Moje trzy grosze w sprawie zmian proponowanych projektem ustawy regulujący rynek Kancelarii odszkodowawczych ( Ustawa o świadczeniu usług w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z czynu niedozwolonego)

antique bills business cash
Photo by Pixabay on Pexels.com

Na powyższej grafice co prawda wartość środków pieniężnych ciut większa niż tytułowe trzy grosze, ale niewątpliwie zmiany, które wprowadzi ustawa regulująca rynek Kancelarii odszkodowawczych wiele podmiotów uderzy po kieszeni.

Jak Państwo już zdążyliście na blogu przeczytać, szykują się spore zmiany dotyczące w zasadzie wszystkich podmiotów biorących udział w procesie likwidacji szkód powstałych w wyniku czynów niedozwolonych w tym w szczególności w wyniku wypadków komunikacyjnych.

Grosz pierwszy!

Nie ulega dla mnie wątpliwości, iż rynek Kancelarii Odszkodowawczych ( w uproszczeniu będę używał tej nazwy, choć zmiana dotyczy moim zdaniem wszystkich podmiotów biorących udział w procesie naprawienia szkody wywołanej czynem niedozwolonym, a więc i warsztatów samochodowych, skupów wierzytelności i wreszcie także adwokatów i radców prawnych), wymaga pewnych regulacji.

Aczkolwiek regulacja ta była bardziej potrzebna jakieś 15 lat temu, gdy jak grzyby po deszczu zaczęły powstawać Kancelarię odszkodowawcze, działając wówczas na zasadach rynkowych często nieetycznych i ryzykownych dla Klienta. Sporo tego typu podmiotów upadło, sporo miało miejsce sytuacji związanych z sprzeniewierzeniem pieniędzy poszkodowanych. W chwili obecnej jednak zasady rynkowe w dużym zakresie wpłynęły na raczej ustabilizowaną sytuacje rynkową, gdzie czynnikiem regulującym jest ogromna na rynku konkurencja.

Niemniej jednak pewne regulacje są oczywiście potrzebne. Sam więc zamysł wprowadzenia takiej ustawy oceniam jednoznacznie pozytywnie. W myśl zasady lepiej późno niż wcale, choć w tym przypadku jest to rzeczywiście „później”.

Grosz drugi!

Najważniejsze zmiany jakie proponuje projekt ustawy są moim zdaniem następujące:

  • ustalenie maksymalnego wynagrodzenie Kancelarii na 20%, od kwoty uzyskanej od zakładu ubezpieczeń, sprawcy szkody,
  • w przypadku renty ustalenie wynagrodzenia jedynie w wysokości kwotowej, brak możliwości procentowego ustalenia wysokości wynagrodzenia,
  • bezskuteczność pełnomocnictwa udzielanego do odbioru w imieniu Klienta odszkodowania,
  • zakaz cesji (przelewu) wierzytelności o zapłatę odszkodowania za skutki czynu niedozwolonego,
  • zakaz agresywnej akwizycji,
  • obowiązkowe ubezpieczenie OC Kancelarii odszkodowawczej

Grosz trzeci !

Ustalając poziom maksymalny 20% wynagrodzenia w uzasadnieniu projektodawca wskazał, iż jest to rozwiązanie wzorowane na art. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym. Przekroczenie limitu wynagrodzenia nie będzie skutkowało nieważnością czynności prawnej (art. 58 Kodeksu cywilnego), a analogicznie do regulacji zawartej w art. 537 Kodeksu cywilnego spowoduje obniżenie należnego wynagrodzenia do
dopuszczalnej stawki maksymalnej.

Co do zasady uważam, iż 20 % wynagrodzenie jest wynagrodzeniem absolutnie godnym i wystarczającym dla podmiotu dochodzącego w imieniu Klienta odszkodowania. Faktycznie także na rynku firm odszkodowawczych dochodziło także do sytuacji, gdy wynagrodzenia te były ustalane w wysokości absolutnie nieadekwatnej i nieuczciwej.

Jednakże niewątpliwie wprowadzenie tej regulacji spowoduje, iż niektóre sprawy nie będą prowadzone. Przede wszystkim mowa tu o drobnych szkodach, gdzie ustalenie wynagrodzenia na poziomie 20% dajmy na to przy szkodzie w wysokości 500, 1000 zł powodować będzie, iż drobne szkody mogę nie być po prostu przyjmowane.

Druga kategorią spraw są szkody o bardzo wątpliwym i trudnym stanie faktycznym, wymagające np poniesienia znacznych kosztów ze strony podmiotu dochodzącego odszkodowania. Przyjęcie takiej sprawy wiąże się z większym ryzykiem gospodarczym co mogło znajdować uzasadnienie w większym ustalonym procencie. Tymczasem w tej sytuacji znowu może dojść do braku woli przyjęcia dochodzenia tego typu sprawy. Tytułem przykładu mogłaby to być sytuacja, gdzie aby dochodzić odszkodowania najpierw należałoby wygrać sprawę karna, która np. na etapie postępowania przygotowawczego wskazywałaby na winę poszkodowanego. Co wymagałoby poniesienia kosztów adwokat w sprawie karnej, kosztów prywatnych opinii biegłych itd itp.

Wreszcie zastanawiam się jak tak określone wynagrodzenie będzie się miało do sytuacji, gdy Strony ustalą wynagrodzenie kwotowe, a nie procentowe. Czy wówczas wynagrodzenie to będzie ulegało zmniejszeniu do kwoty 20%?

Wreszcie jak w tej sytuacji będą wyglądały kwestie kosztów zastępstwa procesowego. W chwili obecnej na wynagrodzenie podmiotu dochodzącego odszkodowania składa się wynagrodzenie procentowe oraz zwrot kosztów udziału pełnomocnika procesowego, z którego usług Kancelarii korzysta. Czy w tej sytuacji uznać należy, iż koszty zastępstwa powinny być wliczane w 20%

Podsumowując maksymalne kwota jak najbardziej, ale wymagałoby to doprecyzowania.

Spora wątpliwość budzi moim zdaniem zakaz ustalanie procentowego wynagrodzenia co do renty. Sprawy o zasądzenie renty są moim zdaniem często najtrudniejsza częścią procesu i wiele Kancelarii instytucji renty często nie rozumie i źle ją stosuje.

Sam kiedyś prowadziłem sprawę o zapłatę renty, sprawę która trwała 7 lat i zaangażował 9 biegłych. Nie są to wiec sprawy oczywiste i łatwe.

Moim zdaniem słuszniejszym byłoby określenie, iż możliwość ustalenie wynagrodzenia procentowego jest możliwa jedynie do daty ustalenia renty. Tj w momencie wydanie decyzji przez ubezpieczyciela lub wydania wyroku kończy się okres, za który należny byłby procent. Wymaganie aby Klient za tę sprawę płacił tylko i wyłącznie kwotowo, może doprowadzić do sytuacji, gdy procesy te po prostu nie będą prowadzone.

Bezskuteczność pełnomocnictwa do odbioru odszkodowania

W uzasadnieniu projektu wskazano tak:

W praktyce działania kancelarii odszkodowawczych rozpowszechniło się przyjmowanie
należnego klientowi świadczenia odszkodowawczego, by po potrąceniu swojego
wynagrodzenia przekazać je klientowi. Takie rozwiązanie rodzi dla poszkodowanych szereg niebezpieczeństw. Po pierwsze, w przypadku upadłości doradcy klient może nie otrzymać należnych pieniędzy. Po drugie, w przypadku sporu z doradcą co do wysokości
wynagrodzenia to klient jest w trudniejszej sytuacji, gdyż musi być stroną aktywną
w ewentualnym procesie. Po trzecie, doradca ma faktyczną możliwość opóźnienia
przekazania otrzymanych środków pieniężnych. By wyeliminować te ryzyka, projekt zakłada przekazywanie świadczeń odszkodowawczych przez osobę obowiązaną do naprawienia szkody bezpośrednio poszkodowanemu (art. 7 ust. 1).
W celu wyeliminowania możliwości obejścia tego przepisu, np. poprzez uzyskanie przez
doradcę pełnomocnictwa do rachunku bankowego klienta, wprowadza się zasadę, że nie
można przez czynność prawną przyznać doradcy uprawnienia do odbioru lub dysponowania świadczeniami odszkodowawczymi (art. 7 ust. 2). Dokonanie takiej czynności prawnej będzie nieważne ze względu na treść art. 58 Kodeksu cywilnego. 

Moim zdaniem regulacja ta co do zasady jest słuszna, ale błędna w szczegółach. Sam prowadziłem w imieniu Klienta sprawę przeciwko kancelarii odszkodowawczej, która nie zwróciła Klientowi należnego mu odszkodowania, miałem także do czynienia z sprawą, gdzie Kancelaria odszkodowawcza upadła Klient również nie odzyskał odszkodowania.

Jednakże moim zdaniem rozsądniejszym rozwiązaniem byłoby ograniczenie zakazu pełnomocnictwa jedynie do kwoty 80% należnej Klientowi. W tej sytuacji na konto Kancelarii szłoby jej wynagrodzenie 20%, na konto Klienta 80%. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zdarzają się bowiem Klienci, którzy dobrowolnie z otrzymanej kwoty się nie rozliczą.

Inna kwestią jest fakt, iż w zasadzie przepis ten uśmierci bezgotówkowe rozliczenie szkód w warsztatach samochodowych. Również bowiem warsztat nie będzie mógł legitymować się tego typu pełnomocnictwem. Jak również niedopuszczalna będzie w tym zakresie cesja roszczeń.

Zakaz cesji roszczeń

W zasadzie zakaz ten już obowiązuje w odniesieniu do szkód osobowych. W zasadzie więc regulacja ta dotknie więc rynek skupów wierzytelności, które to firmy moim zdaniem przestana istnieć i warsztaty samochodowe pracujące w oparciu o bezgotówkowe rozliczenie szkody.

Nie wiem jaka jest rzeczywista intencja Ustawodawcy, w uzasadnieniu pisze tak: Wprowadzenie do ustawy art. 9, który zakazuje cesji wierzytelności z czynów
niedozwolonych, ma na celu uniemożliwienie obejście przepisów ustawy poprzez zbycie wierzytelności np. na rzecz przedsiębiorcy który w relacjach z doradcą nie jest objęty reżimem ustawy.

Być może jest to spójne, ale w zasadzie to do końca nie wiem jacy przedsiębiorcy nie są objęci reżimem tej ustawy? Adwokat, radca prawny? Chyba też podpadają pod te regulacje? Warsztat samochodowy?

Bardzo mnie interesuje jak wprowadzenie tej regulacji wpłynie na rynek usług naprawczych w warsztatach? Moim zdaniem konsekwencje upadku umowy o bezgotówkową naprawę, co może być skutkiem tej ustawy, mogą być bardzo doniosłe. Zupełnie inaczej będzie się zachowywał Klient warsztatu, gdy za naprawę będzie musiał zapłacić z góry. Jak w takiej sytuacji zachowa się warsztat? Czy będzie brał na siebie ryzyko poniesienia kosztów, gdy zakład ubezpieczeń nie przeleje mu środków.

W każdym razie jak dla mnie głównym beneficjentem tej regulacji jest na pewno zakład ubezpieczeń.

Zakaz agresywanej akwizycji

W uzasadnieniu wskazano tak: „Specyfika umów o doradztwo odszkodowawcze sprawia, że obecnie są one zawierane
np. w szpitalach. W takich okolicznościach proces decyzyjny konsumenta jest zaburzony.
Może to wynikać z jego stanu psychofizycznego, ale również z ograniczonego dostępu do
informacji. Uniemożliwia to konsultacje, sprawdzenie konkurencyjnych ofert, poznanie
renomy doradcy. Aby temu zapobiec projekt ustawy zakłada zakaz akwizycji i reklamy usług
doradztwa odszkodowawczego w szpitalach, na cmentarzach, budynkach użyteczności
publicznej, w pojazdach medycznych i radiowozach oraz w budynkach zamieszkiwanych
przez osobę poszkodowaną i jej najbliższych (art. 10 ust. 1 pkt 3).
Ponadto projekt wprowadza zakaz prowadzenia akwizycji i reklamy bezpośredniej lub
skierowanej do osób oznaczonych indywidualnie. Adwokaci i radcowie prawni, na podstawie
obecnych, specyficznych dla tych korporacji norm są pozbawieni możliwości takiego
propagowania swoich usług. W celu wyrównania szans podmiotów działających na rynku
dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, te same ograniczenia nakładane są na wszystkie
podmioty (art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2).”

Jak dla mnie regulacja bardzo słuszna, choć pewnie bezskuteczna. O ile w przypadku adwokata i radcy prawnego mamy Kodeks etyczny i odpowiedzialność dyscyplinarną, to za bardzo nie wyobrażam sobie jak bez sankcji karnych, czy finansowych zakaz ten będzie egzekwowany.

Obowiązkowe ubezpieczenie OC Kancelarii odszkodowawczej 

Absolutnie regulacja, która wymaga wprowadzenia. Interes poszkodowanych powinien tu być w jak najlepszy sposób chroniony umożliwiając  realne odzyskanie należnego poszkodowanemu odszkodowania, nawet w sytuacji błędu ze strony Kancelarii.

Choć widzę tu pewne ryzyko. Bardzo możliwe, iż zakłady ubezpieczeń wprowadzą tu zaporowe stawki składki z tytułu Oc lub w ogóle nie będą takich polis wystawiać. Tym samym pozbędą się z rynku konkurencji.

A jak Państwo odbieracie te proponowane zmiany?

Reklamy

Prawdziwa rewolucja na rynku szkód komunikacyjnych: Koniec cesji = koniec skupów wierzytelności i duży znak zapytania dla bezgotówkowego rozliczenia szkód Komunikacyjnych.

action adult auto automobile
Photo by Fancycrave.com on Pexels.com

Napisałem ostatnio artykuł o możliwym, choć mało prawdopodobnym domiarze VAT-u dla firm zajmujących się skupem wierzytelności.

W odpowiedzi jeden z Czytelników zwrócił się do mnie z takim zapytaniem:

„Dzień Dobry Panie Bartoszu właśnie przeczytałem post o vacie przy skupie wierzytelności , być może już niebawem nie będzie takiego problemu maił urząd skarbowy czy vat się należy czy też nie. Nasz kochany Senat chce wprowadzić ustawę mającą na celu w teorii ochronę interesu osób poszkodowanych w wypadkach. W rzeczywistości wrzucili tam art 9 całkowicie zabraniający stosowania cesji .  Prowadzę wypożyczalnie aut zastępczych i czasem likwiduję w całości szkodę dla klienta . Wówczas klient podpisuje mi cesję i za naprawę i za auto zastępcze ja robię kosztorys wysyłam do TU po akceptacji naprawiam auto i wysyłam fv za auto zastępcze i naprawę do TU często jest tak że muszę iść do sądu ponieważ kwestionują czy to zakres naprawy czy to czas najmu auta zastępczego . Po wprowadzeniu tej ustawy to klient przed naprawą będzie musiał zapłacić a dopiero potem ubiegać sie o zwrot od TU a co za tym idzie to on będzie musiał się sądzić i brać na klatę wszystkie z tym związane kwestie . Jak Pan to widzi ?”

W pierwszej kolejności odwołajmy się do planowanych przepisów:

USTAWA
z dnia
o świadczeniu usług w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających
z czynu niedozwolonego

Art. 1. Ustawa określa prawa i obowiązki stron umowy o dochodzenie roszczeń
odszkodowawczych wynikających z czynu niedozwolonego, zwanych dalej „roszczeniami
odszkodowawczymi” oraz zasady prowadzenia akwizycji i reklamy usług w zakresie
dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Art. 9. Nie można przenieść wierzytelności z tytułu czynów niedozwolonych na doradcę lub osobę trzecią.

Tytułem wyjaśnienia czynem niedozwolonym są te zdarzenia, w wyniku którego powstała szkoda, za którą jest ponoszona odpowiedzialność cywilna.

Zdarzenie to nie musi mieć nic wspólnego z działaniem, zaniechaniem czy winą człowieka ( może być także oparte na zasadzie ryzyka, czy słuszności). 

W skrócie pod przepis ten będą podpadały wszystkie szkody powstałe w wyniku wypadków komunikacyjnych, czy innych wypadków, za których skutki ponosić będzie osoba trzecia. Ustawa co ciekawe wydaje się nie obejmować szkód z AC, z NW ( przynajmniej części) czy innych polis dobrowolnych.

Natomiast będzie obejmować szkody z OC.

Zgodnie więc z art. 9 ustawy (planowanej) wprowadzony ma być zakaz cesji tego typu roszczeń.

W tym momencie jak słusznie zauważył Czytelnik w zasadzie nie możliwa będzie cesja na zabezpieczenie dla warsztatu naprawczego przy szkodzie bezgotówkowej, czy niemożliwa będzie dalsza sprzedaż roszczeń.

Tym samym moim zdaniem powstaje prawdziwy problem dla firm skupujących odszkodowania, w zasadzie trzeba chyba powiedzieć wprost business ten się kończy.

Warsztaty samochodowe w zasadzie przestaną działać w oparciu o rozliczenie bezgotówkowe.  Jednocześnie bowiem z zakazem cesji ustawa wprowadza również zakaz odbierania świadczeń od ubezpieczyciela przez podmiot inny jak warsztat samochodowy.

No cóż dziwie się, że jeszcze nie ma protestu mechaników i blacharzy samochodowych przed Sejmem.

 A co Państwo sądzicie?

Projekt ustawy regulujący rynek Kancelarii odszkodowawczych – uzasadnienie do projektu nowelizacji.

administration agreement banking blur
Photo by Matthias Zomer on Pexels.com

Wspomniałem w ostatnim poście o planowanej ustawie regulującej kwestię funkcjonowania Kancelarii odszkodowawczych na rynku i ich relacji z Klientami = poszkodowanymi.

Poniżej prezentuję  treść uzasadnienia do projektu, już zapowiadałem że spróbuje swoje trze grosze wrzucić, w którymś z kolejnych postów.

Raz jeszcze tak jak ostatnio zapytam co Państwo na to?

Jak się Państwu podoba:

  • maksymalne wynagrodzenie 20%,
  • brak pełnomocnictwa do odbioru odszkodowania,
  • zakaz cesji roszczeń,
  • zakaz akwizycji,
  • obowiązkowe ubezpieczenie OC Kancelarii odszkodowawczej ?

UZASADNIENIE

Projekt ustawy ma na celu zwiększyć zakres ochrony osób, które poniosły szkodę
w wyniku czynów niedozwolonych i korzystają z usług kancelarii odszkodowawczych oraz
wyeliminować nieetyczne praktyki pozyskiwania klientów.
Cel projektu ma zostać osiągnięty poprzez:
1) ograniczenie wysokości wynagrodzenia za czynności związane z dochodzeniem
roszczeń odszkodowawczych;
2) wprowadzenie wymogu zatwierdzenia przez klienta czynności prawnych dokonanych
przez doradcę, które zmierzają do zrzeczenia się przysługującego klientowi roszczenia;
3) wypłacanie odszkodowań bezpośrednio osobie poszkodowanej;
4) zakaz cesji wierzytelności wynikających z czynów niedozwolonych;
5) wprowadzenie obowiązkowych ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej za szkody
wyrządzone przy wykonywaniu działalności w zakresie dochodzenia roszczeń
odszkodowawczych;
6) zakaz pewnych form akwizycji i reklamy usług odszkodowawczych.

W obecnym stanie prawnym działalność kancelarii odszkodowawczych nie została
obudowana szczególnymi przepisami. Podmioty tej branży działają na podstawie ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Ponadto w rozporządzeniu Ministra Pracy
i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności
na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania w załączniku w pozycji 261909
sklasyfikowano doradców do spraw odszkodowań.
Projekt ustawy zakłada wprowadzenie nowego typu umowy nazwanej – umowy
o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych (art. 3 ust. 1).
Przedmiotem umowy będzie odpłatne dokonanie na rzecz klienta czynności faktycznych
lub prawnych związanych z dochodzeniem roszczeń odszkodowawczych od podmiotu
obowiązanego do naprawienia szkody z tytułu czynu niedozwolonego. Ograniczenie zakresu
spraw do odszkodowań z tytułu czynów niedozwolonych wynika z zakresu spraw, którymi
zajmują się kancelarie odszkodowawcze – są to przede wszystkim następstwa wypadków
komunikacyjnych. Przepis art. 3 ust. 1 wymienia przykładowo czynności będące
przedmiotem umowy.

Stronami umowy będą doradcy, czyli profesjonalne podmioty pomagające
w dochodzeniu roszczeń odszkodowawczych, oraz klienci.
Pojęcie doradców jest rozciągnięte na wszystkich przedsiębiorców w rozumieniu ustawy
z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
Drugą stroną stosunku prawnego będą klienci. Zakres tych podmiotów został
ograniczony do konsumentów tj. osób fizycznych dokonujących z przedsiębiorcą czynności
prawnych niezwiązanych bezpośrednio z ich działalnością gospodarczą lub zawodową
(art. 211 Kodeksu cywilnego). Profesjonaliści zostali wyłączeni ze zbioru desygnatów pojęcia
„klient”, gdyż w zakresie swojej działalności gospodarczej powinni się charakteryzować
szczególnymi umiejętnościami. Prowadzenie działalności profesjonalnej uzasadnia
zwiększone oczekiwania co do umiejętności, wiedzy oraz skrupulatności przedsiębiorcy.
W art. 2, który definiuje strony umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych,
posłużono się pojęciami „przedsiębiorca” i „konsument” w znaczeniu jakie nadaje im Kodeks
cywilny. Należy zauważyć że definicja „przedsiębiorcy” zawarta w ustawie – Prawo
przedsiębiorców, w odniesieniu do doradców, jest tożsama z definicją z Kodeksu cywilnego.
Dlatego, biorąc pod uwagę treść § 9 Zasad techniki prawodawczej, nie ma potrzeby
definiowania w projekcie ustawy pojęć „przedsiębiorca” i ”konsument”.
Świadczeniem ekwiwalentnym wobec świadczenia doradcy będzie wynagrodzenie. Jego
wysokość zostanie ograniczona (art. 4 ust. 1). Wynika to z występujących w praktyce
przypadków rażąco wygórowanych cen za usługi doradców oraz kompensacyjnej funkcji
świadczeń odszkodowawczych. Wygórowane wynagrodzenie za czynności zmierzające do
uzyskania tych świadczeń powodują, że pozostała kwota nie jest wystarczająca do
naprawienia szkody.
Honorując obecną praktykę rynkową, zgodnie z art. 4 ust. 1 projektu ustawy,
wynagrodzenie może być uzależnione od skuteczności doradcy. Maksymalny wymiar takiego
wynagrodzenia określono, jako 20% uzyskanej na rzecz klienta kwoty. Jest to rozwiązanie
wzorowane na art. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w
postępowaniu grupowym. Przekroczenie limitu wynagrodzenia nie będzie skutkowało
nieważnością czynności prawnej (art. 58 Kodeksu cywilnego), a analogicznie do regulacji
zawartej w art. 537 Kodeksu cywilnego spowoduje obniżenie należnego wynagrodzenia do
dopuszczalnej stawki maksymalnej.

Powyższe zasady określania wynagrodzenia nie będą dotyczyły usługi w zakresie
dochodzenia zwrotu kosztów leczenia lub rent. W takim przypadku kwota wynagrodzenia
musi być znana już w chwili zawarcia umowy i nie może być uzależnione od wyniku sprawy
(art. 4 ust. 3). Takie rozwiązanie ma na celu szczególną ochronę tych świadczeń.
Aby uniemożliwić obejście przepisów o wynagrodzeniu maksymalnym poprzez
dzielenie umowy na części, w projekcie ustawy zawarto art. 5 nakazujący sumować
wynagrodzenie doradców, którzy są ze sobą powiązani, i tę sumę odnosić do stawki
maksymalnej. W przypadku, gdyby suma tych wynagrodzeń była wyższa od stawki
maksymalnej, klient mógłby dochodzić świadczenia nienależnego od doradców, jak od
dłużników solidarnych.
Umowa o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych będzie wymagała zachowania
formy pisemnej pod rygorem nieważności. Przyczyni się to do pogłębienia refleksji klientów
nad zawieraną umową, zapewni precyzyjne określenie praw i obowiązków stron oraz ułatwi
ewentualne postępowanie dowodowe (art. 3 ust. 2).
Kolejną gwarancją dla klienta jest negotium claudicans w zakresie zrzeczenia się
roszczeń przez doradcę działającego w imieniu klienta. Dla ważności takich czynności
konieczna będzie zgoda klienta (art. 6 ust. 1). W przypadku umów, aby ograniczyć drugiej
stronie stan niepewności co do istnienia zobowiązania, projekt zapewnia możliwość
wyznaczenia klientowi terminu na dokonanie potwierdzenia umowy. Jest to rozwiązanie
podobne do gwarancji dla małoletniego (art. 18 i art. 19 Kodeksu cywilnego) i osoby
wadliwie reprezentowanej (art. 103 i art. 104 Kodeksu cywilnego). Podobnie jak
w przypadku umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych, oświadczenie klienta dla
swojej ważności wymaga formy pisemnej.
W praktyce działania kancelarii odszkodowawczych rozpowszechniło się przyjmowanie
należnego klientowi świadczenia odszkodowawczego, by po potrąceniu swojego
wynagrodzenia przekazać je klientowi. Takie rozwiązanie rodzi dla poszkodowanych szereg
niebezpieczeństw. Po pierwsze, w przypadku upadłości doradcy klient może nie otrzymać
należnych pieniędzy. Po drugie, w przypadku sporu z doradcą co do wysokości
wynagrodzenia to klient jest w trudniejszej sytuacji, gdyż musi być stroną aktywną
w ewentualnym procesie. Po trzecie, doradca ma faktyczną możliwość opóźnienia
przekazania otrzymanych środków pieniężnych. By wyeliminować te ryzyka, projekt zakłada przekazywanie świadczeń odszkodowawczych przez osobę obowiązaną do naprawienia
szkody bezpośrednio poszkodowanemu (art. 7 ust. 1).
W celu wyeliminowania możliwości obejścia tego przepisu, np. poprzez uzyskanie przez
doradcę pełnomocnictwa do rachunku bankowego klienta, wprowadza się zasadę, że nie
można przez czynność prawną przyznać doradcy uprawnienia do odbioru lub dysponowania
świadczeniami odszkodowawczymi (art. 7 ust. 2). Dokonanie takiej czynności prawnej będzie
nieważne ze względu na treść art. 58 Kodeksu cywilnego.
W pozostałym zakresie do umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych znajdą
zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o zleceniu (art. 8).
Wprowadzenie do ustawy art. 9, który zakazuje cesji wierzytelności z czynów
niedozwolonych, ma na celu uniemożliwienie obejście przepisów ustawy poprzez zbycie
wierzytelności np. na rzecz przedsiębiorcy który w relacjach z doradcą nie jest objęty
reżimem ustawy.
Specyfika umów o doradztwo odszkodowawcze sprawia, że obecnie są one zawierane
np. w szpitalach. W takich okolicznościach proces decyzyjny konsumenta jest zaburzony.
Może to wynikać z jego stanu psychofizycznego, ale również z ograniczonego dostępu do
informacji. Uniemożliwia to konsultacje, sprawdzenie konkurencyjnych ofert, poznanie
renomy doradcy. Aby temu zapobiec projekt ustawy zakłada zakaz akwizycji i reklamy usług
doradztwa odszkodowawczego w szpitalach, na cmentarzach, budynkach użyteczności
publicznej, w pojazdach medycznych i radiowozach oraz w budynkach zamieszkiwanych
przez osobę poszkodowaną i jej najbliższych (art. 10 ust. 1 pkt 3).
Ponadto projekt wprowadza zakaz prowadzenia akwizycji i reklamy bezpośredniej lub
skierowanej do osób oznaczonych indywidualnie. Adwokaci i radcowie prawni, na podstawie
obecnych, specyficznych dla tych korporacji norm są pozbawieni możliwości takiego
propagowania swoich usług. W celu wyrównania szans podmiotów działających na rynku
dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, te same ograniczenia nakładane są na wszystkie
podmioty (art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2).
Doradcy będą obowiązani ubezpieczyć się od odpowiedzialności cywilnej za szkody
wyrządzone przy wykonywaniu działalności w zakresie dochodzenia roszczeń
odszkodowawczych. Aby klient mógł zweryfikować wykonacie tego obowiązku doradca
będzie musiał przy zawarciu każdej umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych

wręczyć drugiej stronie kopie zawartej polisy. Niewywiązanie się przez doradcę z tych
obowiązków będzie przyczyną nieważności umowy (art. 11 ust. 1–3). Zakres ubezpieczenia
oraz minimalna suma gwarancyjna zostaną określone w drodze rozporządzenia (art. 11 ust.
4).
Projekt ustawy jako sankcję za naruszenie jej przepisów, przewiduje jedynie
konsekwencje cywilnoprawne – nieważność czynności lub ograniczenie wynagrodzenia do
wysokości stawki maksymalnej. Zdaniem projektodawców jest to wystarczające
zabezpieczanie realizacji celów ustawy. Dlatego nie ma potrzeby wprowadzania przepisów
represyjnych, w szczególności karnych.
Umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych, zawarte przed dniem wejścia
ustawy w życie, będą wykonywane na dotychczasowych zasadach. Jedynym wyjątkiem
będzie obowiązek uzyskania zgody klienta na zrzeczenie się roszczenia, który zaktualizuje się
od dnia wejścia ustawy w życie również w przypadku zawartych wcześniej umów
o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych (art. 12). Takie rozwiązanie nie niesie żadnych
ujemnych konsekwencji dla uczestników obrotu gospodarczego, a jednocześnie podnosi
standard ochrony klienta.
Ustawa ma wejść w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia. Tak określona
vacatio legis daje czas zainteresowanym podmiotom na przygotowanie się do nowych
regulacji, a właściwym organom – na wydanie odpowiednich aktów wykonawczych.
Nadesłane w ramach konsultacji opinie i uwagi są zamieszczone na senackiej stronie
internetowej. Wyniki konsultacji przedstawiono w Ocenie Skutków Regulacji.
Wejście w życie proponowanej ustawy będzie wymagało wydania aktu wykonawczego.
Na podstawie art. 10 ust. 5 minister właściwy do spraw instytucji finansowych określi,
w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego od
odpowiedzialności cywilnej oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc pod uwagę zakres
świadczonych usług i rozmiar prowadzonej działalności.
Należy oczekiwać, że rozporządzenie będzie zawierało analogiczne rozwiązania jak
rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej adwokatów oraz rozporządzenie Ministra

Finansów z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia
odpowiedzialności cywilnej radców prawnych. Jedynie skala działalności doradców może
przemawiać za zróżnicowaną sumą gwarancyjną ubezpieczenia.

Projekt jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Projekt ustawy o świadczeniu usług w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w dniu 28 czerwca 2018 r. został
przesłany do konsultacji z terminem na wyrażenie opinii do dnia 19 lipca 2018 r.: Ministrowi Sprawiedliwości, Ministrowi
Finansów, Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii, Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego, a także Krajowej
Radzie Sądownictwa, Rzecznikowi Praw Obywatelskich, Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Krajowej
Radzie Radców Prawnych, Naczelnej Radzie Adwokackiej, Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Polskiej
Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, Business Centre Club, Konfederacji Lewiatan, Krajowej Izbie Gospodarczej,
Pracodawcom Rzeczypospolitej Polskiej, Krajowej Radzie Notarialnej, Związkowi Banków Polskich, Rzecznikowi
Ubezpieczonych, Komisji Nadzoru Finansowego, Federacji Konsumentów, Polskiej Izbie Ubezpieczeń, Stowarzyszeniu
Konsumentów Polskich, Centrum im. Adama Smitha, Stowarzyszeniu Doradców Prawnych, Ubezpieczeniowemu
Funduszowi Gwarancyjnemu, Polskiemu Biuru Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, Powszechnemu Zakładowi
Ubezpieczeń S.A., Towarzystwu Ubezpieczeń i Reasekuracji WARTA S.A., GENERALI Towarzystwu Ubezpieczeń
S.A., Aviva Towarzystwu Ubezpieczeń Ogólnych S.A. i Głównemu Urzędowi Statystycznemu.
Minister Finansów wskazał szereg uwag, których celem jest doprecyzowanie projektu ustawy.
Minister Sprawiedliwości stwierdził, że projekt ustawy zasługuje na aprobatę, bowiem zmierza do zwiększenia ochrony
prawnej osób korzystających z usług kancelarii odszkodowawczych. Jednakże wskazano szereg kwestii budzących
wątpliwości, wymagających rozważenia i doprecyzowania. Ponadto wyrażono pogląd, że nie wydaje się zasadne, aby
organem, który wyda rozporządzenie w sprawie stawek maksymalnych wynagrodzenia doradcy miał być Minister
Sprawiedliwości, gdyż działalność w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych jest przede wszystkim związana z
funkcjonowaniem rynku finansowego, a w jego ramach – rynku ubezpieczeniowego, należałoby skłaniać się ku poglądowi,
iż organem tym powinien być minister kierujący działem „Instytucje finansowe”.
Minister Przedsiębiorczości i Technologii wyraził pogląd, że projekt o takim spektrum wpływu na obrót gospodarczy i
prawny wymagałby zajęcia stanowiska przez Radę Ministrów w formie stanowiska Rządu do pozarządowego projektu
ustawy w rozumieniu rozdziału 6 Regulaminu Pracy Rady Ministrów.
Sąd Najwyższy wyraził opinię, że proponowana ustawa wymaga starannego wyważenia interesów stron. Z jednej strony jej
celem jest ochrona osób, które korzystają z usług podmiotów wyspecjalizowanych w dochodzeniu roszczeń
odszkodowawczych, pobierających od nich niekiedy zbyt wygórowane wynagrodzenie, z drugiej jednak przepisy te
wkraczają daleko w sferę swobody działalności gospodarczej, co może prowadzić do wycofywania się tych podmiotów z
rynku. Ponadto sformułowano szereg uwag, które uzasadniają konieczność doprecyzowania projektowanych przepisów.

Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej doceniając zasadność projektowanych zmian zwróciła uwagę na fakt, iż
projekt nawiązuje w znacznej części do projektu założeń do projektu ustawy o doradztwie odszkodowawczym,
przygotowanego przez Rzecznika Finansowego. Ponadto w opinii wskazano wątpliwości jakie wzbudza projektowana
ustawa, która nie zawiera istotnych regulacji prawnych przewidzianych w założeniach do rządowego projektu.
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego nie kwestionując konieczności regulacji zagadnień odszkodowawczych
stwierdził, że treść projektu wymaga pewnego dopracowania i doprecyzowania użytych w nim definicji i określeń.
Komisja Nadzoru Finansowego (UKNF) zgłosiła szereg uwag do projektu ustawy, wskazano przepisy wymagające
doprecyzowania, a także wątpliwości odnośnie do konstytucyjności rozwiązania polegającego na umożliwieniu ingerencji
w swobodę działalności gospodarczej (prawne regulowanie maksymalnej wysokości wynagrodzenia, które dotychczas
kształtowane było przez rynek) w formie aktu normatywnego rangi rozporządzenia. Ponadto zdaniem UKNF obowiązek
ubezpieczenia od odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu działalności w zakresie dochodzenia
roszczeń odszkodowawczych powinien być uregulowany na gruncie ustawy, a nie aktu wykonawczego.
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta (UOKiK) przychylnie odnosi się do podjętej próby ustawowego
uregulowania kwestii funkcjonowania tzw. kancelarii odszkodowawczych. Jednak zaproponowane w projekcie ustawy
rozwiązania wymagają doprecyzowania, w szczególności określenia stopnia i natężenia interwencji legislacyjnej w
funkcjonowanie rynku tego typu usług. Prezes UOKiK podkreślił, iż istotną z punktu widzenia ochrony interesów
konsumentów kwestią jest określenie obowiązkowych elementów umowy o świadczeniu usług w zakresie dochodzenia
roszczeń odszkodowawczych, a także nałożenie na przedsiębiorców obowiązków informacyjnych w zakresie
sprawozdawczości z czynności podejmowanych w toku wykonywania umowy.
Naczelna Rada Adwokacka (NRA) negatywnie zaopiniowała projekt ustawy, wyraziła pogląd, że w miejsce tego projektu
powinien powstać projekt ustawy o usługach prawnych. Zdaniem NRA władza publiczna powinna kontrolować podmioty,
które świadczą usługi prawne. Kontroli tej nie będzie, jeżeli do świadczenia usług prawnych, jak obecnie, dopuści się
każdego bez ograniczeń, z możliwością dowolnej zmiany formy prowadzenia działalności gospodarczej. Kontrola ta
zdaniem NRA będzie istniała, jeżeli będzie istniał mechanizm skutkujący trwałym usuwaniem nierzetelnych usługodawców
z rynku. Takim mechanizmem jest obowiązek przynależności do samorządu adwokackiego i radcowskiego z możliwością
wydalenia z zawodu w przypadku osób naruszających prawo, zasady etyki oraz nieuczciwych wobec klientów.
Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi podkreśliła, że regulacja dochodzenia roszczeń odszkodowawczych jest potrzebna i
konieczna, niemniej sposób jej uregulowania przyjęty w projekcie jest nie do przyjęcia, zaś wskazana w uzasadnieniu
projektu analiza prawna jak i analiza ekonomiczna są powierzchowne.
Krajowa Izba Radców Prawnych wyraziła opinię, że ustawa o świadczenie usług w zakresie dochodzenia roszczeń
odszkodowawczych jest niezwykle potrzebnym aktem legislacyjnym. Jednakże brzmienie proponowanej ustawy nie
zapewnia osiągnięcia celów założonych przez jej twórców. Projekt wymaga doprecyzowania, aby znalazły się w nim
przepisy zapewniające przestrzeganie ustawy, określające tryb nadzoru i sankcje za nieprzestrzeganie postanowień ustawy.
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (UFG) wyraził stanowisko, że projektowana regulacja jest bardzo istotna i
odpowiada na coraz pilniejszą potrzebę uregulowania tego obszaru usług. UFG zaproponował uzupełnienia i korekty
o charakterze porządkującym lub doprecyzowującym, bez zmiany zakresu czy konstrukcji regulacji.
Polska Izba Doradców i Pośredników Odszkodowawczych (PIDiPO) sprzeciwia się wprowadzaniu odrębnych regulacji
dotyczących branży doradztwa odszkodowawczego, uznając, że obecny poziom zabezpieczenia konsumentów
korzystających z tych usług należy uznać za spełniający swoją funkcję, a wprowadzenie ograniczeń w dostępie do rynku
doradztwa odszkodowawczego może spowodować pozbawienie części osób możliwości skorzystania z profesjonalnego
wsparcia w procesie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. PIDiPO przedstawiła szereg szczegółowych uwag do
projektowanych przepisów. PIDiPO stwierdziła, że zaproponowane rozwiązania nie przełożą się na poprawę sytuacji osób
korzystających z usług doradców odszkodowawczych, a jedynie wprowadzą obostrzenia, które ostatecznie doprowadzą do
zmniejszenia liczby podmiotów świadczących wskazane usługi. Dodatkowo, wprowadzenie postulowanych rozwiązań
zdaniem PIDiPO może spowodować ograniczenie dotychczasowej oferty podmiotów świadczących usługi na rynku
odszkodowawczym i doprowadzić do pozbawienia osób poszkodowanych i uprawnionych możliwości skorzystania z
profesjonalnej pomocy. Ponadto PIDiPO przesłała propozycje zmian do projektu ustawy i podtrzymała argumentację
wyrażoną w stanowisku. Izba postuluje, żeby dalsze procedowanie nad omawianym projektem zostało zawieszone do czasu
zakończenia prowadzonej obecnie przez UOKiK szczegółowej analizy rynku doradców odszkodowawczych, która bada
zarówno poziom stosowanych wynagrodzeń, jak i treść umów zawieranych z klientami oraz ewentualne skargi związane z
ich realizacją.
Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA wyraził pogląd, że projekt ustawy postrzega jako bardzo ważny element
porządkowania prawnego prowadzenia działalności gospodarczej przez kancelarie odszkodowawcze. PZU widzi jednak
potrzebę doprecyzowania niektórych przepisów projektowanej ustawy, przedstawiono uwagi szczegółowe, mając na
uwadze, że głównymi klientami takich kancelarii są poszkodowani w wypadkach drogowych, którzy dochodzą od zakładów
ubezpieczeń zapłaty świadczenia z umów ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawców tych wypadków.
Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych pozytywnie ocenia fakt podjęcia prac legislacyjnych zmierzających do
uregulowania zasad funkcjonowania kancelarii odszkodowawczych, odnosząc się do poszczególnych zagadnień zwrócono
uwagę na niektóre kwestie wymagające dopracowania.
Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) stwierdziła, że należy rozważyć kompleksowe uregulowanie
działalności tych przedsiębiorców, poprzez objęcie jej regulacją ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o pośrednictwie
ubezpieczeniowym. Wprowadzenie nowego typu umowy nazwanej – umowy dochodzenia roszczeń odszkodowawczych,
choć może zwiększać zakres ochrony konsumentów w relacji z przedsiębiorcą, to jednak pozostawia bez regulacji
szczególnej szereg kwestii, w tym w szczególności stałej kontroli działalności tych przedsiębiorców, zasad świadczenia
usług, tajemnicy zawodowej. Ponadto PARP zgłosiła uwagi o charakterze szczegółowym.
Stowarzyszenie Doradców Prawnych stwierdziło, że widzi potrzebę zmian usług w zakresie dochodzenia roszczeń
odszkodowawczych, możliwych z punktu widzenia zarówno prawa europejskiego jak i zapisów Konstytucji RP, jednakże
proponowany projekt wymaga bardziej dogłębnej analizy i przepracowania co najmniej w kilku punktach, które zostały
wskazane.
Rzecznik Finansowy zgłosił szereg uwag w których wskazał obszary pozostające poza regulacją, konieczność
doprecyzowania przepisów, zaproponował sposób uregulowania wysokości prowizji. Dodatkowo zgłoszono propozycje
poprawek odnośnie do definicji doradcy, przedmiotowego zdefiniowania czynności doradztwa odszkodowawczego,
ustanowienia płatności podzielonej.
Polska Izba Ubezpieczeń (PIU) pozytywnie opiniuje wszystkie rozwiązania zawarte w projekcie ustawy. W ocenie PIU
przedstawione w projekcie propozycje uregulowania w sposób istotny wpłyną na zwiększenie zakresu ochrony osób, które
poniosły szkodę i korzystają z usług podmiotów świadczących usługi w zakresie dochodzenia roszczeń
odszkodowawczych. Jednocześnie PIU zaproponowała wprowadzenie do projektu kilku korekt, które usunęłyby
wątpliwości zgłoszone przez uczestników posiedzenia w dniu 23 lipca 2018 r. połączonych Komisji Budżetu i Finansów
Publicznych oraz Komisji Ustawodawczej. Ponadto PIU krytycznie ocenia propozycję podziału zobowiązania do
naprawienia szkody, wypłacanej kwoty i przekazywanej jej odpowiednio na rachunek klienta i doradcy.
Pomoc Poszkodowanym Ogólnopolska Izba Pośredników i Przedstawicieli Firm Odszkodowawczych stwierdziła, że
projekt ustawy wymaga dalszej, pogłębionej analizy, gdyż zbyt daleko idące ograniczenia mogą zlikwidować branże
doradztwa odszkodowawczego lub zmusić kancelarie odszkodowawcze do przekształcenia się w firmy windykacyjne.
Ponadto przedstawiła uwagi do niektórych zapisów projektu ustawy.
Związek Banków Polskich wyraził wątpliwość, czy zaproponowane rozwiązania będą skutecznym narzędziem ochrony
obywateli przed tzw. firmami odszkodowawczymi i ich agresywną polityką marketingową oraz ustalaniem niewspółmiernie
wysokich wynagrodzeń za dochodzenie roszczeń, zaproponował mechanizmy interwencji oraz przedstawił szczegółowe
uwagi do projektu.
Aviva Towarzystwo Ubezpieczeń Ogólnych S.A. poinformowała, że uwagi do projektu przekazała do Polskiej Izby
Ubezpieczeń, która w imieniu całego rynku ubezpieczeń opracowuje wspólne stanowisko w tym zakresie.
Krajowa Rada Notarialna nie zgłosiła uwag.
Krajowa Rada Sądownictwa zwróciła uwagę na celowość objęcia ustawą także umów dotyczących roszczeń
odszkodowawczych dochodzonych nie z czynu niedozwolonego ubezpieczyciela a z tytułu umowy ubezpieczenia
sprawcy od odpowiedzialności cywilnej, konieczność uzupełnienia art. 4 projektu dotyczącego stawek maksymalnych,
a także na problem relacji projektowanej ustawy do ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z
2017 r. poz. 683 ze zm.).
W wyniku zgłoszonych uwag zrezygnowano ze szczególnych zasad obliczania terminu na odstąpienie od umowy
zawieranej poza lokalem przedsiębiorstwa, wprowadzono ograniczenia dotyczące akwizycji i reklamy usług
odszkodowawczych, wprowadzono formę pisemną pod rygorem nieważności dla umowy o dochodzenie roszczeń
odszkodowawczych i dla zgody na zrzeczenie się roszczenia oraz uregulowano w samej ustawie zasady wynagradzania
doradców. Ponadto wprowadzono szereg poprawek redakcyjnych i doprecyzowujących.

Projekt ustawy regulujący rynek Kancelarii odszkodowawczych

sign pen business document
Photo by Pixabay on Pexels.com

Pewnie o podmiotach dochodzących w imieniu poszkodowanych odszkodowań od zakładów ubezpieczeń zwanych Kancelariami Odszkodowawczymi kazdy Czytelnik bloga słyszał.

Pewnie też duża część z Państwa usłyszała, iż od jakiegoś czasu (jakieś 15 lat po pojawieniu się tego typu podmiotów na rynku 🙂 ) prowadzone są prace nad projektem regulującym kwestię funkcjonowania tego typu podmiotów na rynku i ich relacji z Klientami = poszkodowanymi.

 

Poniżej prezentuję  treść projektu, spróbuje swoje trze grosze wrzucić, w którymś z kolejnych postów.

 

Natomiast na razie zapytam co Państwo na to?

Jak się Państwu podoba:

  • maksymalne wynagrodzenie 20%,
  • brak pełnomocnictwa do odbioru odszkodowania,
  • zakaz cesji roszczeń,
  • zakaz akwizycji,
  • obowiązkowe ubezpieczenie OC Kancelarii odszkodowawczej ?

 

 

UCH WA Ł A
SENATU RZECZYPOSPOLI TEJ POLSKIEJ

z dnia 26 października 2018 r.
w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o świadczeniu usług w zakresie
dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z czynu niedozwolonego
Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia
1997 r., Senat wnosi do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o świadczeniu usług
w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z czynu
niedozwolonego.
Jednocześnie upoważnia senatora Grzegorza Biereckiego do reprezentowania Senatu w
pracach nad projektem.
MARSZAŁEK SENATU
Stanisław KARCZEWSKI
projekt

USTAWA
z dnia
o świadczeniu usług w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających
z czynu niedozwolonego

Art. 1. Ustawa określa prawa i obowiązki stron umowy o dochodzenie roszczeń
odszkodowawczych wynikających z czynu niedozwolonego, zwanych dalej „roszczeniami
odszkodowawczymi” oraz zasady prowadzenia akwizycji i reklamy usług w zakresie
dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) doradcy – rozumie się przez to przedsiębiorcę wykonującego działalność gospodarczą
w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych;
2) kliencie – rozumie się przez to konsumenta zawierającego umowę o dochodzenie
roszczeń odszkodowawczych;
3) podmiocie obowiązanym – rozumie się przez to podmiot, na którym na podstawie
ustawy lub umowy ciąży obowiązek naprawienia szkody.
Art. 3. 1. Przez umowę o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych doradca
zobowiązuje się za wynagrodzeniem do dokonania na rzecz klienta czynności faktycznych
lub prawnych związanych z dochodzeniem roszczeń odszkodowawczych od podmiotu
obowiązanego. Czynności te mogą obejmować w szczególności ustalenie przyczyn
i okoliczności zdarzeń powodujących szkodę, osób odpowiedzialnych za szkodę, wysokości
szkody oraz rodzaju i wysokości należnych świadczeń.
2. Umowa o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych wymaga zachowania formy
pisemnej pod rygorem nieważności.
Art. 4. 1. Umowa o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych może określać
wynagrodzenie doradcy w stosunku do kwoty uzyskanej na rzecz klienta, nie więcej niż 20%
tej kwoty.
2. Jeżeli umowa określa wysokość wynagrodzenia w stosunku do kwoty uzyskanej na
rzecz klienta na więcej niż 20% tej kwoty, klient nie jest obowiązany do zapłaty ceny
wyższej, a doradca, który otrzymał cenę wyższą, obowiązany jest zwrócić klientowi pobraną
różnicę.
– 2 –
3. Wynagrodzenie doradcy z tytułu dochodzenia zwrotu kosztów leczenia lub renty musi
być wyrażone jako oznaczona suma pieniężna i nie może być uzależnione od wyniku sprawy.
Art. 5. Jeżeli klient zawiera umowy o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych
z doradcami powiązanymi w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku
dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, 1540, 1552, 1629, 1669
i 1693) lub art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
(Dz. U. z 2018 r. poz. 1036, 1162, 1291, 1629, 1669 i 1693), suma wynagrodzeń tych
doradców za dochodzenie roszczeń z jednego zdarzenia określona w stosunku do kwoty
uzyskanej na rzecz klienta nie może być większa niż 20% tej kwoty. Przepis art. 4 ust. 2
stosuje się odpowiednio. W zakresie zwrotu nadwyżki wynagrodzenia ponad stawkę
określoną w zdaniu pierwszym doradcy odpowiadają wobec klienta solidarnie.
Art. 6. 1. Ważność czynności prawnej, przez którą działający w imieniu klienta doradca
zrzeka się całości lub części roszczenia, wymaga zgody klienta wyrażonej w formie pisemnej
pod rygorem nieważności.
2. Podmiot obowiązany może wyznaczyć klientowi, w którego imieniu zrzeczono się
całości lub części roszczenia w umowie, odpowiedni termin na potwierdzenie umowy; staje
się wolny po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu.
Art. 7. 1. Podmiot obowiązany wypłaca świadczenie z tytułu czynu niedozwolonego
klientowi.
2. Nie można przez czynność prawną przyznać doradcy, ani innej osobie działającej
w imieniu lub na rzecz doradcy, uprawnienia do odbioru lub dysponowania świadczeniami
z tytułu czynu niedozwolonego.
Art. 8. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do umowy o dochodzenie roszczeń
odszkodowawczych stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.
Art. 9. Nie można przenieść wierzytelności z tytułu czynów niedozwolonych na doradcę
lub osobę trzecią.
Art. 10. 1. Zakazana jest akwizycja lub reklama usług w zakresie dochodzenia roszczeń
odszkodowawczych, choćby połączona z akwizycją lub reklamą innych usług:
1) bezpośrednia,
2) skierowana do osoby oznaczonej indywidualnie lub
– 3 –
3) prowadzona:
a) w miejscach udzielania świadczeń zdrowotnych, w domach pogrzebowych, na
cmentarzach, w budynkach użyteczności publicznej, w szczególności w budynkach
administracji rządowej i administracji samorządu terytorialnego, w budynkach
wojskowych, sądów i prokuratury oraz w budynku zamieszkania osoby
poszkodowanej lub jej najbliższej rodziny, to jest małżonka, wstępnego, zstępnego,
rodzeństwa lub osoby powinowatej w tym samym stopniu,
b) na terenie bezpośrednio przyległym do miejsc wymienionych w lit a; za teren
bezpośrednio przyległy uważa się obszar położony w odległości do 100 metrów od
granicy nieruchomości, na której znajduje się miejsce wymienione w lit. a,
c) w środkach transportu sanitarnego, środkach transportu służb państwowych oraz
samorządowych.
2. Umowa o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych zawarta w wyniku akwizycji
lub reklamy zakazanych na podstawie ust. 1 jest nieważna.
Art. 11. 1 Doradca jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia odpowiedzialności
cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu działalności w zakresie dochodzenia
roszczeń odszkodowawczych.
2. Doradca zawierając umowę o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych jest
obowiązany wręczyć klientowi kopię umowy, o której mowa w ust. 1.
3. Umowa o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych zawarta z doradcą, który
naruszył obowiązki określone w ust. 1 i 2, jest nieważna.
4. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych po zasięgnięciu opinii Polskiej
Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia
obowiązkowego, o którym mowa w ust. 1, oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc pod
uwagę zakres świadczonych usług i rozmiar prowadzonej działalności.
Art. 12. Przepisy ustawy stosuje się do umów o dochodzenie roszczeń
odszkodowawczych zawartych od dnia jej wejścia w życie, z wyjątkiem art. 6, który stosuje
się również do czynności prawnych dokonanych od dnia wejścia ustawy w życie w celu
wykonania umów o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych zawartych przed dniem
wejścia ustawy w życie.
Art. 13. Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Czy roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców poszkodowanego ?

512px-August_Brömse_-_Vdova_(1910)

Co nie jest takie oczywiste, nie każde prawo przysługujące zmarłemu podlega dziedziczeniu. 

Zgodnie bowiem z regułą zawartą w art. 922 § 2 Kodeksu cywilnego nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą.

Cóz pod tym pojeciem rozumiemy?

Przez prawa ściśle związane z osobą spadkodawcy w świetle powyższego przepisu należy rozumieć m.in. takie prawa, których realizacja może mieć na celu zaspokojenie interesu wyłącznie samego spadkodawcy, które zatem z chwilą jego śmierci tracą swój cel i stają się bezprzedmiotowe.

Przyjmuje się, iż tego typu prawem jest także roszczenie o zadośćuczynienie jakie przysługiwało zmarłemu.

Zadośćuczynienie to ma bowiem charakter ściśle osobisty, którego zadaniem jest złagodzenie powstałej w wyniku naruszenia dóbr osobistych krzywdy samemu poszkodowanemu, a nie członkom jego rodziny.

Choć jak wiemy niekiedy równiez członkom rodziny przysługują roszczenia o zadośćuczynienie w związku z krzywdą jaka stała sie udziałem poszkodowanego. Niemniej jednak są to roszczenia im przysługujące, a nie spadkodawcy.

Mimo ścisle osobistego charakteru roszczenia o zadośćuczynienie Kodeks cywilny w kwestii tej czyni pewien wyłom.

Stosownie do uregulowania zawartego w art. 445 § 3 kodeksu cywilnego roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców tylko wtedy, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

Przejście roszczenia o zadośćuczynieniu na spadkobierców poszkodowanego może zatem nastąpić jedynie w razie istnienia jednej z dwóch przesłanek, na ktore wskazał Ustawodawca.

Pierwszą z nich jest uznanie roszczenia o zadośćuczynienie przez dłużnika na piśmie. Przypadek ten w zasadzie dotyczy sytuacji, w której najczęściej ubezpieczyciel wydał decyzję uznającą roszczenie, ale w międzyczasie uprawniony do otrzymania zadośćuczynienia zmarł, zanim jeszcze doszło do wypłaty. Z praktycznego punktu widzenia jest to dość rzadka sytuacja. 

Znacznie częściej możemy mieć do czynienia z druga sytuacją opisaną w wyżej cytowanym przepisie. Do dziedziczenia roszczenia o zadośćuczynienie dochodzi bowiem również wtedy, gdy za życia poszkodowanego zostanie wytoczone powództwo o to roszczenie.

Sytuacja ta z uwagi na długotrwałość procesówsądowych, ktore średnio trwają kilkanascie miesięcy,  a w skrajnych wypadkach kilka lat, nie jest juz taka rzadka.

Sam miałem raz do czynienia z sytuacją, gdy w toku procesu przeciwko ubezpieczycielowi mój Klient zmarl. Postępowanie to zostało wówczas zawieszone, do czasu aż została przeprowadzona procedura spadkowa. Nastepnie w miejsce zmarłego wstąpiła jego żona i dzieci, które domagaly się od ubezpieczyciela zapłaty w odpowiednim udziale przyslugującym im z stwierdzenia nabycia spadku.

Oczywiście w sytuacji, gdy śmierć poszkodowanego – uprawnionego do zadośćuczynienia nastąpiła zanim ubezpieczyciel sprawcy szkody wypowiedział się co do przysługującego mu roszczenia, lub zanim złożono w sądzie pozew o zadośćuczynienie, to w myśl cytowanego wyżej przepisu spadkobiercom poszkodowanego nie będzie przysługiwało roszczenie o zadośćuczynienie. 

Sposób ustalania wysokości zadośćuczynienia w rekomendacjach Komisji Nadzoru Finansowego wraz z uzasadnieniem.

Wierusz-Kowalski_A_journey_accidentKilka tygodni temu  przypomniałem ogólną treść Rekomendacji Komisji Nadzoru Finansowego dotyczących procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia dla poszkodowanych oraz uzasadnienie  rekomendacji dotyczących zarządzania, nadzoru i kontrolą nad procesem ustalania i wypłaty zadośćuczynienia, jak również tych dotyczących sposobu prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia

Dzisiaj uzasadnienie rekomedacji najbardziej dotyczących poszkodowanego, tj tych które bezpośredniodotyczą procesu ustalania i wysokosci należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia.

„Sposób ustalania wysokości zadośćuczynienia

17. Rekomendacja 17
Zakład ubezpieczeń powinien indywidualnie rozważać okoliczności wpływające
na wysokość zadośćuczynienia oraz stosować kryteria ich oceny.

17.1. Wysokość zadośćuczynienia wypłacona przez zakład ubezpieczeń powinna
odpowiadać doznanej szkodzie niemajątkowej i przedstawiać ekonomicznie odczuwalną
wartość dla poszkodowanego, jednakże powinna również być utrzymana w rozsądnych
granicach i nie powodować nieuzasadnionego wzbogacenia poszkodowanego.

17.2. Zakład ubezpieczeń powinien zapobiegać powstawaniu rażących dysproporcji
w wysokości wypłacanego przez siebie zadośćuczynienia w podobnych sprawach,
uwzględniając orzecznictwo Sądu Najwyższego i utrwalone orzecznictwo sądów
powszechnych.

17.3. Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia powinien brać
pod uwagę, że spełnia ono funkcję kompensacyjną.

17.4. Kwota zadośćuczynienia powinna stanowić sumę wycen poszczególnych
okoliczności dokonanych przez zakład ubezpieczeń, które wziął pod uwagę w danej sprawie.

17.5. Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia może pomocniczo
brać pod uwagę poziom stopy życiowej społeczeństwa w całym kraju oraz ogólnodostępne
dane rynkowe w zakresie wypłacanych kwot zadośćuczynienia, co jednak nie może podważać
kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia.

17.6. Stopa życiowa poszkodowanego nie powinna mieć wpływu na wysokość
zadośćuczynienia.

18. Rekomendacja 18
Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia powinien, rozważając
całokształt okoliczności sprawy, brać pod uwagę okoliczności istotne przy ocenie rozmiaru
szkody niemajątkowej.

18.1. Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia na rzecz
poszkodowanego w związku z uszkodzeniem ciała lub wywołaniem rozstroju zdrowia
dochodzonego na podstawie art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego powinien uwzględnić
w szczególności:
– nieodwracalność następstw uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia,
– czas trwania oraz stopień intensywności cierpień fizycznych i psychicznych,
– wiek poszkodowanego,
– utratę perspektyw na przyszłość,
– poczucie nieprzydatności społecznej,
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych
– bezradność życiową,
– niemożność czynnego uczestnictwa w sprawach rodziny,
– konieczność korzystania z pomocy innych osób w sprawach życia codziennego.

18.2. Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia dla najbliższych

członków rodziny zmarłego dochodzonego na podstawie art. 446 § 4 Kodeksu cywilnego
powinien uwzględnić w szczególności:
 rozmiar doznanego przez poszkodowanego bólu, cierpień moralnych oraz wstrząsu
psychicznego po śmierci najbliższego członka rodziny,
 wystąpienie zaburzeń psychicznych poszkodowanego wywołanych śmiercią
najbliższego członka rodziny,
 trudności adaptacyjne poszkodowanego związane z odnalezieniem się w nowej
rzeczywistości po zdarzeniu oraz jej zaakceptowaniem,
 wiek zmarłego oraz rolę, jaką pełnił w rodzinie,
 wiek i sytuację życiową poszkodowanego,
 rodzaj i intensywność więzi łączących poszkodowanego ze zmarłym.

18.3. Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia w związku
z naruszeniem dobra osobistego poszkodowanego w następstwie śmierci osoby bliskiej,
dochodzonego na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego powinien
uwzględnić w szczególności jego:
 ból, cierpienie,
 poczucie krzywdy.

18.4. Zakład ubezpieczeń, ustalając wysokość zadośćuczynienia w związku
z uszkodzeniem ciała lub wywołaniem rozstroju zdrowia, powinien uwzględnić nie tylko
krzywdę istniejącą w chwili wypłaty zadośćuczynienia, ale również taką, którą
poszkodowany będzie w przyszłości na pewno odczuwać, oraz krzywdę dającą się z dużym
stopniem prawdopodobieństwa przewidzieć.

18.5. Zakład ubezpieczeń nie powinien ustalać wysokości zadośćuczynienia kierując się
wyłącznie procentowym stopniem uszczerbku na zdrowiu.

19. Rekomendacja 19
Zakład ubezpieczeń przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia powinien indywidualnie
oceniać istnienie więzi emocjonalnej uzasadniającej uzyskanie zadośćuczynienia
i jego rozmiar.

19.1. W celu określenia kręgu uprawnionych do zadośćuczynienia na podstawie
art. 446 § 4 oraz na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego, zakład
ubezpieczeń powinien ustalić, czy istniała dostatecznie mocna więź emocjonalna pomiędzy
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych
uprawnionym a zmarłym, powstała w szczególności poprzez wspólne zamieszkiwanie,
prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, czy służenie sobie wzajemną pomocą.
Dodatkowo w celu określenia kręgu uprawnionych do zadośćuczynienia na podstawie art. 448
w związku z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego zakład ubezpieczeń powinien ustalić,
czy w wyniku wypadku, którego następstwem była śmierć osoby bliskiej, nastąpiło zerwanie
tej więzi, skutkujące w szczególności naruszeniem dobra osobistego uprawnionego,
m.in.: szczególnej więzi rodzinnej pomiędzy członkami rodziny, więzi związanej z relacjami
rodzinnymi lub łączącej osoby bliskie, prawa do życia w rodzinie i utrzymania tego rodzaju
więzi, więzi rodziców z dzieckiem.

19.2. W celu ustalenia istnienia dostatecznie mocnej więzi emocjonalnej pomiędzy
uprawnionym a zmarłym, zakład ubezpieczeń powinien badać wszelkie dostępne dowody,
w tym korespondencję pisemną, wydruki poczty elektronicznej, relacje świadków, zdjęcia.

19.3. Określenie kręgu uprawnionych, o których mowa w Rekomendacji 19.1, powinno
wynikać – w każdym przypadku – z istnienia faktycznych relacji pomiędzy uprawnionym
a zmarłym.

19.4. Ustalając krąg uprawnionych, o których mowa w Rekomendacji 19.1, zakład
ubezpieczeń powinien stosować metody, które pozwolą na ustalenie wszystkich okoliczności
mogących mieć znaczenie w tym zakresie i nie powinien w danej sprawie odstępować
od zastosowania określonej metody, jeżeli stosuje ją w innych sprawach.

20. Rekomendacja 20
Zakład ubezpieczeń może pomniejszyć należne poszkodowanemu zadośćuczynienie
o odpowiednią kwotę wynikającą z ustalenia przyczynienia się poszkodowanego
lub zmarłego do powstania szkody niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru.

20.1. Zakład ubezpieczeń powinien ustalić w pierwszej kolejności istnienie adekwatnego
związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem poszkodowanego lub zmarłego
a powstaniem lub zwiększeniem rozmiaru szkody niemajątkowej, na podstawie
wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności konkretnego wypadku.

20.2. Zakład ubezpieczeń, w przypadku ustalania przyczynienia się poszkodowanego
lub zmarłego do powstania szkody niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru, bierze
pod uwagę w szczególności: winę lub nieprawidłowość zachowania się poszkodowanego
lub zmarłego, porównanie stopnia winy stron wypadku, rozmiar szkody niemajątkowej
doznanej przez poszkodowanego, ewentualne inne okoliczności wypadku. Ocena zachowania
się poszkodowanego skutkująca ustaleniem przyczynienia się poszkodowanego do powstania
szkody niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru powinna w każdym przypadku
uwzględniać okoliczności konkretnego wypadku.

20.3. Ustalając przyczynienie się poszkodowanego lub zmarłego do powstania szkody
niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru, zakład ubezpieczeń powinien wziąć pod uwagę
małoletność poszkodowanego lub zmarłego i wynikający stąd ograniczony zakres jego
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych
percepcji, które stanowią kryteria oceny stopnia wymaganej i oczekiwanej od niego
poprawności zachowania, jako uczestnika ruchu drogowego.

20.4. Ustalenie przez zakład ubezpieczeń przyczynienia się poszkodowanego
lub zmarłego do powstania szkody niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru nie powinno
automatycznie powodować pomniejszenia wysokości zadośćuczynienia. Ograniczenie
wysokości zadośćuczynienia z uwagi na ustalone przyczynienie się poszkodowanego
lub zmarłego powinno być poparte zindywidualizowaną oceną pod kątem potrzeby i rozmiaru
zmniejszenia należnego zadośćuczynienia.

21. Rekomendacja 21
Zakład ubezpieczeń powinien wypłacić, na żądanie poszkodowanego, odsetki za opóźnienie
w wypłacie zadośćuczynienia.

21.1. Zakład ubezpieczeń powinien, w przypadku naruszenia terminów wypłaty
zadośćuczynienia, na żądanie poszkodowanego, wypłacić należne odsetki od dnia, w którym
to zadośćuczynienie powinno zostać wypłacone, a w szczególności:
 jeżeli nie wypłacił zadośćuczynienia w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia roszczenia,
 w sytuacji, gdy w terminie 30 dni od dnia zgłoszenia roszczenia nie miał możliwości
wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia jego odpowiedzialności
albo wysokości zadośćuczynienia – jeżeli nie wypłacił zadośćuczynienia w terminie
14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych
okoliczności było możliwe,
 jeżeli nie wypłacił zadośćuczynienia w terminie 90 dni od dnia zgłoszenia roszczenia,
chyba że ustalenie jego odpowiedzialności albo wysokości zadośćuczynienia zależy
od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego,
 w sytuacji, gdy nie wypłacił bezspornej części zadośćuczynienia w terminie 30 dni
od dnia zgłoszenia roszczenia, chyba że nie miał możliwości wyjaśnienia okoliczności
koniecznych do ustalenia odpowiedzialności lub wysokości bezspornej części
zadośćuczynienia – jeżeli zakład ubezpieczeń jest w stanie wykazać niemożliwość
ustalenia wysokości bezspornej części zadośćuczynienia.

21.2. Odsetki od kwoty, która zwiększyła zadośćuczynienie na skutek pojawienia się
nowych okoliczności w sprawie, są należne od dnia, w którym zwiększone zadośćuczynienie
powinno zostać wypłacone, z uwagi na zgłoszenie przez poszkodowanego tych okoliczności zakładowi ubezpieczeń. Rekomendacja 21.1 stosuje się odpowiednio”

Sposób prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia – Rekomendacja KNF wraz z uzasadnieniem

Philpot,_Glyn_Warren;_A_Street_Accident;_Manchester_Art_GalleryW jednym z ostatnich wpisów przypomniałem ogólną treść Rekomendacji Komisji Nadzoru Finansowego dotyczących procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia dla poszkodowanych oraz uzasadnienie  rekomendacji dotyczących zarządzania, nadzoru i kontrolą nad procesem ustalania i wypłaty zadośćuczynienia.

W tym poście chciałbym przypomnieć Czytalnikom zainteresowanym problematyką zadośćuczynień treść uzasadnienia rekomendacji KNF-u dotyczących Sposobu prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia

Pamiętać przy tym należy, iż same w sobie rekomendacje nie stanowią normy prawnej, mimo iż wielu uczestników procesu dochodzenia odszkodowania tak uważa, ale raczej są swego rodzaju podsumowaniem lini orzeczniczej Sądów powszechnych i Sądu Najwyższego.

Napewno jednak stanowią istotne oręże w sporze z ubezpieczycielem.

„Sposób prowadzenia postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia

10. Rekomendacja 10
Zakład ubezpieczeń powinien prowadzić postępowanie w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia w sposób zapewniający wypłatę zadośćuczynienia lub zajęcie ostatecznego
stanowiska o odmowie wypłaty zadośćuczynienia w całości lub części w terminach
wynikających z przepisów prawa.

10.1. Zakład ubezpieczeń, po otrzymaniu zgłoszenia roszczenia, powinien samodzielnie
i aktywnie podejmować wszelkie obiektywnie możliwe działania w celu zakończenia
postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia (np. skierowanie
poszkodowanego na badania lekarskie lub diagnostyczne w celu pozyskania opinii lekarzy
specjalistów, pozyskanie informacji na podstawie przeprowadzonego wywiadu
środowiskowego lub stosowanych formularzy/ankiet, pozyskanie informacji od jednostek
policji, pozyskanie relacji świadków, pozyskanie dostępnych dowodów, o których mowa
w Rekomendacji 19.2), w szczególności nie powinien oczekiwać na wyrok sądu w sytuacji,
gdy obiektywnie możliwe jest samodzielne ustalenie przez zakład ubezpieczeń swojej
odpowiedzialności lub wysokości zadośćuczynienia, ani uzależniać terminu wypłaty
zadośćuczynienia od zakończenia procesu leczenia poszkodowanego.

10.2. Zakład ubezpieczeń, w każdym przypadku, gdy jest to zasadne, powinien
w terminach wynikających z przepisów prawa, wypłacić bezsporną część zadośćuczynienia,
w wysokości odpowiadającej rozmiarowi szkody niemajątkowej ustalonemu na dzień zajęcia
stanowiska o wypłacie bezspornej części zadośćuczynienia.

10.3. Każde roszczenie powinno być rozpatrzone z uwzględnieniem obowiązków
wynikających z przepisów prawa, w szczególności co do terminu i obowiązków
informacyjnych.

10.4. Zakład ubezpieczeń nie może przerzucać na poszkodowanego ciężaru uzyskania
i dostarczenia dokumentów potrzebnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń
lub wysokości zadośćuczynienia, jeżeli zakład ubezpieczeń może je samodzielnie
uzyskać na podstawie przepisów prawa, co nie zwalnia poszkodowanego z obowiązku
wynikającego z art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych

11. Rekomendacja 11
Komunikacja likwidatora z podmiotami w toku postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia (w szczególności z poszkodowanym, sprawcą szkody, sądami,
prokuraturą, policją, placówkami medycznymi) powinna być prowadzona z zachowaniem
należytej staranności związanej z zawodowym charakterem prowadzonej przez zakład
ubezpieczeń działalności ubezpieczeniowej.

11.1. Przekazywanie przez zakład ubezpieczeń poszkodowanemu informacji
o dokumentach wymaganych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń w formie
innej niż pisemna, wymaga uzyskania wyraźnej zgody poszkodowanego.

11.2. Pisemne zawiadomienie zakładu ubezpieczeń, skierowane do poszkodowanego
w trybie art. 14 ust. 2 zdanie drugie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych powinno
zawierać wskazanie:
 konkretnej przyczyny uniemożliwiającej zaspokojenie roszczeń w danej sprawie,
 przypuszczalnego terminu, w którym zajęcie ostatecznego stanowiska względem roszczeń
poszkodowanego będzie możliwe,
 oraz, jeżeli jest to przyczyna dotycząca poszkodowanego, w jaki sposób powinien
on współdziałać z zakładem ubezpieczeń w celu doprowadzenia do zakończenia
postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia.

11.3. Informacja, iż zadośćuczynienie nie przysługuje lub przysługuje w innej wysokości
niż określona w zgłoszonym roszczeniu, powinna zawierać wskazanie konkretnych
okoliczności oraz podstawy prawnej uzasadniającej całkowitą lub częściową odmowę
wypłaty zadośćuczynienia.

11.4. W przypadku zajęcia stanowiska o wypłacie bezspornej części zadośćuczynienia,
zakład ubezpieczeń powinien poinformować na piśmie poszkodowanego o okolicznościach,
na których się oparł przy ustaleniu bezspornej części zadośćuczynienia. Informacja
o ustaleniu bezspornej części zadośćuczynienia przekazana przez zakład ubezpieczeń
poszkodowanemu powinna uwzględniać zasady określone w Rekomendacjach 14.1, 14.2,
14.3.

11.5. W przypadku odmowy wypłaty odsetek za opóźnienie w wypłacie
zadośćuczynienia, zakład ubezpieczeń powinien poinformować poszkodowanego
o przyczynach odmowy wypłaty żądanych odsetek.

11.6. Zakład ubezpieczeń powinien bezzwłocznie udostępniać osobom uprawnionym
na podstawie przepisów prawa, na ich żądanie, informacje i dokumenty, gromadzone w celu
ustalenia swojej odpowiedzialności lub wysokości zadośćuczynienia.

11.7. Zakład ubezpieczeń powinien utrwalać lub dokumentować każdorazowy fakt
udostępnienia informacji i dokumentów, o których mowa w Rekomendacji 11.6 oraz zakres
tego udostępnienia.

11.8. Gdy poszkodowany działa w postępowaniu w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia przez pełnomocnika, zakład ubezpieczeń powinien przesyłać
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych
korespondencję w tym postępowaniu, w szczególności korespondencję dotyczącą
zrealizowanej wypłaty lub odmowy realizacji wypłaty zadośćuczynienia, do pełnomocnika,
a także do wiadomości poszkodowanego.

12. Rekomendacja 12
Zakład ubezpieczeń powinien opracować, przyjąć i zapewnić funkcjonowanie procedur
określających sposób kontaktowania się pomiędzy likwidatorem a podmiotami w toku
postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia (w szczególności
poszkodowanym, sprawcą szkody, sądami, prokuraturą, policją, placówkami medycznymi),
będących elementem systemu zarządzania zakładu ubezpieczeń.

12.1. Zgodnie z procedurami poszkodowany powinien otrzymać, bezzwłocznie
po zgłoszeniu roszczenia, dane kontaktowe likwidatora prowadzącego postępowanie
w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia zainicjowane zgłoszeniem roszczenia,
umożliwiające bezpośredni kontakt z likwidatorem. Jeżeli w danym zakładzie ubezpieczeń
postępowanie to jest realizowane przez zespół osób (likwidatorów), wystarczające jest
przekazanie danych kontaktowych jednego likwidatora.

12.2. Procedury powinny zapewniać:
– szybkość i łatwość dostępu do likwidatora zajmującego się rozpatrywaniem
roszczenia,
– udzielanie wyczerpujących wyjaśnień przez likwidatora,
– wysoką jakość udzielanych informacji oraz ich rzeczowość, przystępność
i zrozumiałość,
– bezzwłoczny dostęp dla osób uprawnionych do informacji i dokumentów dotyczących
prowadzonego postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia.

12.3. Procedury powinny zapewniać możliwość bezpośredniego kontaktu z likwidatorem
przez podmioty w toku postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia
(w szczególności poszkodowanego, sprawcy szkody, sądy, prokuraturę, policję, placówki
medyczne), za pośrednictwem telefonu lub poczty elektronicznej, a ponadto – o ile uzasadnia
to skala prowadzonej działalności oraz wielkość i profil ryzyka związany z tą działalnością –
zakład ubezpieczeń może umożliwić inne formy kontaktowania się z likwidatorem,
np. kontakt osobisty lub kontakt za pośrednictwem strony internetowej zakładu ubezpieczeń.

12.4. Zgodnie z procedurami, gdy w wyniku kontaktu likwidatora z podmiotami w toku
postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia (w szczególności
z poszkodowanym, sprawcą szkody, sądami, prokuraturą, policją, placówkami medycznymi),
zostały poczynione jakiekolwiek ustalenia dotyczące dalszego toku postępowania, powinny
one zostać utrwalone w formie zapewniającej możliwość ich późniejszego odtworzenia.

12.5. Zgodnie z procedurami, w toku postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia, likwidator prowadzący to postępowanie powinien unikać sytuacji
mogących powodować powstanie konfliktu interesów. W przypadku zaistnienia konfliktu
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych
interesów, likwidator powinien zawiadomić o tym zakład ubezpieczeń, a ponadto powinien
mieć możliwość wyłączenia się z prowadzonego postępowania.

13. Rekomendacja 13
Zakład ubezpieczeń powinien gromadzić dokumentację dotyczącą postępowania w zakresie
ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia, obejmującą w szczególności dokumentację zebraną
w toku tego postępowania oraz uzasadnienie wysokości i dokonania aktualizacji utworzonej
rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia, z zachowaniem należytej
staranności związanej z zawodowym charakterem prowadzonej przez niego działalności
ubezpieczeniowej.

13.1. W przypadku prowadzenia dokumentacji postępowania w zakresie ustalenia
i wypłaty zadośćuczynienia w formie zdigitalizowanej, sposób gromadzenia tej dokumentacji
powinien zapewniać bezzwłoczny dostęp do wszelkich dokumentów zgromadzonych
przez zakład ubezpieczeń w tym postępowaniu, na zasadach identycznych, jak w przypadku
prowadzenia dokumentacji postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia
w formie papierowej.

13.2. Dokumentacja dotycząca postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia powinna zawierać dowody wysyłki i otrzymania przez zakład ubezpieczeń
poszczególnych pism w toku korespondencji prowadzonej w tym postępowaniu.

13.3. Dokumentacja dotycząca postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia powinna zawierać, oprócz oświadczenia zakładu ubezpieczeń o przyznaniu
zadośćuczynienia, również potwierdzenie dokonania wypłaty zadośćuczynienia w danym
dniu.

13.4. Dokumentacja dotycząca postępowania w zakresie ustalenia i wypłaty
zadośćuczynienia powinna być numerowana zgodnie z kolejnością pojawienia się
dokumentów w tym postępowaniu, niezależnie od tego, czy dokumentacja ta prowadzona jest
w formie papierowej, czy zdigitalizowanej.

14. Rekomendacja 14
Zakład ubezpieczeń powinien zapewnić poszkodowanemu pełną i zrozumiałą informację
o sposobie ustalenia wysokości zadośćuczynienia.

14.1. Zakład ubezpieczeń powinien z własnej inicjatywy przekazać poszkodowanemu
wyliczenie, na podstawie którego ustalił wysokość zadośćuczynienia.

14.2. Wyliczenie, o którym mowa w Rekomendacji 14.1, powinno w szczególności
zawierać:
– szczegółowy opis okoliczności, które zakład ubezpieczeń wziął pod uwagę, określając
rozmiar szkody niemajątkowej wraz ze wskazaniem dowodów stanowiących podstawę
do ustalenia tych okoliczności,
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych
– wycenę poszczególnych okoliczności, które zakład ubezpieczeń wziął pod uwagę,
określając rozmiar szkody niemajątkowej.

14.3. W przypadku miarkowania przez zakład ubezpieczeń wysokości zadośćuczynienia,
w związku z ustaleniem przyczynienia się poszkodowanego lub zmarłego do powstania
szkody niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru, zakład ubezpieczeń powinien wskazać
poszkodowanemu również:
– okoliczności, które wziął pod uwagę ustalając przyczynienie się poszkodowanego
lub zmarłego do powstania szkody niemajątkowej lub zwiększenia jej rozmiaru,
wraz ze wskazaniem dowodów stanowiących podstawę do ustalenia tych okoliczności,
– powody miarkowania zadośćuczynienia wskutek ustalenia przyczynienia się
poszkodowanego lub zmarłego do powstania szkody niemajątkowej lub zwiększenia
jej rozmiaru,
– wskazanie kwoty, o którą zostało pomniejszone zadośćuczynienie wskutek ustalenia
przyczynienia się poszkodowanego lub zmarłego do powstania szkody niemajątkowej
lub zwiększenia jej rozmiaru, wraz z uzasadnieniem zastosowania pomniejszenia
we wskazanej wysokości.

15. Rekomendacja 15
Występując z propozycją zawarcia ugody zakład ubezpieczeń powinien zapewnić
poszkodowanemu pełną i zrozumiałą informację o sposobie ustalenia wysokości
proponowanego do wypłaty zadośćuczynienia.

15.1. Propozycja zawarcia ugody przekazana przez zakład ubezpieczeń poszkodowanemu
powinna zawierać projekt ugody, wraz z wyliczeniem, o którym mowa w Rekomendacjach
14.1, 14.2, 14.3.

15.2. Zakład ubezpieczeń, przekazując propozycję zawarcia ugody, powinien
zaproponować termin jej zawarcia, umożliwiający poszkodowanemu analizę tej propozycji.

15.3. Propozycja zawarcia ugody przekazana przez zakład ubezpieczeń poszkodowanemu
powinna być sformułowana w sposób jasny, precyzyjny i zrozumiały.

15.4. Jeżeli przekazana przez zakład ubezpieczeń propozycja ugody obejmuje zrzeczenie
się przez poszkodowanego roszczeń dotyczących zadośćuczynienia, treść ugody powinna
wyraźnie wskazywać, że poszkodowany zrzeka się roszczenia z art. 445 § 1 lub art. 446 § 4
lub art. 448 w związku art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego ponad kwotę ugodzoną.
Rekomendacje dotyczące procesu ustalania i wypłaty zadośćuczynienia z tytułu szkody niemajątkowej z umów ubezpieczenia OC
posiadaczy pojazdów mechanicznych

16. Rekomendacja 16
Zakład ubezpieczeń w postępowaniu w zakresie ustalenia i wypłaty zadośćuczynienia
powinien kierować się obiektywizmem, rozważając całokształt okoliczności sprawy,
przy poszanowaniu sytuacji życiowej, w której znalazł się poszkodowany.

16.1. Formularze/ankiety wykorzystywane przez zakład ubezpieczeń w celu ustalenia
okoliczności mających wpływ na stwierdzenie i ocenę rozmiaru szkody niemajątkowej,
ustalenia istnienia adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem a szkodą
niemajątkową oraz określenia wysokości zadośćuczynienia, powinny zawierać pytania
odpowiednie do sytuacji życiowej poszkodowanego.

16.2. Zakład ubezpieczeń powinien w uzasadnionych przypadkach proponować
poszkodowanemu przeprowadzenie, za jego zgodą, na koszt zakładu ubezpieczeń badań
lekarskich przez lekarza specjalistę lub badań diagnostycznych, jeżeli jest to niezbędne
dla ustalenia skutków wypadku dla stanu zdrowia poszkodowanego oraz ustalenia
adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy stanem zdrowia poszkodowanego
a wypadkiem.”

W kolejnym poście dotyczącym rekomendacji przytoczę uzasadnienie, dochyba najbardziej interesującej grupy rekomendacji, tj. tych odnoszących się bezpośrednio do sposobu ustalania wysokości zadośćuczynienia.