisemnie, czy opóźnienie pierwszego lotu z Polski jest objęte ochroną. Zachowaj odpowiedź.
3. Po opóźnieniu zgłoś szkodę mimo wątpliwości. Odmowa jest dopiero początkiem sporu.
4. Po odmowie napisz reklamację z odwołaniem do treści klauzuli i do zasady wykładni na korzyść konsumenta.
5. Pamiętaj o kolejnym kroku: Rzecznik Finansowy albo sąd [LINK WEWNĘTRZNY: odcinek 6].
⚠️ Z praktyki kancelarii: ubezpieczyciele zwykle odmawiają, powołując się na jeden zapis, a w kolejnym piśmie dodają następne. Odpowiadaj na każdy z nich osobno, najlepiej cytując OWU.
Moja opinia: czy potrzebne są jaśniejsze przepisy?
Moim zdaniem tak. Skoro wyłączenie dotyczy najbardziej typowej sytuacji, powinno być wskazane w widocznym miejscu polisy i w dokumencie informacyjnym, a nie ukryte w klauzuli szczegółowej. Takie rozwiązanie nic nie kosztuje ubezpieczyciela, a chroni konsumenta przed niespodzianką.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy opóźnienie lotu z Polski jest zawsze wyłączone z ubezpieczenia?
Nie. To zależy od treści OWU i ich wykładni. Zapis o „lotach na terenie Polski” można rozumieć na kilka sposobów, a ten, który wybiera ubezpieczyciel, nie musi być jedynym.
2. Czy loty powrotne do Polski są objęte?
W OWU, które analizowałem, ochrona obejmowała opóźnienia powstałe za granicą, także przy locie powrotnym. Sprawdź swoje warunki.
3. Co to znaczy „in dubio contra proferentem”?
To zasada, według której niejednoznaczne postanowienia wzorca umowy tłumaczy się na niekorzyść jego autora, a wobec konsumenta na jego korzyść (art. 385 § 2 k.c.).
4. Czy warto się spierać z ubezpieczycielem?
Przy wyraźnie niejednoznacznym zapisie i udokumentowanym opóźnieniu tak, zwłaszcza że reklamacja nic nie kosztuje.
Najważniejsze wnioski
- Zapis o „opóźnieniu lotu na terenie Polski” może zdecydować o odmowie, jeśli ubezpieczyciel odczyta go jako opóźnienie na polskim lotnisku.
- Lot zagraniczny nie jest lotem na terenie Polski. Zapis można rozumieć jako dotyczący lotów krajowych.
- Porównanie sąsiednich klauzul pokazuje, że autor wiedział, jak wskazać miejsce pobytu ubezpieczonego, gdy chciał.
- Niejednoznaczne zapisy tłumaczy się na korzyść konsumenta.
Zakończenie
Czy jeden zapis w OWU powinien decydować o tym, czy polisa działa przy najczęstszym scenariuszu wyjazdu? Moim zdaniem nie, i tego będę bronił w sądzie. Tymczasem możesz zadbać o siebie: przeczytaj zapis o Polsce, zanim klikniesz „kupuję”.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny: na dzień publikacji. Każda sprawa jest indywidualna, dlatego zapraszam do kontaktu z kancelarią.
Zapraszam do Kancelarii Prawnik od Odszkodowań:
Radca prawny Bartosz Paweł Kowalak, adwokat Michalina Koligot
ul. Mickiewicza 18a/3, 60-834 Poznań
tel. +48 61 2224963
e-mail: kancelaria@prawnikpoznanski.pl
www: https://prawnikododszkodowan.pl/
Źródła
- Kodeks cywilny, art. 385 § 2 (wykładnia niejednoznacznych postanowień wzorca na korzyść konsumenta)
- OWU ubezpieczenia podróży analizowane w sprawie własnej autora
